# data[].attributes.attachment_link.description
Hoofdgast vandaag: Hendrikje Stoffels (Lies Visschedijk). Met de sketches So You Think You Can Paint, The luit of Holland en De première van de Gijsbrecht: iedereen was er!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om een idee te krijgen hoe je de activiteiten kunt verdelen, kun je hier een groepsplan/ontwerpschema downloaden. In de lege vakken kun je de namen van kinderen in je groep vermelden met het doel waarmee je het kind wilt begeleiden: groepsplan/ontwerpschema kunst in de klas

Een thema waar allerlei mogelijkheden in zijn. Je kunt kiezen voor kunstenaars, het museum, kunstwerken, wat vind je mooi en wat niet en waarom niet, kleuren, technieken, etc.
Mijn doelen zijn:

Kinderen leren welke verschillende kleuren er zijn en het verschil tussen lichte en donkere kleuren duidelijk maken.

Kinderen laten ervaren dat mooi of niet mooi vinden van kunst allemaal mag, iedereen mag er het zijne van vinden

Kinderen zelf kunst laten maken

Kinderen leren wat een museum is en wat je daar kunt zien

Onderzoek/uitstapjes

Breng een bezoekje aan een museum en bekijk de kunst die daar aanwezig is.

Mengen van kleuren en opdrachten met kleuren doen.

De kleurenlijn; Hang een waslijn op in de klas. Spreek met de kinderen af dat een bepaalde periode een kleur centraal staat. Hang aan die waslijn alles op dat die kleur heeft en dat de kinderen van huis meenemen. Je kunt ook meerdere lijnen in de klas ophangen en daar allerlei kleuren verzamelen.

Kleurendozen; Je kunt ook dozen in een bepaalde kleur schilderen en hier alles van die kleur in verzamelen.

Schilderijen; Hang afbeeldingen van schilderijen op in de klas

Van Elsie:
We hebben in de tweede en derde kleuterklas 3 weken rond het gedicht "blauw" van Johanna Kruit gewerkt. We hebben ons door bestaande kunstwerken zoals een uur blauw van Jan Fabre, borden uit Delft,... laten inspireren om ook blauwe kunstwerken te maken zoals blauwe schilderijen, een blauwe collage, blauwe juwelen, blauwe borden,...
Alle kleuters kwamen op school in het blauw en we hebben ons thema afgesloten met een heuse tentoonstelling. Met blauwe chips en een wijntje in de hand konden de ouders en grootouders al onze kunstwerken komen bewonderen! Ze waren heel enthousiast!

Toneelstuk van leerkrachten: Tante Sofie vindt haar muur zo leeg en wil graag kunst gaan kopen bij een kunstenaar. De eerste kunstenaar schildert abstract en daar houdt tante Sofie niet van, de volgende schildert fruitschalen en flessen. Dat vindt tante ook niks. De derde schildert hele mooie gekleurde bomen en dat is waar tante naar op zoek is. Tante houdt van kleur. Dat schilderij gaat ze kopen.
Hou daarna in de klas een gesprek over wat kinderen mooi en niet mooi vinden en waarom. Gebruik hierbij allerlei platen van verschillende schilderijen.

De lijst: Pak een mooie, lege lijst en zet die neer in de klas. Vraag de kinderen wat het is en waarvoor het dient. Hou de lijst daarna voor verschillende achtergronden. Wat vind je mooi en wat niet, waarom niet? Zet uiteindelijk de lijst ergens neer voor een mooi achtergrond. Bijvoorbeeld het raam buiten en laat de kinderen natekenen/naschilderen wat ze zien.

Maak een woordveld over kunst; wat weten de kinderen er van?

In de schatkist zit: een palet, een model, een kleurenboekje, een penseel, een verfdoos, een verftube, een schildersdoek, een schildersezel, een schilderij, een reuzenpotlood, een passe-partout, een toegangskaartje voor een museum en een schilderijlijst. Deze spullen worden aan tweetallen uitgedeeld en de kinderen praten in tweetallen over wat ze hebben en waarvoor het dient. Later mogen ze het in de kring vertellen aan de anderen. Als kinderen niet weten wat het is, wordt de hulp van anderen gevraagd.

Leg verschillende kunstenaarsattributen onder een doek. Bespreek de attributen en benoem het. Doe daarna het doek er weer overheen. Wie weet nog wat er onder ligt?

Kleurenrij maken; leg teldopjes in verschillende kleuren in een mandje. Begin eenvoudig met twee verschillende kleuren: rood - geel - rood - geel - welke kleur moet nu? Maak het steeds iets moeilijker: rood - rood - geel - rood - rood - geel - welke kleur is nu? Of meerdere kleuren gebruiken.

Zonnebloemen:

Lia stuurde een foto van een groepswerk van haar klas. Zonnebloemen geschilderd in wit, geel, blauw en bruin en later op een de achtergrond geplakt.

Els mailde haar zonnebloemen gebaseerd op Vincent van Gogh

Zelfportretten:

Schilderen op A3 formaat

Nijntje en een kunstwerk

Mondriaan gemaakt van hout: de lijsten zijn door de kinderen zelf getimmerd en op de witte vlakken liggen gekleurde blokjes hout

Vermeer; Het meisje met de parel

Jan Wolkers:

Kunst van Escher:

Claude Monet;

Waterlelies gebaseerd op Claude Monet

Beelden van Picasso, gemaakt van karton

Beeld Picasso van hout

Picasso; papier en wasco

Verftubes van een keukenrol.
Aan een kant dichtnieten en aan de andere kant een dop plakken.

Harten geknipt uit beschilderd papier

Doosjes versieren en op een zwarte ondergrond plakken

Een hoofd

Een schilderspalet van karton met daarop dopjes van een eierdoos

Plak een schildersezel van stroken

Schilderijlijstjes vouwen

Palet verven

Zelf de Mona Lisa naschilderen

Handen n.a.v. werk van Richard Long

Zelfportret tekenen en zelf een houder maken van k'nex

Beelden maken van speelklei

Atelier maken waar de kinderen naar hartenlust mogen tekenen en schilderen. Spreek hier wel duidelijke regels af met de groep: wat mag je wel en niet doen, wat doe je als je klaar bent met een schilderij, waar laat je het schilderij, etc. Je kunt ook elke week een nieuwe opdracht geven: gebruik alleen de primaire kleuren, het blad moet helemaal vol geschilderd zijn, gebruik alleen vormen in je schilderij, stillevens maken, portrettekenen, natuurschilderijen maken. Gebruik in de laatste week echte schildersdoeken waarop iedereen zijn of haar meesterwerk mag maken.

Een Mona Lisa atelier

Lijstenmakerij; Hier mogen de kinderen schilderijlijsten timmeren en beschilderen

Verteltafel: Nijntje in het museum; zie hier een document over de opbouw van de verteltafel

Een van de kinderen heeft de verteltafel helemaal nagetekend!

Zelfgemaakte schilderijen in het museum en natuurlijk een kassa met kaartjes.

Kleurenhoek

Een lijst gemaakt van insteekmozaiek

De zonnebloemenhoek.
Wat was hier te doen? Zonnebloemen natekenen/naschilderen, de groei van de zaden volgen en een boek over zonnebloemen bekijken.

Wat is kunst

Het museum

Kleuren

Verschillende kunstvormen

Mooi of niet mooi

Spel en beweging

Inleiding: Hang in het speellokaal allemaal gekleurde cirkels of slingers op. Laat de kinderen rondlopen. Als de leerkracht op de trom slaat, zoeken de kinderen snel hun lievelingskleur op en gaan daar bij staan/zitten. Met de leerkracht worden de kleuren benoemd.

Nu mogen de kinderen rondlopen/rennen/huppelen/etc. Als de leerkracht een kleur hardop zegt, rennen de kinderen er zo snel mogelijk naar toe.

Overloopspel; Aan twee kanten van het lokaal zijn strepen gemaakt. De kunstenaar staat in het midden. Deze noemt een kleur en iedereen die dezelfde kleur in de kleren heeft, mag naar de overkant rennen. De kunstenaar probeert de kleuren te vangen door de kinderen te tikken.

De kunstenaar en de kleuren; In het midden van het speellokaal ligt een vierkante mat, dat is het schilderij. In de vier hoeken van het lokaal liggen ook matten. Elke mat vertegenwoordigt een kleur. Als de kunstenaar een kleur roept, gaan deze kinderen om het schilderij heen rennen. Roept de kunstenaar ik ga schilderen, dan probeert hij de kleuren te tikken. Ben je getikt dan ga je op het schilderij zitten.

Estafette; De kunstenaar heeft papier nodig. Wie brengt het papier zo snel mogelijk naar de andere kant? Gebruik de breedte van het lokaal en geef elk kind twee vellen papier. Op een vel gaan ze staan. Ze leggen het tweede vel voor hen neer en gaan dan daar op staan. Vervolgens pakken ze het andere papier weer en leggen die voor hen neer, zo komen ze vooruit naar de andere kant van het lokaal. Wie komt er als eerste aan?

Penselendief; De kunstenaar zit in een hoepel in het midden van het lokaal met een penseel achter zich. De kunstenaar heeft de ogen dicht. Als de kunstenaar hoort dat het penseel gepakt wordt, probeert hij de dief te tikken. De dief mag het penseel wel aan een ander geven. Als het penseel valt, is de dief af.

Ra, ra, ra, wie heeft de kwast, die mooie kwast van goud? In het midden zit een kunstenaar. De andere kinderen zitten er in een kring omheen. Zij geven achter hun rug een penseel door. Als het liedje geëindigd is, mag de kunstenaar raden wie de kwast op de rug heeft.

Joepie, Joepie; er is een kunstenaar gekomen, die heeft mijn vriendje meegenomen, maar ik zal er niet om treuren, gauw een ander weer gehaald, tralalalala, etc.

Hoeveel penselen liggen er achter je? De kunstenaar zit voor in de klas met de ogen dicht. Iedereen is heel stil. De leerkracht wijst een of meerdere kinderen aan die zelf achter de kunstenaar mogen gaan zitten. Raad de kunstenaar het goed?

In het muziekkastje zitten opdrachten voor de volgende onderdelen van de muzikale vorming: ritmeopdracht, dansopdracht, luisteropdracht, muziekinstrumenten, liedjes om aan te leren.

Ritme; Met behulp van plaatjes ritmes klappen of tikken met stokjes, van woorden over kunst: ritmeplaatjes

Dans; In Kleuterdans 2 staat de dans: toverbal. Deze past heel goed bij het thema. De Cd en het boekje zijn te bestellen bij: www.nevofoon.nl. Het liedje gaat over een bal met allerlei kleuren. De kinderen mogen steeds bewegen als ze een genoemde kleur in hun kleding hebben.

Luisteren; Bij www.kinderboekenmuziek.nl is een CD te bestellen waarop allerlei muziekfragmenten staan. Dit kunnen zijn: lieflijk, druk, springerig, vrolijk, droevig, eng, statig, etc. Ik geef de kinderen een strook papier die verdeeld is in vier vakken en ik laat vervolgens vier verschillende muziekfragmenten horen. De kinderen mogen er bij tekenen. Later bespreken we de tekenkunstwerken in de kring. Waarom heb je het zo getekend? Wat hoorde je?

Muziekinstrumenten; De xylofoon. De kunstenaar loopt de trap op en af. We luisteren naar de muziek en doen mee met onze vingers. Wat doet de kunstenaar en wat hoor je? Daarna mogen de kinderen om de beurt hetzelfde voordoen.

Liedjes; De volgende liedjes ga ik de kinderen aanleren:

In het grote liedjesboek staat:

In het grote versjesboek staat:

Opzegversje:

De stam rood en de takken geel
met mijn fijnste penseel
Een veeg hier, een lik daar
en een spat verf in mijn haar.
Ik ben topkunstenaar!

(Jan van Coillie)

Andere materialen over kunst:

In de taalkast zitten voorwerpen waaraan verschillende taaloefeningen zijn gekoppeld: ko klapper: tellen woorden in zinnen en woordstukjes, ria rijm: voor rijmoefeningen, henk hak en piet plak: hakken en plakken, woordrups: begin en eindletters, Pipa Papegaai: voor luisterspelletjes: nazeggen zinnen, lange slang: lange en korte woorden herkennen, voorwerp passend bij het thema: raadsels, wel of niet goed, etc. vingerpopjes voor het geven van een voorstelling in het theatertje erboven, grote lade waar het boek van de week uitkomt en waar bladen in liggen met auditieve oefeningen erop.

kunst - museum - schilderij - schildersezel - penselen - kwasten - lijst - passe-partout - verf - tentoonstelling - palet - bijschrift - collectie - beeldend kunstenaar - atelier - conservator (iemand die de museumcollectie bewaard) - depot - kunstacademie - galerie - suppoost - vitrine - oude dingen - tekening - portret - mooi of niet mooi - kleuren - beeld - sokkel - klei - boetseren - kijken - expositie

Bij elk thema wordt elke week een la wordt geopend waarna het figuur dat erin zit een opdracht gaat geven.
In de kast zitten: Levi het lieveheersbeestje; tellen en getallen, Sam de Schildpad; tijd, FotoFrits; ruimtelijke oefening, Barbapappa; vormen, Elmer; kleuren, Grote en kleine kangoeroe; begrippen, Bob de Bouwer; meten en wegen
Zo krijgen de kinderen elke week een opdracht voor de rest van de week. In de rekenhoek in de klas krijgt de opdracht een week lang een plek, zodat kinderen er zelfstandig mee aan de slag kunnen gaan.

FotoFrits uit het rekenkastje had een probleem: Eerst deed zijn fototoestel het niet en kon hij niet fotograferen. Daarom hebben kinderen hun eigen hoofd getekend. Nadat FotoFrits de camera weer had opgehaald, maakte deze alleen maar halve foto's. Daarom hebben de kinderen de andere helft van hun hoofd er zelf maar bijgetekend.

Lichte en donkere kleuren
Namen van kleuren
Vormen
Grote en kleine schilderijen

Erg leuk is om de ouders uit te nodigen in het museum. Daar mogen ze kaartjes kopen en worden rondgeleid door gidsen. De suppoosten bewaken de kunst. Intussen kunnen ouders de kunst bekijken die de kinderen hebben gemaakt.

Een van de ouders heeft tijdens de tentoonstelling deze prachtige Mondriaantaart gemaakt. En lekker dat deze was!

Deze pagina werd mede mogelijk door bijdragen van: Margriet van Laar (veel materialen), Ronella Koedam, Tineke van de Ploeg, Els van Tiel, Ina Schild (kralenplanken), Idelet van Dijken, Lia Severijns, Hilda Luth, Marije Bouma, Alda van Dijken, Tineke van de Ploeg, Minke Bosma en Olga Hogewoning. Bedankt voor jullie bijdragen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontwerpschema Om een idee te krijgen hoe je de activiteiten kunt verdelen, kun je hier een groepsplan/ontwerpschema downloaden. In de lege vakken kun je de namen van kinderen in je groep vermelden met het doel waarmee je het kind wilt begeleiden: groepsplan/ontwerpschema kunst in de klas Doel Een thema waar allerlei mogelijkheden in zijn.

# data[].attributes.headline
Alle kaarten liggen bij Arianne in het lokaal voor verdere uitleg, maar hier de kaarten die je zou kunnen gebruiken.

# data[].attributes.subject
Alle kaarten liggen bij Arianne in het lokaal voor verdere uitleg, maar hier de kaarten die je zou kunnen gebruiken.

# data[].attributes.headline
13: Star Wars de musical: Decors ontwerpen

# data[].attributes.subject
13: Star Wars de musical: Decors ontwerpen

# data[].attributes.headline
30: Copycat: Perfecte kopieën maken van bestaande voorwerpen.

# data[].attributes.subject
30: Copycat: Perfecte kopieën maken van bestaande voorwerpen.

# data[].attributes.headline
51: Koh-I-Noor: een goede beveiliging maken voor een kunstmuseum... (leuk in combinatie met het actuele nieuws...)

# data[].attributes.subject
51: Koh-I-Noor: een goede beveiliging maken voor een kunstmuseum... (leuk in combinatie met het actuele nieuws...)

# data[].attributes.attachment_link.description
Vandaag start Het Klokhuis maakt geschiedenis. En Rembrandt van Rijn is misschien wel de bekendste schilder van ons land. Mustafa zoekt uit waarom het werk van Rembrandt zo bijzonder is.

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit filmpje kun je zien hoe een portret geschilderd wordt en met welke verven je dit kunt doen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Afl.: Portretten. Wie zit er niet op Facebook of Hyves? Bijna iedereen plaatst wel een portretje van zichzelf op internet. Maar al eeuwen lang laten mensen zich afbeelden. Lisa vergelijkt portretten van vroeger en nu. Daarom bekijkt ze in het Mauritshuis in Den Haag prachtig geschilderde portretten uit de Gouden Eeuw. Maar ze laat ook zelf een portretfoto maken. Is er verschil tussen een oud geschilderd of een nieuw gefotografeerd portret? Is er door de eeuwen heen iets veranderd aan portretten?

# data[].attributes.attachment_link.description
Sassa en Toto maken een kunstwerk van schelpen. Hij denkt dat ze rondjes hebben gemaakt, maar dat klopt niet. Het zijn een bal, de maan en een koekje. Aan het einde zwaaien ze met zelfgemaakte handen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn allerlei soorten verf. Op school gebruik je waarschijnlijk plakkaatverf. Die wordt gemaakt van aardappelzetmeel, krijt, pigment en water. Eva kijkt hoe die verf in de fabriek wordt gemaakt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe klonk de taal van Rembrandt? | Rijke Teksten

# data[].attributes.headline
https://www.tijdschriftmeertaal.nl/art/50-7584_Zo-werk-je-met-rijke-teksten. Vooral het idee met de replica's van bekende schilderijen, vond ik een leuk idee. 

# data[].attributes.subject
https://www.tijdschriftmeertaal.nl/art/50-7584_Zo-werk-je-met-rijke-teksten. Vooral het idee met de replica's van bekende schilderijen, vond ik een leuk idee. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samen met kinderen genieten van rijke taal in een tekst. Al lezend iets nieuws te weten komen of uitzoeken hoe iets werkt. Hoe begeleid je dat als professional? In het onderstaande voorbeeld lees je hoe een groep kinderen vanuit echte interesse in een internettekst duikt: Het meisje met de parel.

Maandagochtend, thema 'Uit de kunst'. Op het Leefleerplein middenbouw bekijken de kinderen samen met hun leerkracht op Instagram afbeeldingen van 'Het meisje met de parel' van Johannes Vermeer: het originele kunstwerk en een scala aan creatieve replica's. Ze praten over overeenkomsten en verschillen tussen de afbeeldingen. De leerkracht doet actief mee in het gesprek en brengt woorden in die voor de kinderen nog onbekend zijn, zoals inspiratie, creëren, muze en compositie. Iemand vraagt zich af waarom er zoveel verschillende afbeeldingen van het kunstwerk te vinden zijn. De leerkracht grijpt deze vraag aan en gaat hardop denkend online op zoek. Ze komt terecht op de site van het Mauritshuis. Daar vinden ze informatie over het kunstwerk en over een oproep van het museum: 'Maak jouw eigen creatie van Het Meisje en deel deze op Instagram'. Aha! De kinderen lezen de tekst nog een keer en begrijpen dat ze zelf ook mee kunnen doen. Maar hoe precies? Dat vraagt om het herlezen van de tekst waarbij ze de informatie die voor hen belangrijk is moeten onderstrepen. Daarna maken ze een samenvatting. Later in de week gaan de kinderen aan de slag om hun eigen versie van Het Meisje te maken. In hun zelfgeschreven samenvatting vinden ze de informatie die ze nodig hebben.
In dit voorbeeld zie je dat kinderen van binnenuit gemotiveerd aan de slag gaan om de tekst écht te begrijpen en te verbinden aan hun eigen kennis en ervaringen. Natuurlijk heeft de leerkracht hierin een grote rol. Zij zorgt ervoor dat de kinderen nieuwsgierig zijn voordat ze de tekst gaan lezen. Ze ondersteunt steeds door stukjes voor te lezen en waar nodig hardop te denken. Ze houdt de vaart erin en heeft vooraf nagedacht over het leesdoel, namelijk het zelf maken van Het Meisje. Omdat de kinderen Het Meisje echt gaan maken, willen ze precies weten wat er staat en krijgt de inhoud van de tekst voor hen nog meer betekenis. En daar verbindt de leerkracht weer een concrete vaardigheid aan die ze de kinderen wil leren: het maken van een samenvatting. Ook hierin ondersteunt de leerkracht, passend bij de behoefte van de kinderen. Enkele kinderen gaan hier zelf of in tweetallen mee aan de slag. Met een ander deel van de groep neemt de juf het voortouw en schrijven de kinderen mee. Op die manier komen alle kinderen tot een goede samenvatting én maken ze aan het eind van de week een eigen Meisje.

Rijke boekentaal

In het volgende voorbeeld genieten de kinderen van het Leefleerplein bovenbouw van een prentenboek over een kleine vogel: Een zwaluw in de winter.
Op het bord prijkt een afbeelding van de eerste bladzijde van het prentenboek: een zwaluw die over een Afrikaans dorpje vliegt. De groep komt op verhaal door samen te verkennen wat ze al van deze vogel weten. Het wordt duidelijk dat het een trekvogel is en dat deze vogels overwinteren in het zuiden. Dat is bijzonder, want tegen die wetenschap in vliegt de zwaluw uit dit verhaal midden in de winter juist naar het noorden. De kinderen luisteren aandachtig als de leerkracht voorleest. Ze maken kennis met Gloria, de zwaluw, en met Freddy, de chauffeur van een gele bestelbus die onderweg is naar Engeland. Ze horen hoe de vogel een sneeuwstorm in vliegt en hoe de chauffeur al bijna honderd dagen geen mens gesproken heeft. Op drie verschillende momenten leest de leerkracht steeds één fragment uit het boek voor. Steeds twee keer hetzelfde fragment. De eerste keer om gewoon lekker te luisteren en te genieten van het verhaal. De tweede keer om aantekeningen te maken. Na het luisteren en schrijven krijgen de kinderen iedere keer tijd om hun aantekeningen met elkaar te vergelijken en te bespreken. Samen vullen ze belangrijke details aan, zodat ze aan het eind van het verhaal begrijpen waar de vluchteling vandaan komt die zich verstopt heeft in de gele bestelbus en die net op tijd gered wordt door Freddy en door Gloria.
Tijdens het voorlezen hangen de kinderen aan de lippen van de leerkracht. De leerkracht heeft vooraf verteld dat het boek een prachtig einde heeft. Maar wel een einde dat je pas begrijpt als je heel goed geluisterd hebt en de details goed onthoudt. Zonder te verklappen wat er gaat gebeuren, geeft de leerkracht hier een duidelijk leesdoel mee en zijn de kinderen gemotiveerd om met volle aandacht te luisteren. Het leren maken van aantekeningen is voor de kinderen nu een betekenisvolle activiteit geworden. Wat ook bijdraagt aan dit leesplezier, is dat het boekje vol staat met mooie zinnen en perspectiefwisselingen tussen de zwaluw, Freddy en de vluchteling. Met zulke teksten ervaren kinderen dat je kunt genieten van taal. Door over die teksten in gesprek te gaan, leren kinderen van de rijke taal die in boeiende teksten gebruikt wordt. Ze vergroten hun woordenschat en hun kennis van de wereld. Ze doorzien steeds meer verbanden en herkennen de signaalwoorden die daarbij horen. Ze worden daardoor steeds vaardiger in het begrijpen én in het zelf gebruiken van taal.

Zelf aan de slag

Voor goed leesonderwijs zijn boeiende teksten en activiteiten essentieel. Dat zorgt voor leesplezier en leert kinderen lezen met begrip. Hoe maak je daar werk van in jouw groep en school? Hieronder vind je een uitgewerkt voorbeeld waar je in de praktijk mee aan de slag kunt. Hiervoor is gebruik gemaakt van de activiteitenkaart Teksten lezen van IK Ontwikkel. Je vindt de stappen van deze activiteitenkaart in de kaders. De activiteitenkaart zelf kun je hier downloaden.

De titel van de tekst waar we in dit voorbeeld mee aan de slag gaan is: 'Fietje van de Fuchsiastraat', geschreven door Janneke Schotveld. De activiteiten zijn uitgewerkt voor kinderen van ongeveer 7 tot 10 jaar. De tekst gaat over de eigenaresse van een klein boekwinkeltje waar geen kinderen meer komen om boeken te kopen. De Dappere Ridster bedenkt een plan om dit tij te keren. Haar acties leiden tot heel veel lezende kinderen en volwassenen en volop klanten voor het boekwinkeltje. Je vindt de tekst op Rijketeksten.org. Leesdoelen bij deze tekst kunnen zijn:

Ik kan benoemen wat ik mooi vind aan het verhaal.

Ik kan het verhaal navertellen.

Ik denk na over oplossingen: hoe kunnen we ervoor zorgen dat kinderen meer boeken gaan lezen?

Ik leef mee met Fietje en ik kan vertellen hoe zij zich voelt aan het begin, midden en einde van het verhaal.

Om op verhaal te komen bij deze tekst vertel je kort over de Dappere Ridster. Leg het boek waar de tekst uit komt en andere boeken van de serie in het zicht. Er zijn vast kinderen die deze boeken willen gaan lezen. Nodig de kinderen uit om mee te genieten van het verhaal. Bespreek na het voorlezen: Wat vind ik mooi in deze tekst? En jij? Noem bijvoorbeeld de goede afloop en dat je de tekst met veel intonatie kunt voorlezen. Na dit gesprekje over de tekst, ga je verder met het doel: ik kan het verhaal navertellen (begin - midden - eind). Noteer daarvoor op een groot blad of op het bord:

Vul dit samen met de kinderen in. Het is het makkelijkst om te starten met "Over welk probleem gaat het in het verhaal?" De kinderen kunnen dat waarschijnlijk meteen benoemen. Lees eventueel dat deel van de tekst nogmaals voor. Denk hardop en laat ook de kinderen hardop denken. Formuleer het probleem in een zin en noteer het in het schema. Vul daarna de oplossing en tenslotte het begin en het einde in op dezelfde manier. Geef vervolgens de kinderen een blad:

en laat ze in ieder vak een tekeningetje maken. Erbij schrijven mag. Sluit tenslotte samen af en laat kinderen aan elkaar het verhaal navertellen met behulp van hun tekening. De volgende dag ga je een stapje verder vanuit het doel: Ik leef mee met Fietje en ik kan vertellen hoe zij zich voelt aan het begin, midden en einde van het verhaal. Lees de tekst nog een keer voor en laat kinderen op een eigen blad meelezen en naast de tekst steeds noteren hoe Fietje zich voelt. Benoem vooraf enkele emoties. Bespreek na het lezen welke woorden de kinderen genoteerd hebben aan het begin, midden en eind van het verhaal. Laat hen daarna in drietallen de verschillende emoties uitbeelden, bijvoorbeeld door middel van tableau vivant. Weer een dag later. Het doel is deze keer: Ik interpreteer de tekst door deze te vergelijken met mijn eigen kennis en ideeën. Laat kinderen in de tekst de boektitels die zij herkennen onderstrepen. Bespreek daarna: herken je het probleem van Fietje en de Dappere Ridster? Wat zouden wij daaraan kunnen doen? Maak samen een lijstje met oplossingen. Laat de kinderen een poster maken om een idee te promoten. Presenteer en publiceer de posters.
Tot slot

Zo werkt het dus: lezen, luisteren, spreken en schrijven in boeiende activiteiten en met rijke teksten. Probeer vooral zelf uit. Ga in gesprek met kinderen en ontdek wat boeit. In het volgende nummer van MeerTaal kun je het vervolg lezen: hoe breng je als leerkracht de leesontwikkeling van kinderen in beeld.

Voor meer informatie over IK Ontwikkel kun je terecht op hun website!

# data[].attributes.attachment_link.description
Offering tour packages for individuals or groups.

# data[].attributes.attachment_link.title
Welk effect heeft muziek op je? | Rijke Teksten

# data[].attributes.attachment_link.description
Welk effect heeft muziek op jou? Van welke muziek word jij vrolijk? Bij welke muziek wil je het liefst wegrennen?

# data[].attributes.attachment_link.title
kunst Archieven - Slimme Teksten basisonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.title
AI-kunst: De fascinerende wereld van AI-gegenereerde beelden

# data[].attributes.attachment_link.description
Laat je betoveren door de revolutionaire kracht van AI-kunst en ontdek de unieke symbiose van AI en kunst. Wanneer technologie en creativiteit elkaar ontmoeten, ontstaat baanbrekende kunst.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo zag je de schilderijen van Vermeer nog nooit

# data[].attributes.headline
7: Collectors items: Handig spullen sorteren

# data[].attributes.subject
7: Collectors items: Handig spullen sorteren

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: Kunst. Moffel stoot per ongeluk het wandbord met het portret van Piertje van de muur. Het valt kapot. Gelukkig is Piertje er niet, zodat hij kan proberen het te lijmen. Maar Piertje ziet het meteen als ze thuiskomt en is heel verdrietig. Daarom gaan ze naar een pottenbakkerij om een nieuw wandbord te laten maken.

# data[].attributes.headline
Boek: de Rembrandtroof (bovenbouw) Deel 2 in de spannende detectiveserie Kunstbende, voor lezers vanaf 10 jaar. Met interactieve qr-codes!

# data[].attributes.subject
Boek: de Rembrandtroof (bovenbouw) Deel 2 in de spannende detectiveserie Kunstbende, voor lezers vanaf 10 jaar. Met interactieve qr-codes!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kunstbende 2 - De Rembrandt-roof, Deron Hicks | 9789026167133 | Boeken | bol

# data[].attributes.attachment_link.description
Kunstbende 2 - De Rembrandt-roof (Hardcover). Deel 2 in de spannende detectiveserie Kunstbende, voor lezers vanaf 10 jaar. Art en Camille ontdekken een...

# data[].attributes.headline
Geschiedenis in minifiguren Rembrandt, Da Vinci, van Gogh, Leyster, Jan van Steen

# data[].attributes.subject
Geschiedenis in minifiguren Rembrandt, Da Vinci, van Gogh, Leyster, Jan van Steen

# data[].attributes.attachment_link.title
Rembrandt van Rijn | Geschiedenis in minifiguren.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Rembrandt van Rijn. De beroemdste schilder uit Nederland van de Gouden Eeuw. Geboren in Leiden en maakte schilderijen als “De Nachtwacht”, “De Staalmeesters”, “Portret van Jan Six” en vele zelfportretten.
“Ontdek geschiedenis met minifiguren gemaakt van LEGO® op www.geschiedenisinminifiguren.nl! Lees, luister en leer met boeiende verhalen boordevol informatie, prachtige afbeeldingen, toffe weetjes, filmpjes en een kaart. Meer dan 100 minifiguren nemen je mee op reis door de geschiedenis van de hele wereld. Mis het niet!”
Geschiedenis met LEGO poppetjes, geschiedenis van LEGO, geschiedenis LEGO minifiguren

# data[].attributes.headline
Pim en pom in het museum - met schooltv aflevering, lesbrieven etc.

# data[].attributes.subject
Pim en pom in het museum - met schooltv aflevering, lesbrieven etc.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In 'De avonturen van Pim & Pom in het museum' duiken de katten Pim en Pom in de wereld van beroemde kunstwerken. Iedere aflevering vormt een ander kunstwerk uit een Nederlands museum het decor voor hun ontdekkingstocht.

De afleveringen en de bijbehorende lesbrieven moedigen kinderen aan om naar kunst te kijken. Ze kunnen vrij fantaseren over wat ze zien. De lesbrieven bieden maak- en doe-opdrachten voor in de klas, die aansluiten bij de kunstwerken en overkoepelende thema's zoals 'talent', 'emoties', 'vormen', 'helden', etc. Hiermee worden alle kerndoelen van kunstzinnige oriëntatie behandeld.

Ook heb je de mogelijkheid om het kunstwerk te printen en met een bijbehorende, door kinderen versierde lijst, op te hangen in de klas. Zo ontstaat er vanzelf een museum! Doe je mee?

De serie is te zien op NPO Start en SchoolTV.nl.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
de avonturen van pim & pom in het museum

# data[].attributes.attachment_link.title
De avonturen van Pim & Pom in het museum

# data[].attributes.attachment_link.description
De avonturen van Pim & Pom in het museum

# data[].attributes.attachment_link.description
Kraak de code “kunst” Een kraak de code met als thema: kunst Wellicht bruikbaar als de kinderen thuis met een leeg 19×19 vel toch willen puzzelen! (leeg 19×19 hebben we al eerder gepost) Succes iedereen! […]

# data[].attributes.attachment_link.description
Kentalis is een landelijke organisatie voor mensen die slechthorend, doof of doofblind zijn of een taalontwikkelingsstoornis of communicatief meervoudige beperking hebben. Je kunt bij ons terecht voor onderzoek, diagnostiek, zorg en onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Rembrandt van Rijn

Rembrandt van Rijn is misschien wel de bekendste kunstschilder uit de zeventiende eeuw. Hier zie je hem op een schilderij dat hij van zichzelf maakte. Rembrandt schilderde een van de beroemdste schilderijen ter wereld: De Nachtwacht.

Wanneer Rembrandt van Rijn precies geboren wordt, is niet bekend. Waarschijnlijk is dat op 15 juli 1606. Wel is zeker dat zijn wieg in Leiden stond en dat zijn vader molenaar is. Het is al snel duidelijk dat Rembrandt ontzettend goed kan tekenen en schilderen. Daarom gaat hij bij andere schilders in de leer.
Als Rembrandt eenentwintig jaar is verhuist hij naar Amsterdam. Dat is in die tijd een snel groeiende en vooral ook rijke stad. Goede schilders zoals Rembrandt kunnen er veel geld verdienen. Rembrandt krijgt dan ook al snel veel opdrachten. De mensen vinden zijn werk erg mooi en willen graag een schilderij van Rembrandt aan de muur om mee te pronken. Met een schilderij van meesterschilder Rembrandt heb je het helemaal gemaakt!

2. Het geheim van Rembrandt

Rembrandt schildert op een manier die nieuw is in de zeventiende eeuw. Maar wat maakt zijn schilderijen zo bijzonder?

3. De Nachtwacht

Vooraan op het schilderij De Nachtwacht staat Luitenant Willem van Ruytenburgh. Dit kunstwerk is Rembrandts beroemdste schilderij. Hij doet er wel drie jaar over om het te maken! Maar in 1642 is het af. Je kunt het zelf gaan bekijken in het Rijksmuseum Amsterdam.

De Nachtwacht is een schilderij van een groep schutters. Schutters zijn in de zeventiende eeuw burgers die in geval van nood de stad met wapens verdedigen.
Mensen uit de hele wereld komen nu speciaal naar Amsterdam om daar dit meesterwerk te zien. Maar het is dan ook een bijzonder schilderij.
Kijk eens goed naar hoe de mensen staan. Rembrandt schildert ze niet keurig in een rijtje, zoals de meeste schilders in die tijd doen. Nee, Rembrandt schildert ze door elkaar heen. Hij schildert ze in actie. Het is net alsof ze op het punt staan te vertrekken. Dat is nieuw! Rembrandt vertelt met het schilderij dus een verhaal.
Dat komt ook door hoe Rembrandt tovert met licht. Het is net alsof er met een zaklamp op de voorste twee schutters en het kleine meisje geschenen wordt. De rest staat in de schaduw. Zie je dat?
Eigenlijk heet dit schilderij niet De Nachtwacht maar: De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Het schilderij werd door verkleuring steeds donkerder: zo donker dat het op een gegeven moment De Nachtwacht werd genoemd.

4. 'Voorhuys'

Rembrandt was behalve schilder ook kunsthandelaar. Hij verkocht niet alleen zijn eigen schilderijen maar ook die van andere schilders uit zijn tijd. Deze grote en deftige hal was het eerste wat je zag als je bij Rembrandt op bezoek kwam. Overal hingen de muren vol schilderijen.

5. Het leven van Rembrandt

Rembrandt van Rijn is getrouwd met Saskia van Uylenburgh. Saskia is niet sterk, toch krijgen ze samen vier kinderen. Maar alleen de jongste, Titus blijft leven. Ook met Saskia gaat het niet goed...

6. Verf

Rembrandts leerlingen maakten zelf verf door olie en bindmiddel fijn te wrijven. Meestal maakten ze maar een klein beetje, precies genoeg voor één dag. Ook de schilderskwasten werden zelf gemaakt. Daarvoor werd het haar van een dier gebruikt, bijvoorbeeld van een varken.

7. De 'schildercaemer' van Rembrandt

Dit is het atelier van Rembrandt. Een atelier (spreek uit: atteljee) is de werkplaats van een kunstenaar. In Rembrandts tijd wordt het atelier van een schilder de 'Schildercaemer' genoemd. In deze kamer schildert Rembrandt veel van zijn beroemdste schilderijen. Zijn leerlingen maken er zelf verf, spannen er schildersdoeken en binden er zijn kwasten.

8. Etsen

De etsen van Rembrandt zijn wereldberoemd. Van één etsplaat kun je met een etspers wel honderd afdrukken maken. Zo'n afdruk van een ets is veel goedkoper dan een schilderij en daarom populair bij mensen met minder geld.

9. De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp

Op dit schilderij van Rembrandt laat een dokter aan zijn studenten zien hoe het menselijk lichaam werkt. Het heet De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp. Je kunt het schilderij zien in museum het Mauritshuis in Den Haag.

De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp uit 1632 is de eerste grote opdracht van Rembrandt. Niet lang daarvoor is hij van Leiden naar Amsterdam verhuisd. Het is een bijzonder schilderij voor die tijd. Rembrandt laat namelijk niet, zoals eerdere schilders, alle studenten keurig naast elkaar staan. Zie je hoe de studenten in een groepje om dr. Tulp heen staan? Hoe ze samen naar hem luisteren en kijken naar wat hij doet? Het lijkt bijna alsof Rembrandt een foto van ze heeft gemaakt. Het schilderij maakt hem erg bekend. Vanaf dat moment wil iedereen met genoeg geld wel een schilderij van Rembrandt hebben.

10. De verzameling van Rembrandt

Rembrandt is een echte verzamelaar. Hij verzamelt spullen uit alle delen van de wereld: schilderijen, beelden, prenten en boeken. Maar ook voorwerpen uit de natuur, zoals opgezette dieren, gedroogde planten, stenen en schelpen.
In Rembrandts tijd gaan steeds meer rijke burgers zulke bijzondere voorwerpen verzamelen. Door de handel met verre landen zijn er in Amsterdam 'schatten' uit alle delen van de wereld te koop. Rembrandt verzamelt ze niet alleen omdat hij ze interessant en mooi vindt. Hij gebruikt ze ook als voorbeeld voor de schilderijen die hij maakt.

Vensterplaat Rembrandt. Voor docenten: Illustratie: Vensterles groep 5-8 . . John Rabou

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
de anatomische les van dr. nicolaes tulp

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
de anatomische les van dr. nicolaes tulp

# data[].attributes.attachment_link.description
Rembrandt van Rijn is misschien wel de bekendste kunstschilder uit de zeventiende eeuw. Hier zie je hem op een schilderij dat hij van zichzelf maakte. Rembrandt schilderde een van de beroemdste schilderijen ter wereld: De Nachtwacht. Wanneer Rembrandt van Rijn precies geboren wordt, is niet bekend. Waarschijnlijk is dat op 15 juli 1606.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rembrandt van Rijn, de grootste Hollandse schilder van de Gouden Eeuw, is 350 jaar na zijn overlijden nog steeds een belangrijke inspiratiebron voor kunstenaars. In de lessenserie Vijf voor Rembrandt voor groep 5, 6, 7 en 8 vertellen vijf hedendaagse kunstenaars uit verschillende disciplines over de invloed van Rembrandt op hun werk en hoe zij zijn thematiek vandaag de dag hanteren. Zij nodigen de leerlingen uit te werken met diezelfde thema's. (Tip: sommige lessen zijn eenvoudig aan te passen voor groep 3-4 en zelfs voor groep 1-2!)

Deze lessenserie is gebaseerd op het lespakket Vijf voor Rembrandt dat Kunstgebouw in 2005 heeft ontwikkeld. Ter gelegenheid van het Rembrandt-jaar in 2019 biedt Kunstgebouw alle Nederlandse basisscholen gratis een geactualiseerde versie van dit lespakket aan. De online bronnen waarnaar verwezen wordt in de lerarenhandleiding staan op deze webpagina.
Download de lerarenhandleiding
Les 1: Zelfportret met ... gekke pet

Kunstenaar C.A. Wertheim vertelt over de invloed van Rembrandts zelfportretten op haar eigen zelfportretten. Na het bekijken van de film maken de leerlingen een zelfportret met behulp van een spiegel en het portretschema. Aan dit portret voegen zij een hoofddeksel toe. Qua sfeer, status en betekenis verandert daardoor het zelfportret.

Les 2: Wat doet dat meisje daar?

Theatermaakster Moniek Merkx vertelt over licht en donker in Rembrandts schilderijen en in het theater. Na het bekijken van de film bedenken de leerlingen een verhaal bij het meisje in het schilderij De Nachtwacht en verbeelden dit verhaal in tableaux vivants.

Les 3: Schilderen? Eitje!

Taartenbakker Abel fantaseert over hoe Rembrandt zijn verf maakte en ermee schilderde. Na het bekijken van de film maken de leerlingen verf van natuurlijke materialen met ei als bindmiddel. Zij schilderen hiermee een eenvoudig landschap.

Les 4: De Staalmeesters kunnen veel meer

Kunstenaar Nour-Eddine Jarram vertelt hoe de verhalen in Rembrandts schilderijen hem inspireren tot nieuwe verhalen. Na het bekijken van de film geven de leerlingen het schilderij De Staalmeesters een nieuwe betekenis. Zij doen dit door de personen andere voorwerpen in handen te geven en de opstelling en kleding van de personen op het doek te veranderen. Zij maken hierbij gebruik van collage- en tekentechnieken.

Les 5: De Nachtwacht van nu

Kunstenaar Diet Wiegman maakte een nieuwe, hedendaagse versie van De Nachtwacht. Na het bekijken van de film bedenken en maken de leerlingen met elkaar een eigen Nachtwacht van nu. Deze les geeft vijf suggesties voor het maken van het kunstwerk, ontleend aan de werkwijze van de vijf kunstenaars in deze lessenserie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lessenserie Vijf voor Rembrandt - Kunstgebouw

# data[].attributes.attachment_link.description
Rembrandt van Rijn, de grootste Hollandse schilder van de Gouden Eeuw, is 350 jaar na zijn overlijden nog steeds een belangrijke inspiratiebron voor kunstenaars. In de lessenserie Vijf voor Rembrandt voor groep 5, 6, 7 en 8 vertellen vijf hedendaagse kunstenaars uit verschillende disciplines over de invloed van Rembrandt op hun werk en hoe zij zijn thematiek vandaag de dag hanteren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Easy How to Draw the Girl with a Pearl Earring Like Vermeer Tutorial and Girl with a Pearl Earring Coloring Page | Art lessons, Kids art projects, Art projects

# data[].attributes.attachment_link.description
Bring a Vermeer art project to your classroom with a tutorial for how to draw Girl with the Pearl Earring, one of his most famous paintings.