# data[].attributes.attachment_link.title
józef piłsudski i jego rodzina - Google Search

# data[].attributes.headline
z albumu Dziadka - historia Marszałka opowiedziana dla dzieci:)

# data[].attributes.subject
z albumu Dziadka - historia Marszałka opowiedziana dla dzieci:)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zacznijmy od jego rodziny. Szlachetnie urodzony Józef był czwartym z dwanaściorga dzieci państwa Piłsudskich. Oczywiście, tym najbardziej znanym, ale swoje miejsce w historii mają również jego bracia. Starszy, Bronisław - konspirator, zesłaniec, ale także etnograf zajmujący się kulturami oraz ludami Dalekiego Wschodu. Młodszy, Jan, był z kolei prawnikiem, urzędnikiem państwowym, posłem, a w latach 1931-32, ministrem skarbu. Nie można też zapominać o tym, że matka braci Piłsudskich, Maria, pochodziła ze znakomitego rodu Bilewiczów. Z kolei ojciec, Józef Wincenty, w czasie powstania styczniowego, został mianowany komisarzem powstańczych władz w powiecie kowieńskim.

Bracia Piłsudscy, Józef i Bronisław, jeszcze raz wspólnie zapisali się w historii. Brali udział w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra III. W tym przypadku dużo większą rolę odgrywał starszy z braci. Przepłacił to długoletnim zesłaniem na Syberię. Podobny los spotkał i przyszłego współtwórcę odrodzonej Rzeczpospolitej, ale w jego przypadku było to zaledwie pięcioletnia zsyłka. Lecz właśnie to wydarzenie rozpocznie konspiracyjną i niepodległościową drogę Józefa Piłsudskiego, a jej zwieńczeniem będzie przywrócenie na mapy Europy państwa polskiego. Działalność w ruchu socjalistycznym, bycie jednym z liderów PPS to tylko jedna strona jego politycznej karty. Po drugiej było czynne zaangażowanie się w akcje bojowe. Współtwórca Organizacji Bojowej PPS zasłynął zwłaszcza zuchwałą akcją pod Bezdanami. Grupa dowodzona przez Piłsudskiego obrabowała rosyjski pociąg pocztowy. Co ciekawe, w akcji tej wzięło udział czterech przyszłych premierów Polski - właśnie Piłsudski, ale także Walery Sławek, Aleksander Prystor oraz Tomasz Arciszewski. Pomagała mu również przyszła żona, Aleksandra Szczerbińska.

W swojej działalności konspiracyjnej Józef Piłsudski otarł się także o obce służby specjalne. Lata 1904-1905 to czas wojny między Rosją a Japonią. Wielu Polaków wiązało z nią wielkie nadzieje. Tajne relacje z japońskimi służbami utrzymywał i Piłsudski. W zamian za informacje o tym, co się dzieje na terytorium Rosji, on i jego współpracownicy otrzymywali fundusze, które mogli przeznaczyć na bieżącą walkę z caratem. Sytuacja powtórzyła się również później. Tym razem Józef Piłsudski zdecydował się na współpracę z wywiadem Austro-Węgier. Jak się wydaje, współpracę z obcymi służbami traktował jako środek do celu, jakim ostatecznie było odzyskanie przez Polskę niepodległości.

Najbliżsi współpracownicy

Warto pamiętać, że wiele osób, które zrobiły karierę w II Rzeczpospolitej, piastowały najważniejsze urzędy, poznały się z Piłsudskim właśnie w czasach walki o wolność. Tak było choćby w przypadku Walerego Sławka, Stanisława Wojciechowskiego, Kazimierza Sosnkowskiego, Edwarda Rydza-Śmigłego, Józefa Becka, Jędrzeja Moraczewskiego czy Ignacego Daszyńskiego. Nie wszyscy byli jego stronnikami przez cały okres II RP, ale ich losy połączyły się na wiele lat przed odzyskaniem niepodległości.

Wojsko

Ukochana pasja marszałka. Kolejne akcje bojowe w konspiracji, a potem tworzenie organizacji paramilitarnych aż po utworzenie Legionów Polskich. Wszystkie te etapy, krok po kroku, prowadziły do odrodzenia polskiej armii. Kulminacją jego kariery wojskowej był nie tylko stopień marszałka, ale przede wszystkim trwająca w latach 1919-1920 wojna polsko-bolszewicka. Jej zwieńczeniem był sukces polskich oddziałów pod w bitwie warszawskiej, przez przeciwników marszałka nazwanej "cudem nad Wisłą". Nie był to bowiem żaden cud, a skrupulatnie zaplanowana operacja wojskowa. Choć o autorstwo planu kontruderzenia na wojska bolszewickie znad Wieprza spór trwa do dziś, to jednak bez charyzmatycznego przywódcy Polakom mogłoby się nie udać uratować Europy przed falą komunizmu nadciągającego na bagnetach Armii Czerwonej. Choć militarnie wygrana, to jednak wojna z bolszewicką Rosją wcale nie okazała się być sukcesem politycznym. Kulisom walk oraz politycznych rozgrywek, jakie miały miejsce w latach 1919-1920 obszerną książkę poświęcił Piotr Zychowicz. I stawia w niej odważną tezę - Piłsudski mógł ostatecznie dobić leninowską Rosję. Ale tego nie zrobił. Innym ważnym momentem w biografii Józefa Piłsudskiego, kiedy wojsko okazało się być kluczowe, był przewrót majowy. W maju 1926 roku żołnierze, kolejny raz w swojej większości stanęli po stronie Komendanta. Całkowitą kontrolę nad nim zachował aż do swojej śmierci. Choć nie wszyscy o tym pamiętają, w 1921 roku we Lwowie miał miejsce nieudany zamach na życie ówczesnego Naczelnika Państwa. Jego organizatorami byli ukraińscy nacjonaliści. W stronę jadącego otwartym samochodem Piłsudskiego wystrzelono trzy razy. Kule szczęśliwie ominęły marszałka, ranny jednak został wojewoda lwowski, Kazimierz Grabowski.

Choć najczęściej Józef Piłsudski pamiętany jest właśnie z roli Naczelnika Państwa, to w czasach II Rzeczpospolitej piastował różne funkcje. Był między innymi dwukrotnie premierem. Po raz pierwszy na czele rządu stał w lata 1926-1928. Potem na krótko powrócił w roku 1930. Co więcej, 31 maja 1926 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało go prezydentem. On jednak tego urzędu nie przyjął. Ostatecznie głową państwa został Ignacy Mościcki. Po przewrocie majowym nieprzerwanie piastował dwie funkcje - ministra spraw wojskowych oraz Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Choć formalnie czołowe urzędy sprawowali inni, to jasne było, że kreatorem polityki jest właśnie Pierwszy Marszałek Polski. Co więcej, w podejmowaniu decyzji politycznych nierzadko pomagała mu jedna z jego pasji, czyli pasjans.

Cięty język marszałka

Józef Piłsudski słynął z ciętego języka. To z pewnością jedna z pozostałości jego długotrwałego związku z wojskiem. Swoim politycznym rywalom nie szczędził ostrych słów. Nie wszystkie nadają się do tego, by je tu zacytować, ale kilka z jego wypowiedzi na trwałe zapisały się w historii. "Ni z tego ni z owego mamy Polskę na pierwszego", "Być zwyciężonym i nie ulec to zwycięstwo, zwyciężyć i spocząć na laurach to klęska" czy "Polska to obwarzanek: Kresy urodzajne, centrum - nic" - te wypowiedzi stały się niemal kultowe. Ale nie brakowało i tych bardziej dosadnych. Przypomnijmy tylko dwa stwierdzenia: "Wam kury szczać prowadzić, a nie politykę robić" - które padło z jego ust w 1918. "Ja tego nie nazywam Konstytucją, ja to nazywam konstytutą. Wymyśliłem to słowo, bo ono najbliższe jest do prostituty. Pierdel, serdel, burdel" - mówił z kolei o sytuacji w kraju.

W czasach PRL postać Józefa Piłsudskiego była konsekwentnie pomijana milczeniem. Mimo to, sympatia do marszałka odziedziczona po czasach II RP nie słabła. Co ciekawe, jak pisał w swojej książce Paweł Kowal, pewien kompleks związany z osobą Piłsudskiego i jego osiągnięciami miał... gen. Wojciech Jaruzelski. Jednak apogeum jego kultu przypadło na ostatnie lata poprzedzające wybuch II wojny światowej. Już sam pogrzeb i czas żałoby narodowej był okresem wielkiej manifestacji narodowej. Pochówek na Wawelu, mauzoleum, w którym obok ciała matki spoczęło też, w kryształowej urnie, jego serce - to był tylko początek. Zresztą ten właśnie nagrobek zdobią cytaty z ulubionego pisarza marszałka - Juliusza Słowackiego. To dzięki Piłsudskiemu do kraju sprowadzono szczątki wieszcza i w 1927 roku w niezwykle uroczysty sposób pochowano na Wawelu. Sam Piłsudski, nawet po śmierci, wciąż pozostał ikoną rządów sanacji. Przez jednych wielbiony, przez innych - znienawidzony. Jego portrety wisiały w urzędach. Był patronem niezliczonej ilości organizacji, ulic, szkół itd. Co więcej, od 1938 roku jego dobrego imienia strzegła specjalna ustawa. Za jej naruszenie można było trafić do więzienia na pięć lat.

"Pusty śmiech mnie bierze..."

Choć był poważnym przywódcą i wojskowym, to jednak warto pamiętać, że Józef Piłsudski był też człowiekiem o sporym poczuciu humoru. Niech świadczy o tym choćby słynne nagranie z roku 1924, w którym zastanawia się, co stanie się z jego nagranymi słowami. "Pusty śmiech mnie bierze, że ten biedny mój głos, ode mnie oddzielony, przestał nagle być moją własnością i należy już, nie wiem do kogo, nie wiem do czego: do trąby czy do jakiegoś akcyjnego towarzystwa" - mówi. Wojsko i konspiracja, które ukształtowały go w znaczącym stopniu, sprawiły również, że żył on raczej dość skromnie, bez przepychu. Nie przepadał również szczególnie za uroczystościami czy balami. Palił sporo papierosów, pił mocną herbatę.

Przez bliskich i współpracowników nazywany był Dziadkiem, Ziukiem czy Komendantem, a on sam zwracał się do nich per "dziecko". Trudne decyzje podejmować pomagał mu nie tylko wspomniany już pasjans, ale także samotne spacery i modlitwy do Matki Boskiej Ostrobramskiej. Choć akurat sprawę religii zdarzało mu się traktować dosyć instrumentalnie - dwukrotnie zmieniał bowiem wyznanie. Za każdym razem ze względu na swoją wybrankę. A i w sprawach sercowych nie był osobą zbyt stałą. O jego romansach plotkowała chwilami cała Polska. Ojcem natomiast został po raz pierwszy dopiero w wieku 51 lat!

(RZ)

# data[].attributes.attachment_link.description
Józef Piłsudski jest tak znaną i ważną osobą w historii Polski, że jego biografię poznali niemal wszyscy. Przynajmniej w części. Zwłaszcza w tej, która dotyczy politycznej i wojskowej drogi marszałka ku niepodległej Polsce. Jednak jest w jego życiorysie wiele wydarzeń, które często są zapomniane lub pomijane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Był późny wieczór 4 maja 1935 roku, kiedy pod Belweder w Warszawie podjechał samochód. W asyście najbliższych, z pojazdu został wyprowadzony niski starzec, którego mocno zgarbiona sylwetka nie przypominała w niczym marszałka Polski Józefa Piłsudskiego. Był to jednak on, mocno osłabiony, trapiony chorobą nowotworową człowiek, którego życie dobiegało końca.
Ostatni tydzień ze swojego życia Marszałek spędził w pałacu znajdującym się w Łazienkach Królewskich. Wówczas, po bardzo ciężkich ostatnich dniach wystąpił pierwszy krwotok z ust Piłsudskiego.

12 maja nad ranem nastąpiło kolejne załamanie stanu jego zdrowia. W tym dniu Komendant był już u kresu swojego życia, tak bardzo wyczerpany nierówną walką z wyniszczającą chorobą. Otoczenie Piłsudskiego podjęło wówczas decyzję o wezwaniu konsylium lekarskiego, po którym jeden z jego uczestników dr Antoni Stefanowski poprosił żonę komendanta Aleksandrę na osobistą rozmowę. Odbyła się ona za zamkniętymi drzwiami. Nie znając dokładnego jej przebiegu, wiemy, że miała ona niezwykłą wagę.

Po wyjściu doktora na policzkach Aleksandry Piłsudskiej pojawiły się łzy, a atmosfera panująca w Belwederze stała się jeszcze cięższa. O faktycznym stanie zdrowia Piłsudskiego wiedzieli dotychczas tylko najbliżsi. O szczegółach nie informowano nawet jego adiutantów, co powodowało dodatkowe napięcie i nerwową sytuację. Od południa Marszałek na zmianę spał, tracił świadomość, będąc co jakiś czas w stanie letargu splatanego z powrotem do fizycznej bolesnej świadomości.

Około godziny 19 sytuacja była już na tyle ciężka, że do Belwederu wezwano generała Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego, niegdyś osobistego adiutanta i jednego z najbliższych przyjaciół Komendanta. Zaraz po jego przybyciu lekarze badający stan Marszałka podjęli decyzję o wezwaniu księdza.

Po godzinie 20 na miejsce przybyli jednocześnie generał Felicjan Sławoj - Składkowski oraz ksiądz Władysław Korniłowicz. Wieczorem w pokoju Marszałka krzątali się lekarze, a przy jego łóżku czuwała żona Aleksandra. W pomieszczeniu znajdowały się także córki umierającego: Jadwiga i Wanda. W pokoju zgromadzili się również liczni współpracownicy. Byli tam wspomniani Wieniawa-Długoszowski i Sławoj-Składkowski, generał Tadeusz Kasprzycki, generał Stanisław Rouppert oraz wielu innych oficerów.

Około 20:25, widząc zbliżający się nieuchronnie kres życia Marszałka, ksiądz rozpoczął modlitwę. Jak wynika z relacji świadków wzrok Komendanta stał się szklisty i nieruchomy, a oddech jego słabnący.

Około 20:45 nastąpił kres życia Komendanta. Odszedł ten, który Ojczyźnie poświęcił swoje życie.

Przed godziną 21 lekarze przystąpili do czynności stwierdzających zgon. Po godzinie 21 generałowie i współpracownicy opuścili pokój, w którym pozostała rodzina. Około północy do Belwederu przybył Prezydent Rzeczypospolitej Polski Ignacy Mościcki, w celu złożenia hołdu zmarłemu Marszałkowi i wyrazów współczucia jego żonie i córkom.

W nocy z 12 na 13 maja, a także w następnych dniach rozpoczęły się przygotowania do pogrzebu zmarłego oraz procedura przejęcia władzy po opuszczonych przez niego stanowiskach.
Mariusz Czapla
Historyk, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktorant w Instytucie Kulturoznawstwa Akademii Ignatianum w Krakowie

Artykuł pochodzi z kategorii: II Rzeczpospolita

# data[].attributes.attachment_link.title
Ostatni dzień życia Marszałka Józefa Piłsudskiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Ostatni dzień życia Marszałka Józefa Piłsudskiego - Był późny wieczór 4 maja 1935 roku, kiedy pod Belweder w Warszawie podjechał samochód. W asyście najbliższych, z pojazdu został wyprowadzony niski starzec, którego mocno zgarbiona sylwetka nie przypominała w niczym marszałka Polski Józefa

# data[].attributes.headline
Galeria zdjęć Marszałka Piłsudskiego - kolekcja zdjęć z Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Yorku

# data[].attributes.subject
Galeria zdjęć Marszałka Piłsudskiego - kolekcja zdjęć z Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Yorku

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona o wydarzeniach związanych z pobytem Józefa Piłsudskiego w Gdyni i osobach dotyczacych Marszałka.

# data[].attributes.headline
Związek Piłsudczyków RP w Tomaszowie Lubelskim

# data[].attributes.subject
Związek Piłsudczyków RP w Tomaszowie Lubelskim

# data[].attributes.attachment_link.title
Związek Piłsudczyków R.P. Oddział Tomaszów Lubelski

# data[].attributes.attachment_link.description
Związek Piłsudczyków R.P. Oddział Tomaszów Lubelski. 360 likes. Bóg Honor Ojczyzna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
5 XII 1867 - narodziny Józefa Piłsudskiego w Zułowie (powiat święciański, 60 km od Wilna). Ojciec Józef Wincenty posiadał majątek Tenenie w powiecie rosieńskim. W czasie Powstania Styczniowego był komisarzem cywilnym Rządu Narodowego w tymże powiecie. Z powodu popowstaniowych represji Piłsudcy przenieśli się do Zułowa. Był to majątek wniesiony w posagu przez matkę Józefa - Marię, pochodzącą ze starego rodu Bilewiczów na Żmudzi, uwiecznionego przez Henryka Sienkiewicza w „Potopie".

Maria wywarła ogromny wpływ na charakter, postawy i przekonania przyszłego Pierwszego Marszałka Polski. „Ziuk" wychowywał się w patriotycznej atmosferze, szacunku i czci dla bohaterów Powstania Styczniowego. Posiadał liczne rodzeństwo - 4 siostry i 5 braci:

Bronisława (1866 - 1918), skazanego w 1887 r. na 15 lat katorgi na Sachalinie, wybitnego etnografa i podróżnika, badacza kultury Ajnów,

Adama (1869 - 1935), senatora, wiceprezydenta Wilna,

Kazimierza (1871 - 1941), pracownika bankowego i NIK-u, więźnia NKWD,

Jana (1876 - 1950), ministra skarbu i prezesa Banku Polskiego, również więźnia NKWD,

bliźnięta - Teodorę i Piotra, zmarłych w niemowlęctwie.

1875 r. - pożar Zułowa. Piłsudscy przenieśli się do Wilna. Dwór w Zułowie spłonął ponownie w czasie działań wojennych w 1915 r., spalony przez żołnierzy niemieckich.

1887 - Józef Piłsudski rozpoczyna naukę w I Gimnazjum Rządowym w Wilnie. W 1888 roku wraz z bratem Bronisławem wydawał pisemko „Gołąb Zułowski" Od 1882 r. prowadził działalność w kółku samokształceniowym „Spójnia".

1 IX 1884 - śmierć matki Piłsudskiego. Pochowana początkowo w rodzinnym majątku Suginty, a od 1935 r. na wileńskiej Rossie.

1885 - Piłsudski zdał maturę i rozpoczął studia na wydziale medycznym uniwersytetu w Charkowie. Dwukrotnie aresztowany za udział w demonstracjach studenckich, porzucił uniwersytet w

1886 r. z zamiarem przeniesienia się na Uniwersytet w Dorpacie. Nie został jednak przyjęty z powodu negatywnej opinii policji z Charkowa. Powrócił do Wilna i rozpoczął działalność w kółku konspiracyjnym o orientacji socjalistycznej.

Wrzesień 1887 - początek zesłania syberyjskiego. W pierwszych dniach października dwudziestoletni Józef, katorżniczą drogą tysięcy polskich zesłańców dotarł do Irkucka. Docelowym miejscem zesłania był Kireńsk nad Leną. Czekając w irkuckim więzieniu na zamarznięcie Leny, Piłsudski uczestniczył w buncie więźniów, podczas którego został ciężko pobity przez żandarmów. Za udział w buncie skazano go na 6 miesięcy więzienia. Karę odbył w Kireńsku. Często chorując, przebywał głównie w więziennym szpitalu. W Kireńsku poznał skazanego na katorgę socjalistę Stanisława Landego oraz jego rodzinę, w tym szwagierkę Leonardę Lewandowską - pierwszą kobietę swego życia.

1890 - pogarszający się stan zdrowia sprawił, że władze zezwoliły Piłsudskiemu na przeniesienie się do Tunki (200 km od Irkucka), gdzie panował łagodniejszy klimat. Poznał tu wielu zesłańców politycznych, m.in. Bronisława Szwarce, członka Centralnego Komitetu Narodowego z 1862 r.

1 VII 1892 - powrót do Wilna. Zesłanie nie załamało Piłsudskiego, przeciwnie, zahartowało jego charakter i wyrobiło przekonanie o konieczności walki o niepodległą ojczyznę.

Luty 1894 - na II Zjeździe PPS Piłsudski został wybrany do Centralnego Komitetu Robotniczego (z małymi przerwami będzie jego członkiem do 1914 r.). Ponadto powołano go na redaktora „Robotnika". Pełnił role publicysty, wydawcy i drukarza. Współpracowali z nim między innym Aleksander Sulkiewicz i Stanisław Wojciechwski. Tajna drukarnia pisma mieściła się w Lipniszkach, 50 km od Wilna. Pierwszy numer „Robotnika" wyszedł 12 VII 1894 r.

1895 - przeniesienie drukarni do Wilna. Tego roku Piłsudski wyjechał do Genewy na Zjazd ZZSP (pierwszy pobyt na Zachodzie). Po sierpniowych aresztowaniach czołowych działaczy partyjnych Piłsudski został pierwszoplanową postacią w PPS. Skupiał wszelkie formy działalności partyjnej. Jego publikacje wywierały znaczący wpływ na społeczne i polityczne poglądy części Polaków. Ogromną zasługą Piłsudskiego było wyrwanie polskiego socjalizmu z wpływów komunizmu i ukierunkowanie go na idee niepodległościowe.

1896 - Piłsudski wziął udział w Kongresie II Międzynarodówki w Londynie. W tym okresie często wyjażdżał do Galicji i Europy Zachodniej.

15 VII 1899 - ślub z Marią z Koplewskich Juszkiewiczową w Paproci Dużej (gubernia łomżyńska). Wcześniej, 24 maja tego roku Piłsudski zmienił wyznanie na ewangelicko - augsburskie, gdyż Maria była rozwódką.

22 X 1899 -Piłsudscy, wraz z drukarnią przenieśli się do Łodzi, na ul. Wschodnią 19.

21/22 II 1900 - przypadkowy nalot policji na mieszkanie Piłsudskich i drukarnię „Robotnika" ze złożonymi dziewięcioma stronami 36 numeru pisma. Aresztowanie obydwojga Piłsudskich. Marię wkrótce zwolniono, a Józef trafił do słynnego X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, cela nr 39. W więzieniu symulował chorobę psychiczną.

15 XII 1900 - przeniesienie Piłsudskiego do szpitala dla obłąkanych im. św. Mikołaja Cudotwórcy w Petersburgu. Przyjaciele z PPS - Aleksander Sulkiewicz i Maria Paszkowska, w porozumieniu ze szpitalnym lekarzem Władysławem Mazurkiewiczem przygotowali ucieczkę ze szpitala.

14/15 maja 1901 - ucieczka Piłsudskiego ze szpitala. Wraz z dr. Mazurkiewiczem, podążając przez Talin, Rygę, Polesie, Kijów, Zamość, 20 czerwca, po spotkaniu z żoną, przekroczył granicę galicyjską w Rebizantach na Roztoczu. Przez roztoczańskie lasy przeprowadzał uciekinierów Jan Miklaszewski, kontroler lasów ordynacji zamojskiej. Piłsudski wyjechał do Lwowa, następnie przebywał w Krakowie, po czy udał się do Londynu. Tu spotkał się po raz pierwszy z Ignacem Mościckim oraz odwiedził redakcję „Przedświtu", mieszczącą się w siedzibie Komitetu Zagranicznego PPS.

1902 - powrót do Krakowa, następnie wyjazd do Wilna na pogrzeb ojca. W Wilnie poznał Walerego Sławka.

1903 - początek konfliktu wewnętrznego w partii na tle wyboru priorytetów: niepodległość, czy walka klasowa - podział na „starych" z Piłsudskim na czele i „młodych".

1904 - wybuch wojny rosyjsko - japońskiej. Nawiązanie kontaktów czołowych władz PPS z wywiadem japońskim. Wyjazd Piłsudskiego i Tytusa Filipowicza, przez Stany Zjednoczone do Tokio na zaproszenie i koszt rządu japońskiego. Podpisanie tajnej umowy o pomocy finansowej Japończyków dla PPS i zakup broni w zamian za usługi wywiadowcze. Przedsięwzięcie próbował storpedować Roman Dmowski.

5 III 1905 - Piłsudski stanął na czele Wydziału Spiskowo-Bojowego CKR, powołanego do kierowania Organizacją Spiskowo-Bojową PPS. Liczyła ona około 6 tys. członków i przeprowadzała brawurowe akcje bojowe OSB w czasie wydarzeń rewolucyjnych 1905 - 1907.

maj 1906 - Piłsudski poznał Aleksandrę Szczerbińską, członkinię OSB, kurierkę między Galicją a Królestwem.

19 - 22 XI 1906 - IX Zjazd PPS w Wiedniu. „Młodzi" przegłosowali uchwałę o rozwiązaniu OSB; rozłam w partii. „Starzy", z Piłsudskim na czele powołali PPS - Frakcję Rewolucyjną, „młodzi" PPS - Lewicę, która wkrótce utonęła w komuniźmie.

Czerwiec 1908 - utworzenie we Lwowie Związku Walki Czynnej (ZWC) z inspiracji Piłsudskiego. Była to tajna organizacja konspiracyjno - wojskowa, mająca za zadanie przygotowywanie kadr przyszłego wojska polskiego.

26 IX - akcja bojowa pod komendą Piłsudskiego pod Bezdanami koło Wilna. Atak 19. bojowców na pociąg wiozący pieniądze z Wilna do Petersburga. Przejęto ponad 200 tys. rubli na działalność niepodległościową. Udział brało m.in. 4 przyszłych premierów II Rzeczypospolitej - Józef Piłsudski, Walery Sławek, Aleksander Prystor i Tomasz Aciszewski. Pieniądze przewiozła i ukryła Aleksandra Szczerbińska.

1909 - zmiana charakteru działalności Józefa Piłsudskiego. Pod wpływem sytuacji międzynarodowej i dotychczasowych doświadczeń, Piłsudski odszedł od działalności partyjnej, skupiając się na pracy ściśle wojskowej i przygotowywaniu kadr przyszłego wojska do walki o niepodległość.

Sierpień 1909 - II Zjazd PPS Frakcja Rewolucyjna (ostatni do wybuchu wojny) - wybrano CKR w składzie: Witold Jodko-Narkiewicz, Tytus Filipowicz i Józef Piłsudski. Powrócono do nazwy PPS.

1910 - wynikiem współpracy Józefa Piłsudskiego z wywiadem Austro-Węgier była zgoda władz austriackich na tworzenie organizacji strzeleckich w oparciu o austro-węgierską ustawę o związkach i organizacjach strzeleckich. Powołano „Związek Strzelecki" we Lwowie i „Strzelca" w Krakowie.

1911 - powstają inne organizacje paramilitarne: proendeckie „Drużyny Strzeleckie", jako emanacja tajnej Armii Polskiej, „Drużyny Bartoszowe", „Drużyny Podhalańskie". Następuje rozwój Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół". Prowadzone są szkolenia i ćwiczenia wojskowe oraz wykłady z dziedziny wojskowości. Piłsudski samodzielnie podjął studia z historii wojen i wojskowości, prowadził też wykłady m.in. z historii militarnej Powstania Styczniowego. Aleksandra Szczerbińska pracowała jako instruktorka Żeńskiego Oddziału Związku Strzeleckiego.

1912 - Piłsudski został Komendantem Głównym ZWC, szefem sztabu Kazimierz Sosnkowski.

25 - 26 VIII - na zjeździe działaczy niepodległościowych w Zakopanem, z inicjatywy Piłsudskiego powołano Polski Sztab Wojskowy.

10 XI - na zjeździe działaczy politycznych z udziałem PPS, PPSD, Polskiego Stronnictwa Postępowego, Narodowego Związku Chłopskiego, Narodowego Związku Robotniczego, Związku Narodowego Inteligencji i „Zarzewia" powołano Tymczasową Komisję Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (TKSSN).

1 XII - TKSSN powołała Piłsudskiego na komendanta sił wojskowych, a Kazimierza Sosnkowskiego na szefa sztabu.

1913 - wielkie manewry strzeleckie pod Lwowem w rocznicę Powstania Styczniowego z udziałem kilku tysięcy strzelców pod dowództwem Piłsudskiego.

21 II 1914 - słynny później odczyt Piłsudskiego w sali Towarzystwa Geograficznego w Paryżu. Tematem były m.in. prognozy, co do rozwoju sytuacji po wybuchu wojny europejskiej.

2 VIII - mobilizacja w krakowskich Oleandrach połączonych oddziałów Związku Strzeleckiego i Drużyn Strzeleckich. Wysłanie do Królestwa 7-osobowego patrolu konnego Władysława Beliny-Prażmowskiego („siódemki beliniackiej").

6 VIII - wymarsz „Kadrówki" z krakowskich Oleandrów, obalenie słupów granicznych w Michałowicach. (11 XI 1936 r. ustawiono tam pamiątkowy obelisk z orłem strzeleckim).

12 VIII - Piłsudski na czele 400 strzelców wkroczył do Kielc. Bierność społeczeństwa Królestwa, niechęć do akcji zbrojnej przeciwko Rosji spowodowała fiasko planów powstańczych.

16 VIII - w Krakowie, z inicjatywy polityków galicyjskich, powstał Naczelny Komitet Narodowy (NKN), który powołał Departament Wojskowy z płk. Władysławem Sikorskim na czele. Uchwalono utworzenie Legionów Polskich u boku Austro-Węgier. Józef Piłsudski został dowódcą 1 pułku piechoty Legionów Polskich.

22 X - utworzenie na rozkaz Piłsudskiego Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), której zadaniem była działalność sabotażowo - dywersyjna na terenie Królestwa.

15 XI - rozkazem naczelnego wodza arcyksięcia Ferdynanda, Piłsudski mianowany brygadierem (odpowiednik pułkownika). Stopień stworzony przez Austriaków specjalnie dla niego.

19 XII - z 1 pułku piechoty powstała I Brygada Legionów Polskich - komendantem Józef Piłsudski, szefem sztabu Kazimierz Sosnkowski. Bitwy oddziałów Piłsudskiego w 1914 r. pod Czarkowami, Chęcinami, Brzegami, Ruszczą, Koprzywnicą, Gniewoszowicami, Siewcami, Samborem, Anielinem, Laskami, Nowym Korczynem, Opatowcem, Krzywopłotami, Dobrem, Limanową, Marcinkowicami, Łowczówkiem.

1915 - walki I Brygady nad Nidą, pod Konarami, Ożarowem, Tarłowem; na Lubelszczyźnie: pod Jastkowem, Józefowem, Wolą Krasienińską, Kamionką; na Wołyniu: pod Kuklami, Kamieniuchą, Kostiuchnówką. Konflikt Piłsudskiego z proaustriackim NKN i Komendą Legionów na tle stopnia zależności formacji legionowych od Austro-Węgier.

Listopad - aresztowanie przez Niemców Aleksandry Szczerbińskiej za działalność w POW. Prowadziła ona agitację w myśl rozkazów Piłsudskiego o wstrzymania werbunku do Legionów, na rzecz rozbudowy POW. Więziona była w Szczypiornie i Lubaniu na Śląsku. Zwolniona 3 XI 1916 r.

28 II 1916 - powrót Piłsudskiego na łono kościoła katolickiego.

4 - 7 VII - bitwa pod Kostiuchnówką. Największa z bitew Legionów Polskich.

29 VII - wobec braku postępów w sprawie polskiej ze strony państw centralnych, Piłsudski złożył dymisje z komendy I Brygady. Dymisja została przyjęta 26 IX 1916 r.

11 I 1917 - Piłsudski objął kierownictwo Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego utworzonej 6 XII 1916 r. aktem 5 listopada cesarzy Niemiec i Austro-Węgier. W sprawie tworzenia wojska polskiego u boku państw centralnych Piłsudski żądał od okupantów daleko idących ustępstw, m.in. powołania rządu polskiego i przekazania mu władzy.

2 VII - ustąpienie Piłsudskiego z Tymczasowej Rady Stanu.

9 VII - kryzys przysięgowy - Legioniści I i III Brygady na rozkaz Piłsudskiego odmówili złożenia przysięgi na wierność cesarzom Austrii i Niemiec. 3300 Legionistów z Królestwa internowano w Beniaminowie, Łomży i Szczypiornie, 3500 z Galicji wcielono do armii austriackiej i wysłano na front włoski. Przysięgę złożyli Legioniści II Brygady (7,5 tys.), którzy jako Polski Korpus Posiłkowy zostali oddani do dyspozycji Austrii i wysłani na Bukowinę. Z zaprzysiężonych Królewiaków utworzono Polską Siłę Zbrojną (Polnische Wermacht).

13/14 VII - aresztowania przywódców POW, m.in. Walerego Sławka, Wacława Jędrzejewicza, Stefana Pomarańskiego.

21/22 VII - aresztowanie przez Niemców Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Piłsudski więziony w Gdańsku, Spandu od Berlinem, Wesel nad Renem i w twierdzy w Magdeburgu.

7 II 1918 - w Warszawie Aleksandra Szczerbińska urodziła Piłsudskiemu córkę Wandę.

8 XI - po wybuchu rewolucji w Berlinie rząd niemiecki zwolnił Piłsudskiego i Sosnkowskiego z więzienia w Magdeburgu. Przewieziono ich do Berlina i wysłano specjalnym pociągiem do Polski.

10 XI 1918 (niedziela) godz. 19.00 - Piłsudski przybył na Dworzec Wiedeński w Warszawie.

11 XI - Rada Regencyjna powierzyła Piłsudskiemu naczelną władzę nad wojskiem. Poddał się mu lubelski rząd Ignacego Daszyńskiego i inne lokalne ośrodki państwowości polskiej.

14 XI - Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu pełnię władzy, a następnie rozwiązała się. Piłsudski podjął rozmowy z Niemiecką Radą Żołnierską i zawarł umowę w sprawie ewakuacji wojsk niemieckich z Królestwa.

16 XI - Józef Piłsudski wystosował do rządów mocarstw sprzymierzonych notę informującą o powstaniu państwa polskiego.

18 XI - powołanie przez Piłsudskiego rządu Jędrzeja Moraczewskiego - pierwszego rządu centralnego Niepodległej Polski.

22 XI - na mocy dekretu rządu Piłsudski objął najwyższą władzę w państwie jako Tymczasowy Naczelnik Państwa, do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Realizacja najważniejszych zadań w zakresie budowania struktur państwa, tworzenie armii polskiej, wysłania wojsk na zagrożone odcinki walki o granice (Lwów i Galicja Wschodnia), porozumienie z Komitetem Narodowym Polskim (KNP) Romana Dmowskiego w Paryżu, aby Polska miała jedną reprezentację wobec państw sprzymierzonych.

5 I 1919 - nieudany zamach stanu i próba przejęcia władzy ze strony endecji, zorganizowany przez Mariana Januszajtisa i ks. Eustachego Sapiehę.

20 II - zwołany 10 lutego Sejm Ustawodawczy powierzył Józefowi Piłsudskiemu, na mocy „małej konstytucji" urząd Naczelnika Państwa, do czasu uchwalenia konstytucji.

14 V - 17 VII - Piłsudski dowodził operacją wyzwolenia Małopolski Wschodniej spod władzy ukraińskiej. 17 VII wojska polskie dotarły do Zbrucza, zwycięsko kończąc wojnę z Ukrainą.

28 II 1920 - narodziny drugiej córki Piłsudskiego - Jadwigi.

19 III - przyjęcie najwyższej godności wojskowej - Pierwszego Marszałka Polski. Buławę marszałkowską wręczono Piłsudskiemu 14 XI 1920 r.

21 IV - umowa polityczna, a 24 IV konwencja wojskowa Piłsudskiego z Semenem Petlurą atamanem ukraińskim.

25 IV - początek operacji kijowskiej wojsk polskich. 7 maja zajęcie Kijowa.

5 VI - przerwanie frontu polskiego na Południu przez I Armię Konną Siemiona Budionnego.

4 VII - wielka ofensywa Michała Tuchaczewskiego na Północny. Odwrót wojsk polskich na całym froncie.

1 VII - powołanie przez Sejm Rady Obrony Państwa pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego jako Naczelnika Państwa, która zastąpiła Sejm w obliczu zagrożenia kraju.

5 - 6 VIII - opracowanie przez Piłsudskiego koncepcji bitwy warszawskiej i uderzenia znad Wieprza na tyły armii bolszewickich.

13 - 16 VIII - bój na przedmieściu Warszawy frontu gen. Józefa Hallera oraz 5 Armii gen. Władysława Sikorskiego nad Wkrą.

16 VIII - rozpoczęcie kontrofensywy znad Wieprza. Napoleoński manewr wojsk Piłsudskiego i rozbicie armii sowieckich. Operacja przeszła do historii jako „cud nad Wisłą" - jeden z największych triumfów w dziejach oręża polskiego i 18. decydująca bitwa w dziejach świata.

20 - 26 IX - zwycięstwo wojsk Piłsudskiego w bitwie nad Niemnem - rozbicie armii sowieckich i zmuszenie bolszewickiej Rosji do rokowań pokojowych.

8 X - gen. Lucjan Żeligowski z inspiracji Piłsudskiego zajmuje Wilno. Utworzenie tzw. Litwy Środkowej.

1 - 6 II 1921 - wizyta Piłsudskiego we Francji, w celu przygotowania układu politycznego i umowy wojskowej.

3 III - podpisanie z inicjatywy Piłsudskiego konwencji o przymierzu obronnym z Rumunią.

17 III - uchwalenie konstytucji tzw. marcowej, która m.in. ograniczała władzę przyszłego Prezydenta RP (opozycja obawiała się, że zostanie nim Piłsudski).

18 III - podpisanie w Rydze traktatu pokojowego między Polską a Rosją kończącego wojnę. Zarazem fiasko realizacji koncepcji federalistycznej Józefa Piłsudskiego.

28 IV - nadanie Piłsudskiemu tytuł doktora honoris causa z dziedziny prawa przez Uniwersytet Jagielloński. Ponadto 2 V Uniwersytet Warszawski przyznał tytuł z medycyny, a we wrześniu również Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie.

5 V - udział w zorganizowanej w Warszawie uroczystości z okazji 100 rocznicy śmierci Napoleona.

17 VIII - zgon w Krakowie pierwszej żony Marii.

25 IX - działacz Ukraińskiej Wojskowej Organizacji Stefan Fedak dokonał we Lwowie nieudanego zamachu na życie Józefa Piłsudskiego, za co został skazany na 6 lat więzienia.

25 X - ślub z Aleksandrą Szczerbińska.

12 - 15 IX 1922 - wizyta w Rumunii na zaproszenie króla Ferdynanda.

4 XII - odmowa kandydowania na urząd prezydenta RP.

14 XII - złożenie urzędu Naczelnika Państwa na ręce, wybranego 9 XII prezydenta Gabriela Narutowicza.

16 XII - zamordowanie prezydenta Narutowicza przez związanego z endecją, Eligiusza Niewiadomskiego. Wprowadzono stan wyjątkowy, a Piłsudski objął stanowisko szefa Sztabu Generalnego.

14 IV 1923 - Piłsudski otrzymał Krzyż Wielki Orderu „Virtuti Militari", nadany przez prezydenta, na wniosek ministra spraw wojskowych i kapitułę orderu.

4 V - dekoracja marszałka Francji Ferdynanda Focha Krzyżem Wielkim Orderu „Virtuti Militari".

9 V- Piłsudski złożył dymisję ze stanowiska szefa Sztabu Generalnego.

28 VI - po wizycie w Warszawie króla Rumunii Ferdynanda Piłsudski zrzekł się przewodnictwa w Ścisłej Radzie Wojennej - ostatniej z piastowanych funkcji państwowych. Tego dnia Sejm podjął uchwałę „Marszałek Józef Piłsudski jako Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz zasłużył się Narodowi" Piłsudski zamieszkał w Sulejówku pod Warszawą, w willi „Milusin", zakupionej mu przez wojsko.

15 XI 1925 - demonstracja poparcia dla Marszałka, zorganizowana w Sulejówku przez oficerów, wymowne przemówienie gen. Gustawa Orlicz-Dreszera

12 V 1926 - zamach stanu - marsz na Warszawę wiernych Piłsudskiemu oddziałów z Rembertowa. Godzina 16.30 spotkanie na Moście Poniatowskiego prezydenta Stanisława Wojciechowskiego z Józefem Piłsudskim. Fiasko rozmów i walki w Warszawie do 15 maja. Zostały przerwane po dymisji rządu Wincentego Witosa i ustąpieniu z urzędu prezydenta Stanisława Wojciechowskiego. Przejęcie władzy przez Piłsudskiego.

15 V - powołanie rządu Kazimierza Bartla. Piłsudski objął stanowisko ministra spraw wojskowych (pełnił ten urząd aż do śmierci we wszystkich gabinetach).

31 V - Sejm wybrał Piłudskiego na urząd prezydenta RP, ten zrzekł się godności, wskazując kandydaturę prof. Ignacego Mościckiego, wybranego następnie przez Sejm.

6 VIII - dekretem prezydenta RP Piłsudski objął funkcję Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, przewidzianego w razie wojny na stanowisko Naczelnego Wodza.

2 X 1926 - 27 VI 1928 - Piłsudski pełnił urząd premiera rządu

28 VI 1927 - złożenie z inicjatywy Piłsudskiego prochów Juliusza Słowackiego na Wawelu. Za wygłoszoną w Katedrze wzruszającą mowę Polska Akademia Literatury przyznała mu w 1933 r. honorowe członkostwo.

7 - 12 XII - wyjazd do Genewy na sesję Ligi Narodów w sprawie uregulowania stosunków z Litwą.

20 VIII - 2 X 1928 - 6-tygodniowy wypoczynek w Tirgviste k. Bukaresztu i oficjalna wizyta w Rumunii.

1 III - 22 IV 1932 - wyjazd do Egiptu. Podróż przez Rumunię, Grecję i Turcję.

23 VI 1937 - samowolne przeniesienie przez kardynała Sapiechę trumny Marszałka z Krypty św. Leonarda do krypty Srebrnych Dzwonów. Naczelny Komitet Uczczenia Pamięci Marszałka Piłsudskiego kierowany przez gen. Bolesława Wieniawę -Długoszowskiego rozpoczął prace nad sarkofagiem dla Marszałka. Przerwał je wybuch wojny. Sarkofag nie powstał do dnia dzisiejszego.

# data[].attributes.attachment_link.description
5 XII 1867 - narodziny Józefa Piłsudskiego w Zułowie (powiat święciański, 60 km od Wilna). Ojciec Józef Wincenty posiadał majątek Tenenie w powiecie rosieńskim. W czasie Powstania Styczniowego był komisarzem cywilnym Rządu Narodowego w tymże powiecie. Z powodu popowstaniowych represji Piłsudcy przenieśli się do Zułowa.