# data[].attributes.body
Het is ondertussen semester 2, periode 4. Deze periodes loop ik wederom stage op het Klavertje vier in Hoofddorp. Dit is een Rooms-katholieke basisschool met zo’n 800 leerlingen.

Dit semester alleen niet meer in groep 4, maar in groep 6. Aan het begin moest ik wel even wennen. Het was namelijk een totaal ander soort klas dan ik gewend was van mijn vorige stage. De groep 4 was (merendeels) bovengemiddeld cognitief ontwikkeld, maar sociaal niet altijd even aardig en redelijk naar elkaar (en soms naar mij) toe.
Er waren dan ook elke dag ruzies op het schoolplein, er werd soms geschopt, geslagen en gelogen. Best een heftige klas soms. Deze periode was echter het tegenovergestelde. Een hele sociale klas, de kinderen kunnen (bijna) allemaal goed met elkaar opschieten en er is haast nooit ruzie. Cognitief is het grootste gedeelte van deze klas iets onder gemiddeld ontwikkeld en hebben er veel wat extra aandacht nodig. Waar ik in groep 4 met slechts een klein groepje zat voor verlengde instructie, zo zat ik in deze groep 6 met het tegenovergestelde.
Hier waren er slechts een paar kinderen die èxtra uitdaging konden gebruiken. Voor de meesten was de reguliere lesstof meer dan voldoende uitdaging.

In het begon vond ik het dan ook best lastig om te beseffen dat ik voor een totaal andere klas stond. Niet alleen omschakelen qua lesstof, maar ook in de manier hoe je voor een groep staat. Je praat nou eenmaal anders tegen een klas die je positief aan het uitdagen is (groep 4) dan tegen een klas die je (bijna altijd) volledig je gang laat gaan (groep 6).

Hier komt dan ook gelijk mijn leerdoel uit voort voor periode 3/4. In periode 3 zijn Marij (mijn mentor) en ik erachter gekomen dat ik soms minder streng hoef te zijn dan dat ik gewend was uit mijn vorige klas. Simpelweg omdat groep 6 veel beter luisterde dan als ik gewend was. Een belangrijk leerpunt was hierbij dat ik meer mag sturen op gewenst gedrag. In periode 4 ben ik hier veel mee aan de slag gegaan. Ik hoopte dat de 2 score op mijn eindbeoordeling van periode 3, omhoog zou gaan in periode 4.

Het klinkt achteraf heel erg logisch, maar ik was zo gewend kinderen gelijk aan te spreken en te corrigeren, dat het voor mij wel een mooie uitdaging was om mee aan de slag te gaan. Dit wil ik graag leren aangezien ik zelf ook wel merk dat als iemand je alleen maar verteld wat je verkeerd doet, of wat je beter anders kunt doen, ik daar zelf ook niet altijd gemotiveerd van wordt.

Wat ik hierbij specifiek wil leren, is hoe ik dit het beste kan toepassen op stage en ook waar eigenlijk ongewenst gedrag meestal vandaan komt bij kinderen uit groep 6. (School gerelateerd).
Onder ‘ongewenst gedrag’ versta ik dat er bewust gestoord wordt tijdens de uitleg van een les of het zelfstandig werken. Het gaat dus in eerste instantie om kinderen die weten dat ze gedrag vertonen wat niet van ze verwacht wordt. Pas als ik hier beter mee om kan gaan, wil ik me verdiepen in kinderen die nog niet beseffen dat ze gedrag vertonen wat ongepast is. Voor nu is dit nog een brug te ver.

# data[].attributes.body
Waar komt ongewenst gedrag bij kinderen uit groep 6 vaak vandaan? (Kennis)

En hoe kan ik dit het beste omzetten in gewenst gedrag in mijn stageklas? (Praktijk)

Een van de oorzaken is vaak aandacht. Als een kind geen positieve aandacht kan krijgen, gaat hij/zij de aandacht wellicht negatief zoeken. Een andere oorzaak kan zijn dat een kind niet geïnteresseerd of gemotiveerd is, concentratieproblemen heeft of wordt afgeleid door iemand anders uit de klas.

Wat even belangrijk is om te vermelden, is dat ik me er zeer van bewust ben dat ongewenst gedrag natuurlijk niet alleen maar school gerelateerd is. Vaak heeft dit ook te maken met dingen in de privé situatie en een andere voorname reden kan ook zijn dat het simpelweg aan de les ligt. De uitleg is te lang, de les ligt te ver van hun belevingswereld of de les is zo makkelijk/moeilijk dat de kinderen totaal niet gemotiveerd raken. Voor dit stuk heb ik ervoor gekozen om mij te richten op ongewenst gedrag dat bewust ontstaat, in de klas en los staat van de thuissituatie.

Vaak is positief gedrag te stimuleren door anders te communiceren met kinderen, problemen beschrijven als die er zijn en daarbij uitleggen hoe jij je erbij voelt, kinderen keuzes geven en humor gebruiken. Het is belangrijk dat kinderen je als het ware ook als ‘mens’ zien en niet alleen als juf. Door een grapje op z’n tijd kun je dit vergroten. (http://www.anababa.nl/opvoeding/praktijk/techniek-en-strategie/positief-gedrag- stimuleren).
Als je deze dingen niet doet, is de kans groot dat kinderen ongewenst gedrag gaan vertonen.

Nu we een klein beetje een beeld hebben waar ongewenst gedrag vandaan komt, is het ook fijn om te weten wat jij als docent kunt doen om dit te verbeteren, of nog beter, te voorkomen. Dingen die hierbij kunnen helpen zijn:

Goed communiceren met de kinderen: Voor een kind is rust een belangrijke factor om niet te gaan storen. Als jij er als leerkracht voor zorgt dat je jouw verwachtingen over de les (en hoe de kinderen zich tijdens de les gedragen) duidelijk uitspreekt, zorgt dit voor rust en duidelijkheid bij de kinderen. Ze zijn zich dan vaak ook meer bewust van het feit dat je niet met andere kinderen dient te praat tijdens de uitleg, tenminste als jij van tevoren hebt aangegeven dat het nu even stil is. Als dit dan toch wordt gedaan is meestal een blik al voldoende.

Problemen beschrijven, oplossen en je gevoelens daarbij vertellen: Wanneer je tijdens de les/uitleg in een situatie terecht komt waarin een leerling ongewenst gedrag blijft vertonen, kan het helpen om te vertellen hoe jij je erbij voelt en vervolgens te vragen hoe het kind daar zich weer bij voelt. Wanneer jij aangeeft dat je het echt jammer vind dat andere kinderen nu worden afgeleid, beschrijf je de situatie en je gevoel op een simpele manier. Een vraag als ‘waarom zit je hier?’ Is vaak al genoeg om het kind echt even te laten nadenken, en rekening te laten houden met zijn klasgenoten en de docent.

Keuzes geven: Als er zich een situatie voordoet dat een kind afdwaalt en gaat zitten praten tijdens de uitleg, kun je het kind (als je weet dat hij/zij er (cognitief) aan toe is) een simpele keuze geven. Zo kun je bijvoorbeeld zeggen dat hij/zij altijd mee mag doen met de uitleg, maar als dat niet lukt mag hij/zij ook de keuze maken om alvast aan het werk te gaan. Hiermee zorg je ervoor dat een kind niet verplicht mee moet doen en daarbij (op sommige momenten) zelfstandig de keuze kan maken wat hij/zij gaat doen. Zolang de klas of de docent er maar geen last van heeft.

Humor: een grapje op z’n tijd kan een positief effect hebben op de groep/uitleg op bepaalde momenten. Dit heb ik zelf ook gemerkt naar mate ik dit vaker deed. Een grapje kan gezien worden als een soort mini beloning, of zelfs werken als een soort energizer. Ik had vaak het idee dat als ik een grapje maakte dat de spanning er even af was. Niet letterlijk, maar ik denk dat een rust/lach/praat momentje er soms voor kan zorgen dat je daarna weer gefocust verder kan.

De laatste belangrijke dingen die ik heb geleerd zijn ook dat je als docent het voorbeeld bent en dat belonen ook heel goed kan werken. Sta je bevoordeeld onderuitgezakt, leunend tegen de instructietafel en gapend tegen de klas te praten dan heeft dit een totaal ander effect dan wanneer je vol energie door de klas loopt en de kinderen bij de les betrekt.
Vaak betrek ik het ook op mezelf als ik zie dat kinderen afdwalen of gaan praten. Dan ga je toch even bij jezelf na van ‘wat had ik beter kunnen doen?’ En ‘hoe ga ik dit de volgende keer aanpakken?’

Het allerlaatste en tegelijkertijd het allerleukste vond ik toch wel het belonen. Ook iets wat ik dit semester heb ontdekt is dat mijn stageklas helemaal dol was op de energizers/spelletjes/drama opdrachten die ik soms deed. Het hielp dan ook vaak enorm wanneer het bijna het einde van de lesdag was en ze toch nog een les moesten maken, maar wisten dat we daarna iets leuks zouden gaan doen als er goed gewerkt werd.
Dit is natuurlijk niet iets wat je altijd kunt doen. Daar heb je helaas niet genoeg tijd voor en het is ook belangrijk om het speciaal te houden. De kinderen moeten immers iets hebben om echt gemotiveerd van te worden, waardoor ze zichzelf en ook elkaar tot goed meedoen en werken zetten.

# data[].attributes.body
De houdingsvraag: Heb ik in periode 4 meer gestuurd op gewenst gedrag?

Deze vraag kan ik beantwoorden met een ja! Van een 2 ben ik naar een 3 gegaan op mijn eindlijst in periode 4. Hier ben ik zelf heel erg blij mee, maar het is eigelijk niet het cijfertje wat telt.

Soms vond ik het lastig en ook juist weer leuk om hiermee aan de slag te gaan. Van mijn mentor Marije heb ik veel goede tips en feedback gekregen als het gaat om het sturen op gewenst gedrag.
Hier heb ik erg veel aan gehad en ik vond het ook heel leerzaam om haar voor de klas te zien staan. Dit is natuurlijk logisch aangezien zij mijn mentor is, maar ik vond het extra bijzonder aangezien wij op sommige vakken heel anders zijn met onze manier van lesgeven.
Hierdoor kon ik juist heel veel van haar leren en dingen van een andere kant bekijken.
Soms zag ik haar een kleine handeling uitvoeren of een hele simpele zin zeggen tegen een kind (over zijn/haar gedrag) wat zoveel effect had,
dat ik echt dacht: ’wauw’.
Het is niet altijd zo moeilijk.

“Elk kind is maakbaar en jij bent het voorbeeld!
Belonen is beter dan straffen.
Benoem het gedrag van een kind als 'stout' of 'niet goed' en niet het kind zelf. Probeer ongewenst gedrag te voorkomen en bied alternatieven aan.”

(http://opvoedadvies.blogspot.com/2012/01/ongewenst-gedrag.html#ongewenst-gedrag-conclusie)