# data[].attributes.body
PM (prawo międzynarodowe) wyróżnia 4 rodzaje terytoriów:
- podległe suwerenności poszczególnych państw,
- zależne, które nie podlegają suwerenności żadnego państwa, lecz za ich stosunki międzynarodowe odpowiedzialność ponoszą inne państwa, ewentualnie organizacje międzynarodowe,
- niepodlegające suwerenności żadnego państwa, lecz dostępne dla wszystkich państw w celu ich działaności w zakresie określonym przez umowy międzynarodowe i prawo zwyczajowe,
- niczyje, które mogą być poddane suwerenności jakiegoś państwa.

# data[].attributes.body
Terytorium jest trójwymiarową przestrzenią, w skład której wchodzą:
- obszar lądowy,
- morskie wody przybrzeżne,
- wnętrze Ziemi,
- przestrzeń powietrzna.

# data[].attributes.body
Inaczej - terytorium lądowe.

Stanowi najistotniejszą część terytorium i np. w geografii rozumiane jest jako całość terytorium państwowego. Zaliczamy do niego również wysypu i wody śródlądowe.

Może być jednolite lub rozczłonkowane (obejmujące np. wyspy, enklawy).

# data[].attributes.body
Inaczej - obszary podziemne.

Zasięg władzy państwowej nad wnętrzem ziemi zależy jedynie od możliwości technicznych (teoretycznie aż do jądra Ziemi).

# data[].attributes.body
Wspomniane wcześniej ograniczenia mogą być ustanowione na rzecz społeczności międzynarodowej lub konkretnych państw, np. prawo nieszkodliwego przepływu przez obce morze terytorialne mają statki handlowe wszystkich państw; immunitety jurysdykcyjne wszystkich dyplomatów; umowy terytorialne zawierające zobowiązanie jednego państwa tranzytowego do zapewnienia szczególnych uprawnień tranzytowych drugiego; działalność jednego państwa na jego terytorium powodująca szkodliwe skutki na terytorium innego państwa, np. wykorzystanie wód przepływających przez terytorium kilku państw czy immisje przemysłu.

# data[].attributes.body
Na mocy norm PM - należy również do terytorium podlegającego suwerennej władzy państwa, jednak górna granica tej przestrzeni nie została jeszcze określona.

# data[].attributes.body
Nabycie pierwotne
→ gdy państwo nabywa terytorium, które do tego czasu nie pozostawało pod władzą żadnego państwa, a ustanowienie suwerenności na nabytym

terytorium nie wiąże się z utratą suwerenności przez jakiekolwiek inne państwo;

np. zawłaszczenie ziemi niczyjej (okupację) i przyrost.

Nabycie pochodne
→ gdy państwo nabywa terytorium, które do czasu nabycia należało do innego państwa;

różne rodzaje cesji i plebiscyt

dawniej zawojowanie i aneksja → obecnie zakazane przez p.m.;

Zawłaszczenie ziemi niczyjej (okupacja)
→ okupacja ≠ okupacja wojenna, czyli przejściowe wykonywanie władzy na terytorium nieprzyjacielskim;

historycznie pierwsza i najważniejsza, ale obecnie gdy nie ma już obszarów ziemi niczyjej - straciła na znaczeniu.

# data[].attributes.body
Istnieją ograniczenia zwierzchnictwa terytorialnego wynikające zarówno z norm PM zwyczajowego, jak i umownego. Zasada zwierzchnictwa terytorialnego (suwerenności terytorialnej) oznacza, że ten, kto powołuje się na ograniczenie zwierzchnictwa terytorialnego musi dowieść, iż ograniczenie takie wynika z konkretnej normy PM wiążącej dane państwo; każde państwo związane jest tylko takimi ograniczeniami, jakie uznało, przyjmując konkretne zobowiązania.

# data[].attributes.headline
3 ETAPY USTALANIA KONKRETNEJ GRANICY PAŃSTWOWEJ

# data[].attributes.subject
3 ETAPY USTALANIA KONKRETNEJ GRANICY PAŃSTWOWEJ

# data[].attributes.body
1. Ogólne określenie i opis granicy, wyznaczenie ogólnego przebiegu linii granicznej na mapie; może to nastąpić np. w traktacie pokojowym.
2. Delimitacja - ustalenie szczegółowego przebiegu granicy wraz z naniesieniem na mapę. Jest ona zazwyczaj przeprowadzana przez dwustronne komisje delimitacyjne.
3. Demarkacja - szczegółowe wyznaczenie granicy w terenie, czyli oznaczenie jej specjalnymi znakami.

# data[].attributes.body
Istnieją ograniczenia zwierzchnictwa terytorialnego wynikające zarówno z norm PM zwyczajowego, jak i umownego. Zasada zwierzchnictwa terytorialnego (suwerenności terytorialnej) oznacza, że ten, kto powołuje się na ograniczenie zwierzchnictwa terytorialnego musi dowieść, iż ograniczenie takie wynika z konkretnej normy PM wiążącej dane państwo; każde państwo związane jest tylko takimi ograniczeniami, jakie uznało, przyjmując konkretne zobowiązania.

# data[].attributes.body
Granica - płaszczyzna prostopadła do powierzchni kuli ziemskiej, która oddziela terytorium państwa od innych obszarów. Definicja ta odnosi się do bocznych granic terytorium państwowego, nie obejmuje natomiast granicy górnej, czyli granicy między przestrzenią powietrzną a przestrzenią kosmiczną.

# data[].attributes.body
Inaczej - morskie wody przybrzeżne.

Rozciąga się na nie suwerenna władza państw. W ich skład wchodzą:
- morskie wody wewnętrzne,
- morze terytorialne.

Czasem również w tzw. państwach archipelagowych wody położone między wyspami archipelagu.

# data[].attributes.body
Słowo „terytorium” osadzone w odmiennych kontekstach przybiera różne znaczenia. Najczęściej jest to „przestrzeń, w której działają ludzie”. Zaś niekiedy dorozumiane jest węższe znaczenie (np. terytorium państwowe).

Istnieją zasadniczo dwie kategorie terytoriów:
- podlegające władzy państwowej
- nie podlegające władzy państwowej.

Poza powyższymi wyróżnić można także terytoria podlegające władzy wyłącznej, ale niemającej charakteru suwerennego.

# data[].attributes.attachment_link.description
władza państwa na jego terytorium określana jest jako suwerenność lub zwierzchnictwo terytorialne → władza najwyższa, pełna i wyłączna pełna .... notatki - Dokumenty ArsLege.

# data[].attributes.body
- Granice naturalne - granice, które przebiegają zgodnie z formacjami geograficznymi i rzeźbą terenu

- Granice sztuczne - granice stworzone przez człowieka, bez uwzględnienia charakterystyki terenu

# data[].attributes.body
Arktyką nazywamy obszary położone wokół bieguna północnego. Niektóre państwa stosują do nich teorię sektorów, która polega na tym, że państwo, którego terytorium przylega do obszarów arktycznych, rości sobie prawo do wszystkich obszarów lądowych w sektorze. Wierzchołkiem sektora jest biegun północny, a granicami bocznymi linie przeprowadzone wzdłuż południków do bieguna północnego od krańcowego punktu wschodniego i zachodniego terytorium lądowego danego państwa; podstawę sektora stanowi północna linia brzegowa państwa. Teoria ta jest w praktyce stosowana przez Kanadę, nie uznają jej Stany Zjednoczone

# data[].attributes.headline
PRZEBIEG LINII GRANICZNEJ NA RZEKACH, JEZIORACH I MOSTACH

# data[].attributes.subject
PRZEBIEG LINII GRANICZNEJ NA RZEKACH, JEZIORACH I MOSTACH

# data[].attributes.body
- Na rzekach nieżeglownych granica biegnie środkiem rzeki (medianą).
- Na rzekach żeglownych granica biegnie linią najgłębszego koryta (talwegiem).
- Przerzucone przez wody graniczne mosty należą z reguły po połowie do państw sąsiadujących, niezależnie od tego, czy pod mostem znajduje się woda stojąca, bieżąca czy nieżeglowna.
- Wody stojące (jeziora, morza zamknięte) zazwyczaj są dzielone między państwa nadbrzeżne, nie ma jednak ogólnej normy określającej sposób tego działania

# data[].attributes.body
Niektóre rzeki przepływają przez terytoria wielu państw i posiadają duże znaczenie międzynarodowe. Już w akcie końcowym kongresu wiedeńskiego w 1815 r. stwierdzono, że żegluga na określonych rzekach (między innymi na Renie) będzie zupełnie wolna i na potrzeby handlu nikomu nie będzie wzbroniona.

Na podstawie rozmaitych aktów PM ukształtowało się pojęcie rzeki międzynarodowej. Rzeka taka musi przepływać kolejno przez terytorium co najmniej dwóch państw lub stanowić między nimi granicę, być spławna lub żeglowna oraz być połączona z morzem bezpośrednio lub pośrednio. Na rzece międzynarodowej, na mocy umowy międzynarodowej, ustanawia się wolność żeglugi dla statków handlowych wszystkich państw. Państwa nadbrzeżne mogą jednak zastrzec dla siebie kabotaż, czyli żeglugę między portami tego samego państwa.

# data[].attributes.headline
WYKORZYSTANIE RZEK DO CELÓW NIEŻEGLUGOWYCH

# data[].attributes.subject
WYKORZYSTANIE RZEK DO CELÓW NIEŻEGLUGOWYCH

# data[].attributes.body
Obecnie coraz większe znaczenie ma wykorzystanie rzek do celów nieżeglugowych (do nawadniania czy przemysłu). Żadne państwo nie ma uprawnień do przeprowadzania na swoim terytorium takich robót hydrotechnicznych, które pozbawiłyby wody państwa leżące w dolnym biegu rzeki, gdyż każde państwo określonego basenu rzecznego ma prawo do sprawiedliwego udziału w korzystaniu z zasobów wodnych danego systemu rzecznego. Państwa jednak zawierają umowy międzynarodowe o podziale zasobów wodnych.

# data[].attributes.body
Żeglugę po Dunaju reguluje Konwencja Belgradzka z 1948, w myśl której żegluga na tej rzece jest wolna i otwarta dla obywateli, ładunków i flag wszystkich państw. Nadzór nad przestrzeganiem Konwencji sprawuje Komisja Dunaju, w której skład wchodzą przedstawiciele państw naddunajskich

Żeglugę po Renie uregulowano w 1831 Konwencją z Moguncji, a następnie w 1868 Konwencją z Mannheim, którą zrewidowano konwencją z 1963 oraz protokołami dodatkowymi z 1979.

# data[].attributes.body
Ustalenia granicy polsko-radzieckiej dokonała umowa między Polską a ZSRR podpisana w 1945, granica biegnie mniej więcej wzdłuż linii Curzona. Przebieg granicy został następnie zmieniony w 1951. W wyniku rozpadu ZSRR w 1991 i uzyskania niepodległości przez Litwę, Białoruś i Ukrainę dotychczasowa granica polsko-radziecka stała się granicą polsko-litewską, polsko-białoruską, polsko-ukraińska i polsko-rosyjską. Nienaruszalność tych granic została później potwierdzona w umowach.

# data[].attributes.body
Już na konferencji krymskiej w 1945 postanowiono o przesunięciu polskiej granicy na północ i zachód, kosztem Niemiec, co potwierdzono na konferencji w Poczdamie, której uchwały są zasadniczą podstawą prawną granicy na Odrze i Nysie.

W 1950 w Zgorzelcu potwierdzono przebieg tej granicy w układzie między Polską a NRD. RFN uznało granicę w 1970 w zawartym z PRL układzie o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków. Ze zjednoczonym państwem niemieckim potwierdzający przebieg granicy traktat zawarto w 1990.

# data[].attributes.body
Umowa między Polską a Czechosłowacja o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej została zawarta w 1958. Przebieg granicy potwierdzono w umowach z Czechami i Słowacją zawartych w 1995.

# data[].attributes.body
Antarktyka to obszar polarny i subpolarny wokół bieguna południowego, według Traktatu Waszyngtońskiego z 1959 jego granicę stanowi równoleżnik 60° szerokości geograficznej południowej. W myśl tego traktatu obszar Antarktyki będzie wykorzystywany wyłącznie do celów pokojowych, zakazane jest podejmowanie wszelkich środków o charakterze wojskowym. Ponadto traktat ten proklamował wolność wolność badań naukowych na całym obszarze Antarktyki - stacje naukowe mogą być tam zakładane niezależnie od roszczeń terytorialnych wysuwanych przez niektóre państwa. Traktat ten nie rozstrzygnął jednak roszczeń do tego obszaru wysuwanych przez państwa takie jak Australia, Nowa Zelandia, Argentyna, Chile, Wielka Brytania, Norwegia i Francja.