# data[].attributes.body
Gure eskolako patioan listorrak agertu ziren eta suhiltzaileak etorri ziren kentzera. Nola jokatu behar dugu?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Joxean Ostolaza eztigileak emango du hitzaldia liztor asiarrek sortzen dituzten arazoak ezagutarazteko. Bihar [otsailak 7] 19:00etan jarri dute hitzordua, kultur aretoan.

Liztor asiarrek sortzen dituzten arazoak ezagutu eta bertoko erleengan eta inguruarengan duten eragina nolakoa den ezagutzera emateko asmoz, Lea-Artibai Landa Garapenerako elkartea eta Bizkaiko Foru Aldundia elkarlanean aritu dira. Hori horrela, hitzaldia eskainiko du Joxean Ostolaza eztigileak bihar [otsailak 7], 19:00etan, Etxebarriko kultur aretoan.

Lea-Artibai Landa Garapenerako Elkarteko kideek azaldu dutenez, hitzaldian liztor asiarra zer den ezagutzeaz gain, erleengan duen eragina ezagutu ahal izago da: "Gure erleengan ez ezik, guregan eta inguruarengan ere eragina dute, eta hori azalduko du Ostalazak hitzaldian. Horrez gain, baita euren bizi zikloa nola den ere, bertoko erlearen bizi zikloarekin alderatuz".

Liztor asiarren erregina harrapatzeko momenturik egokiena urtarrila, otsaila eta martxoa bitartean dela adierazi dute, eta horretarako tranpak banatuko dituzte parte hartzaileen artean: "Oraindik ez daukagu material guztia tranpak emateko, baina, materiala daukagunean herritarren artean banatuko dugu euren etxean, inguruan, edo kabia ikusi duten tokietan jartzeko".

Helburua denen artean liztor asiarren kopurua jaistea den arren, kopuruz "asko" daudela nabarmendu dute: "BFAk datuak argitaratzen ditu zenbat aldiz bota edo apurtu behar izaten dituzten liztor asiarren habiak, eta egia esan, asko da. Urtez urteko datuak ateratzen ditugu eta ematen duenez liztor asiarren populazioa handitzen doa, beraz, garrantzitsua da herritar bakoitzak bere aportazioa egitea, bakoitzak bere borondatetik".

# data[].attributes.attachment_link.title
Liztor asiarren eta erleen inguruko hitzaldia eskainiko dute bihar Etxebarrian - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza

# data[].attributes.attachment_link.description
Liztor asiarrek sortzen dituzten arazoak ezagutu eta bertoko erleengan eta inguruarengan duten eragina nolakoa den ezagutzera emateko asmoz, Lea-Artibai Landa [...]

# data[].attributes.body
Jamboard ikasleekin partekatu eta ideia-jasa teknikaren bidez, gaiari buruz zer dakiten kontzeptu-mapa osatuko dugu.

# data[].attributes.attachment_link.title
ZER DAKIGU ERLEEI BURUZ? - Google Jamboard

# data[].attributes.attachment_link.description
The version of the browser you are using is no longer supported. Please upgrade to a supported browser. Dismiss

# data[].attributes.body
Gaiaren inguruan jakinmina pizteko bideoa ikusiko dute.

# data[].attributes.body
Gaian gehiago sakontzeko ulermen-fitxa

# data[].attributes.body
Zientzia arloko aldizkariko artikulua irakurri gaian gehiago sakonteko.

# data[].attributes.body
Taldean ikerketa egiteko proposamena.

# data[].attributes.body
Erleei buruz gehiago jakiteko

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hasiera batean harrigarria iruditu daiteke erleen pozoiaren erabilera min edo gaixotasunen aurreko tratamendu gisa erabil ahal izatea, baina hala da. Apiterapia erlearen produktuen erabilera sendagarrian oinarritzen da batez ere: eztia, polena, propoleoak, erregina-jelea, argizari eta pozoia. Osasun alorreko profesional ugari apiterapia erabiltzen hasi da; pozoiaren kasuan, erlea bera edo pozoi preparatu farmazeutikoa erabiltzen da (konprimituak, injekzioak, pomadak eta abar).

Biztanleriaren %98 baino gehiagok ez dio erleen ziztadei alergiarik. Erleak bere pozoia ziztatzen duenean, normala da min egitea, gorritzea, handitu eta eztenkada eman duen lekuan azkura izatea. Minutu pare bateko frogak zalantza argituko luke.

Apiterapia apikultura bezain zaharra da. Badirudi Hipokratesek -mendebaldeko medizinaren 'aitak'- ordurako erreumatismoa erleen pozoiaz tratatzen zuela, baita Carlomagnok (K. o. VII. mendean) jasaten zituen hezueri atakeak ere. Apiterapiaren historia modernoa Desjardins mediku frantziarrarekin hasi zen, 1859an teknika hauen inguruko lehendabiziko dokumentua argitaratu zuena, hain zuen ('Gaixotasun erreumatikoetan, erleen pozoiaren erabilera'). Beste erreferente historiko modernoa honako hau da: Phillip Terc Marburgeko mediku austriarra. 1888an hasi zen hainbat gaixotasun tratatzeko apitoxinaren erabileraren inguruko esperientziak argitaratzen. Bodog F. Bock medikua ere ezaguna da esparru honetan 1935an Erleen Pozoiarekin Terapeutika liburua idatzi baitzuen - apitoxinaren erabileraren inguruko liburu ederra-, Charles Marz (AEB), -min egiten zuten erreuma-puntutan apitoxinaren erabileraren bultzatzailea- eta Amber Rose (EEBB) adituekin batera - Azken honek erreuma-puntu hauek 3.000 urte lehenago Txinako adituen akupunturarenekin bat egiten dutela mantentzen du.

Edozein apikultoreri galdetuz gero, erleek beraiek 'aukeratzen' dituzten lekuetan ziztatzen dutela esango digu. Nahikoa da pertsona batek erlauntz baten aurrean atzealdea desestalita jartzea, zenbait erle, puntu jakin batzuetatik pasatzean, urduri jartzeko. azkenean, noski eztena ziztatuko dute. Dirudienez, honen zergatia erleek gehiegizko energia kontzentrazioa susmatzen dutelako ematen da eta besterik gabe, defendatu egiten dira; baina beren gorputzetan ioi positiboen presentziarengatik dela ere pentsatzen dute. Edozein kasutan, bitxia da minduta dauden puntu jakin batzuetan pintzaz sostengaturik jarrita ere, ez dutela ziztatzen ikustea, 'lekuan bertan' ez bada. Eta gorputzaren beste alde batera eraman eta deskarga hori jasotzen badute, ez dute 'defendatu' eta eztena ziztatzeko gehiegi itxaroten. Erleek non ziztatu 'jakingo' balute bezala da.

Apiterapiarekin (erleekin terapia) tratamendua jasotzen duten pertsonak gehien harritzen dituen fenomenoetako bat zera da, aurreraturiko fase batean, zenbait saioren buruan, erlearen ziztadura jasotzean, gaixoek, berriz ere, energia beren meridiano energetikoetatik igarotzen dela sentitzen dutela, baita akupunturaren puntu ezberdinen arteko komunikazioa ere. Izan ere, lehendabiziko akupuntoreek hauxe bera sentitu omen zuten beren gorputzetan eta ondoren beste materialekin probatuz, gaur egungo akupuntura orratzetara heldu arte. Are gehiago, Txinatarrak erleen ziztaden bidez ohartu zirela akupunturaz dioenik ere bada. Jakina da lehendabiziko ezti-biltzaileek lan egiten zuten bitartean ziztadak jasotzean, zenbait min kentzen zizkietela ikusi zutela. Ezagutza hau erlezain batengandik beste erlezainengana igorri da mendeetan zehar. Hauek, adibidez, ziztadek artritisa sendatzen dutela ziurtatu dute. Egia da, ordea.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dokuteka: Apiterapia, edo erleek sendatzeko duten gaitasuna

# data[].attributes.attachment_link.description
Ez da berria, inondik ere, erabilera hau eta gainera oso naturala eta benetan eraginkorra da hainbat gaixotasun tratatzeko; hauen artean, larriak (bihurdurak, kontusioak, krisi asmatikoak, zauriak, infekzioak eta abar), nahiz kronikoak daude (artritisa, tendinitisa, garatxoak, psoriasia, herpesa, lunbalgiak, asma, hipertentsioa, arritmia kardiakoak, Parkinsona eta abar).

# data[].attributes.body
Fitxa interaktibo honen bitartea, entzumenaren ulermena gazteleraz.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pruebas de evaluación de la competencia en comunicación lingüística - 3º de Educación Primaria

# data[].attributes.body
Esperimentu honen bitartez, pentsamendu zientifikoa bultzatzeko.

# data[].attributes.body
Gehiago sakontzeko.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cómo se hace la miel explicado para niños

# data[].attributes.body
Ulermen fitxa interktiboa gazteleraz.

# data[].attributes.attachment_link.title
Las abejas en peligro de extinción worksheet

# data[].attributes.attachment_link.description
Liveworksheets transforms your traditional printable worksheets into self-correcting interactive exercises that the students can do online and send to the teacher.

# data[].attributes.body
Entzumenaren ulermena.

# data[].attributes.attachment_link.title
Entzun adi-adi eta jarri animalia bakoitzzaren azpian zer motatsko harremana duen:

# data[].attributes.body
Gaiaren inguruan motibazioa pizteko.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
En los últimos años los científicos han aprendido muchas cosas sobre la capacidad cognitiva de las abejas. Esto ha supuesto una pequeña cura de humildad para el Homo sapiens y su cerebro con más de 86.000 millones de neuronas, puesto que las abejas (dotadas de uno diminuto y con menos de un millón de neuronas) son capaces de completar tareas mentales complejas -como operaciones aritméticas simples o comunicar información espacio-temporal precisa. Y en estas tareas son capaces de rivalizar con animales que tendemos a clasificar como superiores: aves, primates e incluso seres humanos en sus primeras etapas de desarrollo.

Uno de los últimos descubrimiento es que las distintas especies de abejas han desarrollado diferentes dialectos o versiones de su danza de comunicación adaptadas a sus circunstancias y entorno. Otro (más sorprendente si cabe), es que son capaces de realizar estimaciones numéricas. Es decir, que pueden aprender a comparar pequeños conjuntos (de hasta 6 unidades en el experimento que lo ha demostrado) de objetos diferentes y valorar cual contiene más "unidades". Una habilidad denominada "cognición numérica".

Pasatiempo 1: Rellena cada una de las seis celdas blancas que rodean a las grises con los números del 1 al 6, de modo que:

cada celda es ocupada por un número distinto.

el mismo número no figura en celdas adyacentes.

Un sofistificado nivel cognitivo

Hasta ahora, lo que se ponía en valor de las abejas era su elaborada estructura social y su desarrollado sentido de la democracia; su capacidad ingenieril, que en el reino animal solo logran igualar otros insectos sociales como las termitas (sin menospreciar a los castores); y su sofisticado sistema de comunicación, capaz de transmitir de forma precisa información espacio-temporal respecto a una fuente de alimento. Son capaces de codificar la distancia a la que se encuentra el alimento -y dirección de la misma en relación con la posición del sol en el cielo-, lo que de forma implícita transmite también el momento del día en el que es más accesible.

Sin embargo, en los últimos años los investigadores han descubierto una insospechada capacidad de las abejas para resolver problemas matemáticos numéricos. Esto requiere un sofisticado nivel cognitivo, pues implica capacidad para procesar reglas matemáticas registradas en la memoria a largo plazo y, simultáneamente, manejar información almacenada en la memoria a corto plazo. Ese es precisamente el tipo de problemas que emplea la ciencia del conocimiento comparativo para testar la capacidad de aprendizaje y procesamiento de los animales -el equivalente a un test de inteligencia, al no ser tareas o retos a los que se enfrentan en su entorno.

Así, recientemente y en sucesivas investigaciones, se ha constatado que las abejas pueden aprender a sumar y restar. También que pueden aprender a obtener una recompensa y a informar entonces a sus congéneres de cómo hacerlo. E incluso que pueden comprender el concepto de cero, una noción que a muchos niños pequeños les cuesta aprender.

Pasatiempo 2: Una ejemplo más complicado del mismo sudoku especial que planteamos en el anterior pasatiempo.

Un cerebro para inspirar inteligencia artificial

Si sorprendente es la capacidad cognitiva demostrada por las abejas, tanto o más lo es la aplicación que los investigadores pretenden darle. Al parecer, aunque la abejas solo disponen de un cerebro de menos de un millón de neuronas, éste optimiza su potencial al maximizar el número de conexiones entre neuronas. Así pues, el objetivo es estudiar el funcionamiento de las redes neuronales de los insectos para diseñar computadoras y sistemas de inteligencia artificial de mayor eficiencia. ¿Cómo? En lugar de intentar aumentar la capacidad de cálculo para afrontar problemas complejos de un modo convencional, inspirarse en la naturaleza para buscar otras vías alternativas que empleen solo una fracción de esa capacidad de procesamiento.

Un ejemplo concreto de esto se encuentra en la investigación de partida de este texto. Hasta ahora se asumía que para afrontar estimaciones numéricas era necesario un circuito neuronal circular que implicase a cuatro neuronas, cada una de ellas asociada a una de estas operaciones o reglas matemáticas: "igual a", "mayor que", "menor que" y "cero" o "nada". Sin embargo, el trabajo con las abejas ha llevado a identificar un modelo mucho más simple, basado en una única neurona y en un circuito de conexiones ramificado o en red.

Soluciones

Miguel Barral

# data[].attributes.attachment_link.title
El sudoku de las abejas que saben contar | OpenMind

# data[].attributes.attachment_link.description
En los últimos años los científicos han aprendido muchas cosas sobre la capacidad cognitiva de las abejas. Esto ha supuesto una pequeña cura de humildad para el Homo sapiens y su cerebro con más de 86.000 millones de neuronas, puesto que las abejas (dotadas de uno diminuto y con menos de un millón de neuronas) [...]Leer más...

# data[].attributes.body
Proiektua bukatzeko komunitaterako proiektua.

# data[].attributes.attachment_link.description
Check out this Document (A4) designed by IRENE URRIOLABEITIA.

# data[].attributes.body
Gaiari buruz ikasi dutena adieraziko dute txantiloi honetan.