# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Israëlische leger bevestigde zaterdagavond dat tientallen onbemande drones onderweg waren van Iran naar Israël. De melding kwam rond 10 uur Nederlandse tijd van de Israëlische nieuwszender Channel 12. Het zou enkele uren duren voordat de drones Israël zouden bereiken.

Even later bevestigde het Iraanse persbureau IRNA dat Iran ook raketten heeft afgeschoten. Volgens Israëlische media ging het om kruisraketten. Daarmee kon Israël veel sneller worden geraakt. Een kruisraket heeft geen uren nodig om de afstand Iran-Israël - minimaal 1.000 kilometer - te overbruggen.

Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.

Volgens een expert die op de tv-zender aan het woord kwam, was elk van de drones uitgerust met 20 kilo explosieven. Overal in Israël werden schuilkelders geopend, voor zover ze dat al niet waren. Ook ging gedurende de nacht op veel plekken in Israël het luchtalarm af.

De luchtafweer van de Israëlische strijdkrachten stond klaar om de projectielen uit de lucht te halen, benadrukten bronnen in het leger. De Iron Dome, het luchtafweersysteem, vernietigt doorgaans ruim 90 procent van de raketten die door Hamas en Hezbollah op Israël worden afgeschoten vanuit respectievelijk de Gazastrook en Libanon.

Ook Amerikaanse legereenheden in Syrië en Irak haalden drones en raketten uit de lucht. Volgens Amerikaanse officials ging het om 'tientallen' raketten die zijn neergeschoten.

De Amerikaanse president Joe Biden heeft herhaaldelijk Israël de 'onwankelbare steun' van de Verenigde Staten toegezegd. CNN meldde dat Bidens team vanaf het begin van de aanval voortdurend in contact stond met de Israëlische autoriteiten. In de loop van de nacht zegde Biden nogmaals zijn 'ijzersterke' steun toe aan bondgenoot Israël.

President Joe Biden zaterdagnacht in het Witte Huis aan het hoofd van de tafel met leden van zijn Nationale Veiligheidsraad, tijdens de Iraans aanval op Israël. Beeld ANP

Vergelding

De Iraanse droneaanval was de vergelding voor de aanval van Israël op de Iraanse ambassade in de Syrische hoofdstad Damascus, op 1 april. Daarbij kwamen zestien mensen om het leven, onder wie enkele hoge generaals van de Iraanse Revolutionaire Garde.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu riep kort na het begin van de aanval zijn oorlogskabinet bijeen. Even daarvoor gaf hij een aan de 'Burgers van Israël' gerichte verklaring uit. 'Onze verdedigingssystemen worden ingezet; we zijn klaar voor elk scenario, zowel defensief als aanvallend', aldus de premier. 'De staat Israël is sterk. Het IDF (leger - red.) is sterk. Wie ons schade berokkent, zullen wij ook schade berokkenen. Wij zullen ons verdedigen tegen elke dreiging, nuchter en vastberaden.'

Het Jordaanse leger verkeerde volgens regionale veiligheidsbronnen in hoge staat van paraatheid. De Jordaanse luchtverdediging schoot de drones uit de lucht die het luchtruim schonden. Ook maakte Jordanië bekend het luchtruim te sluiten voor al het vliegverkeer. Libanon en Irak sloten tevens het luchtruim.

Reactie op aanval

De grote vraag is nu wat de Israëlische reactie zal zijn op de aanval van Iran. Dat zal ongetwijfeld mede worden bepaald door de schade die is aangericht en het aantal slachtoffers. De Israëlische hulpdiensten maakten tot nu toe melding van 31 lichtgewonden en 1 zwaargewonde. Hun verwondingen zouden geen direct gevolg zijn van de door Iran afgevuurde projectielen. Mensen raakten onder meer gewond toen ze zich richting schuilkelders haastten, aldus de hulpdiensten.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Yisrael Katz, zei woensdag dat Israël zal reageren met een directe aanval op Iran, indien dat land vanaf zijn eigen grondgebied aanvalt. Bij eerdere militaire vergeldingsacties van Iran tegen westerse doelen werden altijd bevriende milities buiten Iran (in Syrië, Irak of Libanon) ingezet om het vuile werk op te knappen.

De vraag is ook wat de VS vervolgens zullen doen om Israël bij te staan. De regering-Biden heeft laten blijken absoluut geen behoefte te hebben aan een escalatie van het geweld in de regio. Het probleem is dat oorlog een dynamiek kan krijgen die de deelnemende partijen niet geheel of helemaal niet in de hand hebben.

Geselecteerd door de redactie

# data[].attributes.attachment_link.title
Iran bestookt Israël en zet verhoudingen in de regio op scherp

# data[].attributes.attachment_link.description
Nu Iran in de nacht van zaterdag op zondag drones en raketten richting Israël heeft afgeschoten, staan de twee landen op de rand van een gewapend conflict dat de hele regio kan meetrekken en waarin ook de Verenigde Staten betrokken kunnen raken.

# data[].attributes.body
Het V.K en de V.S hebben sancties opgelegd tegen bedrijven die onderdelen van Iraanse drones onderhouden en leveren. Deze bedrijven mogen geen materialen meer leveren waarmee Iran drones kan bouwen.

Éen van de Iraanse drones, zoals de Shahad-131 drone, werd afgevuurd naar Israël. Deze drone wordt geproduceerd van de materialen van dezelfde bedrijven waartegen de V.S en het V.K sancties hebben opgelegd.

Verklaar hoe de sancties tegen deze bedrijven een invloed hebben op de macht van Iran.

Verwerk in je antwoord:

De definitie van het kernconcept 'macht' en koppel een deel van de definitie van het kernconcept aan de macht van Iran.

Geef aan of de macht van Iran zelf door deze sancties zal verminderen, gelijk blijven of zal vergroten.

# data[].attributes.body
In de alinea's boven en onder 'Israel én Iran bedreiging' kun je lezen dat de Jordaanse regering toestemming gaf aan Amerikaanse, Franse en Britse straaljagers om Iraanse raketten boven het Jordaanse luchtruim neer te schieten, en dat terwijl de Jordaanse bevolking zich inzet voor de Palestijnen. Je kunt concluderen dat de representativiteit in het land bij deze beslissing laag is.

Beschrijf, met behulp van het kernconcept 'representativiteit' waarom de representativiteit in Jordanië laag is.

Vermeld in je antwoord de definitie van het kernconcept 'representativitet'

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
EPA
Een Iraanse propagandaposter in Teheran, waarop raketten zijn afgebeeld

NOS Nieuws *

Paulus Houthuijs

redacteur Online

Paulus Houthuijs

redacteur Online

De grote Iraanse raketaanval tegen Israël was op meerdere manieren ongekend. Nooit eerder viel Iran direct Israël aan. Bijna alle 320 drones, kruis- en ballistische raketten werden neergehaald. En, eveneens opvallend: een aantal Arabische landen hielp (indirect) mee bij het beschermen van Israël.

"Het is een bizarre samenloop van gebeurtenissen", zegt Kawa Hassan, Midden-Oostendeskundige verbonden aan de Amerikaanse denktank Stimson Center. "Arabische landen landen hebben een rol gespeeld, maar het gaat te ver om het een samenwerking met Israël te noemen. Er is veel overdrijving vanuit de VS en Israël om dit element uit te vergroten."

Het was vooral een pragmatische afweging om een regionale oorlog te voorkomen, schat Hassan in.

NOS

Vanwege Israëls offensief in Gaza zijn de verhoudingen met veel landen in de regio ernstig verslechterd, voor zover die al officiële banden hebben met Israël. Buurland Jordanië is de enige die heeft bevestigd dat het afgelopen weekend Iraanse drones neerhaalde. Ook werd toegestaan dat Amerikaanse, Britse en Franse straaljagers Iraanse raketten neerschoten in het Jordaanse luchtruim.

'Israël én Iran bedreiging'

Dat alles is gedaan om de eigen bevolking te beschermen, zo verklaarde de regering. Het onderwerp ligt er zeer gevoelig: dagelijks komen duizenden Jordaniërs bij elkaar om hun solidariteit voor de Palestijnen in Gaza te tonen. "Jordanië zet zich in voor de Palestijnse zaak", legt Hassan uit. "Het land ziet Israël én Iran als bedreiging voor de veiligheid van de regio."

Bekijk hier hoe de drones en raketten in Israël werden neergehaald, en hoe in Iran werd gereageerd op de grote aanval:

Vergeldingsactie van Iran: Israël onderschept tientallen drones

Anonieme functionarissen zeggen dat Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten inlichtingen hebben doorgegeven, schrijft krant The Wall Street Journal. Andere anonieme bronnen beweren dat de Saudi's een actieve rol speelden en Iraanse projectielen hebben neergehaald. Het Saudische regime ontkent deze berichten.

"Ondanks dat de details onduidelijk zijn, denk ik wel dat je kan zeggen dat de Golfstaten Israël de facto hebben geholpen", zegt Carolien Roelants, journalist en Midden-Oostenkenner. "Saudi-Arabië en Israël hebben al lang een onofficiële samenwerking op terreinen als inlichtingen." De Emiraten hebben sinds 2020 officiële banden met Jeruzalem.

Beide landen beschouwen Iran en diens strijdgroepen in landen als Irak, Syrië, Libanon en Jemen als grootste gevaar in het Midden-Oosten. Ook zijn Saudi-Arabië en de VAE de afgelopen jaren zelf onder vuur genomen door Jemenitische Houthi-rebellen, die zijn gelieerd aan Iran.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr:

"Er is veel speculatie, maar vanuit de meeste Arabische landen is het hierover erg stil. Ze zitten hiermee in een lastige spagaat. Sommige landen hebben betrekkingen met Israël, anderen huisvesten Amerikaanse bases en zijn voor hun eigen veiligheidsgaranties voor de toekomst sterk afhankelijk van Amerikaanse steun of geld.

En dan is er de angst van veel soennitische landen voor verdere macht en invloed van het sjiitische Iran met al hun tentakels in de regio. Tegelijkertijd is er de grote steun van het volk voor de Palestijnse zaak. De woede en de emotie rondom de oorlog in Gaza, de vele slachtoffers en de verwoesting én het gevoel dat er maar nauwelijks overtuigende actie van hun leiders is.

Bij al dan niet indirecte steun aan Israël is het dus echt een balanceeract voor Arabische landen. Ze willen vooral publiekelijk geen kant kiezen, want daar kunnen ze nog spijt van krijgen."

Ondanks de gedeelde vijand is de afkeer van Israëls offensief in Gaza groot in de twee Golfstaten. "Maar een samenwerking met de Israëlische luchtverdediging is nou typisch iets wat Arabische leiders niet door hun volk laten beslissen", zegt Roelants. Ze verwacht overigens dat het bij ad hoc samenwerking blijft. "Een openlijke militaire samenwerking met Israël is een grote stap te ver."

De Emiraten en Saudi-Arabië werken wel samen met de VS, maar varen ook hun eigen koers. Zo weigerden de twee landen afgelopen weekend een verzoek van Washington om in hun luchtruim Iraanse raketten te mogen neerhalen, zo stelt de Wall Street Journal.

Uiteindelijk willen de twee Golfstaten geen kant kiezen, zegt Midden-Oostendeskundige Hassan. "Ze proberen langs de zijlijn te staan en hun eigen belangen te dienen. Ze hebben geen enkel belang bij een oorlog."

# data[].attributes.attachment_link.title
Ondanks afkeer van Gaza-oorlog hielpen Arabische landen Israël bij raketaanval

# data[].attributes.attachment_link.description
Jordanië stelde zijn luchtruim beschikbaar voor straaljagers om drones te onderscheppen. Saudi-Arabië speelde naar verluidt inlichtingen door.

# data[].attributes.attachment_link.title
Verenigde Staten en Verenigd Koninkrijk leggen sancties op aan Iran na aanvallen op Israël

# data[].attributes.attachment_link.description
De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben donderdag nieuwe sancties opgelegd aan Iran als reactie voor de aanvallen op Israël van afgelopen weekend. De sancties zijn vooral gericht op bedrijven die bijdragen aan de productie van drones en andere wapens. Amerikaanse functionarissen waarschuwden Iran eerder deze week al voor mogelijke strafmaatregelen, waarmee ze het Iran lastiger willen...

# data[].attributes.body
De Iraanse leider Ayatollah Khamenei werkt veel samen met groepen milities in bijvoorbeeld Syrië en Irak, terwijl de Israëlische premier Benjamin Netanyahu veel samenwerkt met westerse landen en met name de Verenigde Staten.

Vergelijk de Ideologie van de iraanse leider met die van de Israëlische leider.

Verwerk in je antwoord:

De definitie van het kernconcept ideologie

Het stukje in de definitie van 'ideologie' waar de samenwerking met andere groepen/ landen op aanslaat

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AP
Iraanse aanval op Israël

NOS Nieuws * * Aangepast

Israël heeft een grote aanval van Iran bijna volledig afgeslagen. De honderden drones en raketten die werden afgevuurd, zijn volgens de Israëlische autoriteiten bijna allemaal uit de lucht gehaald voordat ze schade konden aanrichten op de grond. Het was voor het eerst dat Iran openlijk zijn aartsvijand aanviel.

"We hebben ze onderschept. We hebben de aanval afgeslagen. Samen zullen we overwinnen", schrijft Netanyahu in de vroege ochtend op X. Het was zijn eerste publieke reactie sinds de start van de aanval gisteravond. Het ministerie van Defensie spreekt van "een uitgesproken strategisch succes".

Rond 22.00 uur Nederlandse tijd kwamen de eerste berichten binnen over de Iraanse aanval. The New York Times schrijft op basis van Israëlische bronnen dat het in totaal ging om 185 drones, 36 kruisraketten en 110 ballistische raketten. Bijna allemaal werden ze afgevuurd vanuit Iran, maar ook bondgenoten in Irak en Jemen droegen bij aan de aanval.

Aanval van Iran in beeld:

Vergeldingsactie van Iran: Israël onderschept tientallen drones

De spanning in het Midden-Oosten was de laatste dagen al opgelopen, naar aanleiding van een Israëlisch bombardement op het Iraanse consulaat in Damascus. Iran zegt dat Israël daarmee internationale wetten had geschonden en beriep zich voor deze tegenaanval op zijn zelfverdedigingsrecht.

Zodra duidelijk werd dat een zware aanval ophanden was, bracht Israël de luchtverdediging in de hoogste staat van paraatheid. Het raketschild Iron Dome werd geactiveerd en straaljagers patrouilleerden in de lucht om projectielen neer te schieten. Ook Amerikaanse troepen die gestationeerd zijn in de regio werkten mee aan de bescherming van het luchtruim.

De Britse premier Sunak bevestigt verder dat Britse straaljagers meerdere Iraanse drones hebben neergeschoten. Het leger had extra vliegtuigen naar de regio gestuurd.

Boven Jeruzalem waren meerdere explosies. Ook ging op meerdere plekken in het land het luchtalarm af. Inwoners van met name het zuiden en noorden van het land werd geadviseerd in de buurt van een schuilkelder te blijven.

Het uitgaanspubliek in Tel Aviv wachtte de aanval gelaten af:

Cafégangers Tel Aviv: 'We zijn aanvallen gewend'

De Israëlische luchtverdediging verliep voorspoedig. De luchtverdediging slaagde erin vrijwel alle drones en raketten neer te halen. Meerdere keren gebeurde dat volgens een legerwoordvoerder buiten de landsgrenzen van Israël, al gaf hij geen details waar dat dan was gebeurd. Beelden op sociale media tonen brokstukken die in de Jordaanse hoofdstad Amman waren neergekomen, maar onduidelijk was of het ging om Iraans wapentuig of Israëlische onderscheppingsmunitie.

NOS
Aanval van Iran op Israel

Er zijn weinig berichten over schade op de grond. Een legerwoordvoerder sprak in de nacht alleen over beperkte schade aan een Israëlische basis.

In de Negevwoestijn raakte een 7-jarige kind zwaargewond tijdens de aanval. De politie onderzoekt nog wat precies haar verwondingen heeft veroorzaakt.

Ambulancedienst MDA meldde in de loop van de nacht dat er 31 mensen waren behandeld, vooral lichtgewonden. Het ging met name om mensen die last hadden van paniekaanvallen of die zichzelf in de haast om naar een schuilkelder te komen hadden bezeerd.

Correspondent Nasrah Habiballah:

"De Israëliërs halen opgelucht adem vanochtend. Het was heel spannend de afgelopen dagen, eigenlijk vanaf het moment dat Iran zei met een wraakactie te komen. Iedereen was er toen mee bezig. Het Israëlische leger hield overal rekening mee en is al dagen in opperste staat van paraatheid. Toen bekend werd dat drones onderweg waren, liep de spanning voor de mensen op.

Voor premier Netanyahu is dit toch wel een belangrijke overwinning dat deze aanval is afgeslagen. Het is belangrijk dat hij heeft laten zien zo'n aanval te kunnen verdedigen."

Bij het ochtendgloren meldde het Israëlische leger dat er geen signalen waren dat er meer projectielen onderweg zijn vanuit Iran. Explosies waren niet meer te horen boven het land, wel het geluid van patrouillerende straaljagers. De woordvoerder benadrukte dat men beducht blijft op nieuwe aanvallen.

Internationaal dringen landen er bij de strijdende partijen op aan om verdere escalatie te voorkomen. VN-chef Guterres spreekt van "een reëel gevaar dat dit conflict in de hele regio escaleert" en roept op tot terughoudendheid. Demissionair premier Rutte noemt de situatie eveneens zeer zorgwekkend en dringt er met andere landen bij Iran op aan af te zien van verdere aanvallen.

Habiballah gaat ook in op de steun die Israël gekregen heeft:

Correspondent Nasrah Habiballah: 'Israël kreeg hulp tijdens aanvallen Iran'

De Amerikaanse president Biden wil later vandaag overleg met de leiders van de G7 om met een unanieme diplomatieke reactie te komen. Publiekelijk herhaalde hij zijn "rotsvaste steun" voor Israël, al zijn er in de Amerikaanse media ook berichten dat hij premier Netanyahu heeft gemaand geen tegenaanval uit te voeren uit angst voor escalatie.

'Zaak afgedaan'

Op verzoek van Israël komt de VN-Veiligheidsraad later vandaag bijeen. Israël wil een felle veroordeling door het VN-orgaan en eist dat de Iraanse Republikeinse Garde op de VN-terreurlijst wordt gezet. De VS deed dat al eerder, maar bijvoorbeeld de EU oordeelde eerder dat daarvoor een rechterlijke uitspraak nodig is.

Iran heeft de andere landen gewaarschuwd zich niet te mengen in het conflict, omdat het slechts om een onderlinge strijd met Israël zou gaan. Het land maande bijvoorbeeld de Verenigde Staten om zich niet met de kwestie bemoeien.

Ook liet de Iraanse VN-ambassadeur weten dat wat Iran betreft de zaak met de aanval is afgedaan, mits Israël afziet van escalatie. "Als het Israëlische regime nog een fout maakt, zal de Iraanse reactie aanzienlijk harder zijn."

Reactie legerleider Bagheri

Op de Iraanse staatstelevisie heeft legerleider Mohammad Bagheri Israël en de Verenigde Staten gewaarschuwd. "Onze respons zal veel groter zijn dan de militaire actie van vannacht als Israël terugslaat tegen Iran", zei hij. De Iraanse autoriteiten waarschuwden ook dat ze gaan terugslaan als Israël aanvallen uitvoert op Iraanse doelen of burgers in het buitenland.

Bagheri voegde eraan toe dat wanneer de VS Israël zou steunen in de tegenreactie, het kan rekenen op aanvallen op Amerikaanse doelen in de regio. Amerikaanse legerbases zijn volgens hem dan bijvoorbeeld het doelwit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Israël slaat grote Iraanse aanval af: dit gebeurde er vannacht

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens Israël zijn de meeste van de 300 drones en raketten die Iran afvuurde succesvol neergehaald. "Samen zullen we overwinnen", belooft premier Netanyahu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Israël zou ervoor hebben gekozen om een klein aantal drones en raketten af te vuren om een grote oorlog met Iran te voorkomen.

Israël vond dat het moest reageren op een aanval van Iran een paar dagen eerder. Teheran vuurde zo'n 300 raketten en drones af. Deze ongekende aanval deed het land als vergelding op een aanval van Israël op de Iraanse ambassade.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Israël wilde Iran hard straffen, maar hield zich in na druk VS'

# data[].attributes.attachment_link.description
Israël was vorige week van plan een veel grootschaligere aanval op Iran te plegen, maar schaalde die plannen af onder druk van de Verenigde Staten. Dat zeggen Israëlische functionarissen tegen The New York Times.