# data[].attributes.headline
Το Εβραϊκό Πάσχα

# data[].attributes.subject
Το Εβραϊκό Πάσχα

# data[].attributes.body
Το Πεσάχ ήταν η πρώτη από τις ετήσιες μεγάλες εορτές των Ισραηλινών, η οποία γιορταζόταν στις αρχές της Άνοιξης από τη δύση του ηλίου της 15ης του μηνός Νισάν έως το βράδυ της 21ης του αυτού μηνός. Η λέξη Πάσχα είναι ελληνοποιημένη απόδοση του Πεσάχ και σημαίνει Διάβαση (πέρασμα). Οι Εβραίοι γιορτάζουν τη διάβασή τους από την Ερυθρά θάλασσα και την απελευθέρωσή τους από τη δουλεία του Φαραώ της Αιγύπτου.

# data[].attributes.headline
Το Χριστιανικό Πάσχα

# data[].attributes.subject
Το Χριστιανικό Πάσχα

# data[].attributes.body
Οι Χριστιανοί γιορτάζουν την Ανάσταση του Χριστού και την απελευθέρωσή τους από την αμαρτία και το θάνατο. Το ΙουδαϊκόΠάσχα τίμησε ο Χριστός με τους μαθητές του στο Μυστικό Δείπνο και αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο του Χριστιανικού με το Εβραϊκό Πάσχα. Ο Χριστιανισμός πήρε το Πάσχα από τους Εβραίους και του έδωσε νέο νόημα. Αξίζει να τονιστεί ότι η κορύφωση του θείου δράματος, που οδήγησε στην Ανάσταση του Ιησού Χριστού, έγινε κατά τη διάρκεια του Ιουδαϊκού Πάσχα. Ο Χριστός σταυρώθηκε την ημέρα του εβραϊκού Πάσχα.

# data[].attributes.headline
Ο εορτασμός του Πάσχα

# data[].attributes.subject
Ο εορτασμός του Πάσχα

# data[].attributes.body
• Τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες, οι εορτασμοί της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα δεν υπήρχαν, καθώς οι Χριστιανοί ήταν μια διωκόμενη μειονότητα.

•  Οι πρώτες λειτουργίες της Μεγάλης Εβδομάδας ξεκίνησαν στην Ιερουσαλήμ αυτοκράτορας ήταν ο Μ. Κωνσταντίνος.

•  Με απόφαση της Α’Οικουμενικής Συνόδου, το 325 μ.Χ, το Πάσχα ορίστηκε να εορτάζεται σ’ όλη τη Χριστιανοσύνη την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας και μετά το εβραϊκό Πάσχα.

• Όμως, από την εισαγωγή του Γρηγοριανού ημερολογίου, Ανατολικοί και Δυτικοί Χριστιανοί γιορτάζουν το Πάσχα σε διαφορετικές ημερομηνίες, οι μεν βάσει του παλαιού ημερολογίου, οι δε βάσει του νέου.

# data[].attributes.headline
Το Σάββατο του Λαζάρου

# data[].attributes.subject
Το Σάββατο του Λαζάρου

# data[].attributes.body
Το Σάββατο του Λαζάρου είναι αφιερωμένο στη νεκρανάσταση του Λαζάρου, το θαύμα που έκανε ο Χριστός πριν αναστηθεί ο ίδιος εκ νεκρών.

Ο λαός μας, βαθιά συγκινημένος από την ημέρα αυτή, έχει συνθέσει κάλαντα και άλλα στιχουργήματα. Τα κάλαντα του Λαζάρου ήταν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση και τα τραγουδούσαν οι λεγόμενες ‟Λαζαρίνες”, δηλαδή κοπέλες , οι οποίες μάζευαν λουλούδια από τους αγρούς και γύριζαν τραγουδώντας, με αντάλλαγμα κάποιο κέρασμα ή φιλοδώρημα.

Σε πολλά μέρη ακολουθούσε η περιφορά του ομοιώματος του Λαζάρου ή των προσφερόμενων αρτοπλαστικών σχημάτων του, τα "Λαζαράκια". Αυτά ήταν μικρά ομοιώματα του Λαζάρου και τα έβαζαν οι νοικοκυρές στα σπίτια τους.

# data[].attributes.headline
Η Κυριακή των Βαΐων 

# data[].attributes.subject
Η Κυριακή των Βαΐων 

# data[].attributes.body
Η Κυριακή των Βαΐων  είναι  η τελευταία Κυριακή της Σαρακοστής και  ταυτόχρονα η πρώτη μέρα της Μεγάλης Εβδομάδας ή Εβδομάδας των Παθών.
Ονομάζεται έτσι, γιατί «μετά Βαΐων και κλάδων» έγινε η υποδοχή του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Ο Χριστός μπαίνει στην πόλη πάνω σε ένα γαϊδουράκι και ο λαός τον υποδέχεται με βάγια δηλαδή κλαδιά δάφνης.
Χαρακτηριστικό έθιμο της ημέρας είναι ο στολισμός των εκκλησιών με βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς δίνει στους πιστούς κλαδιά δάφνης.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Δευτέρα 

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Δευτέρα 

# data[].attributes.body
Σήμερα ξεκινάει η Μεγάλη Εβδομάδα, η Εβδομάδα των Παθών, σε όλους γνωστή ως Εβδομάδα του Πάσχα.

Η Μεγάλη Δευτέρα  αποτελεί μια αφορμή για να θυμηθούμε τον Ιωσήφ, τον πιο αγαπητό γιό του Ιακώβ, που τον πούλησαν τα αδέρφια του σε εμπόρους στην Αίγυπτο.

Στη λειτουργία της Μεγάλης Δευτέρας συμπεριλαμβάνεται και η παραβολή της καταραμένης συκιάς, από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου, που την καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε με έναν του λόγο.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Τρίτη 

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Τρίτη 

# data[].attributes.body
Τη Μεγάλη Τρίτη θυμόμαστε και ζούμε δύο παραβολές:

•        Των δέκα παρθένων που μας διδάσκει να είμαστε γεμάτοι από πίστη και φιλανθρωπία καθώς και να είμαστε πάντοτε έτοιμοι, για να υποδεχθούμε τον Νυμφίο Χριστό, γιατί κανείς δεν γνωρίζει πότε θα "φύγει" απ΄αυτήν εδώ την ζωή.

•         Των Ταλάντων , που μας διδάσκει να είμαστε εργατικοί και ότι πρέπει να καλλιεργούμε και να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.

•        Το βράδυ στις εκκλησίες ψάλλεται το υπέροχης ποιητικής ομορφιάς, τροπάριο της Κασσιανής.

Σχεδόν σε όλη τη χώρα οι νοικοκυρές αυτή τη μέρα φτιάχνουν τα πασχαλινά κουλουράκια τους.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Τετάρτη

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Τετάρτη

# data[].attributes.body
Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στην  αμαρτωλή γυναίκα που πίστεψε στο Χριστό, μετανόησε και άλειψε τα πόδια του με μύρο.

Το πρωί, οι ιερείς τελούν το μέγα Ευχέλαιο και το βράδυ οι πιστοί ζουν τον Μυστικό Δείπνο που παρέθεσε κρυφά ο Ιησούς στους μαθητές Του για το Πάσχα. Είναι το δείπνο πριν από την προδοσία του μαθητή του, του Ιούδα.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Πέμπτη 

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Πέμπτη 

# data[].attributes.body
Η Μεγάλη Πέμπτη είναι αφιερωμένη στη Σταύρωση. Στην εκκλησία διαβάζονται τα δώδεκα Ευαγγέλια και γίνεται η τελετή της Σταύρωσης του Χριστού.

Την ημέρα αυτή οι χριστιανοί καλούνται να θυμηθούν τα Άγια Πάθη του Κυρίου. Τη δίκη Του, τα βασανιστήρια που υπόμεινε, τους εξευτελισμούς και τέλος τον μαρτυρικό Του θάνατο στο σταυρό.

Οι ιερείς ψάλλουν:  Σήμερον κρεμάται επί ξύλου...

Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης παραμένουν στις εκκλησίες πολλές γυναίκες και παιδιά για να στολίσουν τον Επιτάφιο. Περνούν σε μια κλωστή ένα-ένα τα λουλούδια που πρόσφεραν οι πιστοί και με αυτά στολίζουν τον τάφο του Χριστού. Τη Μεγάλη Πέμπτη  όσοι ακολουθούν πιστά τις παραδόσεις του Πάσχα θα φτιάξουν τσουρέκια και θα βάψουν κόκκινα αυγά.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Παρασκευή 

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Παρασκευή 

# data[].attributes.body
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα πένθους για τους χριστιανούς. Ημέρα της ταφής του Χριστού.

Τιμούμε το Θείο Δράμα.
Οι πιστοί μαζεύονται στις εκκλησίες από το πρωί για την ακολουθία της Αποκαθήλωσης, όπου ο παπάς κατεβάζει  το σώμα του Χριστού από τον σταυρό και το τοποθετεί μέσα στον Επιτάφιο.
Ο επιτάφιος στολίζεται με λουλούδια και περιφέρεται γύρω από την εκκλησία και τους δρόμους, ενώ οι πιστοί ακολουθούν ψάλλοντας τα εγκώμια , "Η Ζωή εν τάφω", "Ω γλυκύ μου Έαρ"

# data[].attributes.headline
Μεγάλο Σάββατο 

# data[].attributes.subject
Μεγάλο Σάββατο 

# data[].attributes.body
Στα Ιεροσόλυμα γίνεται η Τελετή του Αγίου Φωτός και το Άγιο Φως για άλλη μια φορά μοιράζεται στους Ορθόδοξους Χριστιανούς σε όλο τον κόσμο.

Η Θεία Λειτουργία της Αναστάσεως γίνεται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου. Κατά την διάρκεια της Λειτουργίας, στις 12 ακριβώς τα μεσάνυχτα, σβήνουν τα φώτα της εκκλησίας και ο ιερέας προβάλει στην Ωραία Πύλη, κρατώντας σε κάθε χέρι από μία δεσμίδα τριάντα τριών κεριών με το Άγιο Φως, και ψάλλει το «Δεύτε λάβετε Φως…».

Στην συνέχεια ιερείς, ψάλτες και πιστοί βγαίνουν στο περίβολο της εκκλησίας, όπου γίνεται η ανάγνωση του Ευαγγελίου της Αναστάσεως και ψάλλεται το «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν χαρισάμενος».

κι αρχίζουν τα πυροτεχνήματα και τα βεγγαλικά. Μετά την Ανάσταση, οι πιστοί μεταφέρουν στο σπίτι τους το Άγιο Φως και τρώνε την πατροπαράδοτη μαγειρίτσα (σούπα από αρνίσια εντόσθια) .
Η πίστη της Εκκλησίας στην Ανάσταση του Χριστού αποτέλεσε από την αρχή της ίδρυσής της τον ακρογωνιαίο της λίθο. Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Αν δεν αναστήθηκε ο Χριστός το κήρυγμά μας είναι κενό περιεχομένου αλλά και η πίστη σας είναι κενή».

# data[].attributes.headline
Κυριακή του Πάσχα

# data[].attributes.subject
Κυριακή του Πάσχα

# data[].attributes.body
Την Κυριακή του Πάσχα γιορτάζουμε την Ανάσταση του Χριστού.
Το Πάσχα ή Λαμπρή  για τους Έλληνες είναι η κορυφαία γιορτή του χρόνου.
Γιορτάζεται σε όλη την Ελλάδα με το σούβλισμα των αρνιών, το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών, με τραγούδια και χορούς.
Οι πιστοί για 40 μέρες μετά το Πάσχα όταν συναντιούνται οπουδήποτε δεν χαιρετιούνται με τον συνηθισμένο τρόπο, αλλά με το «Χριστός Ανέστη και Αληθώς Ανέστη». Η Εκκλησία μας για 40 μέρες μετά το Πάσχα έχει καθιερώσει και την λεγόμενη Αναστάσιμη Προσευχή.

# data[].attributes.headline
Πασχαλινές ιστορίες

# data[].attributes.subject
Πασχαλινές ιστορίες

# data[].attributes.body
1. Η ιστορία του Πάσχα και τα έθιμα
2. Το Μυστικό Δείπνο, για παιδιά
3. Η Σταύρωση του Ιησού για παιδιά
4. Η Ανάσταση του Ιησού, για παιδιά
5. Ο λαγός που μισούσε το Πάσχα
6. Το Πάσχα του Πασχάλη

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ιστορία του Ιησού για τα Παιδιά The Story of Jesus for Children - Greek

# data[].attributes.headline
Το Πάσχα μέσα από την τέχνη

# data[].attributes.subject
Το Πάσχα μέσα από την τέχνη

# data[].attributes.body
1.Εικονογραφία της Μεγάλης Εβδομάδας
2. Το Πάσχα και η Λαμπρή μέσα από τη ζωγραφική
3. Η Λαμπρή των Ελλήνων. Αποσπάσματα από λογοτεχνικά κείμενα.
4. Το Πάσχα στην ελληνική ποίηση

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
24grammata.com/ ποίηση

Δημοτική ποίηση, Σολωμός, Σικελιανός, Βάρναλης, Καζαντζάκης, Ρίτσος, Βρεττάκος, Δημουλά, Δεπούντης, Καρούζος
επιμέλεια: Αρ. Ελληνούδη
"Λαμπρή", αιώνες κι αιώνες πριν, ονόμασε ο λαός μας το Πάσχα. Πανάρχαιη η λέξη, μετέφερε το πανάρχαιο αισιόδοξο μήνυμα του αέναου κινούμενου κύκλου της ανθρώπινης ζωής και της φύσης, της νίκης της ζωής επί του θανάτου, του ερχομού του "Ανώτατου Αγαθού", δηλαδή της γεμάτης λαμπρό φως άνοιξης. Πανάρχαιη και η καταγωγή των χριστιανικών μύθων και περί των παθών του θεανθρώπου και της εκ νεκρών "ανάστασής" του, "έθρεψε" και την ποιητική μούσα του λαού μας, δημώδη και έντεχνη. Μέσω της ελληνικής ποίησης - με χαρακτηριστικά αποσπάσματα δημοτικών ποιημάτων, καθώς και ποιημάτων σημαντικών παλαιότερων και νεότερων ποιητών - θελήσαμε να γιορτάσουμε φέτος τη γιορτή της άνοιξης. Η ποιητική περιήγησή μας στο "θείον" πάθος και την "Ανάσταση" αρχίζει με έξι στίχους από τον αριστουργηματικό "Επιτάφιο Θρήνο", ανωνύμου ποιητή.

"Ω γλυκύ μου έαρ,/ γλυκότατόν μου τέκνον,/
πού έδυσου το κάλλος;
Η δάμαλις τον μόσχον,/ εν ξύλω κρεμασθέντα,/
ηλάλαζεν ορώσα.
Ω φως των οφθαλμών μου,/ γλυκύτατόν μου
τέκνον,/ πώς τάφω νυν καλύπτη;".
Δημοτικά μοιρολόγια
"Τάξε του Χάρου καμπουχά, της Χάρισσας βελούδο,
και του μικρού Χαρόπουλου μεταξωτό μαντίλι.
Μπέρτι και σου τις χάριζαν τις τρεις γιορτές του χρόνου,
μόν' του Χριστού για το Χριστό και τω Βαγιώ για βάγια
και τη μεγάλη τη Λαμπρή για το Χριστοσανέστη".

***

"Με γέλασαν τα πουλιά"
"Με γέλασαν τα πουλιά, της άνοιξης τ' αηδόνια
Με γέλασαν κι μου 'πανε, πως φέτος δεν πεθαίνω.
Φκιάχνω το σπίτι μου, ψηλά-ψηλά κι ανωγιασμένο
Κι ακόμα δεν το πόφκιαξα, βγαίνω στο παραθύρι
Βλέπω τον χάρο να 'ρχεται, στους κάμπους καβαλάρης.
Μαύρος είν' μαύρα φορά, μαύρο κι τ' άλογο του.
Ζυγώνω κι τον αρωτώ, γλυκά τον κουβεντιάζω:
- Ασε με χάρε μ' άσε με, ακόμα για να ζήσω
Εχω γυναίκα κι πίδια, πού να τα παρατήσω
Το Σάββατο για να λουστώ, την Κυριακή ν' αλλάξω
και τη Δευτέρα το πρωί, θα έρθω μοναχός μου.
- Μένα μ' έστειλε ο Θεός, να πάρω την ψυχή σου.
- Τάξε του χάρου τάξε του, μεταξωτό μαντίλι.
Για να μ' αφήνει να 'ρχομαι, πολλές φορές το χρόνο
Του Χριστού για κοινωνιά και του Βαγιού για βάγια
Και τη Λαμπρίτσα το πρωί, για το Χριστός Ανέστη".

***

"Το περιβόλι του Χάρου" (Ζακυνθινό)
"Ο Χάρος εβουλήθηκε να κάμη περιβόλι,
Βάνει ταις νιαίς για τα δεντρά, τους νιούς για κυπαρίσσια
Βάνει και τα μικρά παιδιά για ταις γλυκομηλίτσαις.
Θεέ και να με βάνανε πραγματευτή ςτον άδη,
Να βάσταα ςτο κεφάλι μου κανίστραις με στολίδια,
Να βάσταα και ςτον ώμο μου παλληκαριών αρκιμπούζα,
Να βάσταα και ςτην ζώνη μου γερόντων κλαδευτήρια,
Να βάσταα και ςταις μπούρσαις μου μικρών παιδιών κουλούρια,
Νάρχοντ' οι νιοί για τ' άρματα κ' η νιαίς για τα στολίδια.
Νάρχονται και οι προεστοί να πέρνουν κλαδευτήρια,
Και τα μικρά παιδόπουλα να πέρνουν τα κουλούρια.
Παρακαλώ σε Παναγιά, και προσκυνώ σε πόλι,
Να μου δοθούνε τα κλειδιά, να μπω στο περιβόλι.
Παρασκευή τα ζήτησα, Σαββάτο μου τα δώσαν,
Την Κυριακήν ανήμερα άνοιξα, μπήκα μέσα.
Βλέπω ταις νιαίς χορεύουνε, τους νιούς και τραγουδούνε,
Βλέπω τα συμπαλλήκαρα κ' επαίζανε τσικμάδαις,
Βλέπω ταις νιαίς κ' εστρώνανε τα ξήστρωτα κρεββάτια,
Για νάρτ' ο νιος να κοιμηθή, πώρχετ' αποσταμμένος
Μεταξωτά παπλώματα και ρένσινα σεντόνια".
Σολωμός και μεταγενέστεροι
Η "σταύρωση" του αγωνιζόμενου ανθρώπου, οι θρήνοι της Μάνας του, η "ανάστασή" του ενέπνευσαν πολλούς ποιητές. Τον εθνικό ποιητή, Διονύσιο Σολωμό, αλλά και πολλούς ποιητές της γενιάς του '30, της προπολεμικής και της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ανάμεσα τους οι Κώστας Βάρναλης, Νίκος Καζαντζάκης, Αγγελος Σικελιανός, Γιάννης Ρίτσος, Ρίτα Μπούμη - Παπά, Νικηφόρος Βρεττάκος, των οποίων ποιητικά αποσπάσματα παραθέτουμε.

Δ. ΣΟΛΩΜΟΣ: "Η ημέρα της Λαμπρής"
"Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε
της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,
σύγνεφο, καταχνιά, δεν απερνούσε
τ' ουρανού σε κανένα από τα μέρη
και από κει κινημένο αργοφυσούσε
τόσο γλυκό στο πρόσωπο τ' αέρι,
που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα:
Γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα.

-

Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί - μεγάλοι, ετοιμαστήτε
μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμαζωχτήτε
ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
ομπροστά στους Αγίους και φιληθήτε!
Φιληθήτε γλυκά, χείλη με χείλη,
πέστε Χριστός ανέστη, εχθροί και φίλοι!

-

Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι,
και βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες
γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφι-
σμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες
λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι
από το φως που χύνουνε οι λαμπάδες
κάθε πρόσωπο λάμπει απ' τ' αγιοκέρι,
όπου κρατούνε οι Χριστιανοί στο χέρι".

***

ΒΑΡΝΑΛΗΣ Κ.: "Οι πόνοι της Παναγιάς"
"Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;
Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;
Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ' άδικο φωνάξεις
Ξέρω πως θάχεις την καρδιά τόσο καλή, τόσο γλυκή,
που με τα βρόχια της οργής ταχιά θενά σπαράξεις.

-

-

***

ΒΑΡΝΑΛΗ Κ.: "Η Μάνα του Χριστού
"Πώς οι δρόμοι ευωδάνε με βάγια στρωμένοι,
ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρω μπαξέδες!
Η χαρά της γιορτής όλο πιότερο αξαίνει
και μακριάθε βογκάει και μακριάθε ανεβαίνει.

-

-

-

-

***

ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ: "Στ' Οσιου Λουκά το μοναστήρι"
"Στ' Οσιου Λουκά το μοναστήρι, απ' όσες
γυναίκες του Στειριού συμμαζευτήκαν
τον Επιτάφιο να στολίσουν, κι' όσες,
μοιρολογήτρες, ως με του Μεγάλου
Σαββάτου το ξημέρωμα αγρυπνήσαν,
ποια να στοχάστη έτσι γλυκά θρηνούσαν! -
πώς, κάτου απ' τους ανθούς, τ' ολόαχνο σμάλτο
του πεθαμένου του Αδωνη ήταν σάρκα
που πόνεσε βαθιά;

-

Γιατί κι' ο πόνο
στα ρόδα μέσα, κι' ο επιτάφιος θρήνος,
κ' οι αναπνοές της άνοιξης που μπαίναν
απ' του ναού τη θύρα, αναφτερώναν
το νου τους στης Ανάστασης το θάμα,
και του Χριστού οι πληγές σαν ανεμώνες
τους φάνταζαν στα χέρια και στα πόδια,
τι πολλά τον σκεπάζανε λουλούδια,
που έτσι τρανά, έτσι βαθιά ευωδούσαν!

-

Αλλά το βράδυ το ίδιο του Σαββάτου,
την ώρα π' απ' την Αγια Πύλη το ένα
κερί επροσάναψε όλα τ' άλλα ως κάτου,
κι' απ' τ' Αγιο Βήμα σάμπως κύμα απλώθη
το φως ως με την ξώπορτα, όλοι κι' όλες
ανατριχιάξαν π' άκουσαν στη μέση
απ' τα "Χριστός Ανέστη" μιαν αιφνίδια
φωνή να σκούξει: "Γιώργαινα, ο Βαγγέλης!"

-

Και να, ο λεβέντης του χωριού, ο Βαγγέλης,
των κοριτσιών το λάμπασμα, ο Βαγγέλης,
που τον λογιάζαν όλοι για χαμένο
στον πόλεμο - και στέκονταν ολόρτος
στης εκκλησιάς τη θύρα, με ποδάρι
ξύλινο, και δε διάβαινε τη θύρα
της εκκλησιάς, τι τον κυττάζαν όλοι
με τα κεριά στο χέρι, τον κυττάζαν
το χορευτή που τράνταζε τ' αλώνι
του Στειριού, μια στην όψη, μια στο πόδι,
μα ως να το κάρφωσε ήταν στο κατώφλι
της θύρας, και δεν έμπαινε πιο μέσα!

-

Και τότε, - μάρτυράς μου νάναι ο στίχος,
ο απλός κι' ο αληθινός ετούτος στίχος, -
απ' το στασίδι πούμουνα στημένος
ξαντίκρυσα τη μάνα, απ' το κεφάλι
πετώντας το μαντίλι, να χιμήξει
σκυφτή και ν' αγκαλιάσει το ποδάρι,
το ξύλινο ποδάρι του στρατιώτη,
(έτσι όπως τόειδα ο στίχος μου το γράφει,
ο απλός κι' αληθινός ετούτος στίχος),
και να σύρει απ' τα βάθη της καρδιάς της
ένα σκούξιμο: "Μάτια μου, Βαγγέλη!".

***

Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ: "Μαγδαληνή"
"Ω Κύριε, εγώ 'μαι που έσπασα σα μυρογιάλι
στα ιερά σου πόδια την καρδιά μου, και τα ολόξανθα
μακριά μαλλιά μου εγώ τ' ανέμισα στις τρέμουλες,
σκυφτές των Αποστόλων κεφαλές, σα φλάμπουρο!
Εγώ 'μαι που όντας όλοι οι εδικοί μακριάθε
κοιτώντας το σταυρό σε κλαίγαν σκορπισμένοι,
στεκόμουν στο πλευρό σου παραστάτης, κι όρθια
στα χέρια μου εδεχόμουν, στην ποδιά, στο πρόσωπο,
πηχτό, ζεστό, σαν όμπρο θερινό, το γαίμα σου!
Κ' έκραζα: Ανοίξου γης, ποτίσου γης, σκιρτήστε
σα σπόροι αθάνατοι στο χώμα, ώ πεθαμένοι!
Χριστέ, κι αν όλοι σ' αρνηθούν, δε θα πεθάνεις!
Γιατί στον κόρφο μου το αθάνατο νερό
κρατώ και σε κερνώ, και κατεβαίνεις πάλι
στη γης, και περπατάς μαζί μου στα χωράφια,
βολές σωπαίνοντας γλυκά, βολές ταΐζοντας
το Λόγο τον καλό στα πεινασμένα πλήθη".

***

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ: "Εαρινή Συμφωνία"
"Ακου τα σήμαντρα
των εξοχικών εκκλησιών.
Φτάνουν από πολύ μακριά
από πολύ βαθιά.
Απ' τα χείλη των παιδιών
απ' την άγνοια των χελιδονιών
απ' τις άσπρες αυλές της Κυριακής
απ' τ' αγιοκλήματα και τους περιστεριώνες
των ταπεινών σπιτιών.

-

-

Γνώρισαν μόνο τις εικόνες
του Δωδεκαετούς
που 'χε μια μάνα τρυφερή
που τον περίμενε τα βράδια στο κατώφλι
έναν πατέρα ειρηνικό που ευώδιαζε χωράφι
που 'χε στα μάτια του το μήνυμα
της επερχόμενης Μαγδαληνής.

-

***

ΡΙΤΑ ΜΠΟΥΜΗ - ΠΑΠΠΑ: "Ανοιξη"
"Ερχεται απ' το νοτιά με την καλοκαιριά
μπρος έστειλε τα χελιδόνια
να ψαλλιδίσουν κάθε δισταγμό
πίσω σέρνει τις μέλισσες,
τυφλές από το πάθος να τα δίνουν όλα
τ' άνθια κροτούν στα δάχτυλα των δέντρων
γι' αυτό σήκωσαν σήμερα σημαία στο κάστρο
καί λύθηκαν τα σήμαντρα της πόλης.

(...)Πάσχα, μητέρα Πάσχα!

Σφάξε το ζαρκάδι - δε θα κλάψω!".

***

ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ: "Ελεγείο πάνω στον τάφο ενός μικρού αγωνιστή"
"Πάνω στο χώμα το δικό σου λέμε τ' όνομά μας.
Πάνω στο χώμα το δικό σου σχεδιάζουμε τους κήπους και τις πολιτείες μας.
Πάνω στο χώμα σου είμαστε. Εχουμε πατρίδα.
(...)Επαιξες τη φωτιά. Επαιξες το Χριστό.
Επαιξες τον Αη-Γιώργη και το Διγενή.
(...)Ανέβηκες στο πεζοδρόμιο κ' έπαιξες τον Ανθρωπο!"
Το Πάσχα στη νεότερη ποίηση
Θα κλείσουμε την περιδιάβασή μας στην εμπνευσμένη από το Πάσχα ποίηση, με ποιήματα των Σ. Μαρτζώκη, Ιασ. Δεπούντη, Χ. Βαΐου, Ν. Καρούζου και της Κ. Δημουλά.

ΜΑΡΤΖΩΚΗΣ Σ.: "Ο σταυρός"
"Παράτησα τα ουράνια
και ντύθηκα την ύλη
κ' αισθάνθηκα στα χείλη
τη δίψα του φιλιού

-

-

-

***

ΔΕΠΟΥΝΤΗΣ ΙΑΣ.: "Ποτέ πριν..."
"Ποτέ πρίν δεν ακούστηκαν οι θείες καμπάνες να χτυπούν
γι' αυτούς που λείπουν.
Ποτέ πριν δεν άναψαν οι γιορτινές λαμπάδες της Λαμπρής,
γι' αυτούς που για πάντα λείπουν.
Ποτέ πριν, σαν απόψε, δεν κατεπόθη ο θάνατος εις νείκος,
γι' αυτούς που λείπουν, αποδημητές, στη χώρα του πολέμου!

-

Ποτέ πριν!.. Αυτοί την αρμονία δίνουν στις καμπάνες.
Ανάβουν τις λαμπάδες της Λαμπρής. Νικούν το θάνατο
με την αιωνιότητά τους!

-

-

Κι αυτές οι θείες καμπάνες
είναι τα λόγια τους.
Κι αυτές οι κόκκινες λαμπάδες
είναι το βλέμμα τους.
Κι αυτή η λεπτή κλωστή στα δάχτυλά τους
είναι η ζωή μας. Ολοι, νεκροί και ζωντανοί,
γύρω στο γιορτινό τραπέζι της Λαμπρής. Στην
κεφαλή του τραπεζιού
ο Αναστάς Χριστός!"

***

ΒΑΪΟΥ Χ.: "Ορθρου ξεκίνημα"
"Ορθρος βαθύς, Μαγδαληνή, Μαρία, Σαλώμη,
φέρτε τα μύρα να γιορτάσουν πάλ' οι δρόμοι.
Ρήμαξαν όλα, και καρδιά και νους και πόθοι
ένας δεν είναι - πλήθος είναι που εσταυρώθη.

-

-

***

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: "Ασμα μικρό"
"Χάθηκε αυτός ο οδοιπόρος.
Είχε συνάξει λίγα φύλλα
ένα κλαδί γεμάτο φως
είχε πονέσει.
Και τώρα χάθηκε...
Αγγίζοντας αληθινά πουλιά στο έρεβος
αγγίζει νέους ουρανούς
η προσευχή του μάχη.
Εαρ μικρό έαρ βαθύ έαρ συντετριμμένο".

***

ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ: "Γραμματείς και πρεσβύτεροι αιώνες"
"Ιδού η μικροτάτη Παρασκευή πάλι
σε βαφή Μεγάλης βουτηγμένη.

-

-

Τι κι αν εσχίσθη το καταπέτασμα των χαμομηλιών
τι κι αν χρωμάτων στρατιαί εξεπλήττοντο

-

σταύρωσον σταύρωσον αλαλάζουν
τα κρεοπωλεία οι ψησταριές κι οι φούρνοι.

-

-

-

Προσκυνώ το οικείον προσφιλές μου σφάλμα σου.
Εν συντριβή περιστρέφω τη σούβλα
αδημονώντας σε αμνέ μας".
www1.rizospastis.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Το Πάσχα στην ελληνική ποίηση

# data[].attributes.attachment_link.description
24grammata.com/ ποίηση Δημοτική ποίηση, Σολωμός, Σικελιανός, Βάρναλης, Καζαντζάκης, Ρίτσος, Βρεττάκος, Δημουλά, Δεπούντης, Καρούζος επιμέλεια: Αρ. Ελληνούδη "Λαμπρή", αιώνες κι αιώνες πριν, ονόμασε ο λαός μας το Πάσχα. Πανάρχαιη η λέξη, μετέφερε το πανάρχαιο αισιόδοξο μήνυμα του αέναου κινούμενου κύκλου της ανθρώπινης ζωής και της φύσης, της νίκης της ζωής επί του θανάτου, του ερχομού του "Ανώτατου Αγαθού", δηλαδή της γεμάτης λαμπρό φως άνοιξης.