# data[].attributes.attachment_link.description
De boekentips uit onze podcast op een rij! Veel boekhandels en bibliotheken plakken er onze Getipt-sticker op.

# data[].attributes.attachment_caption
Kinder- en jeugdboeken tips van onze Vlaamse buren 

# data[].attributes.attachment_link.title
Lezen met Goesting — Vlaamse kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de 100 beste Vlaamse kinder- en jeugdboeken. Meeslepende verhalen voor jonge lezers van alle leeftijden.

# data[].attributes.body
Lees door over

Leesbegrip: belang van rijke contexten (H3.2)

Voorlezen (H6.1 en 6.2) of

Boeken kiezen (H4.2.4)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Februari 2021 | ISBN 9789024433940 | 4e druk | 432 blz.

Taaldidactiek voor het basisonderwijs

Februari 2021 | ISBN 9789024433940 | 4e druk | 432 blz.

Vandaag besteld, donderdag in huis

Alles uit de serie 'In de klas'

Een groot deel van de lessen op Nederlandse basisscholen gaan over taal: lezen, schrijven, spelling, grammatica, woordenschat, mondelinge communicatie. Toch verliest Nederland al jaren internationaal terrein als het gaat om leesprestaties. En ook de leesmotivatie van Nederlandse leerlingen is significant afgenomen; ze voelen zich weinig betrokken bij het leesonderwijs.

Terwijl goed kunnen lezen en schrijven een voorwaarde is voor digitale geletterdheid. En dat is essentieel om te kunnen functioneren in onze digitale samenleving. Goed leren lezen en schrijven leer je bij uitstek op school. Maar waar moet je als leerkracht beginnen als je moet kiezen uit het enorme aanbod van leerlijnen, methodes, toetsen, handreikingen en tips voor taal en lezen?

Taal- en leesdidactiek voor het basisonderwijs

Rijke taal gaat over taal- en leesdidactiek voor het basisonderwijs. Het slaat een brug tussen theorie en praktijk en laat je zien hoe je duurzaam, betekenisvol taal- en leesonderwijs geeft zodat elke leerling zijn taalbasis kan vergroten. De auteurs onderbouwen hun beweringen met wetenschappelijke bronnen.

Creëren van rijke contexten

Rijke taal bevat geen traditionele verdeling in taaldomeinen, maar de hoofdstukken zijn afgestemd op het creëren van rijke contexten, het kiezen van rijke teksten en het vormgeven van actief denken over taal en interessante onderwerpen. Daarmee geeft dit boek je tientallen praktische handvatten om leerlingen de juiste ondersteuning te bieden en een goede taalbasis (mee) te geven.

Aan de slag met goed leesonderwijs

Rijke taal is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in wat goed taal- en leesonderwijs is én daarmee aan de slag wil gaan. Dat kunnen werkende leraren, logopedisten, IB'ers en remedial teachers zijn, maar ook bachelorstudenten, post-hbo-studenten of master-studenten op het gebied van educatie of logopedie.

Praktische tips

Rijke taal hoort bij de serie In de klas. Deze serie bestaat uit een reeks praktische boeken voor docenten, leerkrachten, intern begeleiders en remedial teachers. De boeken zijn geschreven door professionals uit het vakgebied. Zij geven achtergrondinformatie en praktische tips waarmee je direct aan de slag kunt.

Erna van Koeven is hoofddocent binnen de afdeling Educatie en Bewegen van Hogeschool Windesheim. Ze is onderzoeker bij het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT en zij maakt deel uit van de leerkring... Meer

Lees meer

Anneke Smits is lector bij het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT van Hogeschool Windesheim en zij maakt deel uit van de leerkring Geletterdheid en Schoolsucces. Anneke doet regelmatig verslag van... Meer

Lees meer

Je leest de volledige recensie hier.

'En wat een fijn boek is dat! Niet alleen geeft het boek een helder beeld van hoe goed taalonderwijs eruit zou moeten zien; het staat ook boordevol praktische tips. Vanzelfsprekend klinkt de visie van Smits en Van Koeven duidelijk door in het boek, maar deze visie komt niet zomaar uit de lucht vallen en wordt ondersteund door allerlei onderzoeken naar leesmotivatie en effectief leesonderwijs. Mooi is echter dat taaldidactiek in dit boek als één geheel wordt gezien. (...) Lezen, schrijfopdrachten en gesprekken moeten betekenis krijgen en nút hebben voor een kind. Voorbeelden van hoe je dat dan aanpakt, vind je genoeg in dit boek!' - Femke Ganzeman, leesbevordering in de klas. Bekijk de volledige recensie via de link.

Meer lezen over dit onderwerp?

Auteurs Erna van Koeven en Anneke Smits doen regelmatig verslag van hun eigen werk met scholen in hun veelgelezen blogs.

Bekijk alle boeken uit deze serie

# data[].attributes.attachment_link.description
Een groot deel van de lessen op Nederlandse basisscholen gaan over taal: lezen, schrijven, spelling, grammatica, woordenschat, mondelinge communicatie. Toch verliest Nederland al jaren internationaal terrein als het gaat om leesprestaties. En ook de leesmotivatie van Nederlandse leerlingen is significant afgenomen; ze voelen zich weinig betrokken bij het leesonderwijs.

# data[].attributes.headline
Blog: voorlezen als  basis voor leesbegrip

# data[].attributes.subject
Blog: voorlezen als  basis voor leesbegrip

# data[].attributes.attachment_link.description
Anneke Smits en Erna van Koeven -
Windesheim Lectoraat: Onderwijsinnovatie en ICT

# data[].attributes.headline
100 onmisbare boeken voor het basisonderwijs

# data[].attributes.subject
100 onmisbare boeken voor het basisonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.title
100 onmisbare boeken voor het basisonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Welke kinderboeken moet élke (toekomstige) leerkracht gelezen hebben? Met deze kinderboekenschatkist kan iedere leraar aan de slag in het kleuter-en lager onderwijs.

# data[].attributes.body
Artikel in Tijdschrift Taal

# data[].attributes.body
De site is nog tot november 2026 online om de lijsten te downloaden.

# data[].attributes.attachment_link.description
TitelTip augustus De meest monsterlijke dieren ter wereldinfo Print je eigen flyers Download de lijst Of bestel voor je school

# data[].attributes.body
Femke Ganzeman

# data[].attributes.attachment_link.title
Leesbevordering in de klas - boekrecensies en lestips

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze site biedt bovenbouwleerkrachten boekrecensies met voorleesfragmenten en lestips. Leesbevordering in de klas was nog nooit zo makkelijk!

# data[].attributes.body
Jaap Friso

# data[].attributes.attachment_link.description
JaapLeest is de recensiesite van kinderboekenliefhebber Jaap Friso. Op deze site worden nieuwe kinder- en jeugdboeken besproken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorleesfilmpjes zijn goed voor de taalontwikkeling van je kind - en ze zijn nog leuk ook. Er zijn honderden voorleesfilmpjes beschikbaar in meerdere talen: Nederlands, Pools, Turks, Arabisch, Engels en Spaans.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij Jeugdbibliotheek vind je inspiratie over e-books en luisterboeken. Voor als je moet lezen voor je lijst of gewoon van boeken lezen en luisteren houdt.

# data[].attributes.body
Padlet met suggesties

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JavaScript lijkt te zijn uitgeschakeld in uw browser. Voor de beste gebruikerservaring, zorg ervoor dat javascript ingeschakeld is voor uw browser.

Leesbevordering in de klas

1e druk | 2025 | Erna van Koeven, Femke Ganzeman, Herman Verschuren

Nederlandse kinderen en jongeren hebben steeds meer moeite met lezen en ze doen het ook steeds minder. Tegelijk gebruiken we in Nederland opvallend veel schoolmethodes waarin nogal eens verarmde teksten staan. Kinderboeken zijn veel rijker dan methodeteksten. Door boeken te gebruiken bij de vakken in het basisonderwijs, stimuleer je leesplezier, leesvaardigheid, en leesbegrip bij je leerlingen. De nieuwe uitgave De wereld in kinderboeken helpt jou, als aankomende of ervaren leraar, om vaker kinderboeken in te zetten in je lessen. Ook als je zelf geen lezer bent.

De wereld in kinderboeken wil je inspireren om met je klas kinderboeken te lezen bij alle vakken die je geeft. Over elk thema bestaat wel een mooi kinderboek, maar het aanbod is groot en niet altijd overzichtelijk. Het is moeilijk om als (toekomstig) leraar het overzicht te houden en daar wil dit boek bij helpen. Het boek bestaat uit twee delen. Het eerste deel biedt algemene kennis over lezen, leesmotivatie en het stimuleren daarvan. In het tweede deel wordt besproken hoe boeken kunnen worden ingezet bij thema's die aansluiten bij aardrijkskunde, burgerschap, geschiedenis, natuur, levensbeschouwing, sociaal-emotionele ontwikkeling, filosofie, taal, rekenen, techniek, ICT en de kunstvakken. Daarbij is aandacht voor actuele vraagstukken, zoals diversiteit en hoe je als leraar kunt omgaan met controversiële boeken.

Doelgroep
Dit boek is geschreven voor studenten aan de pabo (alle leerjaren). Het is ook heel geschikt voor leraren op basisscholen en in de onderbouw van het vo, zowel in Nederland als in Vlaanderen.

Erna van Koeven is lerarenopleider, onderzoeker en komt veel op basisscholen. Femke Ganzeman heeft zelf voor de klas gestaan en is het gezicht achter de bekende kinderboekensite leesbevorderingindeklas.nl. Herman Verschuren is hoofdredacteur geweest van een vaktijdschrift over kinderboeken en schrijft nog steeds over jeugdliteratuur.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederlandse kinderen en jongeren hebben steeds meer moeite met lezen en ze doen het ook steeds minder. Tegelijk gebruiken we in Nederland opvallend veel schoolmethodes waarin nogal eens verarmde teksten staan. Kinderboeken zijn veel rijker dan methodeteks

# data[].attributes.body
Logboek bijhouden.

Maak een spreadsheet met de namen van je leerlingen en per leerling aan: groen (geniet van het voorlezen), oranje (geniet wisselend van het voorlezen), rood (geniet niet van het voorlezen)

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze blog hebben we gemaakt met Douwe Slootman, lerarenopleider Nederlands, Hogeschool Windesheim. Wat is scaffolding? Studenten vragen ons…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Binnen het Masterplan basisvaardigheden (OCW) is geld gereserveerd om scholen te helpen bij de transitie naar effectief onderwijs in leesbegrip, binnen de infrastructuur van de Bibliotheek op school. We noemen deze aanpak de Bibliotheek op school Plus (dBos+).

Wat is de Bibliotheek op school Plus?

De Bibliotheek op school Plus benut de infrastructuur van de Bibliotheek op school voor het realiseren van effectief leesonderwijs op basisscholen. Als basis is gekozen voor de principes van thematisch leesonderwijs, zoals beschreven het boek Rijke taal van Anneke Smits en Erna van Koeven (Hogeschool Windesheim). Naast een onderwijsadviseur die scholen inhoudelijk begeleidt, krijgt de leesmediaconsulent vanuit de Bibliotheek op school in het project een belangrijke rol. Het project bestaat uit een implementatietraject en flankerend onderzoek.

Informatiepakket voor bibliotheken

Op deze pagina kun je het informatiepakket de Bibliotheek op school Plus voor bibliotheken downloaden. Het document Informatie voor scholen en het informatiepakket voor scholen kunnen als eerste aanknopingspunt gebruikt worden bij gesprekken met scholen. Heb je vragen en staan deze niet in de FAQ, neem gerust contact op met Bart Droogers van Stichting Lezen (bdroogers@lezen.nl).

Of download hier alle documenten van het informatiepakket voor bibliotheken

Informatiepakket voor scholen

1. de Bibliotheek op school Plus - Informatie voor scholen (pdf)

2. de Bibliotheek op school Plus - Kerncomponenten en nascholingsmodules (pdf)

3. Selectieprocedure

4. Informatie Focus of Begrip

5. Informatie Blink Lezen

Of download hier alle documenten van het informatiepakket voor scholen

Aanmeldformulier voor een selectiegesprek

Implementatie aanpak gekoppeld aan onderzoek

Deelnemende scholen aan het project maken in twee schooljaren de overstap naar de methodiek Focus op Begrip of de methode Blink Lezen (die gebaseerd is op dezelfde principes). Een onderwijsadviseur begeleidt de school in dit proces. Daarnaast doen alle scholen mee aan een landelijk onderzoek van TaalLab.

Het doel van dit onderzoek is om de impact van de Bibliotheek op school Plus op de leesmotivatie, het leesgedrag en de leesvaardigheid van leerlingen te evalueren, evenals de invloed ervan op de kwaliteit van het onderwijsleerproces, gericht op effectief leesonderwijs. Bovendien wordt gekeken naar de effectieve componenten van de aanpak om beter inzicht te krijgen in hoe deze opgeschaald en op de lange termijn geborgd kan worden.

Najaar 2024: start werving scholen start schooljaar 2025-2026

Binnen het Masterplan basisvaardigheden en Ontwikkelkracht is er subsidie beschikbaar voor het implementeren en onderzoeken van de aanpak op 93 basisscholen.

Een focusgroep van 47 basisscholen start in schooljaar 2025-2026 aan het implementatietraject en onderzoek.
Daarnaast starten 36 scholen als controlegroep in het schooljaar 2025-2026. Deze scholen doen het eerste schooljaar alleen mee aan het onderzoek en starten in schooljaar 2026-2027 aan het implementatietraject. Deze scholen ronden het traject in schooljaar 2028-2029 af.

Het werven en toewijzen van scholen gaat op basis van basiscriteria, een selectiegesprek en loting (randomisatie).

Selectiegesprek en planning

Vanaf oktober 2024 tot februari 2025 kunnen geïnteresseerde scholen zich via onderstaand informatiepakket en in gesprek met de bibliotheek oriënteren op het project. Scholen die voldoen aan de basiscriteria en geïnteresseerd zijn kunnen zich aanmelden voor een selectiegesprek (van november tot en met januari). Uit het selectiegesprek volgt een advies voor het officieel aanmelden voor het project (voor 1 april 2025).

In april 2025 wordt de uiteindelijke selectie bekend gemaakt.

Basiscriteria scholen

De voorwaarden voor een school om mee te kunnen doen aan dBos+ zijn de volgende:

De school werkt bij aanvang van het traject al (sinds minstens een jaar) met het programma de Bibliotheek op school;

De school heeft effectief leesonderwijs nog niet geïmplementeerd, maar is bezig hier de eerste stappen in te maken (bijvoorbeeld d.m.v. een pilot Blink Lezen);

De school werkt nog niet met Focus op Begrip of Blink Lezen maar wil in dit traject de overstap maken, of werkt maximaal een jaar met Focus op Begrip of Blink Lezen en heeft hulp nodig bij verdere implementatie;

De school heeft een achterstandsscore (tabel 1 in het overzichtsbestand van het CBS). Bij overinschrijving worden basisscholen met de hoogste achterstandsscores geselecteerd voor het project;

De school geeft regulier onderwijs (geen speciaal onderwijs);

De school is bereid de LVS-gegevens te delen en zich aan te melden bij het NCO.

Basiscriteria bibliotheken

De voorwaarden voor bibliotheken om mee te kunnen doen aan dBos+ zijn:

De Bibliotheek heeft een stevige organisatie rond de Bibliotheek op school;

De leesmediaconsulenten hebben voor de start van het implementatietraject de training Rijke teksten, de rol van de leesmediaconsulent gevolgd en weten hoe je rijke teksten kunt inzetten voor effectief leesonderwijs. (Mogelijk wordt hiervoor een aangepaste training ontwikkeld, Bibliotheken worden hiervan op de hoogte gehouden);

De manager educatie heeft de training Ambitiegericht werken aan effectief leesonderwijs, de rol van bibliotheken gevolgd en is bekend met de rol die de Bibliotheek kan spelen in effectief leesonderwijs;

De Bibliotheek is gefocust op ondersteuning, toerusting en advisering van leerkrachten in de uitvoering van de Bibliotheek op school.

Voor bibliotheken biedt deelname aan de Bibliotheek op school Plus-project een kans om de Bibliotheek op school verder te ontwikkelen, en beter voorbereid te zijn op de toenemende vraag van scholen om ondersteuning bij effectief leesonderwijs met rijke teksten en kinderboeken. Bibliotheken kunnen bij deelname een subsidie van €16.500 aanvragen, dit is onderdeel van het Masterplan basisvaardigheden.

Veelgestelde vragen

# data[].attributes.attachment_link.description
Rijke taal en NT2? We krijgen vaak de vraag of we niet nog eens een Rijke-taalboek over het NT2-onderwijs willen schrijven (zie voor onze bo…

# data[].attributes.attachment_link.description
De kwaliteitswaaier bestaat uit gesprekskaarten met vakinhoudelijke en didactische criteria. Leraren kunnen hiermee samen in gesprek over de kwaliteit van leermiddelen voor het leergebied Nederlands. De waaier helpt hen om beter onderbouwde keuzes te maken, of het nu gaat om zelf ontwikkeld materiaal of methodes van educatieve uitgevers.

# data[].attributes.body
De handleiding en posters van Focus op begrip

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bij deze aanpak voor leesbegrip, gericht op voor groep 5 tot en met 8 gebruik je geen methode, maar wel je wereldoriëntatie-thema's en rijke kinderboeken en teksten. Het doel is eenvoudig: leesbegrip bevorderen door het verrijken van de taal- en kennisbasis van leerlingen. Die is immers het meest bepalend voor leesbegrip. Door de taal- en kennisbasis te vergroten, wordt een solide basis voor toekomstige leerprocessen gelegd. Focus richt zich op voorlezen, vrije keuze lezen, het verrijken van de wereldoriëntatiemethode en het werken met tekstsets.

Focus wordt stap voor stap geïmplementeerd. De eerste twee stappen (voorlezen en vrije keuze lezen) zijn het belangrijkst. De volgorde van de stappen hangt af van de situatie in de school. Is er al een routine in het voorlezen van rijke teksten? Wordt vrij lezen al echt effectief ingezet? Hoe is de kwaliteit van de schoolbibliotheek? Welke wereldoriëntatiemethode wordt gebruikt?

We hebben ontdekt dat het goed werkt om bij de implementatie van Focus klein te beginnen. Probeer Focus met twee leraren uit, deel je bevindingen met collega's en ga na of er weer twee collega's zijn die mee willen doen.

FOCUS is een doorontwikkeling van Denk! met een groep leraren. De laatste versie is te vinden in de handleiding. We hebben ook in ons boek en en in onze blog over FOCUS geschreven. Daar zijn de basisprincipes hetzelfde als in de handleiding, maar de handleiding is gebaseerd op onze laatste inzichten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rijke taal is de basis voor taal- en leesontwikkeling. Zonder rijke taal geen geletterdheid en geen begrip. Wat precies rijke taal is, lijkt ingewikkeld, maar intuïtief weet iedereen het wel. Soms begin je in een boek of een tekst en stop je al snel weer met lezen.