# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A Iniciativa Xabarín pola programación infantil e xuvenil en galego na televisión aprobouse por unanimidade no Parlamento galego en maio de 2021, avalada por máis de 33.000 persoas. O BNG interpelou esta cuarta feira ao Goberno galego polos motivos de que, dous anos despois daquel acordo por unanimidade, segue sen cumprirse o acordo parlamentario. "Hai un incumprimento grave", sinalou a deputada nacionalista Mercedes Queixas, que lembrou que aquel acordo promovido pola Mesa con amplo apoio social recollía que a TVG "aumentaría a oferta en galego destinada á infancia e á mocidade".

Na súa reposta, o conselleiro de Cultura e Educación, Román Rodríguez, anunciou que para 2024 estaría operativa a canle xabarin.gal, cunha programación "de estrea e específica". Unha canle que chega tres anos despois do acordo por unanimidade na Cámara galega. Para Mercedes Queixas, o atraso mostra o "proceder" dun Partido popular que ante "unha iniciativa popular apoiada por miles de persoas", responde "á contra".

O acordo parlamentar promovido pola Mesa con amplo apoio social recollía que a TVG "aumentaría a oferta en galego destinada á infancia e á mocidade, a través do reforzo e a promoción das 4 canles Xabarín" e que "o sinal destas canles sería distribuído a través dos paquetes básicos das operadoras de televisión por fibra óptica, satélite, adsl e tecnoloxía móbil", con "programación dirixida ao público infantil e xuvenil e dispoñible en todos os dispositivos e plataformas de contidos audiovisuais, así como aplicacións actualizadas".

Porén, advirtiu o presidente da asocación en defensa da lingua, Marcos Maceira, "a realidade é que a día de hoxe nada disto existe". "Pola contra", abunda Maceira, "a programación infantil e xuvenil en galego é apenas 0,83% da dispoñíbel nas operadoras de televisión e a TVG reduciu o espazo reservado a esta programación na segunda canle".

En relación a TVE, o acordo do Parlamento galego instaba á dobraxe e á lexendaxe na súa canle infantil e a disposición adicional 5ª da nova lei do audiovisual obriga a facelo nos contidos destinados a menores de 12 anos. Sen embargo, denuncia o presidente da Mesa, "o galego está dispoñíbel en 0% das súas emisións na canle temática Clan ".

# data[].attributes.attachment_link.title
"Por fuciños, por cacheiras!": a Xunta confirma, con tres anos de atraso, a canle xabarin.gal

# data[].attributes.attachment_link.description
En maio de 2021 o Parlamento acordou a proposta por unanimidade, e hoxe o conselleiro Román Rodríguez anunciou que será unha realidade en 2024.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Como cada sábado, Nós Diario trae entre as súas páxinas un novo número do semanario Sermos Galiza, á venda durante a fin de semana. Desta vez a protagonista é a gañadora do premio nacional de poesía, Yolanda Castaño.

Nunha entrevista feita por Montse Fajardo, esta explica antes da conversa coa poeta que "Yolanda Castaño (Compostela, 1977) vén de recibir o Premio da Cultura Galega logo de que o seu libro Materia (Xerais) conseguise o da Crítica e o Nacional de Poesía, nunha sorte de karma para quen sempre puxo por riba o pulo da escrita á estabilidade material".

Ana Kiro

Abre este número do Sermos cunha reportaxe sobre a cantante Ana Kiro, elaborada por Iago Varela.

"A Coruña acolle o AI Song Contest, o Eurovisión da intelixencia artificial. Galiza participa no certame representada co tema 'Florespiña', na voz de Ana Kiro, unha das grandes referentes da canción lixeira no noso país", indica Varela no texto da reportaxe.

Previamente, na páxina de apertura, a escritora Olga Novo ofrece unha reflexión titulada 'A paz profunda'.

Emilio Araúxo

A segunda reportaxe do semanario foi elaborada por Antón Mascato e titúlase 'Emilio Araúxo, a memoria da tribo'.

Mascato explica que "Emilio Araúxo é a "impersonaxe", a "non personaxe", papel que reivindica para si mesmo desde o "non protagonismo" da súa enorme modestia".

Literatura, música, cinema...

Neste número do Sermos Galiza, Tensi Xesteira e Manuel Barreiro analizan na sección de libros dúas obras.

No apartado musical, Olga Brañas analiza o disco da Orquestra Galega de Liberación. Pola súa parte, Uxía Bolaño, Tania Caamaño e Xiana Lastra asinan un artigo que leva por nome 'Avances e mudanzas no panorama musical galego actual, unha achega desde o ámbito educativo'.

O experto en cinema Andrés Castro debulla o filme Os asasinos da lúa: "Tres horas e media da túa vida moi ben invertidas, cousa que está ao alcance de moi poucos. Non sobra nada. Todo ben de principio a fin", indica Castro a respecto do filme.

Sole Felloza ofrécenos unha nova entrega na sección de Patrimonio Oral mentres Lázaro Armental fai o propio na sección de Arquitectura. Pola súa parte, Pepe Barro escribe unha peza para a sección de Deseño que leva por título 'Cartas explosivas'.

Por último, as dúas páxinas de pasatempos corren a conta de Xerardo R. Roca e Xoán Costa.
*Lembra que podes atopar o Sermos Galiza acompañando o xornal Nós Diario. 64 páxinas por só 3,20 euros!

# data[].attributes.attachment_link.title
A poesía de Yolanda Castaño protagoniza o 'Sermos Galiza' desta fin de semana

# data[].attributes.attachment_link.description
Ana Kiro e Emilio Araúxo tamén fan parte do semanario desta fin de semana.

# data[].attributes.headline
A LNL (lei de normalización lingüística) que non deu...

# data[].attributes.subject
A LNL (lei de normalización lingüística) que non deu...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Corenta anos despois de se aprobar a Lei de Normalización Lingüística (LNL) o número de galegofalantes é o máis baixo de toda a historia. Nunca houbo tan poucos. Hai quen entende que sen a LNL o escenario sería moito peor e hai quen considera que hai 40 anos perdeuse a oportunidade de fixar un corpus legal que permitise que o status e a evolución da lingua fose diferente. Onte, no pazo de San Roque de Compostela, catro voces con prestixio e recoñecemento reuníronse ao abeiro das xornadas Olladas no Pasado. Ramón Piñeiro e o seu tempo para debater sobre esta lei, a súa xénese, os seus acertos e os seus erros. Con eles falou Nós Diario. Xosé Luís Barreiro Rivas, vicepresidente da Xunta da Galiza entre 1983-1986 e 1987-1988; para alén de conselleiro da Presidencia de 1982 a 1986; Miguel Barros, deputado do PSdeG de 1981 a 1993; Victor Manuel Vázquez Portomeñe, conselleiro de Educación e Cultura de 183 a 1986, entre outras responsabilidades: e Pilar García Negro, deputada do BNG 1990-2003 e defensora da primeira tese de doutoramento na Universidade Galega sobre a lingua galega e a lexislación que a ela lle atinxía. Catro nomes de traxectorias, compromisos e ideoloxías diferentes que onte debateron sobre a lei aprobada en 15 de xuño de 1983.

"Foi unha lei satisfactoria e necesaria", apunta Barreiro Rivas, que "se aprobou por unanimidade e marcou un fito".

Tamén Miguel Barros fala de "unanimidade" na aprobación da LNL e incide na súa importancia. "Con esta lei, o galego xa non era un elemento postergado, desprezado". Vázquez Portomeñe, pola súa parte, tamén se referiu ao "consenso" e á "capacidade de diálogo" que afirmou que existiu en torno a esta norma e sitúa a lei aprobada en 1984 como unha medida froito dun "proceso histórico" de "dignificación do galego".

"Foi aprobada por unanimidade... dos presentes, porque seis meses antes expulsaran os tres deputados do Bloque-PSG", aclara Pilar García Negro. Unha expulsión, ademais, que acalou a oposición na Cámara a unha norma que se vía como "cativa, limitada e cautiva", en palabras da profesora honoraria da UDC. O nacionalismo, apunta, elaborara a súa proposición de lei a respecto do idioma e "que non puido ser debatida".

"Non se estivo á altura"

Barreiro Rivas defende que a de normalización foi unha boa lei, "foi moi calcada da que se acababa de aprobar en Catalunya", e cre que cumpriu co consenso que sobre este tema se demandaba no Parlamento e na sociedade. "Quizás a práctica dos seguintes gobernos non estivo á altura" desa norma, sostén. García Negro lembra que naqueles inicios e mediados dos 80 había " un movemento galeguizador de base moi importante" mais que "non foi tido en conta" desde as institucións, lamenta. Para Barros, "o poder político é o brazo forte, necesario, para que o galego avance, non desapareza", mais ese papel "non sempre·" se cumpríu. 40 anos despois, o galego é a única lingua oficial de todo o Estado español que perde falantes , con especial incidencia nos sectores máis novos da sociedade. Para Barros, que destaca en todo momento a importancia e o papel de Ramón Piñeiro, o obxectivo daquela era "dignificar o galego, porque sabiamos que a lingua é a proba de que hai comunidade, hai nación".

Barreiro apunta a que se deu un proceso que cualifica como "invertir a realidade: onde antes se falaba galego, nas casas, no traballo, nas familias... agora é o castelán; e onde antes dominaba o castelán, como na universidade, as institucións, agora domina o galego". Mais o ex vicepresidente da Xunta con Fernández Albor e González Laxe recoñece que "non hai ninguén que poida dicir que o galego ten boa saúde, agás nos estamentos oficiais".

García Negro non ve casualidade neste proceso de perda de falantes. A lei, explica, naceu con "eivas que non son leves", e asumindo as orientacións definidas na Constitución española de 1977 e no Estatuto de Autonomía de 1981. Eivas, como enumera, ter un único artigo preceptivo (toponimia), non temporalizar nin fixar prazos no seu desenvolvemento nin para estratexias; ou non contar con mecanismos de correccións e avaliación.

Recurso contra "o deber de"

Todos citan o recurso presentado ante o Tribunal Constitucional polo Goberno español presidido por Felipe González contra esta lei. En concreto, contra dous artigos, o deber de coñecer o galego e outro referido ao ámbito xudicial. O ex deputado do PSdeG lamenta o sucedido. "Como lingua oficial, para nós cabía prever que o coñecemento desa lingua era como un deber que tiña o individuo coa súa comunidade". Barreiro considera que a lexislación sobre o galego, malia o recurso e sentenza do Constitucional, "continúa a servir". Máis contundente, García Negro apunta a que o feito de que ser reserve o "deber" unicamente para o castelán "varre de inicio as posibilidades para o resto de linguas no Estado que non son o español". E o poder autonómico, acrecenta, "blandiu" o bilingüismo como "contención fronte a un galego normalizado socialmente".

Barreiro Rivas gosta de ver aquel momento, a aprobación da LNL, como "un grande paso, no que todo o mundo estaba desexoso de que saíse ben e de que non houbese retrocesos".

García Negro, porén, lembra que desde aquela e durante estes 40 anos o galego seguiu lonxe de alcanzar a súa normalización e ano tras ano perde falantes.

"A lingua non é un invento individual, é unha creación colectiva", insiste Barros, que exixe "un verdadeiro compromiso político" co idioma para "que este teña un futuro".

Xornada do sábado

As xornadas sobre os 40 anos da aprobación da Lei de Normalización Lingüística continúan hoxe sábado con diferentes relatorios e unha mesa redonda. Esta segunda xornada do ciclo principiará coa conferencia Linguas minorizadas e dereitos lingüísticos, a cargo de Alba Nogueira e un debate porá o ramo a estas xornadas cunha mesa na que participarán filóloga Elisa Fernández Rei, a docente Pilar Ponte, a xornalista Esther Estévez e o ex reitor da USC Senén Barro.

# data[].attributes.attachment_link.title
40 anos da LNL, a lei que quixo normalizar un idioma e non deu

# data[].attributes.attachment_link.description
aprobación da Lei de Normalización Lingüística da Galiza (LNL). Data e lei centran onte e hoxe unhas xornadas do Centro Ramón Piñeiro e Xunta da Galiza no marco das que catro ex membros do Parlamento, abordaron a xénese e os límites dunha lei sen a que non se pode entender o actual escenario da lingua galega.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A artista compostelá Aurichu Pereira, nada o 15 de xaneiro de 1940, faleceu esta cuarta feira, 1 de novembro. Referente da pintura galega, iniciouse no debuxo cara a 1956, baixo a tutela de Carlos Maside e, na década dos sesenta, achegouse ao movemento plástico de gravado da Estampa Galega, facendo parte de diversas mostras de carácter colectivo. Nunha entrevista en 2011 apuntaba a Maside como un dos seus principais referentes, ao igual que Seoane e Colmeiro.

A súa impronta provocou que Luís Seoane se interesase pola súa obra, até o punto de lle patrocinar unha exposición. Precisamente, Seoane e Reimundo Patiño promoveran en 1973 a mostra de Xóvenes Artistas Galegos, baixo o auspicio do Concello da Coruña, que comprou unha das obras de Aurichu Pereira nese certame. Hoxe en día a peza pertence ao patrimonio artístico do Concello.

A mediados de 1975, comezou no deseño de roupa e accesorios para a súa propia loxa. Unha actividade que non lle impediu participar en mostras como a VIII exposición de pintura, debuxo e gravado con motivo do centenario da Caixa de Aforros Municipal de Vigo.

Beiras e Aurichu, en París, en 1988 [Imaxe: Fundación Otero Pedraio]

Unha das mostras con maior suceso de Aurichu Pereira foi a apadriñada polo escultor Silverio Rivas e polo pintor Xosé Luis de Dios na Galería Sargadelos de Compostela, en 2004. Un ano máis tarde, expuña na ourensá Voltaire e en 2006, na tudense Medulio. Ademais, en 2007 acolleu a súa obra o Club Financeiro de Vigo, ao igual que en 2009 o Auditorio Municipal de Vilagarcía de Arousa, en 2011 o Centro Cultural da Deputación de Ourense, con "Meu Courel Imaxinario", en 2012 na galería Citania.

A "A flor de pel", "Mulleres x Mulleres" e "Arte e solidariedade" foron algunhas das mostras colectivas das que participou.

Asociacionismo cultural

Aurichu Pereira tamén desenvolveu unha intensa actividade no asociacionismo cultural de base, até o punto de facer parte da fundación da Agrupación Cultural O Galo, de Compostela. Parte desa faceta recóllese no libro Asociacionismo cultural en Galiza (1961-1975), onde se percorre a actividade cultural nos quince últimos anos da ditadura.

A pintora é filla dos mestres María Carballo e Xesús Pereira, quen foi represaliado polo franquismo e que educou, entre outros, o político e intelectual Xosé Manuel Beiras - quen lle dedicou un capítulo no seu libro de retratos editado por Laiovento- e o xurista e escritor Gonzalo Mourullo. Precisamente, Aurichu Pereira era a parella sentimental de Beiras desde os anos oitenta, tras separarse do escritor Salvador García Bodaño.

Beiras, Aurichu e Pisarello en xullo de 2020 (Imaxe: @G_Pisarello)

# data[].attributes.attachment_link.title
Falece aos 83 anos Aurichu Pereira, referente da pintura galega

# data[].attributes.attachment_link.description
A pintora compostelá, que comezou a exercitarse na arte, da man de Carlos Maside, faleceu na cuarta feira, 1 de novembro, aos 83 anos de idade.

# data[].attributes.headline
Video resumo da actividade na Biblioteca

# data[].attributes.subject
Video resumo da actividade na Biblioteca

# data[].attributes.attachment_link.title
Contos de terror na Biblioteca do Fontexería

# data[].attributes.headline
Visita do alumnado de Economía ao espazo A Maceta

# data[].attributes.subject
Visita do alumnado de Economía ao espazo A Maceta

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
9:30: Recepción de participantes (mostras de PCI)

10:00 Fórum sobre o PCI na educación.
- Conferencia de abertura.
* Aniceto Delgado (IPHA Instituto Patrimonio Histórico Andalucía España)
* David Felismino (ICOMOS Portugal)
Modera: Xerardo Pereiro. UTAD

11:30: Intervalo para café.

11.45: Mesa redonda aberta sobre a integración do PCI na educación.
-Oradores:
Carla Patrícia da Silva Ribeiro (Instituto Politécnico do Porto)
Luis Costa Vázquez (Universidade de Vigo)
Prof.a Dr.a Glória Solé (Universidade do Minho)
Modera: Paulo Jablonski (AGANTRO)

13:30: Sesión oficial de abertura institucional.

14:00: Xantar

16:00: Reunión de traballo cos presidentes das Facultades de educación e centros de formación do profesorado, responsables das licenciaturas en educación e formación do profesorado da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal.
Obxectivo: Analizar o papel do PCI na formación dos profesores e as posibilidades de integración do PCI galego-português nos currículos das titulacións educativas.
Coordina: Xosé Manuel Cid (Decano Facultade de Educación e Traballo Social)

17.00/17.15: Intervención de Ana Ruíz - Entidade do patrimonio vivo. UNESCO.

17:00/19.00: Mesa de reflexión e intercambio de experiencias de boas práticas co PCI inscritas na UNESCO na península ibérica. Participantes:
* A experiencia do Museo de Puçol en Elxe (Alacant)
* A experiencia de revitalización do saber tradicional da Cal de Morón (Sevilla)
* A metodoloxía de inventario do PCI do Montseny (Catalunya)
* O modelo Ponte...nas ondas! de boas prácticas. Escolas "modelo PNO!"

Modera: Alicia González Barreiro (UVIGO)

19:15 /21:00: Conferencia de Agustín Escolano Benito (CEINCE, Centro Internacional de Cultura Escolar de Berlanga de Duero)

Modera: Xosé Manuel Cid (UVIGO)

# data[].attributes.attachment_link.description
9:30: Recepción de participantes (mostras de PCI) 10:00 Fórum sobre o PCI na educación. - Conferencia de abertura. * Aniceto Delgado (IPHA Instituto Patrimonio Histórico Andalucía España) * David Felismino (ICOMOS Portugal) Modera: Xerardo Pereiro. UTAD 11:30: Intervalo para café. 11.45: Mesa redonda aberta sobre a integración do PCI na educación.

# data[].attributes.attachment_link.title
Magostoxería e Sobremesas do Magosto  23

# data[].attributes.attachment_link.title
Digochiño | David contra Goliat! #DígochoEu

# data[].attributes.attachment_link.description
O #DígochoEu é un proxecto de servizo público da CRTVG para achegar o galego dunha forma dinámica e entretida. Queremos ser un espazo aberto á participación da xente nova, da comunidade educativa. Axúdanos a espallar o #DígochoEu polo mundo enteiro!

# data[].attributes.attachment_link.title
Falece ‘Hematocrítico’, escritor, docente e coñecido tuiteiro coruñés

# data[].attributes.attachment_link.description
Miguel López, que tiña 47 anos, sufriu un infarto esta segunda feira.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Palabra do Ano 2023 | Portal das Palabras

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Por que promovemos esta idea

A lingua é un espello do que somos, do que queremos ser, do que nos ocupa e preocupa en cada momento a cadaquén, a todos e todas como sociedade. O lugar onde as palabras existen con máis intensidade é a actualidade, ese día a día compartido no que, como tan claro nos queda nestes tempos pandémicos, o público e o privado conflúen. Por iso escoller unha Palabra do Ano significa tomar ao mesmo tempo conciencia do valor da lingua e do que designan as palabras que eliximos e creamos.

Decidir colectivamente cal é a palabra que identifica o ano que remata é tamén un xeito de resumirmos como o vivimos. No bo ou no malo. E mesmo unha maneira de redimírmonos daquilo que se quere deixar atrás. Ou unha forma de agradecer o bo e de buscar acougo. Vós decidides. Vós tendes a palabra.