# data[].attributes.headline
Czemu służy literatura? Teoria literatury

# data[].attributes.subject
Czemu służy literatura? Teoria literatury

# data[].attributes.body
Rozmowy o Biblii Anny Świderkówny

# data[].attributes.body
,,Historia piękna" Umberto Eco (fragment)

# data[].attributes.headline
Platon - w poszukiwaniu prawd ostatecznych

# data[].attributes.subject
Platon - w poszukiwaniu prawd ostatecznych

# data[].attributes.headline
Retoryka - sztuka przemawiania. Jak budować przemówienia?

# data[].attributes.subject
Retoryka - sztuka przemawiania. Jak budować przemówienia?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak budować przemówienie? | Kammel Czanel #3

# data[].attributes.body
Parandowski (całość)

# data[].attributes.attachment_link.title
KAOS (Sezon 1 Klip 2) | Zwiastun po polsku | Netflix

# data[].attributes.attachment_link.title
Człowiek nie kamień... Filozofia Trenów Jana Kochanowskiego - Kultura i życie - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
Księga Rodzaju (fragmenty)

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - "Sycyna- gniazdo ojczyste Jana Kochanowskiego"

# data[].attributes.headline
Buntuję się, więc jestem (A. Camus) Mit o Prometeuszu.

# data[].attributes.subject
Buntuję się, więc jestem (A. Camus) Mit o Prometeuszu.

# data[].attributes.headline
Czy warto być buntownikiem? Wokół Prometeusza

# data[].attributes.subject
Czy warto być buntownikiem? Wokół Prometeusza

# data[].attributes.headline
Kara dla przebiegłego króla. Mit o Syzyfie

# data[].attributes.subject
Kara dla przebiegłego króla. Mit o Syzyfie

# data[].attributes.attachment_link.title
Dionysos | The Olympians | Greek Mythology

# data[].attributes.attachment_link.title
Juliusz Słowacki - Modlitwa do Bogurodzicy

# data[].attributes.attachment_link.description
No webpage was found for the web address: https://vider.info/vid/+fee55nm

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samotność Famijany

Legenda o św. Aleksym ma wiele wersji. Część z nich określa się wspólnym mianem: wersja małżeńska. Podkreślają one wielką rolę żony Aleksego, Famijany. W tzw. wersjach kanonicznych była to rola niewielka - małżonka świętego jest tam niemal bezwolna i wszystko dzieje się poza nią. Wersje małżeńskie wskazują nie tyle na znaczenie sakramentu małżeństwa, ile na godność kobiety.

Nie znamy zakończenia polskiej Legendy o św. Aleksym. W niektórych wersjach zachodnich niedługo po mężu umiera Famijana, która zostaje pochowana blisko swego małżonka. To wydaje się oczywiste, ale należy pamiętać, iż Aleksy był już wówczas czczony jako święty, a jego kości traktowano jak relikwie. W przekonaniu średniowiecznych chrześcijan grób znajdujący się niedaleko relikwii to niemal gwarancja dostania się do nieba. Famijana leży najbliżej, jak tylko można.

Tak więc nie przypadkiem na początku dzieła opowiadający historię Aleksego prosi o łaskę Boga, argumentując: „Bych mogł o twych świętych prawić". „Świętych", a nie - „świętym". Choć najbardziej spektakularne było postępowanie samego Aleksego, to na wieczność w niebie zasłużyli również jego rodzice oraz żona.

Czy zatem święty Aleksy był okrutny, jeśli zapewnił szczęście wieczne swym rodzicom i żonie?

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie

# data[].attributes.attachment_link.title
Legenda o św. Wojciechu z Drzwi Gnieźnieńskich

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.title
William Shakespeare – najsłynniejszy dramaturg w dziejach ludzkości - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: „William Shakespeare – światowa gwiazda”, „Kim był William Shakespeare?”, „Czasy Williama Shakespeare’a”, „Teatr Elżbiety I i Williama Shakespeare’a”, „Widzowie teatru elżbietańskiego”, „Shakespeare – autor nadal modny”, „Co wpływa na ocenę dzieła?”, “Zadaniowo”.Materiał zawiera 6 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 5 poleceń, 7 ćwiczeń, w tym 1 interaktywne.Zasób zawiera: informacja o najbardziej znanych dziełach Williama Shakespeare’a; polecenie zapoznania się z dramatem Romeo i Julia i wypisania tekstów kultury, w których pojawia się nawiązanie do dramatu.Zasób zawiera: fragment artykułu Szekspir w proszku (dotyczący popularności Shakespeare’a); fragment tekstu Romeo i Julia, czyli miłość mocna jak śmierć; jedno polecenie; jedno ćwiczenie.Zasób zawiera: biogram Shakespeare’a, jego portret i jedno ćwiczenie otwarte.Zasób zawiera: tekst o Anglii w czasach panowania Elżbiety I; dwa obrazy: portret Elżbiety I i obraz Jakuba I.Zasób zawiera: informacje o teatrze The Globe, zdjęcie sceny w zrekonstruowanym teatrze The Globe; rysunek przedstawiający herb Shakespeare’a; jedno ćwiczenie otwarte.Zasób zawiera: fragment tekstu Giuseppe Tomasiego di Lampedusy o elżbietańskim teatrze; zestaw dwóch pytań otwartych; zdjęcie tzw. „Pierwszego folio”.Zasób zawiera: fragment tekstu Tomasza Raczka o popularności Szekspira i odnoszące się do niego dwa pytania otwarte.Zasób zawiera: krótkie wprowadzenie; polecenie napisania rozprawki na temat: „W dzisiejszych czasach czytelnicy wybierający lekturę kierują się modą na wybraną pozycję lub autora, a nie rzeczywistą wartością dzieła literackiego”.Zasób zawiera: polecenie wykonania prezentacji o życiu i twórczości Szekspira; pamięciowe opanowanie fragmentu tekstu Szekspira; polecenie utworzenia krzyżówki interaktywnej.Materiał na lekcję podsumowującą dzieła Szekspira.

# data[].attributes.body
Pamiętniki Adama i Ewy

# data[].attributes.attachment_link.title
Odyseusz, Penelopa i Telemach, czyli Odyseja rodzinna - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: “Homer”, “Iliada”, “Odyseja”, “Odyseusz i jego dzieje”, “Teksty do wyboru”, “Rodzina czy ojczyzna…”, “Zadaniowo”.Materiał zawiera 10 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 34 ćwiczenia, w tym 5 interaktywnych.Zasób zawiera obraz “Odyseusz” (II wiek n.e., mozaika) i informacje o początkach literatury europejskiej związanych z Homerem i jego eposami.Materiał zawiera: fragment Wstępu do Odysei Jana Parandowskiego (zasób tekstowy i nagranie audio); polecenie zredagowana tytułu załączonego fragmentu “Księgi ksiąg utraconych” Stuarta Kelly; zebrane informacje o Homerze, co do których badacze są zgodni; ćwiczenia interaktywne dotyczące uzupełnienia cech eposu i eposu homeryckiego; Popiersie Homera z British Museum;Zasób zawiera fragment tekstu Stanisława Stabryły “Starożytna Grecja” dotyczący problematyki “Iliady” oraz relacji między “Iliadą” a “Odyseją”.Zasób zawiera: krótkie streszczenie “Odysei” (autorstwa Władysława Kopalińskiego), zestaw pleceń otwartych związanych z tekstem; współczesne fotografie: Dwejra Bay, Gozo (Malta), Gawdos; fragment “Mitologii dla dorosłych” Stanisława Stabryły (opowieść Odysa o pobycie u nimfy Kalipso) wraz z pytaniem o narratora i odbiorcę opowieści oraz interaktywnym ćwiczeniem dotyczącym typu mowy; rzeźbę Célestin Anatole Calmelsa “Kalipso” wraz z poleceniem scharakteryzowania nimfy; fragment “Odysei” o pobycie Odysa u Kalipso; zestaw poleceń związany z tekstem; obraz holenderskiego malarza z przełomu XVII i XVIII wieku – Gérarda de Lairesseʼa wraz z poleceniem zatytułowania dzieła cytatem zaczerpniętym z “Odysei”.Zasób zawiera: fragment wstępu Jana Parandowskiego do “Odysei” (o tęsknocie Odysa za rodziną); fragment książki “Starożytna Grecja” Stanisława Stabryły (opowieść Odysa o jego pomysłach, by nie brać udziału w wojnie trojańskiej); zestaw poleceń otwartych sprawdzających rozumienie tekstu Stanisława Stabryły; fragment “Odysei” (pokazujący wierność Penelopy) wraz z zestawem poleceń otwartych i ćwiczeniem interaktywnym odnoszących się do załączonego tekstu; rzeźbę Franklina Simmonsa “Penelopa” wraz z pytaniem dotyczącym twarzy i postawy Penelopy; fotografię malowidła na wazie greckiej przedstawiającego Penelopę oraz Telemacha.Zasób składa się z: fragmentów tekstów dotyczących małżeństwa i rodziny w starożytnej Grecji (”Życie codzienne w Grecji w epoce homeryckiej” Émile Mireaux, “Ludzie, zwyczaje, obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu” Lidii Winniczuk, Wstęp do “Odysei” Jana Parandowskiego) wraz z poleceniami zredagowania tezy dotyczącej pozycji kobiet w czasach Homera i sformułowania argumentów, które ją uzasadnią; polecenie napisania rozprawki na temat: „Odys – typowy czy nietypowy ojciec czasów Homera?”; fragment szóstej pieśni “Iliady” (pożegnanie Hektora z Andromachą) wraz pytaniami otwartymi dotyczącymi obowiązków mężczyzny wobec rodziny i kraju.Zasób zawiera: ćwiczenie interaktywne polegające na przedstawieniu historii Odyseusza lub swojej własnej „odysei” w formie interaktywnej osi czasu ( z możliwością umieszczenia na niej ilustracji, cytatów, notatek, ważnych i ciekawych informacji); obrazy Arnolda Böcklina i Johanna Heinricha Wilhelma Tischbeina opatrzone poleceniami związanymi z interpretacją dzieł plastycznych w kontekście “Odysei”(z wykorzystaniem cytatów); ćwiczenia interaktywne słowa klucze.

# data[].attributes.body
,,Hiob 1957" Tadeusza Różewicza

Ziemia niebo ciało Hioba gnój

niebo gnój

oczy gnój

usta

to co zostało poczęte w miłości

co rosło dojrzewało

to co się weseliło

w gnój przemienione

ziemia niebo ciało Hioba

róża gnój

usta gnój

niebo

co osnute było pieszczotą

co odziane było w godnośd

co wzniosło się

upadło

po niebie po słoocu

po ciszy po ustach

chodzą muchy

lipiec 1957

# data[].attributes.attachment_link.title
Ed Sheeran - The A Team [Official Music Video]

# data[].attributes.body
...i czy można oszukać przeznaczenie?

https://youtu.be/FeY0nfP0gMk?si=Wo3VqTlRPDbgBEOk

# data[].attributes.body
min. 26-34

# data[].attributes.attachment_link.title
Orfeusz i Eurydyka | Mariusz Trelińskinull

# data[].attributes.attachment_link.description
Muzyczny spektakl przenosi antyczną historię w czasy współczesne, a reżysera interesuje przede wszystkim jej osobisty wątek, który mógłby dotyczyć każdego

# data[].attributes.headline
Hej, ty tam na górze! Mamy do pogadania.

# data[].attributes.subject
Hej, ty tam na górze! Mamy do pogadania.

# data[].attributes.body
Psalm 130 w tłumaczeniu Jana Kochanowskiego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W troskach głębokich ponurzony,

Do Ciebie, Boże niezmierzony,

Wołam, racz smutne prośby moje

Przyjąć w łaskawe uszy swoje!

Jeśli tej z nami surowości

Będziesz chciał użyć, jako złości

Nasze są godne: kto praw, Panie,

Przed srogim sądem Twym zostanie?

Aleś Ty Pan jest dobrotliwy,

Pan z przyrodzenia lutościwy,

Co przeciw Tobie u wszech ludzi

Uczciwość wielką w sercu budzi.

Cieszy mię, Panie, dobroć Twoja,

Cieszą mię słowa; dusza moja

Upatrzą Twego smiłowania

Barziej niż nocna straż świtania.

Barziej niż nocna straż świtania

Pragnie duch Twego smiłowania.

O Izraelu, niech się dzieje

Co chce, ty w Panu kładź nadzieje ¹

U Tego litość nieprzebrana,

U Tego pomoc nieczekana,

Ten miłosierdziu swemu g'woli

Ze wszech cię grzechów twych wyzwoli.

# data[].attributes.attachment_link.description
W troskach głębokich ponurzony, Do Ciebie, Boże niezmierzony, Wołam, racz smutne prośby moje Przyjąć w łaskawe uszy swoje! Jeśli tej z nami surowości Będziesz chciał użyć, jako złości Nasze są godne: kto praw, Panie, Przed srogim sądem Twym zostanie? Aleś Ty Pan jest dobrotliwy, Pan z przyrodzenia lutościwy, Co przeciw Tobie u wszech ludzi Uczciwość wielką w sercu budzi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Psalm 1 - Acoustic Version (Live in Jaffa)

# data[].attributes.headline
Psalm 130 w wykonaniu Shane&Shane (ang.)

# data[].attributes.subject
Psalm 130 w wykonaniu Shane&Shane (ang.)

# data[].attributes.attachment_link.title
Shane & Shane: I Will Wait For You (Psalm 130)

# data[].attributes.headline
Zdzisław Beksiński - portrecista koszmarów

# data[].attributes.subject
Zdzisław Beksiński - portrecista koszmarów

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdzisław Beksiński - portrecista koszmarów

# data[].attributes.headline
Apokalipsa z najgorszych koszmarów.   Wizje końca świata Zdzisława Beksińskiego.

# data[].attributes.subject
Apokalipsa z najgorszych koszmarów.   Wizje końca świata Zdzisława Beksińskiego.

# data[].attributes.body
https://galeria-sztuki.com.pl/pelzajaca-smierc-beksinskiego-co-naprawde-pokazuje

# data[].attributes.attachment_link.title
Apokalipsa z najgorszych koszmarów. O malarstwie Zdzisława Beksińskiego.pptx

# data[].attributes.headline
Czy technologia i postęp zastąpią człowiekowi Boga? 

# data[].attributes.subject
Czy technologia i postęp zastąpią człowiekowi Boga? 

# data[].attributes.body
,,Dekalog" Krzysztofa Kieślowskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Dekalog: Jeden - serial telewizyjny, Oglądaj na TVP VOD

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwsza część cyklu odpowiada pierwszemu z dziesięciorga przykazań: „Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną”. Bohater jest naukowcem, który wierzy wyłącznie w możliwości współczesnej nauki. Zbytnie zaufanie do ko

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tadeusz Różewicz urodził się 9 października 1921 roku w Radomsku jako czwarty z piątki dzieci. Za młodu uczył się w Gimnazjum imienia Feliksa Fabianiego w Radomsku. Tam też uzyskał tak zwaną małą maturę.

Na zainteresowanie Różewicza literaturą w dużej mierze wpłynął jego starszy brat Janusz. To właśnie on przedstawiał przyszłemu poecie książki, a także czasopisma, takie jak „Skamandra" czy „Wiadomości Literackie". Różewicz zaczął pisać pierwsze wiersze, gdy miał kilkanaście lat. W tym okresie pisał także dla czasopisma „Pod Znakiem Marii".

W czasie wojny Różewicz pracował początkowo w rodzinnym Radomsku jako magazynier i goniec, później został uczniem stolarskim w jednej z miejscowych fabryk.

W 1942 roku został żołnierzem Armii Krajowej. Różewicz otrzymał pseudonim „Satyr". Rok później przeniesiono go do oddziałów leśnych. W latach 1943-1944 brał czynny udział w walkach prowadzonych przez żołnierzy Armii Krajowej. Stale pisał wtedy wiersze, redagował także czasopismo wojenne „Czyn Zbrojny". Jego twórczość cieszyła się dużą popularnością wśród innych partyzantów.

To wtedy powstały Echa leśne, które należy uznać za faktyczny debiut literacki Tadeusza Różewicza. Pochlebne opinie o tym tomiku wyrażało wielu przyjaciół poety, a także jego brat Janusz, który przepowiadał mu wielką karierę. Brat poety zginął w 1944 roku, najpierw pojmany, a następnie rozstrzelany przez Niemców.

W 1945 roku Tadeusz Różewicz ujawnił się w Komisji Likwidacyjnej. Kilka lat później odznaczono go Medalem Wojska Polskiego. w 1974 roku został zaś uhonorowany Krzyżem Armii Krajowej, który przyznano mu w Londynie.

Po wojnie początkowo mieszkał w Częstochowie, gdzie dalej tworzył i udzielał się w miejscowym środowisku kulturalnym, między innymi pisząc dla czasopisma literackiego „Odrodzenie". W redakcji tego pisma poznał Juliana Przybosia, który dostrzegł w Różewiczu wielki talent i namówił go, żeby przeniósł się do Krakowa. W Krakowie Różewicz zdał maturę, po czym rozpoczął studia z historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim (ostatecznie ich nie ukończył). Aktywnie udzielał się w życiu intelektualnym i literackim ówczesnego Krakowa.

Głośnym echem odbiły się kolejne tomy Różewicza wydane już po wojnie - Niepokój i Czerwona rękawiczka. Wiersze młodego poety wysoko cenili między innymi Leopold Staff i Czesław Miłosz. To właśnie wtedy powstał jeden z najsłynniejszych wierszy Różewicza - Ocalony.

W kolejnych latach Różewicz próbował wyemigrować z Polski, między innymi prosząc Juliana Przybosia o pomoc w wyjeździe do Paryża. Tych planów nie udało się jednak zrealizować. Krótki okres poeta spędził tylko na Węgrzech. Do Polski wrócił na początku lat pięćdziesiątych i zamieszkał w Gliwicach, gdzie cierpiał biedę. W tym okresie wiele utworów poety było poddawanych krytyce. Na początku lat pięćdziesiątych urodzili się jego dwaj synowie.

Po śmierci Józefa Stalina i wydarzeniach 1956 roku krytyka zaczęła cenić wiersze Różewicza za podejmowanie przez poetę tematu dążenia do wyzwolenia.

W kolejnych latach Różewicz zwrócił się w stronę dramatu. Zafascynowany dokonaniami twórców teatru absurdu, Samuela Becketta czy Eugène'a Ionesco, stworzył jeden z najważniejszych utworów dramatycznych w historii literatury polskiej - Kartotekę. Sztuka, powstała w 1960 roku, często uznawana za jeden z pierwszych przykładów teatru absurdu w rodzimej literaturze.

W późniejszym okresie Różewicz często eksperymentował z formą, mieszając gatunki, łącząc poezję z dramatem i prozą. Jednym z najważniejszych przykładów tej strategii literackiej jest Przygotowanie do wieczoru autorskiego.

W 1964 roku poeta został wymieniony jako jeden z sygnatariuszy listu pisarzy polskich wystosowanego w proteście przeciw „Listowi 34". W liście, który podpisał Różewicz (zwanym „Kontrlistem 600"), wyrażano sprzeciw wobec, jak to określono, uprawianej na łamach prasy zachodniej kampanii oczerniającej Polskę Ludową. Wielu literatów, których nazwiska wymieniono w liście twierdziło jednakże, że jego treść zmieniono po złożeniu przez nich podpisów, a tym samym był on sfałszowany. W kolejnych latach Różewicz był celem ataków ze strony różnych literatów, między innymi Przybosia.

Od 1968 roku aż do śmierci poeta mieszkał we Wrocławiu.

W kolejnych latach tworzył zbiory poezji i dramaty. Do najbardziej znanych utworów dramatycznych Różewicza z lat późniejszych zaliczają się między innymi Odejście głodomora (1977) i Do piachu (1979). Na początku lat dziewięćdziesiątych Różewicz stworzył uwspółcześnioną wersję swojego najsłynniejszego dzieła dramatycznego - Kartotekę rozrzuconą, w której zawarł dodatkowe sceny odnoszące się do ówczesnej rzeczywistości.

Różewicz był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Był laureatem licznych nagród literackich, między innymi Nagrody Poetyckiej Silesius przyznawanej we Wrocławiu za dokonania w dziedzinie literatury środkowoeuropejskiej. W 2000 roku został laureatem Nagrody Literackiej Nike za tom poezji Matka odchodzi.

Zmarł w kwietniu 2014 roku we Wrocławiu. Jego prochy złożono na cmentarzu przy kościele ewangelickim Naszego Zbawiciela w Karpaczu.

Dzieła Tadeusza Różewicza przetłumaczono na 49 języków.
Twórczość
Poezja:

Proza:

1946 - "W łyżce wody" (satyry),

1953 - "Kartki z Węgier" (reportaże),

1955 - "Opadły liście z drzew" (opowiadania),

1960 - "Przerwany egzamin" (opowiadania),

1966 - "Wycieczka do muzeum" (opowiadania),

1968 - "Opowiadania wybrane",

1970 - "Śmierć w starych dekoracjach" (opowiadania),

1971 - "Przygotowanie do wieczoru autorskiego" (szkice, wspomnienia, utwory sceniczne),

1973 - "Proza",

1979 - "Opowiadania traumatyczne. Duszyczka" (miniatury literackie),

1979 - "Próba rekonstrukcji",

1980 - "Tarcza z pajęczyny",

1990 - "Proza" T. 1-2,

2010 - "Wycieczka do muzeum" (poszerzone wydanie książki z 1966 roku)

2010 - "Margines, ale...",

2011 - "Wbrew sobie. Rozmowy z Tadeuszem Różewiczem".

Dramaty:

1960 - "Kartoteka",

1962 - "Grupa Laokoona",

1964 - "Świadkowie albo nasza mała stabilizacja",

1965 - "Śmieszny staruszek",

1965 - "Wyszedł z domu",

1967 - "Spaghetti i miecz",

1969 - "Stara kobieta wysiaduje",

1970 - "Akt przerywany",

1971 - "Rajski ogródek",

1972 - "Na czworakach",

1975 - "Białe małżeństwo",

1977 - "Odejście głodomora",

1979 - "Przyrost naturalny",

1979 - "Śmierć w starych dekoracjach",

1979 - "Do piachu",

1982 - "Pułapka",

1997 - "Kartoteka rozrzucona".

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_R%C3%B3%C5%BCewicz https://nowynapis.eu/autor/tadeusz-rozewicz Zdjęcie: Tadeusz Różewicz, 2003, fot. Krzysztof Wojciechowski / Forum
https://culture.pl/pl/tworca/tadeusz-rozewicz
http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Rozewicz-Tadeusz;3969606.html https://www.polskieradio.pl/24/289/Artykul/1108138,Tadeusz-Rozewicz-%E2%80%93-poeta-okaleczony-przez-wojne

# data[].attributes.attachment_link.title
Tadeusz Różewicz. Życiorys | Instytut Polski w Mińsku

# data[].attributes.attachment_link.description
Tadeusz Różewicz urodził się 9 października 1921 roku w Radomsku jako czwarty z piątki dzieci. Za młodu uczył się w Gimnazjum imienia Feliksa Fabianiego w Radomsku. Tam też uzyskał tak zwaną małą maturę. Na zainteresowanie Różewicza literaturą w dużej mierze wpłynął jego starszy brat Janusz.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
- Reżyser filmów dokumentalnych i fabularnych, scenarzysta

Biografia

W 1962 r. skończył Liceum Technik Teatralnych. W warszawskim Teatrze Współczesnym był garderobianym takich sław polskiej sceny, jak Tadeusz Łomnicki, Aleksander Bardini czy Zbigniew Zapasiewicz. Łódzką szkołę filmową skończył w 1968 r., dyplom otrzymał w 1970 r.

Studiował pod kierunkiem Kazimierza Karabasza i Jerzego Bossaka, i pierwsze jego etiudy dokumentalne ( Urząd, Z miasta Łodzi) powstały pod ich opieką, zaś etiuda fabularna ( Tramwaj) pod opieką Wandy Jakubowskiej. Debiutował w telewizji filmem dokumentalnym "Zdjęcie". Po studiach, aż do 1983 jest związany z warszawską Wytwórnią Filmów Dokumentalnych, gdzie realizuje większość filmów dokumentalnych. Jednak stopniowo porzuca dokument na rzecz fabuły. W 1973 r. realizuje pierwszy fabularny film telewizyjny "Przejście podziemne". Od 1974 r. członek Zespołu TOR, kierowanego przez Stanisława Różewicza, a potem Krzysztofa Zanussiego.

Rozmowy z mistrzem - czyli kino po Kieślowskim

W 1985 r. nawiązuje współpracę scenariuszową ze znanym warszawskim adwokatem Krzysztofem Piesiewiczem. Realizują razem film "Bez końca", a potem także razem wszystkie następne. Uznanie międzynarodowe przynosi mu "Krótki film o zabijaniu" i "Krótki film o miłości" (1988), wchodzące w skład cyklu "Dekalog". Od 1991 r. ("Podwójne życie Weroniki") Kieślowski realizuje swoje filmy w koprodukcji polsko-francuskiej, od 1993 r. u znanego producenta francuskiego Marina Karmitza. Po zrealizowaniu cyklu "Trzy kolory" (1993-94) ogłasza, że wycofuje się z realizowania filmów. W ostatnich miesiącach życia przygotowuje z Piesiewiczem scenariusze filmowego tryptyku: "Raj", "Czyściec", "Piekło".

W latach 1978-81 Krzysztof Kieślowski był wiceprezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Zajmował się także pracą pedagogiczną, m.in. na uczelniach filmowych w Berlinie Zachodnim, Helsinkach, Łodzi, Katowicach oraz w Szwajcarii.

Petrycki: Kieślowski średnio lubił robić filmy [wywiad]

Nagrody

Krzysztof Kieślowski jest laureatem wielu nagród za twórczość dokumentalną i fabularną - m.in. Grand Prix na MFF w Mannheim za "Personel" (1975), Złotego Medalu na MFF w Moskwie za Amatora, Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji za "Trzy kolory: Niebieski", Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie za "Trzy kolory: Biały". W 1976 r. otrzymał nagrodę "Drożdże" tygodnika "Polityka". W 1985 r. na 15. Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie Kieślowski otrzymał nagrodę za całokształt twórczości filmowej. W 1990 r. został honorowym członkiem Brytyjskiego Instytutu Filmowego za "wybitny wkład do kultury ruchomego obrazu". W 1993 r. otrzymał Order Literatury i Sztuki ministra kultury Francji, w 1994 r. - duńską Nagrodę im. C.J. Soninga za wkład w rozwój sztuki filmowej i europejskiej kultury. W 1994 r. Kieślowski był nominowany do Oscara za reżyserię "Trzy kolory: Czerwony". W 1996 r. otrzymał Europejską Nagrodę Mediów (Girona). Od 1995 r. był członkiem Amerykańskiej Akademii Filmowej. Jest laureatem Felixa - nagrody Europejskiej Akademii Filmowej.Od 2000 r. jego imię nosi Wydział Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Człowiek w centrum twórczości

Krzysztof Kieślowski był w polskim kinie, nie tylko fabularnym, ale i dokumentalnym, kimś wyjątkowym. Jednym z tych, którzy przecierali szlaki innym. Tych, którzy nie bali się zadawać niewygodnych pytań, także pytań podstawowych, uniwersalnych. Stanisław Zawiśliński uważa, że głównym obiektem zainteresowania Kieślowskiego od jego debiutu był człowiek:

Człowiek w zderzeniu ze społeczeństwem, z władzą, z Systemem, ze środowiskiem, z rodziną i z samym sobą. Człowiek uwikłany w sprzeczności, zależności, konflikty. Człowiek, który musi stale dokonywać wyborów w świecie wartości i ponosi za te wybory odpowiedzialność. Człowiek, w życie którego wkracza polityka i człowiek poza polityką. Człowiek postawiony wobec odwiecznych dążeń do wolności, równości, sprawiedliwości i poszukujący miłości, szczęścia, zrozumienia.

Wreszcie - człowiek, który zadaje sobie i innym, tak jak sam reżyser, jedno podstawowe pytanie: "jak żyć?". Pytanie to obecne jest w całej twórczości Kieślowskiego, i dokumentalnej i fabularnej, choć na pierwszy rzut oka, między cyklem "Trzy kolory" a filmami dokumentalnymi, a nawet fabułami ze środkowego okresu twórczości ("Personel", "Amator", "Spokój" czy "Blizna"), który stał pod znakiem tzw. kina moralnego niepokoju, rysuje się przepaść.

Kieślowski - dokumentalista

Krzysztof Kieślowski, znany powszechnie jako autor filmów fabularnych, przez wiele lat był jednak przede wszystkim dokumentalistą; dokumentalistą pozostawał także jako reżyser filmów fabularnych, aż do realizacji filmu "Bez końca". Trudno się zgodzić z autorem monografii poświęconej kinu dokumentalnemu Kieślowskiego (Mikołaj Jazdon, "Dokumenty Kieślowskiego", Poznań 2002), który pisze o niedocenianiu tej dziedziny jego twórczości. Oczywiście nie sposób autorowi filmów dokumentalnych rywalizować z reżyserem filmów fabularnych, ale wśród dokumentalistów, szczególnie w Polsce, miał Kieślowski czołową pozycję.

Lata 1966-80 stoją u Kieślowskiego pod znakiem dokumentu. Realizuje wówczas kilkanaście filmów dokumentalnych: z bohaterem zbiorowym ("Urząd", "Fabryka", "Z miasta łodzi", "Szpital", "Robotnicy '71 - Nic o nas bez nas") i z indywidualnym ("Murarz", "Życiorys", " Z punktu widzenia nocnego portiera", "Pierwsza miłość" czy "Siedem kobiet w różnym wieku"). Część z nich daje przewartościowanie tez czy propagandowych opinii obowiązujących w PRL. To choćby "Byłem żołnierzem" - obraz wojny widzianej oczami ociemniałych żołnierzy, czy "Robotnicy '71" - portret tych, którzy po grudniu 1970 zaczynają mówić własnym głosem. Część - największa, odnosi się do sytuacji społecznej, gospodarczej i politycznej PRL. Tu mieści się choćby, zrealizowany dla działaczy partyjnych jako film szkoleniowy, Życiorys, czy dramatyczna opowieść byłego dyrektora Przedsiębiorstwa "Renifer".

Tu też zaliczyć trzeba film - metaforę totalitaryzmu Z punktu widzenia nocnego portiera, a także, graniczne,"Gadające głowy". Graniczne, bo jest w nich element egzystencjalny, charakterystyczny dla niektórych filmów dokumentalnych Kieślowskiego, reprezentowany przede wszystkim przez " Siedem kobiet w różnym wieku" i w pewnym stopniu "Pierwszą miłość".

Jednak już od debiutu telewizyjnego filmem "Przejście podziemne" Kieślowski równolegle z dokumentami kręci filmy fabularne. Filmy bardzo bliskie dokumentom. Wtedy też wśród jego dokumentalnych realizacji pojawiają się dokumenty inscenizowane ("Życiorys"), czy dokumenty - fabuły, jak "Z punktu widzenia nocnego portiera", gdzie bohater zdaje się grać... samego siebie.

W rozmowie ze Stanisławem Zawiślińskim Kieślowski mówił:

Każdy człowiek chce zmieniać świat, kiedy zaczyna cokolwiek robić. Ja chyba nie liczyłem na to, że można zmienić świat w dosłownym tego słowa znaczeniu. Myślałem, że uda się ten świat opisać.

Koresponduje to, na co zwraca uwagę m.in. Mikołaj Jazdon, z tezami głośnej książki Juliana Kornhausera i Adama Zagajewskiego "Świat nieprzedstawiony" z 1974 r. Zgodnie z tym, co proponowali pisarzom jej autorzy, Kieślowski pokazywał rzeczywistość przez mikroświaty, miejsca z pozoru normalne, z którymi stykamy się w codziennym życiu, jak urząd przyznający renty ("Urząd"), fabryka traktorów Ursus ("Fabryka"), zakład pogrzebowy (" Refren"), szpital ("Szpital"), dworzec ("Dworzec").

Starał się przy tym docierać do ukrytych mechanizmów działania systemu i był w tym konsekwentny, począwszy od szkolnego "Urzędu", przez takie filmy, jak "Fabryka", "Przed rajdem", "Robotnicy '71", " Z punktu widzenia nocnego portiera", po historie prywatne, takie jak przedstawiona w filmie Pierwsza miłość, który jest opowieścią o miłości dwojga bardzo młodych ludzi, ale zarazem o ówczesnej Polsce, z którą muszą się zmierzyć bohaterowie.

Jest to postawa twórcza charakterystyczna dla dokumentalistów, którzy jako grupa zostali zauważeni na festiwalu filmów dokumentalnych i krótkometrażowych w 1971 r. w Krakowie. A więc, obok Kieślowskiego m.in. dla Wojciecha Wiszniewskiego, Tomasza Zygadły, Pawła Kędzierskiego. Wszyscy oni starali się jeśli nie zmienić, to przynajmniej pokazać prawdziwy obraz PRL.

U wszystkich obecna też była polityka, co odróżnia ich filmy od filmów tzw. szkoły Karabasza, zresztą mistrza Kieślowskiego, który jego "Muzykantów" stawiał w rzędzie najwybitniejszych dokonań kina światowego.

Jednak przeciwstawienie się "szkole Karabasza" nie jest u Kieślowskiego konsekwentne. Weźmy choćby "Pierwszą miłość" czy jeden z ostatnich filmów dokumentalnych reżysera " Siedem kobiet w różnym wieku", o których to filmach Tadeusz Lubelski napisał ("Kontrapunkt" - Magazyn Kulturalny "Tygodnika Powszechnego" 3/2000), że rozwijają twórczo formułę "szkoły Karabasza".

Kieślowski, co także warte jest podkreślenia, choć jego filmy uznawano wtedy za niemal manifesty nieufności wobec komunistycznego systemu, nazywając agitkami ("Fabryka"), zarzucając zbytnią publicystyczność, czy przyjęcie telewizyjnej maniery "gadających głów", nie tyle chciał walki z władzą, ile, jak napisał Tadeusz Sobolewski ("Kino Krzysztofa Kieślowskiego", red. Tadeusz Lubelski, Kraków 1997): "działał na rzecz zmniejszenia dystansu między ludźmi a władzą (...) a nie powiększania go".

A jego bohaterowie, tak filmów dokumentalnych, jak i fabularnych zaliczanych do kina moralnego niepokoju, wcale nie walczą z systemem, lecz jak dyrektor z fabularnej "Blizny" czy były dyrektor z dokumentalnego "Nie wiem", albo bohater dokumentu "Murarz", jak lekarze z dokumentu "Szpital", chcą po prostu dobrze pracować. Ta chęć dobrej pracy, zderza się z systemem, który takiej pracy nie lubi. Bohaterowie Kieślowskiego toczą więc ciągłą walkę o najprostsze rzeczy ("Szpital", "Przed rajdem") i w jakimś stopniu udaje im się realizować swoje pasje, albo bywają niszczeni ("Życiorys", "Nie wiem"). Chęć ułożenia sobie życia w jakiejś niszy (fabularny "Spokój", dokumentalna "Pierwsza miłość") jest równie trudna. Zmuszani są do opowiedzenia się po jakiejś stronie ("Personel", "Nie wiem", "Amator"), trudnych wyborów nie tylko politycznych, ale i życiowych.

Warte podkreślenia jest to, że zarówno w filmach dokumentalnych, jak i fabularnych tworzonych w formule kina moralnego niepokoju, można mówić o podobnym bohaterze, problematyce, wreszcie podobnie wnikliwym opisaniu świata społecznego i politycznego PRL. Dodać można coś jeszcze, na co zwrócił uwagę sam Kieślowski w rozmowie z S. Zawiślińskim, że także w tych filmach, tak jak w dokumentach, on i jego koledzy starali się "zobaczyć świat w kropli wody". Tak więc opowiedziana w "Personelu", pierwszym gorąco przyjętym przez krytykę i widzów fabularnym filmie telewizyjnym, "historyjka o teatrze miała (...) w rzeczywistości opowiadać widzom o Polsce".

Krzysztof Kieślowski po 1980 r. nakręcił jeszcze tylko jeden dokument ("Siedem dni tygodnia"). To odejście od dokumentu zostało niejako wymuszone przez sytuację twórcy w PRL, który nie tylko miał ograniczoną swobodę realizacyjną, ale też nie był pewien, czy film lub materiały do realizowanego filmu nie zostaną przez władze wykorzystane w innym niż artystyczny celu. Ale miały na to wpływ także ograniczenia, jakim podlega dokument. W którymś momencie Kieślowski powiedział, że w dokumencie trudno choćby pokazać miłość. Choć on sam próbował ("Pierwsza miłość"). Reżyser widział też zagrożenie, jakie płynie z ingerencji autora filmu w życie bohaterów.

Jednak aż do realizacji "Bez końca", można mieć wrażenie, że nadal mamy do czynienia z dokumentami. Potrzeba odwołania się do konkretu, do znanych i wiarygodnych realiów, jak pisała Małgorzata Dipont o "Personelu" (w: "Kieślowski. Bez końca"), obecność aktorów niezawodowych, autentycznych miejsc i bohaterów grających ich samych (choćby Krzysztof Zanussi w "Amatorze"), to przykłady takiej postawy, spotykane w filmach fabularnych tego okresu jego twórczości:

"Przypadek"

Przełomem był film "Przypadek", bliski zarówno "Personelowi" czy "Amatorowi", jak i "Podwójnemu życiu Weroniki". Mocno osadzony w realiach Polski tuż przed przełomem sierpniowym, a zarazem rzecz, jak powiedział Alain Masson ("Positif", 12/1988, w: "Kieślowski. Bez końca"), przypominająca klarowną konstrukcyjnie filozoficzną bajkę.

"Dekalog" Kieślowskiego po amerykańsku?

Ta klarowność konstrukcji jest niezwykle ważną cechą twórczości filmowej Kieślowskiego. Mirosław Przylipiak ("Kwartalnik Filmowy" 23/1998), napisał, że Kieślowski opierał dramaturgię w filmie dokumentalnym na rozwoju myśli, Tak jak inni dokumentaliści "formułował swoje rozumienie dokumentu w opozycji do kina fabularnego, co nie było niczym niezwykłym".

Natomiast niezwykłe było to, że nie budował jej jak inni na opozycji fabuła - rzeczywistość, czy fikcja - prawda, lecz fabuła - myśl. Przylipiak pisał:

Film dokumentalny różniłby się tym od fabularnego, że jego kompozycja byłaby dyskursywną, polegającą na rozwoju myśli, idei, przesłania autorskiego.

Sam Kieślowski mówił o tym choćby w rozmowie z Kazimierzem Karabaszem (K. Karabasz, "Bez fikcji - z notatek filmowego dokumentalisty", Warszawa 1985), podając przykład filmów "Z punktu widzenia nocnego portiera", gdzie impulsem była chęć opowiedzenia o narastającej nietolerancji i "Szpital", odczytywanego często jako wielka metafora PRL, z jego brakami, z jego bezsensem i z ludźmi, którzy w tym wszystkim próbują coś zdziałać, pokonując najdziwaczniejsze przeszkody. Tymczasem Kieślowski chciał zrobić film o braterstwie i dopiero potem zaczął szukać odpowiedniego obiektu, który mógłby być egzemplifikacją tego zjawiska. Konsekwencje takiego stosunku do materii filmowej są kolosalne. Choć reżyser przeciwstawiał dokument fabule, wspomnianą metodę konstruowania materii fabularnej dostrzec można szczególnie wyraźnie w jego ostatnich filmach ("Dekalog", "Podwójne życie Weroniki", "Trzy kolory"). Różni je od filmów dokumentalnych, a także wcześniejszych fabuł, odejście od obyczajowego, politycznego, czy społecznego szczegółu, różni umowne traktowanie czasu i miejsca, nawet jak ten czas i miejsce nie jest trudny do określenia. Ale to właśnie w nich, wbrew autorskim deklaracjom, lepiej niż w dokumentach, gdzie materia życia stawiała opór, nie pozwalając się podporządkować całkowicie autorskim zamierzeniom, dostrzec można konstrukcję opartą na rozwoju myśli. Krzysztof Kieślowski w ostatnich swoich filmach uwolnił się od zewnętrznych ograniczeń, mogąc realizować swój zamysł na podobieństwo uczonego w laboratorium.

"Żyj uważnie" - córka Kieślowskiego opowiada o ojcu [wywiad]

Bez wątpienia na wybór dalszej drogi Kieślowskiego miała wpływ artystyczna klęska, jaką był, także zdaniem samego reżysera, film "Bez końca". Pierwszy, do którego scenariusz napisał razem z adwokatem Krzysztofem Piesiewiczem. Film ten w autobiograficznej książce "O sobie" Kieślowski nazwał "rozkraczonym", mając na myśli niespójnie połączone wątki: obyczajowy, publicystyczny i - reprezentowany przez postać ducha - metafizyczny. Zanalizowawszy to niepowodzenie reżyser zmienił radykalnie nie tyle sposób myślenia o świecie, co środki artystyczne, jakimi się posługiwał.

Reżyser zapragnął, jak to określił, opowiadać "proste historie", klarowne, logicznie zbudowane, bez śladów walki z żywiołem rzeczywistości. Stojąc na rozdrożu mógł Kieślowski oczywiście wybrać inaczej, równie dobrze mógł zostać polskim Kenem Loachem, którego twórczość tak go swego czasu fascynowała.

Zdecydował się pójść w przeciwnym kierunku. Począwszy od Dekalogu odzierał swoje filmy z realiów. Uprościł je do minimum, a jednocześnie zagęścił obraz, sięgając po inne niż dotąd środki przekazu. Tym samym dopracował się języka filmowego, którym podbił Europę. Zarazem jednak stracił w Polsce pewną grupę wiernej dotąd widowni, której zapewne nie przekonały słowa jakie napisał w autobiografii:

Nie zdradziłem niczego z siebie w "Weronice", "Trzech kolorach", "Dekalogu", czy "Bez końca". Myślę raczej, ze wzbogaciłem portrety ludzi o całą tę sferę przeczuć, intuicji, snów, przesądów, która jest wewnętrznym życiem człowieka.

Przy żadnym bodaj innym twórcy, ta różnica, wynikająca z odmienności punktu widzenia polskiego i zachodniego odbiorcy, nie wydaje się tak istotna jak w przypadku twórczości Kieślowskiego.

"Dekalog" zdaje się być osadzony w polskich realiach. Akcja każdego z filmów umiejscowiona jest na szarym, ponurym, typowym polskim osiedlu, widzowi zachodniemu mogącym się jawić jako bardzo realistyczne, dla polskiego odbiorcy jednak zbyt wyabstrahowanym, pozbawionym prawdziwego życia, codziennych, składających się na nie drobiazgów, które przecież dysponujący warsztatem dokumentalisty Kieślowski miał w zasięgu ręki.

W filmach takich, jak " Personel", "Spokój", czy "Amator" ważna była rzeczywistość, w której toczy się akcja, tzw. "drugi plan". Ta warstwa filmu sprawiała, że świat ekranowy był tożsamy z rzeczywistością, a o więź między bohaterem a widzem było łatwo. Zarazem jednak o wszystkich tych filmach można przecież powiedzieć, że pokazywały "pojedynczych ludzi w trudnych sytuacjach".

W "Dekalogu" Kieślowski nie tyle więc sięgnął po nową tematykę, co zmienił swój filmowy język, stosując z rozmysłem odmienne zabiegi formalne. Ten zamysł spółce Kieślowski-Piesiewicz udał się w stu procentach. Po niezwykłym powodzeniu "Krótkiego filmu o zabijniu", z jego uniwersalnym przesłaniem, kolejne filmy cyklu, odwołujące się do dekalogu niekiedy bardzo luźno, spotkały się - szczególnie jednak na Zachodzie - z dużym oddźwiękiem.

Późniejsze filmy Kieślowskiego - tym razem wyprodukowane we Francji - "Podwójne życie Weroniki" i cykl "Trzy kolory" także dotyczyły wyłącznie sfery ludzkich emocji. Maria Kornatowska pisała w "Kino Krzysztofa Kieślowskiego":

Wraz z radykalnym odcięciem się od tego, co Krzysztof Kieślowski nazywa 'polityką', a czemu należy prawdopodobnie nadać znacznie szerszy sens, filmy reżysera (wyjąwszy "Białego") tracą grunt pod nogami, zakotwiczenie w konkretnej rzeczywistości. Początki tego procesu widać już w "Dekalogu". Jego poetyczne teraz heroiny, ucieleśnienie nadwrażliwości i emocjonalności, poruszają się w próżni, unoszą nad ziemią. (...) Rozedrgane psychicznie heroiny żyją życiem nieautentycznym. W rzeczywistości zredukowanej.

Późniejsze filmy, tak jak "Dekalog", opowiadają proste historie o skomplikowanych ludzkich uczuciach. Są do "Dekalogu" podobne, ale zarazem od niego bardzo różne. Maria Kornatowska zwraca uwagę, że począwszy od "Podwójnego życia Weroniki" Kieślowski estetyzuje w obrazie, starannie dobiera dominanty barwne, inaczej filmuje bohaterki, dodając im urody zdjęciami jak z reklamy. Te zabiegi tworzą nową stylistykę jego filmów. Różnicę między tym, jak kamera reżysera traktuje polskie bohaterki "Dekalogu" i ich francuskie następczynie w późniejszych filmach, zauważa także Alicja Helman w szkicu zamieszczonym w tym samym tomie.

Uniwersalizm "zjadł" rzeczywistość w filmach Kieślowskiego, ale nie znaczy to, że reżyser od czasu "Dekalogu" nie robił żadnego użytku ze swych doświadczeń dokumentalisty. Przeciwnie, bez nich Kieślowskiemu nie udałoby się zbudować tak dopracowanych w szczegółach konstrukcji.

Bez wątpienia rację ma Rafał Marszałek zwracając uwagę, że bez warsztatu dokumentalisty nie powstałby "Krótki film o zabijaniu". Przywołując, wstrząsającą w swej drobiazgowej dokładności, scenę egzekucji, krytyk przypomina podobną drobiazgowość zastosowaną w filmie "Szpital". ("Kino Krzysztofa Kieślowskiego").

Także rozważania francuskiej badaczki Veronique Campan, analizującej filmy wchodzące w skład "Dekalogu" ("Kino Krzysztofa Kieślowskiego"), wskazują na charakterystyczne cechy konstruowania obrazu, które mogą świadczyć o pokrewieństwie z filmem dokumentalnym. Campan pisze:

Kieślowski z pewnością jest reżyserem opisującym; jego kamera idzie krok w krok za bohaterami, rejestruje ich najdrobniejsze gesty, nawet te najmniej znaczące. Jego kino można by określić jako kontemplacyjne, ponieważ fazy przygotowawcze, wprowadzające atmosferę, są liczniejsze i dłuższe niż fazy samej akcji.

Campan zwraca uwagę na precyzję i mnogość ukazanych szczegółów, które w tych filmach nie odtwarzają jednak rzeczywistości pozaekranowej, lecz służą tylko jednemu celowi, budowaniu emocji. Powolne ruchy kamery prowadzące wzrok widza od przedmiotu do przedmiotu, kadry, w których przykuwa uwagę drobny szczegół (m.in. szmata rzucona do kubła z filmu nr 5, czy mucha na brzegu szklanki z filmu nr 2) i inne zabiegi formalne obliczone są na wyodrębnienie przedmiotów, którym nadaje reżyser znacznie symboliczne. Temu samemu służy także częsty bliski plan, czy nietypowy kąt widzenia.

Detal, pojawiający się w obrazie filmów składających się na Dekalog oraz późniejszych, pełni więc ważną rolę w przekazie filmowej informacji, ale służy innemu celowi niż budowanie rzeczywistości.

Tę intensywność obrazu, zdaniem Kornatowskiej, tworzą przeróżne rekwizyty, przedmioty, gesty, napotkane przez bohaterów osoby, którym reżyser nadaje znaczenie zapowiadających coś znaków.

Upodobanie do stosowania tych znaków przejawia się nie tylko w tym jednym filmie, ale także innych dziełach Kieślowskiego, pochodzących z tego okresu. Tę, ostatnią, fazę twórczości Kieślowskiego autorka przywoływanego szkicu postrzega jako wpisywanie się reżysera "w modny, światowy, popmetafizyczny nurt". I nie jest w swoim poglądzie odosobniona.

Filmografia

Etiudy szkolne:

1966 - Tramwaj - fabularna etiuda filmowa zrealizowana pod kierunkiem Wandy Jakubowskiej. Nieudane spotkanie chłopca i dziewczyny. Bez słów.

1966 - Urząd (tytuł roboczy "Renta") - etiuda dokumentalna, zrealizowana w łódzkiej PWSFTviT pod opieką Jerzego Bossaka, Kazimierza Karabasza i Kurta Webera. Urzędnicy przyznający renty i ich petenci. Machina biurokratyczna i ludzkie dramaty.

1967 - Koncert życzeń - etiuda dokumentalna o zachowaniach i subkulturach młodzieży.

Filmy dokumentalne:

1968 - Zdjęcie - film telewizyjny. Zdjęcie z czasów wojny dwóch uśmiechniętych chłopców z karabinami. Śledzimy ich poszukiwania przez ekipę filmową i odnajdujemy jako dorosłych mężczyzn.

1969 - Z miasta Łodzi (tytuł roboczy "Łodzianie") - zrealizowany w łódzkiej PWSFTviT pod opieką Kazimieza Karabasza film dyplomowy. Portret miasta. Optymistycznemu komentarzowi na temat miasta i jego przemysłu towarzyszy obraz rozsypujących się budynków.

1970 - Byłem żołnierzem (scenariusz z Ryszardem Zgóreckim, reżyseria z Andrzejem Titkowem). Film opowiada o losach kilku żołnierzy, którzy utracili wzrok w czasie wojny. Inny niż oficjalnie pokazywany obraz wojny. Film zrealizowany dla wojskowej Wytwórni Filmowej Czołówka. (Nagrody: 1971 - wyróżnienie ministra obrony narodowej; OFFK, Kraków- nagroda tygodnika "Żołnierz Polski")

1970 - Fabryka. Relacja z narady w fabryce traktorów w podwarszawskim Ursusie, zderzona z obrazem pracy robotników. Przygnębiający obraz przedsiębiorstwa w PRL i gospodarki socjalistycznej. (Nagrody: 1971 - OFFK Kraków, nagroda "Głosu Robotniczego" dla filmu najbardziej zaangażowanego we współczesną tematykę społeczną)

1971 - Przed rajdem. Relacja z pełnych przeszkód i pułapek, stawianych przez rzeczywistość PRL, przygotowań do Rajdu Monte Carlo czołowego polskiego kierowcy rajdowego Krzysztofa Komornickiego.

1972 - Refren (tytuł roboczy "Pogrzeb czyli zabawa w chowanego"). Zapis pracy zakładu pogrzebowego, obraz biurokracji, przed którą trudno uciec nawet po śmierci.

1972 - "Między Wrocławiem a Zieloną Górą". Film o Zagłębiu Miedziowym w Lubinie.

1972 - "Podstawy BHP w kopalni miedzi". Film instruktażowy, zrealizowany na zlecenie.

1972 - "Robotnicy '71: Nic o nas bez nas" (tytuł roboczy '"Robotnicy") (reżyseria z Tomaszem Zygadło, Wojciechem Wiszniewskim, Pawłem Kędzierskim i Tadeuszem Walendowskim). Próba spojrzenia na polskich robotników początku dekady lat 70. Nastroje społeczne i budzenie się świadomości robotników oraz manipulacje władz po wydarzeniach grudniowych 1970. W tej wersji film nie został nigdy pokazany. Był wyświetlany w kinach w wersji ocenzurowanej bez zgody autorów pod tytułem Gospodarze. Na dodatek władze wykradły materiały dźwiękowe do filmu z zamiarem wykorzystania ich przeciwko robotnikom wypowiadającym się przed kamerą.

1973 - "Murarz". Murarz Józef Malesa, były przodownik pracy i aktywista partyjny, w święto pracy 1 maja wspomina swoją przeszłość, lata stalinowskie i Październik 1956. Historia Polski widziana oczami człowieka, którego uwiódł entuzjazm budowy nowego ładu - a potem rozczarował.

1974 - "Prześwietlenie". Zrealizowany w sanatorium w Sokołowsku na Dolnym Śląsku film o ludziach dotkniętych chorobą płuc. Przejmujący portret chorych.

1974 - "Pierwsza miłość". Historia dwojga młodych ludzi (17 i 18 lat), filmowana do chwili narodzin ich dziecka. Obraz miłości dwojga młodych, zaczynających dorosłe życie ludzi w rzeczywistości PRL, gdzie nic nie jest proste, gdzie każdą najprostszą sprawę załatwia się chodząc od urzędu do urzędu. Miłości, która daje nadzieję. Kieślowski planował drugą część filmu, o córce "Ewa", "Ewunia" lub "Horoskop". Film taki z wykorzystaniem nakręconych już materiałów zrealizował w 2000 roku Krzysztof Wierzbicki (Horoskop). (Nagrody: 1974 - 11. MFFK Kraków, "Złoty Smok" Nagroda Specjalna Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji; 14. OFFK Kraków, Grand Prix "Złoty Lajkonik" Wielka Nagroda Ministra Kultury i Sztuki; 1975 - Nagroda Prezesa Komitetu ds. Radia i Telewizji)

1975 - "Życiorys" (film 45-minutowy; skrócona 28-minutowa wersja: Krótki życiorys; scenariusz z Januszem Fastynem). Dokument inscenizowany. Relacja z posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Kontroli Partyjnej, rozpatrującej odwołanie robotnika wykluczonego z partii. Mimo fikcyjności postaci robotnika i jego życiorysu, posiedzenie przeradza się w prawdziwy sąd nad człowiekiem niepokornym, chcącym coś zdziałać. Obraz niszczenia ludzi, którzy buntują się w imię podstawowych zasad uczciwości i godności. Zrealizowany jako film instruktażowy i pokazywany na pokazach dla członków PZPR. (Nagrody: 1975 - Syrenka Warszawska - nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP, 15. OFFK Kraków, Brązowy Lajkonik; MFF Mannheim, Grand Prix; FPFF Gdańsk, Nagroda Główna w kategorii filmu telewizyjnego).

1976 - "Szpital". Nakręcony na ostrym dyżurze w szpitalu chirurgii urazowej na ul. Barskiej w Warszawie. Heroizm lekarzy, którzy w warunkach typowego dla PRL braku wszystkiego, wyjątkowo niesprzyjających ich pracy, starają się pomóc chorym. (Nagrody: 1977 - 16. MFFK Kraków, Grand Prix "Złoty Smok"; Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP "Syrenka Warszawska")

1976 - "Klaps". Krótka impresja powstała ze ścinków fabularnego filmu Krzysztofa Kieślowskiego Blizna.

1977 - "Z punktu widzenia nocnego portiera". Portret fabrycznego strażnika, Mariana Osucha, fanatyka dyscypliny, który jest zwolennikiem totalnej kontroli wszystkiego i wszystkich. Metaforyczny obraz totalitaryzmu, pokazany na przykładzie szeregowego, ale zarazem modelowego zwolennika terroru państwowego. Jeden z niewielu filmów Kieślowskiego z jednoznacznie negatywnym bohaterem. (Nagrody: 1979 - 19. OFFK Kraków, Grand Prix "Złoty Lajkonik" - razem z filmem "Siedem kobiet w różnym wieku"; MFFK Kraków, nagroda FIPRESCI; MFF Nyon, "Srebrna Sestercja"; MFFKiD Lille, Nagroda Jury)

1977 - "Nie wiem" (tyt. rob. "Żyć czy spać". Opowieść zdjętego ze stanowiska dyrektora zakładów skórzanych "Renifer", o rzeczywistości przedsiębiorstwa, pełnej afer łapówkarskich, podgryzania się. Obraz chorej polskiej gospodarki i rzeczywistości lat 60. Premiera 1981.

1978 - "Siedem kobiet w różnym wieku". Portret siedmiu tancerek, od nastolatki do osoby kończącej z wykonywaniem zawodu, układający się w portret jednej kobiety, od dzieciństwa do starości. Poetycka opowieść o przemijaniu. Premiera 1981. (Nagrody: 1979 - 19. OFFK Kraków, "Złoty Lajkonik" - razem z filmem Z punktu widzenia nocnego portiera.

1980 - "Dworzec". Warszawski Dworzec Centralny, sztandarowa budowla gierkowskiej "drugiej Polski". Rzeczywistość dworca (Polski) a propagandowy jej obraz dobiegający z dworcowych telewizorów, nieprzystający do tego prawdziwego.

1980 - "Gadające głowy". Ludzie różnych zawodów, w różnym wieku, od jednorocznego dziecka do stuletniej staruszki odpowiadają na pytania: w którym roku się urodziłeś? kim jesteś? co jest dla ciebie najważniejsze? Galeria głów, którym towarzyszą informacje o wieku urodzenia mówiących. Marzenia i problemy ludzi w różnym wieku, układają się w opowieść o ludzkim życiu, w którym dwulatek marzy o tym, by być... samochodem-syrenką, a stuletnia staruszka, że chciałaby dłużej żyć. Zarazem opowieść o Polsce, o tym jak wyobrażają sobie swój kraj i co chcieliby w nim zmienić. Tytuł przewrotny (terminu użył wcześniej Zygmunt Kałużyński w niepochlebnej recenzji na temat twórczości Kieślowskiego). Film, w którym Kieślowski zdawał się przeczuwać to, czego mieliśmy być świadkami w Sierpniu 1980, gdy Polacy zaczęli otwarcie mówić na temat zmian w kraju. (Nagrody: 1981 - MFF, Oberhausen, Wyróżnienie Honorowe)

1988 - "Siedem dni tygodnia" (Seven Days a Week: Warsaw, Semaine a Varsovie) - film prezentowany w międzynarodowej serii City Life. Siedem osób oglądanych podczas swych zajęć, podczas siedmiu dni tygodnia. Wszyscy spotykają się w niedzielę przy wspólnym śniadaniu. Symboliczny obraz zwyczajnej polskiej rodziny. Film prawie bez słów. Produkcja: Holandia.

Filmy fabularne:

1973 - "Przejście podziemne" (scenariusz z Ireneuszem Iredyńskim) - film telewizyjny, średniometrażowy. Młody nauczyciel z prowincji przyjeżdża do Warszawy i w przejściu podziemnym przypadkiem spotyka swą żonę, która go zostawiła jakiś czas temu. Nauczyciel próbuje ożywić przeszłość, ale nie są w stanie się porozumieć. Żonę zmieniło już wielkie miasto, zaraziło ją brakiem uczuć, cynizmem. Film o kryzysie wartości zrealizowany trochę w stylu dokumentu: zdjęcia ręczną kamerą, montaż, sposób opowiadania. Dzięki czemu obraz rzeczywistości staje się bardziej autentyczny, prawdziwszy. Kameralny dramat psychologiczny o niemożności porozumienia.

1975 - "Personel" - film telewizyjny. Nawiązujący do własnej historii reżysera, który tak jak jego bohater Romek Januchta, pracował kiedyś w garderobie teatralnej. Zrealizowany z udziałem w większości aktorów niezawodowych, np. główną rolę gra student I roku reżyserii Juliusz Machulski, zrealizowany w autentycznych wnętrzach i z udziałem prawdziwych krawców teatralnych przypomina dokument. Film o nieprzekraczalnej granicy między artystami a personelem i o pozbywaniu się złudzeń młodości, pierwszym trudnym wyborze życiowym. (Nagrody: 1975 - Międzynarodowy Tydzień Filmowy Mannheim, Grand Prix i Międzynarodowa Katolicka Nagroda Filmowa; Nagroda im. Andrzeja Munka, przyznawana przez PWSFTviT w Łodzi; "Samowar" - Nagroda Entuzjastów Kina przyznawana przez DKF w Świebodzinie; 1976 - FPFF Gdańsk, Nagroda Główna w kategorii filmu telewizyjnego i Nagroda dziennikarzy w kategorii filmu telewizyjnego; Złota Kamera pisma "Film" w kategorii debiut reżyserski w filmie fabularnym za rok 1975; Lubuskie Lato Filmowe Łagów, nagroda Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych za całokształt twórczości, ze szczególnym uwzględnieniem filmu Personel; 4. Koszalińskie Spotkania Filmowe "Młodzi i Film" Koszalin, Grand Prix "Wielki Jantar"; 1979 - LLF Łagów, "Złote Grono")

1976 - "Blizna" (na podstawie książki Romualda Karasia "Puławy - rozdział drugi"). Dramat społeczno-obyczajowy. Dyrektor kombinatu chemicznego kieruje budową zakładu, który został źle zlokalizowany i wzbudza protesty mieszkańców. Film mieści się w kręgu filmów tzw. moralnego niepokoju. Dyrektor widzi fatalne skutki decyzji, których skutkiem są konflikty z mieszkańcami i robotnikami, ale trwa na stanowisku. W 1970 staje po stronie robotników, a potem rozgoryczony, wraca na Śląsk, do rodziny. (Nagrody: 1976 - FPFF Gdańsk, Nagroda Specjalna Jury; 1978 - LLF Łagów, "Złote Grono")

1976 - "Spokój" (na podstawie noweli Lecha Borskiego "Krok za bramę" ze zbioru "Noc gitarzystów") - film telewizyjny. Uznany za prekursorski dla tzw. kina moralnego niepokoju. Historia robotnika, Antoniego Gralaka, który po wyjściu z więzienia chce ułożyć sobie spokojne życie. Jednak nie odnajdzie spokoju, choć znajduje dziewczynę i miejsce do życia. Peerelowska rzeczywistość powoduje, że wchodzi w konflikt zarówno z kolegami na budowie, którzy organizują strajk, jak i kierownictwem, które chce skłonić go do donoszenia. Finał jest tragiczny. Premiera telewizyjna w 1980. (Nagrody: 1981 - FPFF Gdańsk, Nagroda Specjalna Jury; Złoty Ekran przyznawany przez tygodnik "Ekran")

1979 - "Amator". Jeden z najlepszych filmów tzw. kina moralnego niepokoju. Historia filmowca-amatora, Filipa Mosza, zaopatrzeniowca w zakładzie, który kupuje kamerę filmową, by rejestrować pierwsze kroki swej nowonarodzonej córki. Jednak od filmowania dziecka przechodzi do filmowania zakładu pracy, potem miasteczka. Okazuje się, że kamerą można kłamać, można mówić prawdę. On chce mówić prawdę. Płaci za to rozpadem rodziny, konfliktami z innymi ludźmi, kłopotami bohaterów. Ostatnia scena jest symboliczna, Filip kieruje kamerę na siebie i zaczyna opowiadać dzieje swego życia. Film o miejscu sztuki w świecie, odwadze, bezkompromisowości i granicach odpowiedzialności za słowo oraz cenie swobody twórczej. (Nagrody: 1979 - FPFF Gdańsk, Grand Prix za najlepszy film; 11. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Moskwie, Złoty Medal i nagroda FIPRESCI; MFF "Człowiek-Praca-Twórczość", Lublin, nagroda publiczności; KSF "Młodzi i Film", Koszalin, "Jantar" za podjęcie problematyki szczególnie ważnej w zakresie ideowego, moralnego i intelektualnego dojrzewania młodego pokolenia; 1980 - MFF Berlin, nagroda Międzynarodowego Jury Ewangelicznego "Interfilm"; MFF Chicago, Grand Prix "Złoty Hugo")

1981 - "Krótki dzień pracy" (scenariusz z Hanną Krall, na podstawie jej reportażu "Widok z okna na pierwszym piętrze") - film telewizyjny (premiera w 1996). Wydarzenia radomskie 1976 widziane oczami sekretarza partii w tym mieście, Wacława Ulewicza, urzędującego w oblężonym przez demonstrantów komitecie wojewódzkim partii. W filmie poza aktorami wystąpił także w roli siebie samego Tadeusz Mazowiecki.

1981 - "Przypadek" - premiera w 1987. Trzy równorzędne historie młodego człowieka, Witka Długosza. W każdej bohater wykupuje bilet na pociąg. W pierwszej zdąża i poznaje w pociągu ideowego komunistę, który sprawia, że Witek staje się partyjnym aktywistą, w drugim po bójce na peronie trafia na kolegium i zostaje aktywnym działaczem opozycji, w trzeciej spóźnia się na pociąg i poznaje na dworcu koleżankę, zakochuje się, prowadzi zwyczajne życie. I pierwsza historia i druga kończą się rozterkami i goryczą bohatera w Sierpniu 1980. W trzeciej, wydawałoby się, szczęśliwej - bohater ginie w przypadkowej katastrofie samolotowej. Przypadek jako nieobliczalny reżyser ludzkich losów. (Nagrody: 1987 - MFF Moskwa, Nagroda Stowarzyszenia Filmowców Radzieckich, FPFF Gdańsk, nagroda za scenariusz)

1985 - "Bez końca" (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Stan wojenny w Polsce. Młoda kobieta, wdowa po broniącym w procesach politycznych adwokacie, nie umie się odnaleźć po śmierci męża. Duch zmarłego ingeruje w jej życie - żona czuje wciąż jego obecność. Tęsknota za zmarłym doprowadza ją do samobójstwa. Z wątkiem osobistym bohaterki spleciony jest wątek dotyczący procesu politycznego młodego robotnika i rozważania na temat postaw politycznych społeczeństwa i etyki zawodowej adwokatów.

1988 - "Krótki film o zabijaniu" (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem) - kinowa wersja części V telewizyjnego cyklu Dekalog. Młody chłopak bez wyraźnego powodu zabija taksówkarza. Zostaje skazany przez wymiar sprawiedliwości na karę śmierci. Egzekucja zostaje wykonana - jej przedstawienie w filmie z niezwykłą dokładnością było protestem twórców filmu przeciwko karze śmierci. (Nagrody: 1988 - FPFF Gdańsk, Grand Prix za najlepszy film, MFF Cannes, Nagroda Jury i nagroda FIPRESCI, Europejska Nagroda Filmowa "Felix", Nagroda Przewodniczącego Kinematografii za 1987; 1989 - Złota Kaczka w kategorii najlepszy film polski za rok 1988 przyznana przez tygodnik "Film")

1988 - "Krótki film o miłości" (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem) - kinowa wersja części VI telewizyjnego cyklu Dekalog. Młody chłopak pracujący na poczcie podgląda przez lornetkę swoją atrakcyjną sąsiadkę. Ciekawość niedoświadczonego chłopca przeradza się w fascynację. Kobieta przyzwyczajona do cynizmu w sferze uczuć i redukowania miłości do seksu, nie potrafi w porę docenić ofiarowanego jej uczucia. (Nagrody: 1988 - MFF San Sebastian, Nagroda Specjalna Jury, Nagroda FIPRESCI i Nagroda OCIC - Międzynarodowej Organizacji Katolickiej ds. Filmu, MFF Chicago, Nagroda, FPFF Gdańsk, Grand Prix za najlepszy film i nagroda za scenariusz; 1989 - Festiwal "Gwiazdy Jutra" Genewa, nagroda za reżyserię, Nagroda Przewodniczącego Komitetu Kinematografii, MFF São Paulo, nagroda krytyki filmowej, FF Strasbourg, nagroda miasta Schiltigheim, 1990 - "Złota Taśma", przyznawana przez Koło Piśmiennictwa SFP w kategorii film polski za rok 1989)

1988 - "Dekalog" (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Dziesięć filmów telewizyjnych nawiązujących swoim przesłaniem, niekiedy w sposób dość odległy, do podstawowego kodeksu etycznego judaizmu i chrześcijaństwa.

Dekalog I - Młody naukowiec ślepo wierzy w obliczenia wytrzymałości lodu, jakich dokonał na komputerze. Lekkomyślnie zezwala synowi na jazdę na łyżwach po tafli osiedlowego jeziorka. Dziecko tonie, ojciec czuje się winny jego śmierci. Nauka nigdy nie daje odpowiedzi o wystarczającej pewności, zawsze mogą zaistnieć okoliczności nieprzewidziane, którymi rządzą siły wyższe.

Dekalog II - Młoda kobieta, której mąż walczy w szpitalu ze śmiertelną chorobą, jest w ciąży z innym mężczyzną. Decyzję o tym, czy urodzić dziecko uzależnia od tego, czy jej mąż przeżyje. Od lekarza wymaga precyzyjnej odpowiedzi, czy jej mąż ma szanse. Lekarz świadomie wybiera tę odpowiedź, dzięki której kobieta ciąży nie usunie.

Dekalog III - Kobieta, opuszczona kiedyś przez swego kochanka, który wybrał rodzinę i jest teraz przykładnym mężem, w stanie głębokiego przygnębienia podejmuje ryzykowną grę z losem. Postanawia popełnić samobójstwo, jeśli nie uda jej się spędzić z niegdyś kochającym ją mężczyzną nocy poprzedzającej święta Bożego Narodzenia. Udaje jej się to w sposób szczególny, podstępem i kłamstwem, ale zakład z losem mimo wszystko wygrywa i rezygnuje z decyzji o samobójstwie.

Dekalog IV - Ojciec i córka niejasno przeczuwają, że łączące ich uczucie daleko wykracza poza więź rodzinną, ale jak dotąd nie mieli odwagi przyznać się do tego. Dziewczyna, studentka szkoły teatralnej, prowokuje sytuację, w której chce od ojca deklaracji uczuć. Pokazuje ojcu sfałszowany list nieżyjącej od lat matki, z którego wynika, że jej ojcem był kto inny. Poznaje prawdę o uczuciach swego ojca, taką jakiej chciała, ale zarazem oboje uświadamiają sobie, że niezależnie od stanu faktycznego, są dla siebie ojcem i córką. Prawdziwy list matki zostaje zniszczony, nie przeczytany.

Dekalog V - telewizyjna wersja Krótkiego filmu o zabijaniu

Dekalog VI - telewizyjna wersja Krótkiego filmu o miłości

Dekalog VII - Matka, przed laty chroniąc przed skandalem nastoletnią córkę, uznała jej dziecko za własne. Po latach dorosła już córka dochodzi do wniosku, że została po prostu dziecka pozbawiona i chce je odzyskać. Dziecko, kilkuletnia dziewczynka, staje się przedmiotem sporu, czymś, co można sobie przywłaszczyć i odebrać.

Dekalog VIII - Poważna kobieta, dziś profesor etyki, w czasie wojny odmówiła pomocy żydowskiej dziewczynce, bo wiązałoby się to z kłamstwem. Szukała usprawiedliwienia w sztywno i bezdusznie odczytywanych zasadach. Ta decyzja zaciążyła na całym jej życiu.

Dekalog IX - Historia małżeństwa, w którym choroba męża uniemożliwia udane życie seksualne. Prawdziwą niszczycielską siłą w tym związku okaże się jednak po prostu zazdrość. Film nazywany czasem "krótkim filmem o zazdrości".

Dekalog X - Dwaj bracia dziedziczą po ojcu cenną kolekcję znaczków. Duża wartość zbioru budzi w nich pasję - za wszelką cenę chcą uzupełnić kolekcję o brakujący znaczek. Jeden z nich sprzedaje w tym celu swoją nerkę. Kradzież kolekcji obnaża absurd całej sytuacji.

(Nagrody: 1989 - MFF Wenecja, nagroda FIPRESCI i nagroda "Young Cinema"; World Film Festival Montreal, nagroda krytyki; International Films Meeting, Dunkirk, Nagroda krytyki; MFF San Sebastian, nagroda OCIC - Międzynarodowej Organizacji Katolickiej ds. Filmu; MFF São Paulo, nagroda krytyki filmowej; 1990 - Złoty Ekran za rok 1989, przyznany przez tygodnik "Ekran" za reżyserię Dekalogu; "Srebrna Taśma", nagroda Stowarzyszenia Włoskiej Krytyki Filmowej za najlepszy film zagraniczny prezentowany we Włoszech; 1994 - Nagroda Fundacji "Biblia i kultura" w Stuttgarcie za aktualność w podejmowanej tematyce, a przede wszystkim za Dekalog; 2000 - nagroda specjalna Amerykańskiego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych - NSFC, za wybitne dokonania w filmie zagranicznym) Produkcja: Polska, Berlin Zach.

1991 "Podwójne życie Weroniki" (La double vie de Veronique) (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Dwie identyczne dziewczyny, o tym samym imieniu i podobnej wrażliwości, żyjące w różnych krajach, łączy silna więź psychiczna, którą, nie znając się, mogą jedynie przeczuwać. Kiedy jedna z nich - Polka, umiera z powodu nadmiernego wysiłku, jakim był dla niej uprawiany zawodowo śpiew, druga - Francuzka porzuca muzykę pod wpływem impulsu. (Nagrody: 1992 - Złota Kaczka pisma "Film" w kategorii najlepszy film polski za 1991, MFF Cannes, Nagroda Jury Ekumenicznego) Produkcja: Polska, Francja.

1993 - "Trzy kolory: Niebieski" (Trois couleurs. Bleu) (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Julie traci męża i córeczkę w wyniku wypadku. Nie może na nowo odnaleźć celu w życiu, jest wolna i ma wybór, ale po ciosie jaki ją spotkał przez długi czas nie odnajdzie w sobie siły, by z wolności korzystać. (Nagrody: 1993 - MFF w Wenecji, Złoty Lew; 1994 - nominacja do "Cezara", Nagrody Francuskiej Akademii Sztuki Filmowej w trzech kategoriach: najlepszy film, reżyseria i scenariusz; Tarnów, Tarnowska Nagroda Filmowa - Maszkaron - nagroda publiczności; Złota Kaczka przyznawana przez czasopismo "Film" - nagroda specjalna za rok 1993) Produkcja: Polska-Francja.

1994 - "Trzy kolory: Biały" (Trois couleurs. Blanc) (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Atrakcyjna Francuzka opuszcza swego męża, nieciekawego fryzjera, emigranta z Polski. Zapewne czuje się kimś dużo od niego lepszym. Zdesperowany Polak zadziwi ją jednak sprytem, dokona zemsty po to, by udowodnić swoją wartość i wzbudzić w kobiecie podziw, a może i uczucie. Kieślowski podkreślał, że w filmie tym sięgnął po nietypowe dla siebie środki bliskie komedii. (Nagrody: 1994 - MFF Berlin, Srebrny Niedźwiedź za reżyserię; 1995 - Złota Kaczka przyznawana przez pismo "Film" w kategorii najlepszy film polski za rok 1994) Produkcja: Polska, Francja.

1994 - "Trzy kolory: Czerwony" (Trois couleurs. Rouge) (scenariusz z Krzysztofem Piesiewiczem). Pełna symboli i pojawiających się znaków opowieść o poszukiwaniu w życiu swojej "drugiej połowy". Historia bohaterów ma utwierdzać widza w przekonaniu, że takie idealne pary zostały przez los zaprogramowane, mogą jednak mijać się w czasie lub przestrzeni i nigdy się nie odnaleźć. Dlatego, by nie stracić swojej szansy, trzeba uważnie czytać zaszyfrowane znaki. (Nagrody: 1994 - nominacja do Oscara za scenariusz oryginalny i reżyserię, a także za zdjęcia dla Piotra Sobocińskiego, nominacja do BAFTA - Nagroda Brytyjskiej Akademii Sztuki filmowej w kategorii scenariusz oryginalny i reżyseria, nominacja do nagrody Cezara - Nagroda Francuskiej Akademii Filmowej w kategorii scenariusz i reżyseria, Nagroda im. G. Meliesa) Produkcja: Polska, Francja.

Inne:

Krzysztof Kieślowski był także reżyserem spektakli telewizyjnych: "Pozwolenie na odstrzał" (według Zofii Posmysz, 1972), "Szach królowi" (na podstawie "Noweli szachowej" Stefana Zweiga, 1973), "Kartoteka" (według sztuki Tadeusza Różewicza, 1976) i "Dwoje na huśtawce" (według Williama Gibsona, 1976). W Starym Teatrze w Krakowie wystawił także własną sztukę "Życiorys" (na podstawie swego filmu o tym samym tytule).

Według scenariuszy Kieślowskiego zrealizowano kilka filmów. W 2000 Jerzy Stuhr zrealizował "Duże zwierzę" (adaptacja opowiadania Kazimierza Orłosia "Wielbłąd"). W Niemczech i Włoszech w 2001 powstał film według scenariusza Kieślowskiego i Piesiewicza Niebo (Heaven) w reżyserii niemieckiego reżysera Toma Tykwera (według scenariusza "Raj").

O Kieślowskim zrealizowano kilka filmów dokumentalnych: I'm so-so, z 1995 i Kieślowski i jego "Amator" z 1999 - oba filmy Krzysztofa Wierzbickiego, Lekcja kina - Dominique Rabourdin z 1996, Ostatnie spotkanie z Krzysztofem Kieślowskim - Mikołaj Jazdon, 1996, Krzysiek Kieślowski - Wojciecha Malinowskiego z 2001, Mój Kieślowski Iriny Wołkowej z 2005 i Still Alive Marii Zmarz-Koczanowicz z 2005 roku.

Opracowanie: Ewa Nawój i Jan Strękowski, maj 2004.
Kim jest autor nagrobka Kieślowskiego?

podwójne życie weroniki z miasta łodzi bez końca dekalog przypadek trzy kolory amator jerzy domaradzki

# data[].attributes.attachment_link.title
Krzysztof Kieślowski | Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Reżyser filmów dokumentalnych i fabularnych, scenarzysta W 1962 r. skończył Liceum Technik Teatralnych. W warszawskim Teatrze Współczesnym był garderobianym takich sław polskiej sceny, jak Tadeusz Łomnicki, Aleksander Bardini czy Zbigniew Zapasiewicz. Łódzką szkołę filmową skończył w 1968 r., dyplom otrzymał w 1970 r.

# data[].attributes.body
1. Jan Parandowski, Mitologia , część I: Grecja

2. Sofokles, Antygona

3. Sofokles, Król Edyp

4. William Shakespeare, Makbet

5. Molier, Skąpiec

Dla rozszerzenia ponadto:

6. Jan Kochanowski, Treny (jako cykl literacki)

7. William Shakespeare, Hamlet

# data[].attributes.attachment_link.description
Co ciekawe, funkcja wskaźnika, ikony i symbolu może współwystępować w jednym znaku. Na przykład znak drogowy: jest wskaźnikiem zakrętu w prawo, bo za znakiem droga rzeczywiście zakręci, jest też symbolem ostrzeżenia, ponieważ ludzie umówili się, że będą komunikować niebezpieczeństwo dla szybko jadących samochodów kształtem trójkątnym i żółtym tłem (a nie w inny sposób), jest wreszcie ikoną, ponieważ zawiera bardzo schematyczny obraz zakręcającej drogi.

# data[].attributes.headline
Materiały dodatkowe. Fundamenty kultury polskiej: Słowianie - zapomniana kultura

# data[].attributes.subject
Materiały dodatkowe. Fundamenty kultury polskiej: Słowianie - zapomniana kultura