# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat zegt directeur Aline Molenaar van Per Saldo, de belangenvereniging van de 120 duizend pgb-houders, in de aanloop naar de behandeling van de zorgbegroting morgen in de Tweede Kamer. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) laat onderzoek doen naar de pgb-houders.

Kwetsbaar

Voor veel mensen is het pgb een uitkomst, onderstreept Molenaar, maar het is niet voor iedereen de beste oplossing. Sommige aanvragers willen liever zorg in natura krijgen. Ze voelen zich gedwongen een pgb aan te vragen omdat een zorgverlener dat verwacht of omdat de gemeente niet de benodigde zorg blijkt te hebben ingekocht.

Een deel van de pgb-houders is volgens Molenaar niet in staat de eigen zorg te regelen. 'Mensen voor wie het te ingewikkeld is, zijn kwetsbaar. Dan zegt een zorgaanbieder: ik doe het allemaal wel, en ligt het gevaar op de loer dat deze minder zorg biedt dan gedeclareerd wordt. Sommige mensen weten niet eens dat ze een pgb hebben.'

Per Saldo wil dat strenger wordt opgetreden tegen malafide zorgaanbieders. Zo beschuldigt het Openbaar Ministerie twee zorgbestuurders uit de regio Tilburg en Zaanstad ervan kwetsbare bewoners niet de gedeclareerde zorg te hebben gegeven. Deze cliënten zouden bovendien hun pinpas met pincode hebben moeten afgeven aan de instelling.

Fraudegevoelig

Met het pgb kunnen thuiswonende gehandicapten en chronisch zieken zelf hun zorg inkopen - bijvoorbeeld bij zzp'ers. Het is in 1995 ingevoerd om deze patiënten meer vrijheid te geven, zodat ze minder afhankelijk zijn van weinig flexibele grote zorgorganisaties. Er zijn inmiddels 120 duizend budgethouders, die samen 3 miljard euro per jaar besteden.

Volgens de Sociale Verzekeringsbank voert ruim 70 procent van de pgb-budgethouders niet zelf de administratie. Bij ruim de helft doet een ouder of een partner dat. Ongeveer 30 procent van de budgethouders heeft een andere vertegenwoordiger.

De Nederlandse Zorgautoriteit constateerde onlangs dat fraude met het pgb erg gemakkelijk is: 'Onwelwillende partijen kunnen zonder noemenswaardige inspanningen als zorgaanbieder de markt betreden', ook na een faillissement, strafrechtelijke vervolging of andere problemen.

Regie in eigen handen

Minister De Jonge erkent dat een pgb-houder in staat moet zijn de regie te voeren, of het aan een partner of ouder over te laten. 'In de praktijk blijkt dat soms lastig.' De Jonge laat nu onderzoeken in hoeverre de budgethouders in staat zijn hun eigen zorg te regelen en door wie ze anders worden vertegenwoordigd. Begin 2018 zal hij bekijken of het systeem moet veranderen.

Gemeenten wijzen nu al aanvragers af die volgens hen niet in staat zijn een pgb te beheren. Maar de toegang kan beter worden bewaakt, geeft directeur Ad van Mierlo van het Kenniscentrum Handhaving en Naleving van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten toe. 'Is bijvoorbeeld degene die de aanvrager begeleidt een betrokken familielid, of iemand anders?'

Te veel hulpbehoevenden die zijn aangewezen op een persoonsgebonden budget vallen in handen van allerlei louche types. Dat is vervelend voor de samenleving, maar vooral ook voor henzelf.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pgb-systeem is te fraudegevoelig en moet op de schop, vindt belangenvereniging

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat zegt directeur Aline Molenaar van Per Saldo, de belangenvereniging van de 120 duizend pgb-houders, in de aanloop naar de behandeling van de zorgbegroting morgen in de Tweede Kamer. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) laat onderzoek doen naar de pgb-houders. Voor veel mensen is het pgb een uitkomst, onderstreept Molenaar, maar het is niet voor iedereen de beste oplossing.

# data[].attributes.attachment_link.title
Regie en vertegenwoordiging bij Pgb-beheer

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het pgb is een belangrijk instrument om eigen regie te blijven voeren, aldus de minister in een brief van 16 februari 2018 aan de Tweede Kamer. Maar er zijn wel maatregelen nodig. De brief wordt vergezeld door vier rapporten over het pgb.
De rapporten gingen over de volgende onderwerpen:

1. Regie en vertegenwoordiging bij het pgb-beheer

2. De resultaten van cliëntraadpleging bij het Zvw-pgb

3. De evaluatie trialbijeenkomst praktijkteam Zvw-pgb

4. De eindrapportage van Ketenregie.

Regie en vertegenwoordiging bij het pgb-beheer

Uit het onderzoek komt naar voren dat verbetering mogelijk is.

Er zijn drie aanbevelingen:

1. Het onderzoeksbureau beveelt aan om in een (uniform) kader de taken, kennis en vaardigheden voor goed pgb-beheer vast te leggen. Aan de hand van dit kader kunnen verstrekkers bij de pgb-aanvraag beoordelen of de budgethouder en/of de vertegenwoordiger in staat is om het pgb goed te beheren.

2. Het onderzoeksbureau geeft ook aan dat het belangrijk is dat vertegenwoordigers onderling en met de budgethouder heldere afspraken maken en vastleggen over de rolverdeling bij het pgb-beheer.

3. Het onderzoeksbureau adviseert tot slot een verkenning naar het verleggen van verantwoordelijkheid voor het pgb-beheer van de budgethouder jegens de verstrekker naar degene die het pgb daadwerkelijk beheert.

De aanbevelingen zullen verder worden uitgewerkt met relevante partijen.

De resultaten van cliëntraadpleging bij het Zvw-pgb

Uit het onderzoek blijkt dat budgethouders tevreden zijn over de invloed die zij hebben op de zorg en de kwaliteit daarvan. Ook zijn de budgethouders erg goed te spreken over de zorgverleners. Al met al ervaart negentig procent een positief effect op de kwaliteit van leven.

Ook blijkt dat bijna driekwart van de budgethouders vindt dat het indicatieproces goed is verlopen. Ongeveer 10% van de budgethouders zegt meer dan één indicatie te hebben aangevraagd. Ruim 80% is het eens met het resultaat van de indicatie. Ontevredenheid speelt vooral in situaties waarin het aantal geïndiceerde uren zorg door de zorgverzekeraar naar beneden is bijgesteld en wanneer het indicatietraject lang heeft geduurd. Als lastig wordt nogal eens ervaren het vinden van een (kinder)verpleegkundige die bevoegd is om een indicatie te stellen.

Uit het onderzoek blijkt dat de tarieven en het budget voor de meeste budgethouders toereikend zijn om de benodigde zorg in te kunnen kopen. Ongeveer 15% van de budgethouders vindt het pgb niet of nauwelijks toereikend.

Uit de enquête blijkt dat budgethouders soms problemen ondervinden problemen met de informatievoorziening door de SVB of de eigen zorgverzekeraar.

Het vervolg: De resultaten van het onderzoek zullen worden betrokken bij de brede evaluatie van de werking van het Zvw-pgb in de praktijk, die in de eerste helft van 2018 door het advies- en onderzoeksbureau Significant wordt uitgevoerd.

De evaluatie trialbijeenkomst praktijkteam Zvw-pgb

Deze bijeenkomsten hebben meerwaarde opgeleverd en zullen worden voorgezet, hier leest u meer.

De eindrapportage van Ketenregie

Lees ook de eindrapportage en bekijk de brief aan de Tweede Kamer.

# data[].attributes.attachment_link.title
Minister wil knelpunten met persoonsvolgend budget aanpakken

# data[].attributes.attachment_link.description
Het pgb is een belangrijk instrument om eigen regie te blijven voeren, aldus de minister in een brief van 16 februari 2018 aan de Tweede Kamer. Maar er zijn wel maatregelen nodig. De brief wordt vergezeld door vier rapporten over het pgb.

# data[].attributes.headline
Trouw: Twente denkt het antwoord te hebben

# data[].attributes.subject
Trouw: Twente denkt het antwoord te hebben

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De omzetting van pgb naar zorg in natura geschiedt vooral om bescherming te bieden aan voor fraude kwetsbare mensen. Zij lopen het risico dat hun budget door malafide zorgaanbieders wordt ingepikt en dat ingekochte zorg niet wordt geleverd. De twee Twentse gemeenten zien in de praktijk dat er stichtingen en bv's worden opgericht om geld dat bedoeld is voor zorg te laten verdwijnen. Bij het functioneel parket, het fraudeloket van het Openbaar Ministerie, komen veel signalen binnen van deze fraude. Fraudebestrijders noemen de pgb's weleens de 'pinautomaten van criminelen'.

Lees verder na de advertentie

Het nieuwe beleid levert op dat in beide gemeenten het aantal pgb's aanzienlijk is gedaald.

De Twentse aanpak staat haaks op de bedoeling van het persoonsgebonden budget. Dankzij dat pgb kan een hulpbehoevende zelfstandig zorg inkopen en zo de greep op zijn of haar leven behouden. Maar beide gemeenten hebben nu als leidraad dat er géén pgb meer wordt verstrekt tenzij cliënt, zorgaanbieder én gemeente het de best passende constructie vinden. Dat wil niet zeggen dat deze gemeenten mordicus tegen pgb's zijn.

Het nieuwe beleid levert op dat in beide gemeenten het aantal pgb's aanzienlijk is gedaald. In 2015 verstrekte Enschede 400 pgb's, midden 2017 nog maar 100. Het merendeel van de pgb-houders stapte over naar zorg in natura. Almelo geeft een vergelijkbaar beeld. In die gemeente daalde het aantal pgb's van 150 naar 50 in dezelfde periode.

De switch van pgb naar zorg in natura blijkt in de praktijk niet op al te grote protesten onder de inwoners te stuiten. Iedereen heeft nog altijd de vrijheid om te kiezen. Na uitleg door de gemeente blijkt dat de meeste burgers die recht hebben op zorg kiezen voor zorg in natura. Slechts een enkeling maakte bezwaar tegen de procedure.

Van Houdt realiseert zich dat ook bij zorg in natura fraude voor komt.

De Twentse gemeenten maken zich al geruime tijd grote zorgen over ronselpraktijken door malafide bedrijven die zorg aanbieden. De Enschedese zorgwethouder Jurgen van Houdt (ChristenUnie) wil die fraudeurs de pas afsnijden. "We moeten het kaf van het koren scheiden, want hier en daar loopt het de spuigaten uit. Het omzetten van pgb naar zorg in natura kan daarbij helpen, omdat we meer controle hebben, vooraf en achteraf, op de kwaliteit van de zorgaanbieders." Van Houdt realiseert zich dat ook bij zorg in natura fraude voor komt.

Hoe omvangrijk de fraude met pgb's is, is onduidelijk. Volgens het Openbaar Ministerie werkt het strafrecht bij deze vorm van fraude lang niet altijd. Het OM kiest momenteel dossiers uit voor vervolging als er sprake is van een nieuw verschijnsel.

De Twentse aanpak wordt nog niet door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aanbevolen aan andere gemeenten

Zo zijn recent twee broers opgepakt die vermoedelijk voor 6 miljoen euro aan zorggeld hebben ontvreemd. De twee spanden samen met mensen die recht hadden op een pgb en deze zogeheten budgethouders lopen nu ook het risico vervolgd te worden. Mocht dat inderdaad gebeuren, dan is dat een nieuwe zet in de strijd tegen de zorgfraudeurs.

De Twentse aanpak wordt nog niet door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aanbevolen aan andere gemeenten. Bij het Kenniscentrum handhaving en naleving van de VNG liggen momenteel 110 verzoeken tot hulp in verband met pgb-fraude.

Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid beloofde de Tweede Kamer recent snel met een nieuwe aanpak te komen voor de fraude met zorggeld. Hij zegde tevens toe een indicatie te geven van de omvang. Maar al te hoge verwachtingen hoeft de Kamer niet te hebben. "Het valt niet mee om de totale omvang van de fraude te schetsen", aldus De Jonge.
Twee broers met een thuiszorginstelling in Utrecht werden deze maand aangehouden op verdenking van miljoenenfraude met persoonsgebonden budgetten. Waarom zijn pgb's zo fraudegevoelig?

# data[].attributes.attachment_link.title
Twente denkt het antwoord te hebben op pgb-fraude: zorg in natura

# data[].attributes.attachment_link.description
De gemeenten Almelo en Enschede denken een formule te hebben gevonden om fraude met het persoonsgebonden budget (pgb) aan te pakken: geen geld meer geven aan degene die hulp nodig heeft, maar zoveel mogelijk zorg in natura bieden. Dat werkt: in beide gemeenten is het aantal pgb's spectaculair gedaald.

# data[].attributes.headline
Opgelicht?! Bemiddelingsbureaus voor pgb moeten verboden worden

# data[].attributes.subject
Opgelicht?! Bemiddelingsbureaus voor pgb moeten verboden worden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bemiddelingsbureaus voor het persoonsgebonden budget (pgb) moeten verboden worden. Dat wil D66-Tweede Kamerlid Vera Bergkamp. Zij heeft hiervoor een plan opgesteld met belangenvereniging Per Saldo en verzekeraar Zilveren Kruis.

In het RTL Nieuws zegt Bergkamp: 'Je ziet regelmatig dat geld verdwijnt in de zakken van bemiddelingsbureaus in plaats van dat het gaat naar goede zorg en dat is natuurlijk schrijnend. Dat is ook de reden dat we op korte termijn willen dat de bemiddelingsbureaus niet meer de administratie doen voor budgethouders en dat ze binnen twee jaar helemaal verdwijnen.'

Bemiddelingsbureaus

Een pgb biedt mensen die langdurig zorg nodig hebben de mogelijkheid zelf deze zorg in te kopen. Bemiddelingsbureaus kunnen helpen met advies, administratie en bemiddeling bij het vinden van een zorgverlener, maar er zijn ook bureaus die alles doen inclusief het innen van geld en het leveren van zorg.

Fraudegevoelig

Dat maakt het systeem fraudegevoelig. Om hoeveel geld het precies gaat is niet bekend, maar het gaat zeker om tientallen miljoen euro's. Van de 12.000 pgb's die via Zilveren Kruis werden uitbetaald, bleek vorig jaar bij 20 procent een vermoeden van onrechtmatigheid te zijn. In totaal gaat er jaarlijks bijna 3 miljard jaarlijks om in het pgb.

Kabinet

Het kabinet kondigde deze maand nog aan de fraude met onder meer het pgb te willen aanpakken. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) liet toen ook weten te willen kijken naar de rol van bemiddelingsbureaus.

Bron: ANP

# data[].attributes.attachment_link.title
'Bemiddelingsbureaus voor pgb moeten verboden worden'

# data[].attributes.attachment_link.description
Bemiddelingsbureaus voor het persoonsgebonden budget (pgb) moeten verboden worden. Dat wil D66-Tweede Kamerlid Vera Bergkamp. Zij heeft hiervoor een plan opgesteld met belangenvereniging Per Saldo en verzekeraar Zilveren Kruis. In het RTL Nieuws zegt Bergkamp: 'Je ziet regelmatig dat geld verdwijnt in de zakken van bemiddelingsbureaus in plaats van dat het gaat naar goede zorg en dat is natuurlijk schrijnend.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoeveel mensen maken gebruik van zorg in de Wlz? Hoe oud zijn deze mensen en zijn het meer mannen of vrouwen? Wat zijn de gemiddelde kosten per persoon? En in welke gemeente vindt men de meeste Wlz zorginstellingen? Antwoorden op deze en andere vragen vindt u in dit product.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met een persoonsgebonden budget (pgb) kun je zelf je zorg inkopen bij een zorgverlener. Maar hoe makkelijk kan er door zorginstellingen misbruik gemaakt worden van kwetsbare zorgbehoevenden met een pgb?

# data[].attributes.headline
Rtl nieuws onderzocht werkwijze fraude pgb

# data[].attributes.subject
Rtl nieuws onderzocht werkwijze fraude pgb

# data[].attributes.attachment_link.title
Grootschalige fraude met zorggeld: criminelen beschouwen pgb als pinautomaat

# data[].attributes.attachment_link.description
Er wordt op grote schaal gefraudeerd met het persoonsgebonden budget (pgb). "Dit is een serieus maatschappelijk probleem", zegt het Openbaar Ministerie tegen RTL Nieuws.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deel dit artikel:

ARNHEM - 'Het pgb-systeem is onhoudbaar. Het is een failliet systeem als het gaat om instellingen die beschermd wonen bieden'. Dat zegt hoogleraar Openbare Financiën Harrie Verbon van Tilburg University. 'De uitspraak van de rechter in de zaak die de gemeente Nijmegen tegen zorgbedrijf Rigter aanspande, is curieus. Dit is een vrijbrief voor slimme zorgondernemers die rijk kunnen worden van de zorg. Het is voor de gemeente vrijwel niet te bewijzen dat er fraude is gepleegd.'

'Er zijn zoveel aanwijzingen van fraude in het hele land dat we zouden moeten stoppen met het pgb-systeem zoals het nu is geregeld. Ook als je op afstand ziet dat er iets niet klopt, is het blijkbaar onmogelijk om fraude ook daadwerkelijk aan te tonen. Dit komt doordat de zorg betaald mag worden met maandbedragen waarbij niet gespecificeerd hoeft te worden hoeveel uur welke zorg er is geleverd. Volgens de rechter is er geen urenregistratie nodig. Wat mij betreft is dat het einde van dit pgb-systeem. Want hoe kun je fraude dan aantonen?'

In dit artikel leest u de reacties van hoogleraren Jeroen Suijs (Accountancy) en Harrie Verbon (Openbare Financiën) op de uitspraken die de rechtbank deed in de zorgfraudezaken die de gemeenten Nijmegen en Tiel aanspanden tegen zorgbedrijven. De hoogleraren bestudeerden de afgelopen jaren op verzoek van Omroep Gelderland diverse zorgfraudedossiers. Het gaat hierbij om bedrijven die 24-uurszorg bieden (zoals dagbesteding en begeleiding in het dagelijks leven) aan licht verstandelijk beperkten en mensen met psychiatrische problemen, .

De gemeentenNijmegen en Tiel daagden vorig jaar na maandenlang onderzoek twee zorgbedrijven voor de rechter omdat er te weinig zorg zou zijn geleverd. Ook zou er sprake zijn van fraude. De gemeenten claimden miljoenen euro's, maar daar kunnen ze nu naar fluiten. De rechtbank kwam afgelopen week namelijk in beide zaken tot de conclusie dat gemeenten hun aantijgingen onvoldoende hebben onderbouwd om fraude aan te kunnen tonen. De zorgbedrijven hebben beiden de aantijgingen altijd met klem ontkend en dienden op hun beurt een claim in tegen de gemeente. Eén daarvan is afgewezen door de rechtbank, de andere procedure loopt nog.

Behalve de hoogleraren reageren in dit artikel ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de belangenvereniging van pgb-houders Per Saldo op de uitspraken van de rechtbank.

Zorggeld zou niet bestemd mogen worden om vastgoed te financieren
Jeroen Suijs, hoogleraar Accountancy

Jeroen Suijs, hoogleraar Accountancy aan de Erasmus Universiteit, bestudeerde afgelopen jaren onder andere diverse jaarrekeningen van soortgelijke zorgbedrijven. Ook Suijs komt tot de conclusie dat het een vreemd systeem is.

'Er ligt geen enkele verantwoordelijkheid bij de zorgverlener. Door de vage zorgafspraken kun je moeilijk hard maken op welke zorg je recht hebt. Vaste maandbedragen zijn koren op de molen voor malafide zorgaanbieders. Elke maand kunnen ze kijken of ze nog iets minder zorg kunnen leveren om te kijken op welk moment de cliënten gaan klagen.' In de praktijk klagen cliënten niet snel door hun kwetsbare situatie. Het gaat om licht verstandelijk beperkten en psychiatrische cliënten die de regels van een pgb lang niet altijd begrijpen en die voor hun woning afhankelijk zijn van hun zorgverlener. Als ze klagen, zijn ze hun huis kwijt.

Suijs noemt het opmerkelijk dat de rechter het goedkeurt dat zorggeld aan huur besteed mag worden. Volgens hem zou je huisvesting en zorg moeten scheiden. 'Zorgaanbieders binden cliënten met een mooie woning die ze zelf niet zouden kunnen betalen. Het is niet voor niets dat vastgoedondernemers actief worden in de zorg. Ze verdienen veel geld met ons zorggeld. Zorggeld zou niet voor het financieren van vastgoed bestemd mogen worden wat mij betreft.'

Meer weten over pgb? Lees hier 5 vragen en antwoorden over het pgb

Kritiek op pgb? Kijk eens naar de zorgcontracten die gemeenten afsluiten'
Aline Molenaar, directeur Per Saldo

Gebrek aan woonruimte

Aline Molenaar van de belangenvereniging van budgethouders Per Saldo die het opneemt voor mensen met een pgb, ziet ook dat steeds meer zorgaanbieders woonruimte aanbieden. 'Het is voor mensen die zorg nodig hebben een uitkomst als je geen woning hebt, maar nu blijkt dus dat het uiteindelijk kan gebeuren dat je indirect een hoog tarief voor je zorg betaalt. En je brengt jezelf in een afhankelijke positie. Want als je naar een andere zorgverlener wilt, ben je je huis kwijt. Daarom is het belangrijk dat gemeenten als Nijmegen zorgen voor voldoende geschikte woonruimte.'

Molenaar erkent dat het pgb fraudevoelig kan zijn als de zorg via vaste maandbedragen wordt afgerekend. Volgens haar zou standaard per maand gecontroleerd moeten worden of de zorg ook echt geleverd is. Dat is nu niet altijd het geval. Het stoort Molenaar dat het pgb altijd onder een vergrootglas ligt. 'Er is veel kritiek op het pgb-systeem, maar kijk eens naar zorg in natura. In dat geval worden de contracten door gemeenten afgesloten en is niet de pgb-houder maar de gemeente verantwoordelijk voor de afspraken. Ook daar gebeurt het heel vaak dat niet geleverde zorg wel in rekening wordt gebracht. Laten we daar eens naar kijken.'

Omroep Gelderland sprak afgelopen jaren tientallen cliënten van diverse zorgbedrijven. Een aantal hiervan durfden hun verhaal in de media te vertellen. Lees hier het verhaal van Jordy over Job Lanceer in Tiel en hier het verhaal van René over Rigter in Nijmegen.

Vage afspraken

Hoogleraren Verbon en Suijs erkennen dat ook gemeenten te vage afspraken maken met zorgbedrijven. Suijs: 'Dat blijkt ook uit de uitspraak van de rechtbank in de zaak die de gemeente Tiel tegen zorgbedrijf Job Lanceer heeft aangespannen. De gemeente is slordig geweest en zorggeld is eigenlijk gewoon weggegeven. De gemeente heeft geld gegeven aan een zorgonderneming zonder duidelijke afspraken te maken over de tegenprestatie die de zorgonderneming hiervoor moet leveren. De grote vraag is bij hoeveel andere zorgondernemingen dit ook gebeurd is.'

Verbon: 'De gemeente heeft de zaak onvoldoende kunnen onderbouwen waardoor misbruik van zorggeld niet aangetoond kon worden. Dat gebeurt dus als je geen concrete afspraken maakt. Dat is zowel bij zorg in natura als bij pgb het probleem.'

Gemeenten zouden volgens Molenaar veel strikter moeten kijken voor wie een pgb geschikt is. 'Als je niet in staat bent om zelf een persoonsgebonden budget te beheren en als je onvoldoende kennis van het pgb hebt, dan kan het misgaan. Gemeenten moeten zorgen dat er meer reguliere plekken zijn, waardoor mensen niet gedwongen worden om via pgb zorg in te kopen.'

Lees hier meer over het onderzoek dat hoogleraren Suijs en Verbon in 2015 in opdracht van Omroep Gelderland deden naar zorgwinsten. Zij kwamen tot de conclusie dat 1 miljard euro zorggeld niet aan zorg wordt besteed en dat het financieel toezicht op zorgbedrijven tekortschiet.

Wij krijgen regelmatig signalen dat budgethouders afgesproken zorg niet krijgen
Woordvoerder Vereniging van Nederlandse Gemeenten

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat het in ieder geval van groot belang is dat gemeenten ervoor zorgen dat er in de contracten duidelijke en heldere afspraken worden gemaakt over wat er precies aan zorg geleverd moet worden. Volgens VNG ontvangen gemeenten regelmatig signalen van budgethouders dat men niet de afgesproken zorg ontvangt. 'Des te helderder de afspraken zijn, des te eenvoudiger het wordt om succesvol bij een juridisch conflict aan te tonen waaruit de geconstateerde afwijkingen bestaan. Ook de wijze waarop de constateringen door gemeenten worden gerapporteerd zijn van belang om een eventueel gerechtelijk proces succesvol te kunnen afronden.'

Wat het volgens Verbon lastig maakt, is dat de gemeente volgens de rechtbank in het geval van een persoonsgebonden budget geen partij is in het contract tussen pgb-houder (de cliënt) en de zorgaanbieder. De gemeente kan de zorgaanbieder hierdoor niet direct aanspreken. 'Dus moet ze varen op signalen van cliënten. Die zijn hier door hun afhankelijke en zwakke positie niet goed toe in staat en ook niet bereid om de zorgaanbieder aan te spreken. Zij zijn soms ook slecht geïnformeerd over hun rechten. Als gemeente sta je dus blijkbaar machteloos als er een vermoeden van fraude is.'

Luister hier naar het gesprek dat researcher Judith Spanjers had met Radio 1, Reporter Radio, naar aanleiding van de uitspraken van de rechtbank.

Derdenbeding

De rechtbank constateerde in het tussenvonnis dat de gemeente Nijmegen geen partij is, omdat een pgb-contract een direct contract is tussen de cliënt en de zorgverlener. Volgens VNG zou het zogenaamde 'derdenbeding' hier een oplossing voor zijn. 'De contracten van Rigter waren afgesloten vóór 1 april 2017. Daar stond dit derdenbeding nog niet in benoemd. Het beding houdt in dat, ondanks dat er geen contract is tussen zorgaanbieder en gemeente, dat de gemeente als pgb-verstrekker toch het gedeclareerde bedrag terug kan vorderen.'

Dat kan dus in het geval het contract later dan 1 april 2017 is afgesloten, omdat het derdenbeding vanaf toen standaard is opgenomen in een zorgcontract. Afgelopen zomer heeft de Sociale Verzekeringsbank een brief gestuurd naar cliënten met oudere contracten waarin staat dat ze uiterlijk 14 september hun zorgovereenkomst moeten overleggen om een nieuw contract op te stellen, zodat deze voorwaarde voortaan in elk contract is vastgelegd.

Volgens hoogleraar Verbon is het derdenbeding een wassen neus. 'Dit is onwerkbaar. Want om van het derdenbeding gebruik te kunnen maken, moet je eerst fraude kunnen bewijzen. Dit heeft de gemeente Nijmegen, ondanks een grootschalig onderzoek, op alle fronten onvoldoende kunnen onderbouwen en aan kunnen tonen volgens de rechtbank.'

Meer lezen? Ga naar ons dossier zorgfraude
Pgb in cijfers:
-Er zijn ongeveer 120.000 budgethouders die 3 miljard euro besteden met hun pgb
-80% van de budgethouders heeft een vertegenwoordiger, zoals een bewindvoerder
-5% van de budgethouders beheert het pgb zelf bij de Wet Langdurige Zorg (WLZ)
-Het aantal pgb-signalen is sterk gestegen. In 2016 waren dit er 63. In 2017 waren dit er 197.
-60% hiervan (118 signalen) gingen over pgb via de WLZ
-80% van de meldingen bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gaat over onregelmatigheden en fraude met pgb's.
-alle cijfers over de omvang van pgb-fraude zijn onvolledig. De echte omvang is niet bekend. Dit komt doordat de fraude voor een groot deel onder de radar blijft.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Het persoonsgebonden budget is een failliet systeem'

# data[].attributes.attachment_link.description
'Het pgb-systeem is onhoudbaar. Het is een failliet systeem als het gaat om instellingen die beschermd wonen bieden'. Dat zegt hoogleraar Openbare Financiën Harrie Verbon van Tilburg University. 'De uitspraak van de rechter in de zaak die de gemeente Nijmegen tegen zorgbedrijf Rigter aanspande, is curieus.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De pgb-zorg heeft nog wel wat slagen te maken, zo blijkt uit vier rapporten die minister De Jonge (VWS) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. VWS neemt de uitkomsten van de rapporten mee in een verkenning die zij komende maanden houdt naar de benodigde voorwaarden voor het verbeteren van de pgb-zorg.

Minister De Jonge (VWS) heeft vier rapporten over het pgb naar de Tweede Kamer gestuurd. De vier rapporten betreffen een onderzoek naar regie en vertegenwoordiging bij het pgb-beheer, een cliëntenraadpleging bij het Zvw-pgb, een evaluatie van de trialbijeenkomst praktijkteam Zvw-pgb, en de eindrapportage van Ketenregie. In de rapporten worden aanbevelingen gedaan over de aanpak van ervaren knelpunten. Onder meer rondom de positie van kwetsbare budgethouders bij pgb-beheer, maar ook knelpunten bij indicatiestelling, tarieven en tekortschietende communicatie met instanties vragen de nodige aandacht. De uitkomsten van de rapporten vormen input voor een verkenning die VWS de komende maanden met alle betrokken partijen - zoals ketenpartijen, zorgverzekeraars, de SVB en cliëntenorganisaties - houdt om de pgb-zorg te verbeteren en toekomstbestendig te maken.

Eindverantwoordelijk

Uit de rapporten ontstaat een beeld dat aan de positie van cliënten-budgethouders nog het nodige te verbeteren valt. Niet elke pgb-budgethouder of diens vertegenwoordiger blijkt daadwerkelijk in staat om de verantwoordelijkheden te dragen die horen bij het budgetbeheer. Problemen met het beheer van het pgb kunnen kwalijke financiële gevolgen hebben voor de budgethouder, aangezien hij of zij eindverantwoordelijk is. Gepleit wordt voor heldere afspraken vooraf, zodat duidelijk is wie de pgb-verstrekker moet aanspreken bij problemen: de budgethouder of diens vertegenwoordiger. De minister geeft aan dat dit een punt van aandacht moet zijn om het pgb toekomstbestendiger te maken.

Te veel macht

Indicatiestellingen, tarieven en communicatie met pgb-budgethouders leveren eveneens de nodige knelpunten op. Cliënten geven aan dat ze vinden dat zorgverzekeraars te veel macht hebben bij indicatiestelling; verpleegkundigen die de indicatie stellen zwichten in de praktijk voor de druk van een zorgverzekeraar als deze de indicatie in uren en zorg naar beneden bijstelt.

Flexibel

Een ander knelpunt is gebrek aan flexibiliteit bij de inzet van de middelen. Cliënten geven aan dat zorgverzekeraars in de praktijk nauwelijks tot geen ruimte geven om over de weken heen te schuiven met uren en zorg, ook niet als het totale aantal uren gemiddeld gelijk blijft. Aan flexibiliteit blijkt veel behoefte te zijn.

Meer respect

Communicatie vanuit de SVB en zorgverzekeraars is eveneens een punt van aandacht. Cliënten zijn vaak onvoldoende op de hoogte van het maximumtarief dat gedeclareerd mag worden. Ook horen zij niet altijd óf en waarom een declaratie wordt afgewezen. Verder vindt een kwart van de budgethouders dat hun zorgverleners te laat betaald krijgen door de SVB.

Tot slot geven budgethouders aan dat de bejegening door betrokken instanties niet altijd even respectvol is; zij voelen zich soms meer behandeld als een potentiële fraudeur dan als een zorgvrager.

# data[].attributes.attachment_link.title
Minister wil knelpunten aanpakken voor toekomstbestendige pgb - Zorgvisie

# data[].attributes.attachment_link.description
De pgb-zorg heeft nog wel wat slagen te maken, zo blijkt uit vier rapporten die minister De Jonge (VWS) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. VWS neemt de uitkomsten van de rapporten mee in een verkenning die zij komende maanden houdt naar de benodigde voorwaarden voor het verbeteren van de pgb-zorg.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gemeenten hebben de afgelopen twee jaar een kwart minder persoonsgebonden zorgbudgetten (pgb's) verstrekt aan hun inwoners. Dat betekent minder zelfstandigheid voor Nederlanders met een lichamelijke of geestelijke beperking.

Lees verder na de advertentie

Nieuwe cijfers van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) laten zien dat gemeenten vorig jaar 8 procent minder pgb's hebben afgegeven. Vergeleken met 2015 is de daling 27 procent. De SVB geeft alleen de afgeronde cijfers, de precieze getallen stuurt de bank later deze maand naar de Tweede Kamer.

Duidelijk is wel dat de daling van het aantal persoonsgebonden budgetten die gemeenten afgeven doorzet. Dat bevestigt de bange vermoedens van D66-Kamerlid Vera Bergkamp. "Gemeenten zijn terughoudender met pgb's. Ik vind het een verontrustende trend die we moeten keren", zegt ze. "Het gaat er om dat mensen passende zorg krijgen. Ook gemeenten zijn daar verantwoordelijk voor."

Bij pgb's kopen mensen met een beperking zelf hulp en zorg in. Dat kan zijn bij een zzp'er of bij een zorgbureau, maar ook bij een familielid

Bij pgb's kopen mensen met een beperking zelf hulp en zorg in. Dat kan zijn bij een zzp'er of bij een zorgbureau, maar ook bij een familielid. Omdat de persoon die zorg nodig heeft zelf de hulp inkoopt, hebben gemeenten minder grip op de regeling dan bij de reguliere zorg. Het gebrek aan controle werkt volgens gemeenten fraude in de hand.

Een voorbeeld daarvan kwam vorige maand in het nieuws toen de politie twee Utrechtse broers oppakte die 6 miljoen euro aan zorggeld naar hun eigen bankrekening hadden gesluisd. Dat soort fraudeurs brengen het zorgideaal van zoveel mogelijk autonomie voor hulpbehoevenden in gevaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Een kwart minder pgb's; fraude maakt gemeenten kopschuw

# data[].attributes.attachment_link.description
Gemeenten hebben de afgelopen twee jaar een kwart minder persoonsgebonden zorgbudgetten (pgb's) verstrekt aan hun inwoners. Dat betekent minder zelfstandigheid voor Nederlanders met een lichamelijke of geestelijke beperking. Lees verder na de advertentie Nieuwe cijfers van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) laten zien dat gemeenten vorig jaar 8 procent minder pgb's hebben afgegeven.

# data[].attributes.body
Voorbeeld

# data[].attributes.body
Voorbeeld

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op papier is het geregeld, maar in de praktijk is het in de afgelopen kabinetsperiode nooit afgekomen. Het persoonsgebonden budget in de gezondheidszorg wás een vernieuwing. Wérd een hoofdpijndossier. Maar nu lijkt het pgb vooral een wees. Wie neemt hier verantwoordelijkheid voor?

Het persoonsgebonden budget was een novum met ogenschijnlijk louter pluspunten. Laat de burger in de jeugdzorg, de WMO en langdurige zorg zelf zijn zorgverlener kiezen en geef hem, op basis van een inhoudelijke toetsing, een bedrag dat hij daaraan kan besteden. Dat is in een paar woorden het pgb. Dat staat voor zelfredzaamheid. Dat staat voor keuzevrijheid. Dat is het antwoord op de bureaucratie en dat kan zelfs goedkoper uitpakken voor de zorgkosten. Dat waren voor veel patiënten échte verbeteringen, maar wel met nadelen voor de zorgkosten en de samenleving. De fraudegevoeligheid bleek aanzienlijk, controle was slecht.

De oplossingen die het ministerie van Volksgezondheid en staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) daarvoor de afgelopen jaren hebben bedacht, zijn papieren werkelijkheden gebleken. Zij waren er wel, maar zij werkten niet, zo blijkt uit een reconstructie in NRC van het falen van de rijksoverheid om misbruik van pgb-geld te voorkomen.

De oplossingen doen denken aan de façades die de Sovjets optrokken om de buitenlandse bezoeker de indruk te geven van groei en vooruitgang. Achter de gevel gaapte louter leegte.

De wijzigingen in de uitbetaling van de pgb-gelden moesten de fraudekansen minimaliseren, maar op het hoogtepunt van de administratieve chaos werden alle nota's blind uitbetaald.
Zo ingewikkeld is het om een pgb aan te vragen:
Het relaas van de chaos rond het pgb na het #pgbalarm, waarmee gedupeerden op twitter politiek en uitvoerders onder druk zetten, laat een cynisch gevoel achter. Het ministerie was druk met vergaderen, voorbereiden, het verzinnen van noodoplossingen en het afschuiven van verantwoordelijkheden. De burger stond niet in het middelpunt van de inspanningen, hij was ook geen sluitstuk, hij was maar sluitpost. Of hij nu gebruik maakte van een pgb, een familielid was of een zorgverlener. De verantwoordelijke staatssecretaris Van Rijn overleefde alle moties van afkeuring. Het politieke belang van de coalitie won.

Met nog 25 dagen te gaan naar de Tweede Kamer verkiezingen is het te gemakkelijk om de pgb-janboel bij te schrijven in het grote boek van beschamende mislukkingen. Denk aan de reorganisatie van de Belastingdienst. Of de invoering van de wet DBA, die de schijnzelfstandigheid bij zzp' ers moest bestrijden.

Staatssecretaris Van Rijn en het ministerie maakten een aantal elementaire fouten die, helaas, niet uniek zijn. Om er een paar te noemen: hij voerde tegelijkertijd een decentralisatie door (van zorg aan gemeentes) en een centralisatie (van controle op en uitbetaling van pgb's). Hij versmaadde simpele oplossingen. Hij nam onvoldoende tijd voor een proef van bescheiden omvang om van de uitkomsten te leren.

En misschien nog wel het belangrijkste: de reconstructie van de pgb-janboel laat zien wat er gebeurt als politici de gevolgen van hun beleid voor burgers onderschatten omdat zij hun oog gericht hebben op hogere prioriteiten, in dit geval de sanering van de langdurige zorg.

De politici die over minder dan vier weken worden gekozen moeten beseffen dat hun wetten en regels niet alleen op papier moeten werken. Maar ook in hun uitvoering.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pgb is een succes op papier maar een janboel in praktijk

# data[].attributes.attachment_link.description
Op papier is het geregeld, maar in de praktijk is het in de afgelopen kabinetsperiode nooit afgekomen. Het persoonsgebonden budget in de gezondheidszorg wás een vernieuwing. Wérd een hoofdpijndossier. Maar nu lijkt het pgb vooral een wees. Wie neemt hier verantwoordelijkheid voor? Het persoonsgebonden budget was een novum met ogenschijnlijk louter pluspunten.

# data[].attributes.body
Voorbeeld

# data[].attributes.attachment_link.title
CBS StatLine - Persoonsgebonden budget (pgb); toegekend en besteed budget

# data[].attributes.attachment_link.description
Jaarlijks toegekend en feitelijk besteed persoonsgebonden budget 2009-2017 - 2009-2017