# data[].attributes.headline
Οδηγίες Μελέτης

# data[].attributes.subject
Οδηγίες Μελέτης

# data[].attributes.body
Αγαπητοί σπουδαστές,
Συστήνεται να μελετήσετε αρχικά την παρουσίαση με τίτλο "Η θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και η πολυπλοκότητα της πολυμορφικής της διάστασης" στο Genial.ly και να απαντήσετε στις δραστηριότητες και τις ασκήσεις αυτοαξιολόγησης για να κατανοήσετε πλήρως το εκπαιδευτικό υλικό. Στη συνέχεια, αφού ολοκληρώσετε τη μελέτη σας, απαντήστε στο ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης, το οποίο έχει σχεδιαστεί στο λογισμικό Kahoot. Θα χρειαστείτε τον υπολογιστή σας και ένα smartphone ή tablet.
Βήματα για την είσοδο στο ερωτηματολόγιο:
1. Από τον υπολογιστή σας πατήστε πάνω στο ερωτηματολόγιο
2. Συνεχίστε πατώντας "Continue as guest"
3. Επιλέξτε "Classic Mode"
4. Σκανάρετε με το smartphone ή το tablet το QR code
5. Αντιγράψτε στο Google το κείμενο που σας εμφανίζει
6. Γράψτε το όνομά σας και μόλις το δείτε στην οθόνη του υπολογιστή είστε έτοιμοι για να ξεκινήσετε πατώντας το κουμπί START.
Σας ευχόμαστε καλή μελέτη!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η θεωρία της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και η πολυπλοκότητα της πολυμορφικής της διάστασης

2

1

4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Επεξήγηση Εικονιδίων

Προσδοκώμενα Αποτελέσματα

Εισαγωγικές Παρατηρήσεις

Ενότητα 1.1

Ενότητα 1.2

Ενότητα 1.3

Ενότητα 1.4

Ενότητα 1.5

Ενότητα 1.6

Ενότητα 1.7

Ενότητα 1.8

Έννοιες Κλειδιά

Παραπομπές

Ευχαριστούμε

Αντί Επιλόγου

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΕΙΚΟΝΙΔΙΩΝ

ΔραστηριότηταΆσκηση ΑυτοαξιολόγησηςΠαράλληλο ΚείμενοΣύνοψηΠαραπομπές

Μετάβαση στο Μενού ΠεριεχομένωνΜετάβαση στην αρχή ενότητας/υποενότηταςΣχόλιο ΜελέτηςΜετάβαση σε σελίδαΣημαντική Πληροφορία

2

Προσδοκώμενα Αποτελέσματα

Να διακρίνουν ποικίλες τυπολογίες και ταξινομήσεις του όρου Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (εξΑΕ) σε διάφορες χώρες και χρονικές περιόδους Να αντιληφθούν τους λόγους που δεν αναπτύχθηκε νωρίτερα μια σαφής επιστημονική θεωρία για την εξΑΕΝα κατανοήσουν πώς διαφορετικά επιστημονικά πεδία συνέβαλαν στην ανάπτυξη της εξΑΕΝα εκτιμήσουν τη σημασία της εξΑΕ διαχρονικά αλλά και στη σύγχρονη εποχή Να αντιληφθούν το ρόλο των ΤΠΕ στην εξΑΕΝα αναγνωρίσουν τους τρόπους με τους οποίους επιτυγχάνεται η μάθηση στην εξΑΕΝα κατανοήσουν τα χαρακτηριστικά της θεμελίωσης μιας επιστημονικής θεωρίας εξΑΕ και να μπορούν να τα αναγνωρίσουν σε διαφορετικά προγράμματα πανεπιστημίων.

ΕΝΝΟΙΕΣ - ΚΛΕΙΔΙΑ

Εξ αποστάσεως εκπαίδευσηΕπιστημονική θεωρίαΙστορική αναδρομή εξ αποστάσεως εκπαίδευσηςΕννοιολογική αποσαφήνισηΑνοικτή εκπαίδευσηΤυπολογίες εξΑΕΠολυμορφική εξΑΕΗλεκτρονική μάθηση

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Το κεφάλαιο χωρίζεται σε οκτώ ενότητες όπου σκοπός είναι μέσα από σύνθεση μιας επιστημονικής θεωρίας και από την διερεύνηση συγκεκριμένων λογισμικών, να φτάσουμε στη θεμελίωση μιας αποδεκτής θεωρίας για την Ανοικτή και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η πρώτη ενότητα ξεκινάει λέγοντας ότι η εξΑΕ αποτελείται από ένα ολοκληρωμένο υποσύστημα που τροφοδοτεί θεσμικά, οργανωτικά και λειτουργικά τις εφαρμογές της. Επιπλέον ότι δεν υπάρχει ένας τρόπος λειτουργίας και εφαρμογής καθώς παρουσιάζει πληθώρα μοντέλων. Στην συνέχεια, θα δούμε την εξΑΕ ως πολυμορφική να συνδέεται με την απόλυτη ελευθερία επιλογών στα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας.

Στη δεύτερη ενότητα δίνεται το περίγραμμα της θεωρίας με στοιχεία που χαρακτηρίζουν μια επιστημονική θεωρία, δηλαδή ότι δεν έχει τη μορφή δόγματος, αμφισβητείται διαρκώς, διαφοροποιείται/εμπλουτίζεται/αντικαθίσταται κι έχει τις τεχνολογικές της θέσεις που, αν είναι κατάλληλες, εναρμονίζονται με τη ζητούμενη θεωρία. Στην ίδια ενότητα θα γνωρίσετε λόγους για τους οποίους καθυστέρησε πολύ η ανάπτυξη και διαμόρφωση μιας θεωρίας για την ΑεξΑΕ.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Στην τρίτη ενότητα θα δούμε για την ωρίμανση της τεχνολογίας όπου έχει επηρεάσει πολλές εκπαιδευτικές εφαρμογές. Επίσης, κάθε εκπαιδευτική εφαρμογή έχει επηρεαστεί από τους εκάστοτε περιβαλλοντικούς παράγοντες (κοινωνικούς, ιστορικούς) που έχει αναδειχθεί. Τέλος, μέσα από τον ψυχρό πόλεμο άνοιξε μια νέα αγορά ενθαρρύνοντας την μετανάστευση ανθρώπων με εξειδικευμένες γνώσεις σε βιομηχανία και τεχνολογία και η οικονομική ύφεση μείωσε τις επιχορηγήσεις στην εκπαίδευση.

Στην τέταρτη ενότητα γίνεται η εισαγωγή της πληροφορικής στην εκπαίδευση και δημιουργεί μια σειρά από αρχές οι οποίες επιδίωξαν να υιοθετήσουν την οντότητα της εξΑΕ. Η πληροφορική δημιούργησε νέα δεδομένα, ξεπερνώντας τις εκπαιδευτικές εφαρμογές, αναπτύσσοντας έτσι, ένα νέο περιβάλλον. Επιπλέον, η χρήση του διαδικτύου περιγράφεται ως παρουσίαση 'εικονικής' επικοινωνίας. Τέλος, θα δούμε για την εξΑΕ στη Β. Αμερική, πώς αντιμετωπίζεται ως τεχνολογική και οργανωτική οντότητα, ενώ στην Ευρώπη εστιάζει στις παιδαγωγικές διαδικασίες.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Στη πέμπτη ενότητα γίνεται αναφορά στη διδακτική πράξη και αναλύεται πως - λανθασμένα - επικρατεί η άποψη ότι η μάθηση είναι προϊόν, το οποίο μεταφέρεται διά μέσου της διδακτικής πράξης από μία πηγή σε μια άλλη. Επιπλέον, δεν υπάρχει μεταφορά/μεταβίβαση της γνώσης, από τους διδάσκοντες στους διδασκόμενους αλλά εκείνο που υπάρχει (έκτη ενότητα) είναι ότι η μάθηση είναι προϊόν που αποκαλύπτεται από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο κι αυτό αποτελεί το κλειδί της επιστημονικής προσέγγισης της ΑεξΑΕ.

Η έβδομη ενότητα, αναφέρεται στο επιστημονικό πεδίο της ΑεξΑΕ καθώς και στα δεκαπέντε ερευνητικά πεδία που αναγνωρίζονται σ' αυτή, σύμφωνα με τον Holmberg (1986). Επιπρόσθετα, στα πεδία της εξΑΕ έχουν διαμορφωθεί και έχουν προκύψει νέα πολυδιάστατα ή κοινά σημεία, ή έχουν αναδειχθεί διαφορετικά.

Κλείνοντας, στην όγδοη ενότητα αναλύονται τα πέντε στοιχεία και προϋποθέσεις που θεμελιώνουν μια επιστημονική θεωρία. Στοιχεία/προϋποθέσεις τα οποία βρίσκουν εφαρμογή στη θεωρία που αναπτύχθηκε για την Ανοικτή και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Επιπλέον, πληροφορεί και ενημερώνει για το γνωστικό αντικείμενο που πραγματεύεται και είναι σαφής ως προς την διατύπωση της φυσιογνωμίας του περιεχομένου.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1

Προλεγόμενα στην αποσαφήνιση του πεδίου

Ο όρος "εξ αποστάσεως εκπαίδευση" χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1970. Επίσημα επιλέχθηκε το 1982, όταν το International Council for Correspondence Education άλλαξε την ονομασία του σε International Councilfor Distance Education. Σήμερα πλέον η ονομασία του Παγκόσμιου Συμβουλίου είναι: International Council for Open Distance Education. Τα ερωτήματα που τίθενται τα τελευταία χρόνια για την ταυτότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μας οδηγούν σε προβληματισμούς για το τι συνιστά ένα σύστημα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το σύστημα αυτό δεν αποτελείται μόνο από ένα παιδαγωγικό πλαίσιο, αλλά από ένα ολοκληρωμένο εύθραυστο υποσύστημα που τροφοδοτεί θεσμικά, οργανωτικά και λειτουργικά τις εφαρμογές της εξ αποστάσεως.Ταυτόχρονα οι εφαρμογές της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης έχουν παρουσιάσει μια πληθώρα μοντέλων έχοντας αναδείξει το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος λειτουργίας και εφαρμογής της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, ούτε μια μορφή εξάσκησής της. Αυτός ο ισχυρισμός απορρέει από την ίδια την προσέγγιση ορισμένων θεωρητικών για το τι είναι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση και από την πληθώρα ορισμών και ερμηνειών για αυτήν.

Η εξΑΕ αποτελείται από ένα ολοκληρωμένο υποσύστημα που τροφοδοτεί θεσμικά, οργανωτικά και λειτουργικά τις εφαρμογές της

Στην εξΑΕ δεν υπάρχειένας τρόπος λειτουργίαςκαι εφαρμογήςκαθώς παρουσιάζειπληθώρα μοντέλων

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.1.1

Προς ένα ολοκληρωμένο ορισμό για την εξΑΕ

Η εξ αποστάσεως πολυμορφική εκπαίδευση έχει την ιδιαιτερότητα ότι ενώ δανείζεται στοιχεία θεωρίας και εφαρμογών από άλλες μορφές και εμπειρίες εκπαίδευσης, διαφέρει από αυτές. Από τη μία πλευρά, η ίδια δεν αποτελεί ένα ολοκληρωμένο τυπικό σύστημα ή βαθμίδα εκπαίδευσης, όπως η πρωτοβάθμια ή η δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Δεν είναι εκπαιδευτική πολιτική ή τακτική, όπως η δια βίου μάθηση ή η συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Ούτε ανήκει στην σφαίρα της εκπαίδευσης ενηλίκων, η οποία απευθύνεται σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού ή ηλικίας και, κατά κύριο λόγο, σχετίζεται με την δια βίου μάθηση και την συνεχιζόμενη κατάρτιση. Επίσης, όπως και άλλα εκπαιδευτικά επιστημονικά πεδία, δεν αποτελεί ένα σύνολο με οδηγίες του τύπου 'πρακτικές οδηγίες εφαρμογής της' ή 'το αλφαβητάρι του καλού εξ αποστάσεως δασκάλου'.

ΤΟΤΕ ΤΙ ΕΙΝΑΙ; Από την άλλη πλευρά, δεν ορίζεται ούτε ως κατάρτιση με απαιτήσεις εξειδικευμένων ικανοτήτων για τους αποδέκτες και εμπλεκόμενους. Δεν είναι ούτε εκπαιδευτική τεχνολογία, κατά την οποία, στην καλύτερη περίπτωση, χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες τεχνικές και τεχνολογικές εφαρμογές διδασκαλίας και μάθησης.

Η εξΑΕ ως εκπαίδευση ενώ δανείζεται στοιχεία από άλλες μορφές εκπαίδευσης, διαφέρει από αυτέςΗ εξΑΕδεναποτελεί ένα ολοκληρωμένο τυπικό σύστημα,δεν είναιεκπαιδευτική πολιτική, σύνολο οδηγιών ή κατάρτισης

Η εξ αποστάσεως πολυμορφική εκπαίδευση, ως ευέλικτη εκπαιδευτική εφαρμογή, συνδέεται με την απόλυτη ελευθερία επιλογών στα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας και επικοινωνίας. Επίσης, στη διαχείριση των μέσων μεταφοράς της πληροφορίας και στα σημεία που εμπλέκονται οι διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης ακολουθεί ένα ανεξάρτητο μετρήσιμο δρόμο επιλογών, οι οποίες καθιστούν αυτόνομο επιστημονικό και ερευνητικό πεδίο στον ευρύτερο τόπο των επιστημών της αγωγής, πολύ περισσότερο, που το πεδίο ολοκληρώνεται με στοιχεία οικονομικών και ψυχοκινητικών δεδομένων, και εκπαιδευτικής στρατηγικής και πολιτικής.

Η εξΑΕ ως πολυμορφική συνδέεται με την απόλυτηελευθερία επιλογώνστα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας

Η άποψη ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση ορίζεται ως εκπαίδευση, κατά την οποία, υπάρχει μια φυσική απόσταση μεταξύ ενός πομπού και κάποιων αποδεκτών είναι τουλάχιστον απλοϊκή και παραπέμπει σε απλουστευμένες παρερμηνείες περασμένων εποχών. Από το 1998 (Lionarakis, 1998) έχει προταθεί η έννοια της πολυμορφικότητας και έχει τονισθεί η προβληματική και αποπροσανατολιστική διάσταση της "εξ αποστάσεως", η οποία δεν αναφέρεται σε εκπαιδευτικά ή παιδαγωγικά δεδομένα, αλλά στην απλοϊκή ερμηνεία μιας φυσικής απόστασης. Συγκεκριμένα αναφέρεται:

Η εξΑΕ ορίζεται ως η εκπαίδευση, κατά την οποία υπάρχει μια φυσική απόσταση

Η πολυμορφική εκπαίδευση προτείνεται ως όρος, ο οποίος οριοθετεί τη διάσταση της απόστασης μέσα σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο προσεγγίσεων α) ποιότητας και β) χρήσης μέσων και εργαλείων. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση από τη φύση της θα πρέπει να περιέχει εκπαιδευτικό υλικό προσανατολισμένο στη μάθηση και τη διδασκαλία. Τα μέσα που χρησιμοποιεί (έντυπο υλικό, οπτικοακουστικά, νέες τεχνολογίες κ.α.) δε βασίζονται πάντα σε μια ποιοτική προσέγγιση. Από τη στιγμή όμως που τα δεδομένα αυτά καλύπτονται και η εκπαίδευση από απόσταση καλύπτει όχι μόνο τα μέσα, αλλά και τις αρχές μάθησης και διδασκαλίας, τότε διαφοροποιείται και δύναται να καλείται πολυμορφική εκπαίδευση. Έτσι, ο όρος "πολυμορφική εκπαίδευση" λαμβάνει μια ιδιαίτερη αξία και υποδηλώνει την ποιοτική εκπαίδευση που λειτουργεί με αρχές μάθησης και διδασκαλίας σε ένα εξ αποστάσεως περιβάλλον (Lionarakis, 1998)

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.1.2

Τι είναι τελικά η εξΑΕ;

Η εξ αποστάσεως πολυμορφική εκπαίδευση, ως ευέλικτη εκπαιδευτική εφαρμογή, συνδέεται με την απόλυτη ελευθερία επιλογών στα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας και επικοινωνίας. Επίσης, στη διαχείριση των μέσων μεταφοράς της πληροφορίας και στα σημεία που εμπλέκονται οι διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης ακολουθεί ένα ανεξάρτητο μετρήσιμο δρόμο επιλογών, οι οποίες καθιστούν αυτόνομο επιστημονικό και ερευνητικό πεδίο στον ευρύτερο τόπο των επιστημών της αγωγής, Πολύ περισσότερο, που το πεδίο ολοκληρώνεται με στοιχεία οικονομικών και ψυχοκινητικών δεδομένων, και εκπαιδευτικής στρατηγικής και πολιτικής. Η άποψη ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση ορίζεται ως εκπαίδευση, κατά την οποία, υπάρχει μια φυσική απόσταση μεταξύ ενός πομπού και κάποιων αποδεκτών είναι τουλάχιστον απλοϊκή και παραπέμπει σε απλουστευμένες παρερμηνείες περασμένων εποχών. Από το 1998 (Lionarakis, 1998)έχει προταθεί η έννοια της πολυμορφικότητας και έχει τονισθεί η προβληματική και αποπροσανατολιστική διάσταση της "εξ αποστάσεως", η οποία δεν αναφέρεται σε εκπαιδευτικά ή παιδαγωγικά δεδομένα, αλλά στην απλοϊκή ερμηνεία μιας φυσικής απόστασης.

Η εξΑΕ ως πολυμορφική συνδέεται με την απόλυτηελευθερία επιλογώνστα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας.

Συγκεκριμένα αναφέρεται:Η πολυμορφική εκπαίδευση προτείνεται ως όρος, ο οποίος οριοθετεί τη διάσταση της απόστασης μέσα σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο προσεγγίσεων α) ποιότητας και β) χρήσης μέσων και εργαλείων. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση από τη φύση της θα πρέπει να περιέχει εκπαιδευτικό υλικό προσανατολισμένο στη μάθηση και τη διδασκαλία. Τα μέσα που χρησιμοποιεί (έντυπο υλικό, οπτικοακουστικά, νέες τεχνολογίες κ.α.)δε βασίζονται πάντα σε μια ποιοτική προσέγγιση. Από τη στιγμή όμως που τα δεδομένα αυτά καλύπτονται και η εκπαίδευση από απόσταση καλύπτει όχι μόνο τα μέσα, αλλά και τις αρχές μάθησης και διδασκαλίας,τότεδιαφοροποιείται καιδύναται να καλείται πολυμορφική εκπαίδευση. Έτσι, ο όρος "πολυμορφική εκπαίδευση" λαμβάνει μια ιδιαίτερη αξία και υποδηλώνει την ποιοτική εκπαίδευση που λειτουργεί με αρχές μάθησης και διδασκαλίας σε ένα εξ αποστάσεως περιβάλλον (Linarakis, 1998)

Η εξΑΕ ορίζεται ως η εκπαίδευση, κατά την οποία υπάρχει μια φυσική απόσταση

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.1.3

Λόγοι αδυναμίας ολοκληρωμένου ορισμού για την εξ ΑΕ

Ακόμα παλαιότερα, ο Devlin (1989) σε κριτική του στον Holmberg για το κατά πόσο η εξ αποστάσεως εκπαίδευση μπορεί να θεωρηθεί ένας ανεξάρτητος επιστημονικός κλάδος σημειώνει ότι: "η έννοια της 'εξ αποστάσεως' είναι ένα αυτονόητο και παραγνωρισμένο σημείο αναφοράς. Η έννοια αυτή θα πρέπει να αντικατασταθεί από τη γεωγραφική και χωρική ερμηνεία της και να της αποδοθεί ένα ψυχοκοινωνικό πλαίσιο".Η έννοια "εξ αποστάσεως πολυμορφική εκπαίδευση" ή πιο απλά, "πολυμορφική εκπαίδευση" είναι ένας όρος που προσδίδει την πραγματική διάσταση της επιλογής μας. Η έννοια "εξ αποστάσεως" εξακολουθεί να ορίζει τη γεωγραφικής και χωρική δυνατότητα των εναλλακτικών επιλογών. Η έννοια της "εκπαίδευσης" την κατατάσσει με ακρίβεια στη σφαίρα των παιδαγωγικών, των εκπαιδευτικών θεσμών και των επιστημών της αγωγής. Η δε έννοια της "πολυμορφικής" ορίζει τις πολλαπλές δυνατότητες επιλογών και προσαρμογών που διαθέτει, για να αποτελέσει μια διαδικασία εκπαίδευσης με περιεχόμενο όμοιο με αυτό της τυπικής ή άτυπης εκπαίδευσης οποιουδήποτε τύπου και μορφής.

Η έννοια της εξΑΕ ως ανεξάρτητος επιστημονικός κλάδος πρέπει να αντικατασταθεί με τη γεωγραφική και χωρική ερμηνεία και να της αποδοθεί ψυχοκοινωνικό πλαίσιο

Μαζί με το ψυχοκοινωνικό πλαίσιο απαραίτητο είναι να δοθεί και μια παιδαγωγική και εκπαιδευτική διάσταση, οι οποίες αποσαφηνίζουν σειρά θεμάτων διδασκαλίας και μάθησης, εκπαιδευτικών επιλογών διαφόρων τύπων, αλλά κυρίως κατατάσσουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε ένα πεδίο των επιστημών της αγωγής με σαφείς και συγκεκριμένους επηρεασμούς από άλλα επιστημονικά πεδία που θα αναλύσουμε παρακάτω.

Η έννοια εξ ΑΕ ορίζει την γεωγραφική θέση και χωρική δυνατότητα επιλογώνΜε τον όρο "μάθηση" εντάσσεται στις επιστήμες της αγωγής,ενώ της "πολυμορφικής" δηλώνει τις πολλαπλές επιλογές

Η πολυμορφικότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης αντιπροσωπεύει μια αντίληψη, μια διάσταση, μια φιλοσοφία και μία μεθοδολογία συγκεκριμένων παιδαγωγικών πρακτικών διδασκαλίας και μάθησης.Οι προσπάθειες να δοθούν κάποιοι ορισμοί για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση φανερώνουν την πολυπλοκότητα της και τις δυνατότητες προσαρμογών της σε πλειάδα διαφορετικών μορφών εκπαιδευτικής πρακτικής. Ένας συνολικά αποδεκτός ορισμός για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι αδύνατον να δοθεί. Αυτό που μπορεί να γίνει είναι να εντοπισθούν ορισμένα σημαντικά κριτήρια εκπαιδευτικής, παιδαγωγικής, χωροταξικής και διαχειριστικής μορφής, και, με βάση αυτά, όπως θα δούμε παρακάτω, να προσδιοριστεί ένας ορισμός που θα ανταποκρίνεται στις εκάστοτε ανάγκες.

Ηπολυμορφικότητατης εξΑΕ αντιπροσωπεύει μια αντίληψη, μια διάσταση, μια φιλοσοφία και μια μεθοδολογία

Στην πράξη, είναι πολυδιάστατη, πολύ-λειτουργική, ευέλικτη, μαζική, εξατομικευμένη, δημοκρατική, προσαρμόσιμη, ποιοτική, αποτελεσματική, εξ αποστάσεως, πρόσωπο με πρόσωπο, συμβατική, διαθεματική, όλων των βαθμίδων, συμπληρωματική ψηφιακή κάθε τύπου, με δυνατότητες πολλών εναλλακτικών επιλογών και προσαρμογών.

Οι ορισμοί που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια διαμορφώνονται, όπως έχουμε ήδη σημειώσει, με βάση τις ανάγκες των εμπλεκόμενων και, ασφαλώς με βάση τις χρονικές αναπροσαρμογές των μέσων μεταφοράς της πληροφορίας και τους εκάστοτε εκπαιδευτικούς προβληματισμούς. Όπως ήδη έχει αναφερθεί (Λιοναράκης, 2005):"Έτσι λοιπόν, για τον Hilary Perraton (1988) η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία, κατά την οποία ένα μεγάλο μέρος της διδασκαλίας καθοδηγείται από κάποιον που βρίσκεται σε χώρο και χρόνο σε απόσταση από τον σπουδαστή(σ. 34).Πιο μηχανιστικά, για το Τμήμα Εκπαίδευσης του Office of Educational Research and Improvement την Η.Π.Α. (Bruder, 1989) η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι η εφαρμογή των τηλεπικοινωνιών και των ηλεκτρονικών μέσων, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους σπουδαστές να λαμβάνουν καθοδήγηση (instruction), η οποία πηγάζει από έναν απομακρυσμένο φορέα.

Ο Rumble (1989) σκιαγραφεί έναν ορισμό για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση με βάση τέσσερα σημεία.Για τον Keegan (1988), υπάρχουν τέσσερις κεντρική άξονες που μπορούν να στοιχειοθετήσουν τα σημεία για διαμόρφωση ενός ενιαίου ορισμού της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.Με αφορμή τους παραπάνω τέσσερις άξονες, ο Keegan όρισε πέντε βασικά στοιχεία, με τα οποία συνέθεσε ένα γενικό ορισμό της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.Για τους Garrison και Shale (1987) μέσα στη λογική χρήσης προηγμένης τεχνολογίας στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, η προσέγγιση του ορισμού του Keegan ήταν πολύ στενή και δεν εναρμονιζόταν με την υπάρχουσα πραγματικότητα και τις μελλοντικές δυνατότητες. Πρότειναν τα παρακάτω τρία κριτήρια, που θεώρησαν ως 'ουσιαστικά για τον χαρακτηρισμό της διαδικασίας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης'.

Σε οποιαδήποτε διαδικασία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης θα πρέπει να υπάρχει: ένας δάσκαλος (teacher) και ένας ή περισσότεροι σπουδαστές, επίσης ένα σχέδιο - υλικό μαθήματος, το οποίο ο δάσκαλος είναι ικανός να διδάξει και ο σπουδαστής προσπαθεί να μάθει.Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι μια μέθοδος εκπαίδευσης κατά την οποία ο σπουδαστής είναι φυσικά ξεκομμένος από τον δάσκαλο. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει από μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες μορφές εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης πρόσωπο με πρόσωπο.Στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση οι σπουδαστές είναι φυσικά ξεκομμένοι από τον εκπαιδευτικό φορέα, ο οποίος χορηγεί τη διδασκαλία - καθοδήγηση (instruction).Η επικοινωνία (contact) διδασκαλίας / μάθησης απαιτεί ο σπουδαστής να διδαχθεί, να αξιολογηθεί, να δοθούν οδηγίες και εκεί που είναι απαραίτητο, να προετοιμαστεί για τις εξετάσεις. Αυτά θα πρέπει να επιτευχθούν με επικοινωνία και από τα δύο μέρη. Η μάθηση μπορεί να αποκτηθεί ατομικά ή σε ομάδες. Και στις δύο περιπτώσεις επιτυγχάνεται με τη φυσική απουσία του δασκάλου.

Η Γαλλική κυβέρνηση, ως μέρος ενός νόμου που ψηφίστηκε στη Γαλλική βουλή το 1971, ορίζει την εξ αποστάσεως εκπαίδευση ως "την εκπαίδευση, η οποία ή δεν απαιτεί τη φυσική παρουσία του δασκάλου που έχει αναλάβει να την υλοποιήσει σε ένα φυσικό περιβάλλον εκπαίδευσης, ή την εκπαίδευση στην οποία ο δάσκαλος βρίσκεται περιστασιακά ή για συγκεκριμένους σκοπούς."Σύμφωνα με τον Borje Holmberg, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση καλύπτει τις περισσότερες μορφές εκπαίδευσης όλων των επιπέδων, κατά τις οποίες οι σύμβουλοι - καθηγητές (tutors) δεν είναι παρόντες με συνεχή και άμεση επιτήρηση των σπουδαστών σε αίθουσες διδασκαλίας ή στους ίδιους χώρους, ωστόσο οι σπουδαστές ωφελούνται από τον σχεδιασμό, την καθοδήγηση και τη διδασκαλία του εκπαιδευτικού φορέα.Ο Otto Peters έδωσε έμφαση στο ρόλο της τεχνολογίας, τονίζοντας ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση / διδασκαλία (Fernunterricht) είναι μια μέθοδος που μεταδίδει τη γνώση, δεξιότητες και στάσεις / συμπεριφορές και η οποία καθίσταται ορθολογική με το να εφαρμοστεί στον καταμερισμό της εργασίας και στις οργανωτικές αρχές, καθώς επίσης με την εκτεταμένη χρήση των τεχνικών μέσων, ιδιαίτερα για την παραγωγή υψηλού επιπέδου διδακτικού υλικού, το οποία θα είναι σε θέση να καθοδηγήσει μεγάλους αριθμούς σπουδαστών ταυτόχρονα όπου και αν ζουν. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι μια βιομηχανοποιημένη μορφή διδασκαλίας και μάθησης.Σύμφωνα με τον Michael Moore η σχετική έννοια της "εξ αποστάσεως διδασκαλίας" ορίσθηκε ως "η οικογένεια, το σύνολο δηλαδή μεθόδων καθοδήγησης (instruction), κατά την οποία οι πρακτικές της διδασκαλίας εκτελούνται ξεχωριστά από τις πρακτικές της μάθησης, συμπεριλαμβανομένων αυτών που σε μια συνεχόμενη κατάσταση θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με την παρουσία των σπουδαστών, έτσι ώστε η επικοινωνία μεταξύ διδάσκοντα και διδασκομένων να διευκολυνθεί με έντυπο υλικό, ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο.

Ο σχεδόν απόλυτος διαχωρισμός μεταξύ διδάσκοντα και διδασκόμενου σε όλη τη διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας (αυτό την διαφοροποιεί από τη συμβατική εκπαίδευση).Ο επηρεασμός ενός εκπαιδευτικού φορέα στο σχεδιασμό και στην προετοιμασία του διδακτικού / μαθησιακού υλικού, καθώς και οι παροχές υπηρεσιών υποστήριξης των σπουδαστών (αυτό το διαφοροποιεί από την ιδιωτική εκπαίδευση και τα προγράμματα "άνευ διδασκάλου")Η χρήση έντυπου υλικού, ηχητικού, οπτικού, βίντεο ή υπολογιστή στο να συνενώσει τον διδάσκοντα με τον διδασκόμενο και να μεταφέρει το υλικό του μαθήματοςΗ παροχή αμφίδρομης επικοινωνίας έτσι ώστε ο σπουδαστής να μπορέσει να ωφεληθεί ένα διάλογο (αυτό την διαφοροποιεί από διαφορετικές χρήσεις της τεχνολογίας στην εκπαίδευση)Ο σχεδόν απόλυτος διαχωρισμός της ομάδας των σπουδαστών κατά τη διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας, έτσι ώστε ο κάθε σπουδαστής να διδάσκεται ως μονάδα και όχι σε ομάδες, με την πιθανότητα ορισμένων συναντήσεων για λόγους διδακτικής και κοινωνικοποίησης (Keegan στο Holmberg, 1995, σελ. 5).

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας μεταξύ διδάσκοντα και διδασκομένων δε γίνεται σε συνεχή βάσηΗ εξ αποστάσεως εκπαίδευση θα πρέπει να χρησιμοποιεί αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ διδάσκοντα και διδασκομένων με το σκεπτικό και τη λογική της διευκόλυνσης και υποστήριξης της εκπαιδευτικής διαδικασίαςΗ εξ αποστάσεως εκπαίδευση χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να επιτύχει την απαραίτητη αμφίδρομη επικοινωνία.

Όλες οι παραπάνω προσεγγίσεις αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό την εποχή που εκφράστηκαν, καθώς και τους κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς προβληματισμούς και επηρεασμούς της χρονικής περιόδου. Η περίοδος των δέκα αυτών ετών (1985-1995), κατά τα οποία εκφράστηκαν οι πιο πάνω απόψεις, είναι η περίοδος της ταχύτατης τεχνολογικής ανάπτυξης και ιδιαίτερα των προσωπικών υπολογιστών, αλλά ταυτόχρονα και η περίοδος ίδρυσης των περισσότερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ή συμβατικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που υιοθετούν εξ αποστάσεως εκπαιδευτικά προγράμματα. Το να δοθεί ένας ορισμός της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης με βάση ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό μοντέλο ή με βάση την εμπειρία που κάποιος διαθέτει, υπάρχει ο κίνδυνος να αποδώσει προσωπικές ανησυχίες και προβληματισμούς. Αυτό όμως που μπορεί να γίνει, χωρίς να υπάρχουν φόβοι αυθαίρετων προσωπικών εκτιμήσεων, είναι να εντοπισθούν τα κριτήρια και οι παράγοντες για μια αναλυτική ερμηνεία ή ακόμα και ορισμό της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης" (Λιοναράκης, 2005)

Ίσως τα πιο σημαντικά κριτήρια, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν και να δώσουν στοιχεία, ώστε να αποτυπώσουν τα δεδομένα για έναν ορισμό της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και τα οποία ο ερευνητής θα πρέπει να πάρει υπόψη του στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας ενός μοντέλου εφαρμογής, είναι τα εξής:1. Ο μαθητής2. Ο δάσκαλος (καθηγητής - σύμβουλος)3. Η μάθηση4. Η διδασκαλία5. Η επικοινωνία6. Το μαθησιακό / διδακτικό υλικό (σχεδιασμός, ανάπτυξη, παραγωγή και διανομή του)7. Ο τόπος8. Ο χρόνος9. Ο εκπαιδευτικός φορέας10. Η αξιολόγηση

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΜελετώντας το επιστημονικό άρθρο "Ηλεκτρονική μάθηση: η πολυσημία και πολυπλοκότητα της έννοιας: Μία συστηματική βιβλιογραφική επισκόπηση", να ετοιμάσετε μια παρουσίαση των βασικών κατηγοριών των ορισμών για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση (500 λέξεις).

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΣε ένα κείμενο 350 λέξεων, εξηγείστε τους λόγους για τους οποίους δε μπορεί να υπάρξει ένας συνολικά αποδεκτός ορισμός για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Η έννοια "εξ αποστάσεως πολυμορφική εκπαίδευση" ή πιο απλά, "πολυμορφική εκπαίδευση" είναι ένας όρος που προσδίδει την πραγματική διάσταση της επιλογής μας. Η έννοια "εξ αποστάσεως" εξακολουθεί να ορίζει τη γεωγραφικής και χωρική δυνατότητα των εναλλακτικών επιλογών. Η έννοια της "εκπαίδευσης" την κατατάσσει με ακρίβεια στη σφαίρα των παιδαγωγικών, των εκπαιδευτικών θεσμών και των επιστημών της αγωγής. Η δε έννοια της "πολυμορφικής" ορίζει τις πολλαπλές δυνατότητες επιλογών και προσαρμογών που διαθέτει, για να αποτελέσει μια διαδικασία εκπαίδευσης με περιεχόμενο όμοιο με αυτό της τυπικής ή άτυπης εκπαίδευσης οποιουδήποτε τύπου και μορφής.

Όλα αυτά τα κριτήρια στην εφαρμογή ενός μοντέλου εξ αποστάσεως εκπαίδευσης χαρακτηρίζονται από πολυμορφικότητα, ευελιξία, μετρησιμότητα, διευκόλυνση και μαθητοκεντρισμό. Η ερμηνεία τους, όμως, ορίζεται και εξαρτάται κάθε φορά ανά περίπτωση και ανά εκπαιδευτικό μοντέλο.Μια δική μας προσέγγιση με παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά κριτήρια για έναν ορισμό που αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη φιλοσοφία και τη λογική που ανέπτυξε η θεσμοθετημένη εξ αποστάσεως εκπαίδευση στη χώρα μας, είναι αυτή που την ορίζει ως "την εκπαίδευση που διδάσκει και ενεργοποιεί τον μαθητή πώς να μαθαίνει μόνος του και πώς να λειτουργεί αυτόνομα προς μια ευρετική πορεία αυτομάθησης" (Λιοναράκης, 2005)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2

Το περίγραμμα της θεωρίας

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.2.1

Ο ορισμός θεωρίας της Ανοικτής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (ΑεξΑΕ)

Στο λεξικό του Μπαμπινιώτη η θεωρία ορίζεται ως "η γνώση του πώς γίνεται κάτι" ή πιο αναλυτικά "το σύνολο προτάσεων, υποθέσεων, αρχών, ιδεών που είναι οργανωμένες σε ένα λογικό σύστημα, το οποίο περιγράφει ή και ερμηνεύει ένα φαινόμενο, γεγονός ή τρόπο δράσεως". Επομένως, πρόκειται για ένα σύνολο θέσεων, το οποίο απορρέει από θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις, έχει τη δυναμική μίας συγκροτημένης θεωρίας η οποία θα μπορεί να συνθέτει, υποθέσεις, αρχές, ιδέες και προτάσεις που θα την κάνει ικανή να προσδιορίσει ένα περίγραμμα για την ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Αυτό είναι το ζητούμενο της δικής μας προσέγγισης.Να οριστούν αρχικά τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την θεωρία, την οποιαδήποτε εκπαιδευτική θεωρία, και έπειτα να διερευνηθούν τα στοιχεία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης όπου στο τέλος θα γίνει σύνθεση και των δύο. Η προσέγγιση αυτή εκ προοιμίου, δεν μπορεί να είναι στατιστική και μονόδρομη, που σημαίνει ότι τα αποτελέσματα της προσέγγισής μας θα είναι διαλεκτικά και αμφίδρομα. Η έννοια των αξιωμάτων, η χρήση τους προς διερεύνηση και η μορφοποίησή τους δεν μπορεί να αντικατασταθεί από δογματικούς προσδιορισμούς. Επιπλέον, μέσα από την ανάλυση των πάρα πάνω διαφαίνεται μια συνεχής αλλά δυναμική πολυπλοκότητα, που είναι χαρακτηριστική σε κάθε προσπάθεια περιγράμματος παιδαγωγικών και εκπαιδευτικών ερμηνειών.

Το ζητούμενο στην παρούσα ενότητα είναι να οριστεί μια θεωρία για την ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση με βάση κάποια στοιχειώδη χαρακτηριστικά που βασίζονται γενικά στην επιστημονική θεωρία.

Η θεωρία της εξ ΑεξΑΕ είναι το σύνολο των θέσεων που απορρέει από θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις, μέσα από την μορφή μιας συγκροτημένης θεωρίας το οποίο περιγράφει και ερμηνεύει την ΑεξΑΕ.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.2.2

Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματαμιας θεωρίας

Μια ισχύουσα επιστημονική θεωρία δεν μπορεί να έχει την μορφή δόγματος (Russell, B.,1971). Διαμορφώνεται από μέσα από συστοιχίες αξιωμάτων και συλλογισμών, που συνθέτουν όλα τα τεκμήρια για να λειτουργήσει εμπειρικά και θεωρητικά. Ταυτόχρονα αμφισβητείται διαρκώς από κάθε επιστημονική γωνιά και δοκιμάζεται στην πράξη, έως ότου προταθεί μια νέα βελτιωμένη θεωρία, που εμπλουτίζει και αντικαθιστά ή διαφοροποιεί την υπάρχουσα.Ο Γ. Δήμου (1990) για τη διαμόρφωση της επιστημονικής θεωρίας ερμηνεύει τους Popper (1980) και Herrmann (1978).Οι τεχνολογικές θέσεις, οι οποίες ορίζουν και τη εμπειρική μεθοδολογία των γνωστικών πεδίων, θα πρέπει να λειτουργήσουν, να εφαρμοστούν και να δοκιμαστούν, έτσι ώστε να εναρμονιστούν µε τη ζητούμενή θεωρία.Το θέμα είναι, όπως συνεχίζει την προσέγγιση του ο Δήμου, ότι σε περίπτωση δυσαρμονίας, ανάμεσα στην θεωρία και της τεχνολογικές θέσεις και μεθοδολογία, συμβαίνει ένα από τα δύο: ή η θεωρία δεν είναι "αληθής" ή η τεχνολογία δεν έχει αποδοτικότητα που η θεωρία προϋποθέτει. Καταλήγει δε, σημειώνοντας, ότι για κάθε ισχύουσα θεωρία θα πρέπει να υπάρχει μια αποδοτική τεχνολογία, δοκιμασμένη εμπειρικά και μεθοδολογικά, ή διαφορετικά, η κάθε αποδοτική τεχνολογία, προϋποθέτει και μια ισχύουσα θεωρία.

Μια θεωρία δεν μπορεί να έχει την μορφή δόγματοςΓια να γίνει αποδεκτή περνά μέσα από συνεχείς αμφισβητήσεις, συστοιχίες αξιωμάτων και συλλογισμών που συνθέτουν όλα τα τεκμήρια (εμπειρικά και θεωρητικά)

Πρέπει πρώτα να έχει καθιερωθεί, να έχει ισχύ μέσα από μεθοδολογίες πρακτικές και δοκιμασίεςΚάθε ισχύουσαθεωρία θα πρέπει να υπάρχει μια αποδοτική τεχνολογία, δοκιμασμένη (εμπειρικά/μεθοδολογικά)Κάθε αποδοτική τεχνολογία να προϋποθέτει μια ισχύουσα θεωρία

"µόνο αν μια θεωρία έχει καθιερωθεί και ισχύει, είναι δυνατό να εφαρμοστεί, δηλαδή να ανακαλυφθούν οι τεχνολογικές (μεθοδολογικές πρακτικές) της θέσεις. Οι τεχνολογικές αυτές θέσεις, δηλαδή τα πρακτικά μέτρα για τη λύση προβλημάτων, δεν είναι δυνατό να προέρχονται από λογικό μετασχηματισμό της θεωρίας. Ακόμα και στη περίπτωση που υπάρχει μια ισχύουσα θεωρία για πρακτικά προβλήματα, θα πρέπει οι λύσεις (τεχνολογικές θέσεις) των προβλημάτων αυτών να ανακαλυφθούν µε έρευνα, χωριστά από τη θεωρία, και όχι να εξαχθούν από αυτή µόνο ως λογική συνέπεια".

Η προς διαμόρφωση θεωρία πάντα δοκιμάζεται σε εμπειρικό πεδίο. Για να δοκιμαστεί, χρειάζεται να γίνει επιχειρησιακή: να ορίσει ορισμένες προϋποθέσεις που θα της επιτρέψουν να λειτουργήσει και να εφαρμοστεί.Με τη θεμελίωση των επιστημών αυτό που συνέβη εξ αρχής ήταν η προσπάθεια των επιστημόνων να διατηρηθούν οι θέσεις και οι αρχές της κάθε επιστήμης χωριστά και ταυτόχρονα να δημιουργηθεί μια κοινή εστία ερευνητικού ενδιαφέροντος ως προ τη φύση της εκπαιδευτικής διαδικασίας (Carr & Kemmis, 2002).

Αν και αυτή η διαδικασία είχε διάρκεια πολλών δεκάδων χρόνων, διότι η εκπαίδευση ως συγκροτημένη θεωρία άργησε να θεμελιωθεί, καθώς ήρθε ως απόρροια της ανάπτυξης της ψυχολογίας, μπόρεσε στις αρχές του 20ου αιώνα να συμπλεύσει με την ανάπτυξη των νέων για την εποχή τους επιστημών, όπως της ιατρικής, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας.

Ο Hirst (1966) προσδιόρισε τα χαρακτηριστικά αυτά της εκπαιδευτικής θεωρίας

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΣε ένα κείμενο 350 λέξεων, αναφέρετε τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας επιστημονικής θεωρίας.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ"Σε περίπτωση δυσαρμονίας, ανάμεσα στην θεωρία και τις τεχνολογικές θέσεις και μεθοδολογία, συμβαίνει ένα από τα δύο: ή η θεωρία δεν είναι "αληθής" ή η τεχνολογία δεν έχει αποδοτικότητα που η θεωρία προϋποθέτει" (Λιοναράκης, 2006, σελ. 7, όπως αναφ. στον Δήμου, 1990). Σε ένα κείμενο 400 λέξεων, αναλύστε τη σημαντικότητα της τεχνολογίας στη διαμόρφωση επιστημονικών θεωριών.

Είναι μια θεωρία στο πλαίσιο της οποίας διαμορφώνονται και νομιμοποιούνται αρχές οι οποίες προσδιορίζουν ποιο είναι το δέον γενέσθαι όσον αφορά μια σειρά πρακτικών δραστηριοτήτων.Η θεωρία καθεαυτή δεν αποτελεί μια αυτόνομη μορφή γνώσης ή μια αυτόνομη επιστήμη. Δεν διαθέτει μια αποκλειστική, δική της εννοιολογική δομή με ίδια λογικά χαρακτηριστικά, ούτε ειδικές δοκιμασίας εγκυρότητας. Πολλά από τα κεντρικά ερωτήματα είναι στην πραγματικότητα ερωτήματα ηθικής φύσεως, ενός συγκεκριμένου μάλιστα επιπέδου γενίκευσης: είναι δηλαδή ερωτήματα που εστιάζονται στην εκπαιδευτική πρακτικήΗ εκπαιδευτική θεωρία δεν είναι ένας καθαρά θεωρητικός γνωστικός τομές, λόγω της διαμόρφωσης πρακτικών αρχών στην οποία στοχεύσει. Έχει εντούτοις ένα σύνθετο χαρακτήρα, ακριβώς όπως και άλλοι παρεμφερείς επιστημονικοί τομείςΗ νομιμοποίηση των εκπαιδευτικών αρχών στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε μορφές γνώσης οι οποίες αντλούνται απευθείας από τομείς όπως οι θετικές επιστήμες, η φιλοσοφία, η ιστορία κτλ. Πέρα από αυτές τις μορφές γνώσης δεν απαιτείται καμία θεωρητική σύνθεση

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.2.3

Λόγοι για τους οποίους δεν αναπτύχθηκε πριν τη δεκαετία του 1980 θεωρία για την (εξΑΕ)

Στην περίπτωση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, τις τελευταίες δεκαετίες, με εξαίρεση τις θεωρητικές αναλύσεις του Holmberg, δεν αναπτύχθηκε κάποια αναλυτική φιλοσοφική προσέγγιση για τη διαμόρφωση μιας θεωρίας.Ίσως οι λόγοι ερμηνεύουν και την έλλειψη, γενικότερα, συστηματικών φιλοσοφικών αναλύσεων για μια θεωρία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Αυτοί οι λόγοι εστιάζονται στην ίδια της φύσης της, δεδομένου ότι η γέννηση και ιδιαίτερα η ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης προήλθε ως απόρροια αρκετών επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωρήσεων και πρακτικών.Ενδεχομένως, και όπως φαίνεται, πράγματι ξεκίνησε από τις επιστήμες της αγωγής, πορεύτηκε με τις θεωρίες της επικοινωνίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, εμπλουτίστηκε με την ανάπτυξη και τις νέες προσεγγίσεις των επιστημών της αγωγής (συμβουλευτική, εκπαίδευση ενηλίκων, αντιαυταρχική και συμμετοχική εκπαίδευση, δια βίου μάθηση, νέοι προβληματισμοί στις θεωρίες μάθησης και τεχνικές ή θεωρίες διδασκαλίας κ.ά.), και τέλος συνδιαλέκτηκε έντονα με τις τεχνολογίες της πληροφορίας και επικοινωνίας (Σχήμα 1).Ο κύριος λόγος είναι η συνέχεια, και τέλος, η ολοκλήρωση της αναζήτησης μιας θεματικής σύγκλισης ως προς την φύση της εξΑΕ, καθώς και η οριοθέτησή της σε μια δομημένη, σαφή θεωρητική και εμπειρική διάσταση.

Δεν αναπτύχθηκε κάποια φιλοσοφική προσέγγιση για τη διαμόρφωση μιας θεωρίας για την εξΑΕ

Συμβουλευτική,Εκπαίδευση Ενηλίκων,Αντιαυταρχική και Συμμετοχική Εκπαίδευση,Δια βίου Μάθηση,Θεωρίες Μάθησης,Τεχνικές διδασκαλιας

Θεωρίες Επικοινωνίας καιΜέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση

Τεχνολογίες Πληροφορίαςκαι Επικοινωνίας

Επιστήμες της Αγωγής

Το σχήμα που ακολουθεί παρουσιάζει τις θεωρίες που συνέβαλαν στη δημιουργία της ΑεξΑΕ. Παρατηρήστε το, θα σας βοηθήσει να έχετε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα. Σχήμα 1: Επιστημονικές και φιλοσοφικές θεωρήσεις που συνέλαβαν στην διαμόρφωση της ΑεξΑΕ

Πριν ξεκινήσουμε ένα ταξίδι στις πολύπλοκες πτυχές της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα σημεία που θα μας βοηθήσουν να έχουμε και να κατανοούμε μια κοινή γλώσσα με κοινά σύμβολα καισημειολογικές αναφορές. Αυτά τα σημεία επικεντρώνονται στα εξής θεματικά πεδία:Στις σχέσεις που διαμορφώνονται με την εκπαίδευση - συμβατική αλλά και εξ αποστάσεως - τα παιδαγωγικά, οι θεωρίες μάθησης, η επικοινωνία, η κοινωνιολογία της εκπαίδευσης και οι τεχνολογίες. Στην έννοια - ερμηνεία - οριοθέτηση - ορισμό της ίδιας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Στους τρόπους και στα κριτήρια με τα οποία επιλέγουμε, χρησιμοποιούμε και ορίζουμε έννοιες όπως: διδασκαλία, μάθηση, εκπαίδευση, ανοιχτή εκπαίδευση, παιδαγωγικά, επικοινωνία, αξιολόγηση, συμβουλευτική, έρευνα, διδακτικό υλικό, μαθησιακό υλικό, εκπαιδευτικό υλικό, περιβάλλον μάθησης και διδασκαλίας, αλληλεπίδραση, ανάδραση, εκπόνηση και εμπλοκή, μαθητής, διδάσκοντας, καθηγητής, σύμβουλος, καθοδηγητής, και άλλα.

Είναι μεγάλο λάθος να δούμε την εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποσπασματικά και ανεξάρτητα από άλλα επιστημονικά πεδία ή επιστημονικούς κλάδους. Όπως ακριβώς η ερμηνεία και η κατανόηση της συμβατικής εκπαίδευσης και των παιδαγωγικών αναφέρονται και συγγενεύουν σε μια σειρά από άλλα επιστημονικά πεδία, έτσι και η εξ αποστάσεως εκπαίδευση.Αυτά ακριβώς τα νέα στοιχεία που καθορίζουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση καλούμαστε να ορίσουμε, να αναλύσουμε και να διαμορφώσουμε, έτσι ώστε η θεωρία και η πρακτική της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης να λάβει μια ολοκληρωμένη υπόσταση ως ένα δομημένο και διευρυμένο επιστημονικό πεδίο.

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι ένας συγκερασμός διαφόρων μορφών εκπαιδευτικής πράξης, η οποία μέσα από μια μακρά πρακτική εφαρμογών και μια ωριμότητα, οδήγησε σε ένα σύγχρονο και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό σύνολο. Μορφές εκπαίδευσης παλαιότερων δεκαετιών που διαμόρφωναν σταθερά τα χαρακτηριστικά τους, όπως: ανοικτή μάθηση ή ανοικτή εκπαίδευση, εκπαίδευση μερικής παρακολούθησης, δια βίου μάθηση, εκπαίδευση με τη βοήθεια των τεχνολογιών, συμβουλευτική κ.α., οδήγησαν σε ένα σύγχρονο σύστημα εκπαίδευσης, που είχε τη δυνατότητα να λειτουργεί με όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά με τα οποία λειτουργεί ένα συμβατικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Το ότι είναι 'εξ αποστάσεως' δεν τη νομιμοποιεί ως κάτι διαφορετικό από τη συμβατική. Εξακολουθεί να είναι εκπαίδευση και να περιλαμβάνει όλα εκείνα τα στοιχεία που την καθορίζουν σε όλες τις φάσεις των εφαρμογών της.Η διαφορά είναι ότι με την έννοια 'εξ αποστάσεως' προστίθενται ορισμένα νέα στοιχεία που θα πρέπει να προσδιοριστούν με προσοχή και να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις και τις προϋποθέσεις οποιουδήποτε εκπαιδευτικού σχήματος που λειτουργεί από απόσταση. Και αυτά τα σχήματα είναι πολλά. Ακολουθούν μια στρατηγική που τα αναγκάζει να δημιουργούν εκπαιδευτικά μοντέλα, τα οποία έχουν προσαρμόσει στις ανάγκες τους. Μπορεί να είναι ανοικτά πανεπιστήμια, μονάδες εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στο πλαίσιο συμβατικών πανεπιστημίων, εκπαιδευτικά σχήματα πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης.Έτσι μόνο εξηγείται η πολυμορφία των εξ αποστάσεως εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, τα οποία έχουν συχνά σημαντικές διαφορές σε υποδομές, διδασκαλία, υποστήριξη των σπουδαστών, επιλογές μέσων μεταφοράς πληροφοριών κ.α.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.2.4

Η θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 1980 και μετά

Από τη δεκαετία του 1980 θεωρητικοί της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (Bääth 1979, Perraton 1981, Peters 1983, Stewart 1981, Holmberg 1986, Keegan 1983) προσπάθησαν να δημιουργήσουν τέτοια δεδομένα, έτσι ώστε να διαμορφώσουν τις βάσεις για μια θεωρία της εξΑΕ. Ιδιαίτερα ο Holmberg (1986) αναφέρει ότι "μια θεωρία για την ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση μπορεί να οριστεί ως μια σειρά από υποθέσεις, οι οποίες είναι συνυφασμένες λογικά μεταξύ τους στο να εξηγήσουν και να υπολογίσουν γεγονότα. Οι υποθέσεις αυτές είναι του τύπου 'εάν Α τότε Β' ή 'όσο περισσότερο Α, τόσο λιγότερο/περισσότερο Β'".Η ραγδαία ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης τα επόμενα χρόνια (1985 - 2000) πρόλαβε ανάλογες προσπάθειες. Το αποτέλεσμα διαμορφώθηκε άμεσα από τις μεγάλες ταχύτητες ανάπτυξης της εξΑΕ και δεν άφησε χρονικά περιθώρια πολλών θεωρητικών αναλύσεων. Οι ακαδημαϊκοί και οι ερευνητές που ενεπλάκησαν στην εξΑΕ αυξήθηκαν κατακόρυφα με την παράλληλη ανάπτυξη των τεχνολογιών και τη δημιουργία πολύ πιο άμεσων δεσμών με την εκπαίδευση. Το γεγονός και μόνο ότι ένα πλήθος ερευνητών και ακαδημαϊκών από παράλληλα ή συγγενή γνωστικά επιστημονικά πεδία θεώρησαν την εξΑΕ ως θετό τους πρόσωπο, ή κατά μια άλλη έννοια, ως συνέχιση των επιστημονικών τους δραστηριοτήτων, δημιούργησε ένα νέο μικρόκοσμο με έντονα τα στοιχεία της έλλειψης σαφούς επιστημονικής ταυτότητας.

Ο Holmberg:μια θεωρία για την εξΑΕ μπορεί να οριστεί ως μια σειρά από υποθέσεις του τύπου "εάν Α τότε Β" ή "όσο περισσότερο Α, τόσο λιγότερο/περισσότερο Β".

Αυτός είναι ένας ιδιαίτερα ισχυρός λόγος που ένα μεγάλο μέρος των ερευνητών προέρχεται από διαφορετικές γνωστικές περιοχές πέρα της κλασικής παραδοσιακής παιδαγωγικής. Τα αποτελέσματα της νέας, από άποψη επιστημονικής ταυτότητας, χωροταξικής περιοχής έχουν οδηγήσει και συνεχίζουν να οδηγούν στην ανάγκη αναζήτησης μιας ολοκληρωμένης άποψης προς μια τεκμηριωμένη, δομημένη και σαφή θεωρία της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Ένας επί πλέον λόγος που οδήγησε σε αυτήν την κατάσταση, όσο αξιοπερίεργο και να φαίνεται, είναι ο ίδιος ο όρος του γνωστικού πεδίου 'ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση'.Το 1983 ο Moore δημοσίευσε μια έρευνα, κατά την οποία έκανε ανασκόπηση και ανέλυσε 2.000 άρθρα πάνω σε θέματα εκπαίδευσης ενηλίκων, ανοικτής, ανεξάρτητης και μη -τυπικής εκπαίδευσης. Μετά από αυτό συμπέρανε ότι σε όλες τις πάρα πάνω σπουδές υπάρχουν δύο σημαντικές μεταβλητές, οι οποίες μπορούν να τις ερμηνεύσουν. Αυτές είναι: η υποδομή και η αυτονομία. Ο Saba (2005) ισχυρίζεται ότι τα περισσότερα ινστιτούτα τεχνολογίας των Η.Π.Α. προσεγγίζουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση μέσα από μια προοπτική των φυσικών επιστημών και όχι ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ"Οι σύγχρονες ερμηνείες και προβληματισμοί των τελευταίων ετών ορίζουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Πιο συγκεκριμένα, οι σχέσεις που αναπτύσσονται σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον με τους διδάσκοντες, τους διδασκόμενους και το εκπαιδευτικό υλικό, αποτελούν μια συναλλαγή η οποία λειτουργεί κάτω από κοινωνικούς όρους" (Λιοναράκης, 2006, σελ. 11). Μελετώντας το παράλληλο κείμενο "Η επικοινωνία και η αλληλεπίδραση στην εκπαίδευση από απόσταση", να αναλύσετε τη σημασία που έχει η επικοινωνία και η αλληλεπίδραση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση (500-600 λέξεις)

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΣε ένα κείμενο 400 λέξεων, να αναφέρετε με ποιους τρόπους συνέβαλαν οι διαφορετικές επιστημονικές θεωρήσεις και πρακτικές στην ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Οι τρεις όροι - κλειδιά 'ανοικτή', 'εξ αποστάσεως' και 'εκπαίδευση' και ιδιαίτερα οι δύο πρώτοι, είναι όροι που χρησιμοποιούνται µε πλατιά έννοια, χωρίς ο χρήστης να αναγκάζεται να ανατρέξει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο πρακτικών εφαρμογών και θεωρητικών αναπτύξεων. Με ιδιαίτερη ευκολία και χωρίς καμία επιστημονική αναφορά γίνονται παραπομπές χρήσεων στους όρους αυτούς. Οι θεσμοθετημένοι φορείς, όπως το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, δεν διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου της άλογης χρήσης, αλλά ούτε επιδιώκουν τέτοιους ρόλους.

Πράγματι, μια προοπτική που ξεκινά από πολλά τεχνολογικά ινστιτούτα ερμηνεύει την εξ αποστάσεως εκπαίδευση με τον μηχανιστικό τρόπο μιας πρακτικής κατά την οποία ο διδάσκων και οι διδασκόμενοι βρίσκονται σε μια απόσταση χώρου και χρόνου. Η προοπτική αυτή δεν είναι λάθος, αλλά αποτελεί τη μισή αλήθεια. Οι σύγχρονες ερμηνείες και προβληματισμοί των τελευταίων ετών ορίζουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Πιο συγκεκριμένα, οι σχέσεις που αναπτύσσονται σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον με τους διδάσκοντες, τους διδασκόμενους και το εκπαιδευτικό υλικό, αποτελούν μια συναλλαγή η οποία λειτουργεί κάτω από κοινωνικούς όρους.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.3

Παράγοντες που επηρέασαν την ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Οι Carr & Kemmis (2002: 158) ισχυρίζονται ότι "αποτελεί μεγάλο λάθος και κακή εκτίμηση το να υποθέσουμε ότι λύσεις στα εκπαιδευτικά προβλήματα μπορούν να εξευρεθούν σε ένα θεωρητικό περιβάλλον διαφορετικό από το κοινωνικό και το ιστορικό περιβάλλον στο οποίο ανήκουν".

Κατά συνέπεια, τα εκπαιδευτικά προβλήματα δεν επιλύονται με το να μετατρέψουμε τις θεωρητικές λύσεις σε τεχνικές συστάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν μηχανιστικά και παθητικά.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.3.1

Η θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 1980 και μετά

Κάθε εκπαιδευτική εφαρμογή, προοπτική και ανάπτυξη που έχει εφαρμοστεί σε ένα περιβάλλον ανάλογο των στόχων της, ορίζεται από το κοινωνικό και ιστορικό περιβάλλον μέσα από το οποίο έχει αναδειχθεί. Οι κοινωνικοί και ιστορικοί παράγοντες είναι αυτοί που έχουν ορίσει την κάθε εκπαιδευτική εφαρμογή.Μπορεί αυτή σε ορισμένες περιπτώσεις να έμενε ανενεργή ή να ατόνησε για διάφορους λόγους, ή μπορεί να αναπτύχθηκε σε χρόνο μη προσδιορισμένο από τους εμπνευστές της, αλλά σε κάθε περίπτωση η ταυτότητα της διαμορφώθηκε και απέκτησε μορφή από συγκεκριμένους κοινωνικούς και ιστορικούς παράγοντες.Αν, παρεμπιπτόντως οι παράγοντες αυτοί συνοδεύτηκαν και από επί μέρους επηρεασμούς που δεν συμπεριλαμβάνονταν στο πρόγραμμα ή στον αρχικό σχεδιασμό τους, αυτό αποτελεί μια καθαρή ιστορική συγκυρία και συμμάχησε χρονικά με τους αρχικούς παράγοντες.

Κάθε εκπαιδευτική εφαρμογή έχει επηρεαστεί από τους εκάστοτε περιβαλλοντικούς παράγοντες (κοινωνικούς, ιστορικούς) που έχει αναδειχθεί

Για τον ερευνητή της ιστορίας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι ιστορικές μεταρρυθμίσεις που εισήχθησαν σε κοινωνικά έντονες περιόδους και συντέλεσαν στη δημιουργία ενός κλίματος κοινωνικών και εκπαιδευτικών αλλαγών.

Ο Saba ( 2005) αναφερόμενος στους παράγοντες της ανάπτυξης της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ επικεντρώνεται σε τρία αλληλένδετα γεγονότα: στην ωρίμανση της τεχνολογίας στο τέλος του ψυχρού πολέμου στην ύφεση της δεκαετίας του 1990

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣO Saba (2005) αναφέρει ότι οι παράγοντες που επηρέασαν την ανάπτυξη της εξΑΕ συνδέονται με τρία αλληλένδετα γεγονότα: α) την ωρίμανση της τεχνολογίας, β) το τέλος του ψυχρού πολέμου και γ) η οικονομική ύφεση στις Η.Π.Α. Αφού μελετήσετε το παράλληλο κείμενο τεκμηριώστε κατά πόσο ή όχι συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την πιο πάνω άποψη.

Τα τρία αυτά γεγονότα παρέχουν μια μικροσκοπική αλλά και μια μακροσκοπική ερμηνεία που αξίζει να αναφερθεί, διότι μέσα από την ερμηνεία αυτή φαίνεται η κοινωνική διάσταση εξ αποστάσεως εκπαίδευσης επικεντρωμένη σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο. Οι παράγοντες αυτοί όμως δεν ισχύουν μόνο στην εν λόγω χώρα, αλλά έχουν μια διεθνή υπόσταση με επιμέρους εφαρμογές και επεξηγήσεις.Η ωρίμανση της τεχνολογίας αφορά την παγκόσμια κινητικότητα της αγοράς και έχει πράγματι επηρεάσει πολλές εκπαιδευτικές εφαρμογές.Το τέλος του ψυχρού πολέμου δεν επηρέασε μόνο τις οικονομικές παροχές των ΗΠΑ και την πολεμική βιομηχανία της γενικότερα, αλλά από την μία άνοιξε μια μεγάλη παρθένα αγορά στην ανατολική Ευρώπη σε όλους τους τομείς της τεχνολογίας και από την άλλη ενθάρρυνε την μετανάστευση από ανατολή σε δύση όχι μόνο των οικονομικών μεταναστών, αλλά ανθρώπων με εξειδικευμένες γνώσεις σε πολλούς τομείς τη βιομηχανίας και της τεχνολογίας.Τέλος, η οικονομική και πολιτική ύφεση στις ΗΠΑ, όπως αναφέρει ο Saba (2005), αφού μείωσε δραστικά τις στρατιωτικές δαπάνες. Οδήγησε σε μαζικές απολύσεις επιστημόνων, μηχανικών και μεσαίων στελεχών της διοίκησης. Πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα που είχαν βασική επιχορήγηση από τις τοπικές και πολιτειακές κοινωνίες βρέθηκαν σε μέγιστο κίνδυνο οικονομικής κατάρρευσης. Η εκπαίδευση ήταν από τους πρώτους χώρους που δέχθηκε την μείωση των επιχορηγήσεων. Με δεδομένο όμως ότι στις περισσότερες πολιτείες υπάρχει ετήσια αύξηση του φοιτητικό πληθυσμού περίπου κατά 10% (Office of the Chancellor, California State University,1993), οι κυβερνήτες αρκετών πολιτειών αναγκάστηκαν να αναζητήσουν εναλλακτικές μορφές εκπαίδευσης.

Η ωρίμανση της τεχνολογίας έχει επηρεάσει πολλές εκπαιδευτικές εφαρμογές

Το τέλος του ψυχρού πολέμου άνοιξε μια νέα αγορά ενθαρρύνοντας την μετανάστευση ανθρώπων με εξειδικευμένες γνώσεις σε (βιομηχανία και τεχνολογία)

Η οικονομική ύφεση μείωσε τις επιχορηγήσεις στην εκπαίδευση

Έτσι, με γνώμονα την ανάπτυξη της παραγωγικότητας και τη μείωση του κόστους δημιουργήθηκαν νέες μονάδες εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και ενθαρρύνθηκαν πολλά ΑΕΙ να στρέψουν τις δραστηριότητες τους σε εξ αποστάσεως εκπαιδευτικά σχήματα.

VIDEO

Παρακολουθείστε το βίντεοRe-inventing Education for the Digital Age

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΠώς μπορούμε να επανασχεδιάσουμε την εκπαίδευση ώστε να συμβαδίζει με την σύγχρονη τεχνολογία; Απαντήστε σε ένα κείμενο 350 λέξεων.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.4

Η συζήτηση για την τεχνολογία

Τα τελευταία τριάντα χρόνια η σύγχρονη τεχνολογία συμβαδίζει με την ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Και όχι απλά συμβαδίζει, αλλά αναπτύσσεται παράλληλα. Είναι πολύ πιθανό αν η χρήση της τεχνολογίας δεν είχε αναπτυχθεί τόσο πολύ αυτές τις δεκαετίες, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση να είχε διαφορετική οντότητα και πολύ διαφορετική εφαρμογή.Το να ορίζουμε κάποια δεδομένα της εκπαιδευτικής θεωρίας είναι ένα σημαντικό και απαραίτητο βήμα για το ίδιο το αντικείμενο που εξετάζει η θεωρία αυτή. Η λειτουργικότητα της βασίζεται στο γεγονός ότι θα ορίσει παραμέτρους που αποτελούν δυναμικές εφαρμογές και θα βάλει φραγμούς που ενδεχομένως μειώνουν τους κινδύνους κάποιων αυθαιρεσιών στην εκπαιδευτική πράξη.

Ο βασικός σκοπός μιας εκπαιδευτικής θεωρίας είναι να περιορίσει τα κενά που δημιουργούνται ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη, πριν ακόμα παραχθεί η θεωρία και εφαρμοστεί αποτελεσματικά ή αναποτελεσματικά.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.4.1

Εισαγωγή της πληροφορικής στην εκπαίδευση

Ιδιαίτερα στην εξΑΕ, η οποία μέσα από θεωρητικές και πρακτικές εφαρμογές δημιούργησε δεδομένα που μας επιτρέπουν να ερμηνεύσουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο, συναντάμε μια σειρά από αυθαιρεσίες, οι οποίες αυτόκλητα αποπειράθηκαν να οριοθετήσουν την οντότητα της.Το πρόβλημα δημιουργήθηκε από τη στιγμή που οι εφαρμογές της πληροφορικής εισήχθησαν σε ένα 'παραδοσιακό' τομέα δραστηριοτήτων της εκπαιδευτικής πράξης και των παιδαγωγικών, όπως ήταν οι αρχικές εφαρμογές της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, ο οποίος δεν είχε σχηματίσει ένα δικό του θεωρητικό πλαίσιο για μια δική του ολοκληρωμένη εκπαιδευτική φιλοσοφία.

Η εισαγωγή της πληροφορικής στην εκπαίδευση δημιούργησε μια σειρά από αρχές οι οποίες επιδίωξαν οριοθετήσουν την οντότητα της εξΑΕΗ πληροφορική δημιούργησε νέα δεδομένα, ξεπερνώντας τις εκπαιδευτικές εφαρμογές αναπτύσσοντας έτσι, ένα νέο περιβάλλον

Αυτό έγινε βέβαια μέσα από την εισαγωγή της πληροφορικής στο χώρο της εκπαίδευσης, μια εισαγωγή, η οποία έφτασε καθυστερημένα, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί δικό της ουσιαστικό πρόβλημα.

Οι εξελίξεις της πληροφορικής πρόλαβαν σε μεγάλο βαθμό την αλματώδη ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και αυθαίρετα όρισαν τις δικές τους προϋποθέσεις.

Όλα αυτά εμφανίστηκαν σταδιακά τα τελευταία είκοσι χρόνια. Η δυναμική της πληροφορικής και της χρήσης της στην εκπαίδευση, εκ των δεδομένων, ξεπέρασε τις εκπαιδευτικές εφαρμογές και δημιούργησε ένα νέο περιβάλλον με νέα, σύγχρονα και πολύ συχνά συγκεχυμένα θεωρητικά περιβάλλοντα, τα οποία φαντάζουν ακόμα και σήμερα κενά από συγκροτημένη εκπαιδευτική αντίληψη.Η κατάσταση στην Ευρώπη δεν είναι πολύ διαφορετική, αν και ο Peters (1998:144) συνηγορεί και τονίζει ότι "ενώ στη Βόρειο Αμερική η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αντιμετωπίζεται κυρίως ως τεχνολογική και οργανωτική οντότητα, στην Ευρώπη εστιάζεται στις παιδαγωγικές διαδικασίες". Αυτό ενδεχομένως έχει δημιουργήσει ερευνητικά και ακαδημαϊκά προβλήματα σε μια τέτοια περίπτωση είναι η μηχανιστική αντίληψη στην οποία οδηγεί η de facto αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων της. Ο Berge (2002) υποστηρίζει ότι μόνο το 2002 επενδύθηκαν στις Η.Π.Α. πάνω από 5.5. δισεκατομμύρια δολάρια για εκπαίδευση μέσω διαδικτύου.

Ο Peters τονίζει ότι: η εξΑΕ στη Β. Αμερική, αντιμετωπίζεται ως τεχνολογική και οργανωτική οντότητα, ενώ στην Ευρώπη εστιάζει στις παιδαγωγικές διαδικασίες

Ο Saba (2005) αναφέρει τον προβληματισμό του για την αλόγιστη πρακτική της πληροφορικής στην εκπαίδευση των Η.Π.Α., τονίζοντας ότι 'η σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση που βασίζεται σε τεχνολογίες όπως το διαδίκτυο και εισάγει νέες έννοιες όπως το e-learning, έχει αποβεί προβληματική με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη παρανόηση για το εν λόγω πεδίο'.

Ο Bates (1995:167) εκφράζει την ανησυχία του για την αντίληψη περί εξ αποστάσεως εκπαίδευσης αναφέροντας ότι "στη Βόρειο Αμερική η αντίληψη που κυριαρχεί είναι ότι η παραδοσιακή μορφή διδασκαλίας μέσα στην τάξη και η πρόσωπο με πρόσωπο αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο εκπαίδευσης στην ανώτατη παιδεία και όσο πιο άμεσα μπορεί η εξ αποστάσεως εκπαίδευση να τη μιμηθεί, τόσο πιο αποτελεσματική θα γίνει". Αν δηλαδή μπορέσουμε να μιμηθούμε με ψηφιακούς τρόπους ένα περιβάλλον φυσικής επικοινωνίας θα μπορούμε να έχουμε αποτελεσματική εκπαιδευτική διαδικασία. Μια τέτοια αντίληψη δημιουργεί ψευτο- ερωτήματα και διλήμματα και τονίζει τη ψευδαίσθηση μιας εικονικής κατάστασης όπου κυριαρχούν ηλεκτρονικά "ανθρωπάκια", τα οποία αντικαθιστούν πραγματικές εκπαιδευτικές εφαρμογές.

Η μίμηση και η υποθετική μεταφορά εκπαιδευτικών δεδομένων, ως προς την ανθρώπινη επικοινωνία, δεν έχει δείξει καμία εφαρμογή που να μπορούμε να την πάρουμε υπόψη μας. Δε μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ψηφιακό εκπαιδευτικό περιβάλλον και να ισχυριστούμε ότι ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες μια αίθουσας διδασκαλίας. Η φυσική παρουσία, ο ήχος, οι στάσεις του σώματος, η άμεση επικοινωνία και αλληλεπίδραση που προσφέρει η επαφή πρόσωπο με πρόσωπο δεν μπορεί να αντικατασταθεί από μια οθόνη, όσο ζωντανή και αν είναι αυτή. Οι περιπτώσεις κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται ψηφιακές τάξεις και ψηφιακή επικοινωνία διαθέτουν το δικό τους περιβάλλον και τις δικές τους ιδιαιτερότητες που θα πρέπει να ληφθούν ως έχουν. Η μίμηση αυτού του τύπου και η αντικατάσταση είναι μια ψευδαίσθηση και τίποτα παραπάνω.

Ο Saba (2005) σημειώνει ότι τα 'εικονικά' πανεπιστήμια στις Η.Π.Α. ολιγωρούν παντελώς για το εύρος και το βάθος μια αλληλουχίας μαθημάτων που λογικά βρίσκονται σε ένα πρόγραμμα σπουδών και συνειδητά απέχουν από ένα διάλογο, ο οποίος παραδοσιακά στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα παροτρύνει τους φοιτητές να εκφράζουν αξίες και ηθικά ζητήματα των σύγχρονών ιδεών.

Ο καθηγητής - σύμβουλος που θα βρεθεί μπροστά σε μια βιντεοκάμερα και μια οθόνη θα πρέπει να γνωρίζει τις δυνατότητες που έχει με όλα τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα που συνοδεύουν την εφαρμογή. Οι συνθήκες είναι τελείως διαφορετικές από τη φυσική του παρουσία στην αίθουσα και η πραγματικότητα αυτή δεν θα πρέπει να τον παρασύρει σε ανάλογες δραστηριότητες. Αναμφίβολα η επικοινωνία συντελείται με τους δύο ψηφιακούς πόλους, αλλά ακολουθεί διαφορετικά δεδομένα από την επικοινωνία σε μια φυσική αίθουσα

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.4.2

Η χρήση του διαδικτύου στην εκπαίδευση

Η χρήση του διαδικτύου στην εκπαίδευση συχνά περιγράφεται ως παρουσίαση μιας 'εικονικής' επικοινωνίας. Ανάλογες χρήσεις του όρου περιγράφουν 'εικονικά' πανεπιστήμια ή 'εικονικά' σχολεία. Ο όρος 'εικονικός' είναι αποτελεί ένα νεολογισμό αμφίβολου αξίας και σημασίας στην εκπαίδευση. Στο λεξικό του Μπαμπινιώτη (1998) το λήμμα 'εικονικός' ερμηνεύεται ως 'αυτός που αναφέρεται στις εικόνες ή αυτός που δεν έχει πραγματική υπόσταση, ο ψεύτικος, ο φαινομενικός, ο πλαστός, ο πλασματικός'. O Holmberg (2003:28) συμφωνεί με αυτή την άποψη και σημειώνει μια "εικονική υπόσχεση δεν είναι μια επεξηγηματική και αληθινή υπόσχεση. Όταν μια δήλωση περιγράφεται ως εικονικά εύστοχη ή σωστή, δεν μπορεί στην πραγματικότητα να είναι τέτοια".

Η χρήση του διαδικτύου περιγράφεται ως παρουσίαση 'εικονικής' επικοινωνίας

Η άναρχη αντίληψη της χρήσης τεχνολογικών δεδομένων στην εκπαίδευση έχει οδηγήσει πολλούς φορείς στο να χρησιμοποιούν χωρίς καμία σύνδεση το διαδίκτυο και να αναφέρονται ως 'εικονικά πανεπιστήμια' ή 'ψηφιακά πανεπιστήμια'. Οι περισσότεροι φορείς αυτού του τύπου δεν αντιπροσωπεύουν δημόσια ή ημιδημόσια ακαδημαϊκά ιδρύματα, αλλά μεγάλους εκδοτικούς οίκους ή εταιρείες κερδοσκοπικού χαρακτήρα που επικεντρώνονται περισσότερο στη χρήση των τελευταίων επιτεύξεων της τεχνολογίας και πολύ λιγότερο στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην ποιότητα της εκπαίδευσης.Τα ερωτηματικά που τίθενται για τις γενεές της εξέλιξης των τεχνολογιών ή η κατάτμηση του κάθε συστήματος για μάθηση με ηλεκτρονικά μέσα (e-learning) μπορεί να μας οδηγήσουν σε κατευθύνσεις διαφορετικές από τη ζητούμενη εκπαιδευτική ποιότητα. Σε μια τέτοια περίπτωση οι επιστημονικές συζητήσεις θα επικεντρωθούν στα εργαλεία μεταφοράς της πληροφορίας και τις βάσεις δεδομένων και όχι στον ποιοτικό σχεδιασμό του εκπαιδευτικού υλικού και τις διαδικασίες αποτελεσματικής μάθησης. Τότε, όμως, η ίδια η εξ αποστάσεως εκπαίδευση θα κινδυνεύσει να εκφυλιστεί και να χάσει το νόημά της (Λιοναράκης, 2005).

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΟ Λιοναράκης (2005) υποστηρίζει ότι "Τα ερωτηματικά που τίθενται για τις γενεές της εξέλιξης των τεχνολογιών ή η κατάτμηση του κάθε συστήματος για μάθηση με ηλεκτρονικά μέσα (e-learning) μπορεί να μας οδηγήσουν σε κατευθύνσεις διαφορετικές από τη ζητούμενη εκπαιδευτική ποιότητα. Σε μια τέτοια περίπτωση οι επιστημονικές συζητήσεις θα επικεντρωθούν στα εργαλεία μεταφοράς της πληροφορίας και τις βάσεις δεδομένων και όχι στον ποιοτικό σχεδιασμό του εκπαιδευτικού υλικού και τις διαδικασίες αποτελεσματικής μάθησης. Τότε, όμως, η ίδια η εξ αποστάσεως εκπαίδευση θα κινδυνεύσει να εκφυλιστεί και να χάσει το νόημά της" (Λιοναράκης, 2006, σελ. 14-15). Σε ένα κείμενο 400 λέξεων, συζητείστε τους κινδύνους που εμφανίζονται από την ανάπτυξη και χρήση της τεχνολογίας στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Τα λεγόμενα 'εικονικά' πανεπιστήμια σε καμία περίπτωση δεν μπορούν, με σημερινά δεδομένα, να λέγονται εξ αποστάσεως πανεπιστήμια και πολύ περισσότερο ανοικτά.

Ο Ally (2004) ισχυρίζεται, ορίζοντας έναν έντονο προβληματισμό ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της μάθησης δεν καθορίζονται από τα μέσα - εργαλεία μεταφοράς της πληροφορίας (τεχνολογίες ή έντυπο υλικό), αλλά από τις παιδαγωγικές επιλογές του σχεδιασμού και της ανάπτυξης του διδακτικού υλικού. Ο Kozma (2001) χαρακτηριστικά αναφέρει ότι "αυτό που κάνει τους μαθητές να μαθαίνουν δεν είναι ο ίδιος ο υπολογιστής, αλλά ο σχεδιασμός μοντέλων της πραγματικής ζωής και η αλληλεπίδραση ανάμεσα στους μαθητές και αυτά τα μοντέλα".

Αυτό βέβαια που δεν αναφέρει είναι η εξαιρετικά μεγάλη δυσκολία στο να υλοποιηθεί αυτό, ο χρόνος που απαιτείται και συνήθως δεν υπάρχει και η έως τώρα πρακτική που έχει δείξει ότι κάτι τέτοιο, από τη στιγμή που απαιτεί μεγάλη προσπάθεια και εντατική δουλειά, δε γίνεται από το μεγαλύτερο μέρος των ακαδημαϊκών.

Από τις απαρχές της σύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης οι Clark (1983) και Schramm (1977) είχαν τονίσει ότι η μάθηση εξαρτάται από το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού υλικού και της διδακτικής μεθοδολογίας και όχι από το είδος και τον τύπο της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ή τη διανομή του εκπαιδευτικού υλικού (course delivery). Ένα ερώτημα ηθικής φύσης είναι η ενδεχόμενη αντίδραση του ακαδημαϊκού κόσμου και των ανθρώπων του πνεύματος σε περιπτώσεις όπως το 'Πανεπιστήμιο' του Phoenix στις Η.Π.Α., το οποίο, ενώ είναι ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές πανεπιστημιακής ψηφιακής ή εικονικής εκπαίδευσης, αποτελεί ιδιοκτησία χρηματιστηριακής εταιρείας.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣε ένα κείμενο 350 λέξεων, να συζητήσετε την αντίληψη της σύνδεσης της τεχνολογίας με την εξ αποστάσεως εκπαίδευση στη Βόρεια Αμερική και στις Η.Π.Α.

Στο σημείο αυτό βέβαια δεν αναφέρομαι στο ζήτημα του νομικού καθεστώτος των μη κρατικών ακαδημαϊκών φορέων και στη σύμφωνη ή μη σύμφωνη γνώμη ορισμένων παραγόντων, αλλά στο γεγονός ότι μια τέτοια κατάσταση αποτελεί ένα σοβαρό ακαδημαϊκό θέμα και ως τέτοιο θα έπρεπε να αντιμετωπισθεί. Οι ποιοτικές προδιαγραφές, τις οποίες θα πρέπει να ακολουθούν τα ακαδημαϊκά ιδρύματα ως προς την ποιότητα των σπουδών, τις βιβλιοθήκες, το ανθρώπινο δυναμικό και πολλά άλλα, μπορεί να αποτελούν κριτήρια επιλογών ιδρυμάτων όπως το 'Πανεπιστήμιο' του Phoenix στις Η.Π.Α.;

Η πρώτη μορφή αντίδρασης και διαμαρτυρίας καταγράφεται από τον Holmberg (2003:29) στη Σουηδία, όπου η αίσθηση της εκπαιδευτικής αναρχίας και η έλλειψη της ακαδημαϊκής ευθύνης αποτυπώθηκε στην έντονη κριτική και αποκήρυξη Σουηδών ακαδημαϊκών για μια σειρά εξ αποστάσεως 'εικονικών' προγραμμάτων σπουδών.Ο βομβαρδισμός της χρήσης της πληροφορικής στην εκπαίδευση με έννοιες και όρους πρωτόγνωρους για τα εκπαιδευτικά δρώμενα δημιούργησε έναν φόβο και μια σύγχυση χωρίς προηγούμενο. Πληροφορικοί, τεχνικοί, τεχνολόγοι και προγραμματιστές εισήγαγαν μια νέα γλώσσα, άγνωστη για τους μη μυημένους και με πολλά περιθώρια παρερμηνειών. Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Ανάλογα ζητήματα προέκυψαν σε πολλές χώρες και γλώσσες. Ακατανόητες έννοιες με άπειρες πιθανότητες παρερμηνείας εισήχθησαν στο λεξιλόγιο της νέας ελληνικής γλώσσας.

Για παράδειγμα:Animation, browser, browsing, bulletin - board, buttons, chat room, computer conference, expert system, forum, groupware, guided tour, home page, hot words, hyperspace, hypertext, hypermedia, interface, Internet, knots, knowledge bases, knowledge building, link, log in, multimedia, navigating, network, newsgroup, password, retrieval, simulation, software, teleconference, virtual conference, video conference, virtual reality, world wide web.

Θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι επιστήμες της αγωγής και τα παιδαγωγικά πάντα δανείζονταν έννοιες από άλλες επιστήμες, κυρίως από την ψυχολογία και την κοινωνιολογία. Άρα οι επιλογές και οι χρήσεις σχετικών εννοιών λειτουργούσαν πάντα από τη στιγμή που ικανοποιούσαν τις ανάγκες των παιδαγωγών και εκπαιδευτικών. Οι έννοιες εκείνες όμως είχαν χρησιμοποιηθεί σε θεωρητικά πλαίσια και ανάλογες εφαρμογές μεταφέροντας συχνά μια πλούσια εμπειρία και αναλυτικό θεωρητικό προβληματισμό. Η πληροφορική δεν πρόλαβε να καταξιώσει ανάλογες δικές της έννοιες με αποτέλεσμα να τις μεταφέρει ως άπειρες πρακτικές και χωρίς προβληματισμό στο χώρο της εκπαίδευσης και των παιδαγωγικών. Η δε πληθώρα των εννοιών της πληροφορικής, χωρίς να είναι σε θέση να μεταφέρει το ανάλογο ιστορικό και παιδαγωγικό υπόβαθρο, δημιούργησε μια γλωσσική σύγχυση, της οποία τα αποτελέσματα βιώνουν οι κακές εκπαιδευτικές πρακτικές, όταν απορρέουν από τις εφαρμογές της.

Ο Peters (2004:129) καταθέτει τους προβληματισμούς του για την αλόγιστη χρήση αυτών των όρων και ιδιαίτερα για τον εξαναγκασμό των παιδαγωγικών στην αποδοχή νέων όρων, οι οποίο τις περισσότερες φορές ερμηνεύονται με πολλούς τρόπους ή ακόμα, πολλοί από αυτούς τους όρους εκφράζουν μια κοινή - δυσνόητη ή μη - έννοια. Η διαφορά τους συνήθως έγκειται στα σημεία αναφοράς που έχει ο κάθε χρήστης ή στις προσωπικές εμπειρίες ή σπουδές που έχει ακολουθήσει.

ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Ο Λιοναράκης (2005) υποστηρίζει ότι "Τα ερωτηματικά που τίθενται για τις γενεές της εξέλιξης των τεχνολογιών ή η κατάτμηση του κάθε συστήματος για μάθηση με ηλεκτρονικά μέσα (e-learning) μπορεί να μας οδηγήσουν σε κατευθύνσεις διαφορετικές από τη ζητούμενη εκπαιδευτική ποιότητα. Σε μια τέτοια περίπτωση οι επιστημονικές συζητήσεις θα επικεντρωθούν στα εργαλεία μεταφοράς της πληροφορίας και τις βάσεις δεδομένων και όχι στον ποιοτικό σχεδιασμό του εκπαιδευτικού υλικού και τις διαδικασίες αποτελεσματικής μάθησης. Τότε, όμως, η ίδια η εξ αποστάσεως εκπαίδευση θα κινδυνεύσει να εκφυλιστεί και να χάσει το νόημά της" (Λιοναράκης, 2006, σελ. 14-15). Σε ένα κείμενο 400 λέξεων, συζητείστε τους κινδύνους που εμφανίζονται από την ανάπτυξη και χρήση της τεχνολογίας στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣε ένα κείμενο 350 λέξεων, να συζητήσετε την αντίληψη της σύνδεσης της τεχνολογίας με την εξ αποστάσεως εκπαίδευση στη Βόρεια Αμερική και στις Η.Π.Α.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.5

Η διδακτική πράξη

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.5.1

Η αρχή των "συγκοινωνούντων" δοχείων

Ένα από τα πιο κοινά αποδεκτά ζητήματα στην εκπαίδευση ήταν, και εξακολουθεί να είναι σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό, το γεγονός ότι οι διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι θεωρούν τη μάθηση ως ένα προϊόν, το οποίο μεταφέρεται δια μέσου της διδακτικής πράξης από μία πηγή σε μία άλλη, ή από μία περιοχή σε μία άλλη, ή ακόμα από μία εμπειρική - φιλοσοφική διάσταση σε μία άλλη.Γενιές και γενιές εκπαιδευτικών όλων των τύπων σε όλο τον πλανήτη διαμόρφωσαν συνειδήσεις και πρακτικές βασισμένες στην αρχή των 'συγκοινωνούντων δοχείων', όπου οι γνώσεις, δηλαδή οι εμπειρικές και φιλοσοφικές θεωρήσεις, από τις δεξαμενές των διδασκόντων μεταφέρονται δια της μαγείας της διδασκαλίας στις δεξαμενές των διδασκομένων μέσω της διδασκαλίας.

Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις δεκάδων χρόνων, κοινωνικοί σχηματισμοί και επηρεασμοί που συνεισέφεραν στην πορεία των εκπαιδευτικών συστημάτων, χιλιάδες γραμμένες σελίδες από χέρια σοφών παιδαγωγών, φιλοσόφων και πολιτικών, οδήγησαν ένα σύνολο ανθρώπινου δυναμικού στο χώρο της παιδείας για χρόνια στο σημείο μηδέν, δηλαδή πάλι στην αρχή, από εκεί που είχαν ξεκινήσει. Η αποθέωση της αντίληψης για 'τη μεταφορά της γνώσης' ή τη 'μεταβίβαση της γνώσης' ορίζει σήμερα όλο το σύστημα της εκπαίδευσης και πολύ περισσότερο, όλο το ανθρώπινο δυναμικό της παιδείας.

Η μάθηση ορίζεται ως ένα προϊόν, το οποίο κατά την εκπαιδευτική πράξη, μεταφέρεται από τους διδάσκοντες στους διδασκόμενους

Αυτοί οι άνθρωποι πιστεύουν και διακηρύσσουν ακλόνητα ότι η διαδικασία της διδασκαλίας (και της εκπαίδευσης γενικότερα) είναι η 'μεταφορά της γνώσης΄ ή 'η μεταβίβαση της γνώσης'. Και όχι μόνο το πιστεύουν και το διακηρύσσουν, αλλά θεσμοθετούν και αποφασίζουν τη λειτουργία και πράξη ολόκληρων εκπαιδευτικών συστημάτων με βάση αυτή την αντίληψη.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.5.2

Οι επιπτώσεις αυτής της αντίληψης

Η απλουστευμένη αυτή αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η διαδικασία της γνώσης συντελείται με έναν ιεροτελεστικό ή μυστικιστικό τρόπο, στις παρυφές μιας μεταφυσικής διάστασης, αποτελεί και τη μέγιστη κακοδαιμονία του χαρακτήρα της εκπαίδευσης.Οι εξαιρέσεις δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά μονάχα να ατενίζουν με ένα γραφικό τρόπο το απροσδιόριστο και το ανυπόφορο μιας αρρωστημένης εκπαιδευτικής διαδικασίας, που η γιατρειά της ακόμα απασχολεί τους ερευνητές των εργαστηρίων που δεν έχουν ανακαλύψει το αντίδοτό της.

Είναι γεγονός ότι κατά διαστήματα προτείνονται διάφορες λύσεις για να κάνουν πιο δημιουργική τη μεταφορά και μεταβίβαση της γνώσης. Η μεταφορά και μεταβίβαση της γνώσης συντελείται πιο αποτελεσματικά με συμπαθητικές μεθόδους που ομορφαίνουν τη μονοτονία του μονόλογου και δημιουργούν ψευδαισθήσεις διδακτικής αποτελεσματικότητας.Επιπρόσθετα, θα μπορούσαν κάποιοι να ισχυριστούν τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων των διδασκομένων μαζί με την ικανοποίησή τους. Αλλά είναι πράγματι η μεταφορά και μεταβίβαση της γνώσης αυτό που έχει συντελεστεί στις περιπτώσεις αυτές;

Και όχι μόνο αυτό: η διείσδυση της απλουστευμένης αυτής αντίληψης στη ραχοκοκαλιά της εκπαιδευτικής πράξης για δεκαετίες δημιούργησε ρίζες που κι αυτές με τη σειρά τους ορίζουν όλα, ανεξαιρέτως, τα δρώμενα της παιδείας.

Ενδεχομένως να υπάρχει ικανοποίηση και από τις δύο πλευρές, των διδασκόντων και διδασκομένων. Ίσως και οριακά αποτελέσματα μια διαδικασίας εμπλουτισμένης απομνημόνευσης των διδασκομένων με σχετική διάρκεια. Κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Ορισμένες φωνές αντιρρήσεων θα μπορούσαν να το επιβεβαιώσουν.

VIDEO

Παρακολουθείστε το βίντεο "How we learn"

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.6

Δεν υπάρχει "μεταφορά της μάθησης", ούτε "μεταβίβαση της γνώσης" Τι υπάρχει τότε;

Ο Γερμανός Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Ausubel (1968) αναφέρει χαρακτηριστικά πάνω στις αρχές διδασκαλίας και συμβουλευτικής ότι "αν θα έπρεπε να επικεντρώσω όλες τις αρχές της εκπαιδευτικής ψυχολογίας σε μια, θα έλεγα το εξής: ο πιο σημαντικός και μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει τη μάθηση ενός μαθητή, είναι όλα αυτά που ο μαθητής ήδη γνωρίζει. Διερευνήστε το και πράξτε ανάλογα".

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.6.1

Πως επιδιώκεται η μάθηση;

Η μάθηση δεν είναι προϊόν, το οποίο μεταφέρεται δια μέσου της διδακτικής πράξης από μία πηγή σε μία άλλη, ή από μία περιοχή σε μία άλλη, ή ακόμα από μία εμπειρική - φιλοσοφική διάσταση σε μία άλλη. Δεν είναι μεταφερόμενο, ούτε μεταβιβάσιμο είδος. Είναι προϊόν που ανακαλύπτεται από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο μέσα από συγκεκριμένες πρακτικές και μεθόδους. Αυτό το εκπαιδευτικό αξίωμα είναι το κλειδί της επιστημονικής προσέγγισης της εξΑΕ. Η διδακτική πράξη ενισχύει, υποστηρίζει, βοηθά, κεντρίζει, ορίζει, συνθέτει, ερμηνεύει, αντανακλά, τεκμηριώνει, αποδεικνύει, εν τέλει διδάσκει, αλλά αυτόνομα δεν μαθαίνει. Η μάθηση δεν είναι προϊόν διδακτικής πράξης, αλλά μαθησιακής.

Η μάθηση δεν είναι προϊόν διδακτικής πράξης, αλλά μαθησιακής η οποία ανακαλύπτεται από τον ίδιον τον εκπαιδευόμενο μέσω συγκεκριμένων πρακτικών και μεθόδων

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.6.2

Η εξΑΕ και μάθηση

Αυτού του τύπου οι διαδικασίες για τη διδακτική πράξη, η διαδικασία της μάθησης και της διδασκαλίας, οι μεθοδολογικές ιδιαιτερότητες της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και η σύγκλισή της με άλλα επιστημονικά πεδία που βρίσκεται σε φάση εναρμονίσεων, προσδίδουν ένα σχετικά νέο μεθοδολογικό υλικό που αναζητά την επιστημονική του ταυτότητα.Η εποχή κατά την οποία οι επιστήμες είχαν ένα ξεκάθαρο διαχωριστικό πλαίσιο μεταξύ τους και έδιναν την εντύπωση ξεχωριστών επιστημονικών μικρόκοσμων έχει παρέλθει εδώ και πολλές δεκαετίες. Ούτε αποτελεί κάποια απαραίτητη ένδειξη ακαδημαϊκής ή επιστημονικής αυτοτέλειας η ανεξαρτητοποίηση γνωστικών πεδίων.Με ανάλογη ιδιότητα και πλούσιες θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις η ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση διεκδικεί το δικό της επιστημονικό πεδίο, το οποίο έχει ορίσει το κενό που προϋπήρχε, καθώς και τις απαραίτητες προϋποθέσεις και κριτήρια για τη διαμόρφωση ενός θεμελιωμένου επιστημονικού πεδίου και της θεωρίας του.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.6.1

Η μάθηση ως αυτόνομη και ανεξάρτητη διαδικασία

Ο Devlin (1989), αν και είναι ιδιαίτερα κριτικός στην προσέγγιση του Holmberg για τον ορισμό μιας θεωρίας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αναφέρει τον προβληματισμό του σχετικά με την έννοια της μάθησης υπογραμμίζοντας ότι "αν η μάθηση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι θεμελιακά διαφορετική από τη μάθηση οποιασδήποτε άλλης μορφής, τότε θα πρέπει οι δύο τρόποι να μεταφραστούν σε μια επιστημονική γλώσσα, η οποία θα επιτρέπει την επικοινωνία και την επισημοποίηση των δύο αυτών τρόπων".

Η μάθηση, ως αυτόνομη και ανεξάρτητη διαδικασία, όπως έχουμε προαναφέρει, λειτουργεί με βάση προϋποθέσεις και κριτήρια εμπλοκής των ενδιαφερόμενων, ανεξάρτητα από τα μέσα μεταφοράς της πληροφορίας. Ο σπουδαστής θα εμπλακεί στη διαδικασία της μάθησης και θα αποδώσει, είτε βρίσκεται σε εξ αποστάσεως περιβάλλον, είτε παρακολουθώντας τον καθηγητή του μέσα σε μια αίθουσα. Ο τρόπος με τον οποίο θα μάθει ο συγκεκριμένος σπουδαστής και στις δύο περιπτώσεις είναι ο ίδιος. Αυτό που διαφοροποιείται είναι οι μορφές εμπλοκής του στην μάθηση. Οι έρευνες που έχουν γίνει για τα στυλ και τους τρόπους που μαθαίνει κάποιος επιβεβαιώνουν τη σπουδαιότητα της εκάστοτε προσωπικής διάστασης των επιλογών του

Ο Devlin: Aν η μάθηση στην εξΑΕ είναι διαφορετική από άλλες μορφές μάθησης, τότε θα πρέπει οι δύο τρόποι να εκφραστούν σε μια κοινή επιστημονική γλώσσα που θα επιτρέπει την επισημοποίησή τους

Η θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ορίζεται μέσα από παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά δεδομένα και έτσι ισχυροποιείται ως εκπαιδευτική θεωρία, η οποία δεν εξαρτάται από τα μέσα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά της πληροφορίας. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο η μάθηση, η οποία ορίζεται μέσα από παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά δεδομένα, λειτουργεί αποτελεσματικά και αυτόνομα, ανεξάρτητα από το εκπαιδευτικό περιβάλλον της εξ αποστάσεως ή της εκ του σύνεγγυς εκπαίδευσης.Η προσέγγιση αυτή δε μειώνει, ούτε απορρίπτει τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες και τη θεμελιώδη λειτουργία που έχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία. Τουναντίον. Το ψυχοκοινωνικό περιβάλλον της διδασκαλίας και μάθησης αποτελείται από πλειάδα στοιχείων και δεδομένων που επηρεάζουν αποφασιστικά την ποιότητά τους. Καθορίζουν τις αρχικές επιλογές του εκπαιδευτικού μικροσυστήματος και των λειτουργιών του σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του. Με βάση τα παραπάνω, ο προβληματισμός του Devlin δεν ενισχύει κάτι επιπλέον και δεν απαιτεί ξεχωριστή απάντηση. Η μάθηση παραμένει μάθηση και λειτουργεί με βάση των εμπλοκή του σπουδαστή και τους προσωπικούς τρόπους που ο ίδιος έχει επιλέξει για να μάθει.

Ο προβληματισμός αυτός το 1989 είχε μια πραγματική αξία και μια βαρύτητα που όμως δεν μπορούσε τότε να απαντηθεί. Οι έρευνες που έχουν γίνει με σπουδαστές τα τελευταία χρόνια για την εμπειρία της μάθησης σε εξ αποστάσεως περιβάλλοντα, έχουν δείξει ότι η μάθηση λειτουργεί αυτόνομα και αποτελεσματικά και καθορίζεται μέσα από μια σειρά μετρήσιμων στοιχείων.

VIDEO

Παρακολουθείστε το βίντεο

"What Do You Want to Learn Today? The Power of Autonomy in Education"

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ"Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον με ιδιαίτερη δομή και στόχους όπου ο εκπαιδευόμενος είναι ανεξάρτητος από τη συνεχή παρουσία του διδάσκοντα. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δε συνεπάγεται αυτόματα την ύπαρξη αυτονομίας στη μάθηση" (Γιαλή, Γιαγλής, Κουτσούμπα, 2010, σελ. 92). Μελετήστε το παράλληλο κείμενο "Αυτονομία στη μάθηση στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης" καθώς και το βίντεο "What Do You Want to Learn Today? The Power of Autonomy in Education". Σε ένα κείμενο 500 λέξεων, συζητήστε τους τρόπους που πραγματοποιείται η αυτονομία στη μάθηση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση στις μέρες μας, αλλά και τρόπους για να οδηγηθούμε στην πραγματική μαθησιακή αυτονομία.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.7

Ανοικτή και εξΑΕ: ένα θεμελιωμένο επιστημονικό πεδίο

τα προγράμματα σπουδών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτωνστο ίδιο αντικείμενο

την επιστημονική έρευνα που διεξάγεται στο συγκεκριμένο πεδίο

Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, θεωρητικοί της εκπαίδευσης (Holmberg 1986, Keegan, 1983) αναφέρουν και τεκμηριώνουν την ύπαρξη ενός δομημένου και θεμελιωμένου επιστημονικού πεδίου που ακούει στο όνομα "εξ αποστάσεως εκπαίδευση". Ο όρος "ανοικτή" συναντάται κυρίως στη λειτουργία των ανοικτών πανεπιστημίων με διαφορετική εφαρμογή της στρατηγικής και πολιτικής της εκπαίδευσης. Το επιστημονικό πεδίο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης που περιγράφεται, ορίζεται από δύο ακαδημαϊκές συντεταγμένες:

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.7.1

Τα ερευνητικά πεδία της εξΑΕ κατά τον Holmberg

Γενική ανάλυση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, φιλοσοφία και θεωρίαΠτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές, καθώς και κίνητρα των σπουδαστώνΣχεδιασμός προγράμματος σπουδών και στόχοι των σπουδώνΑνάπτυξη και δημιουργία των προγραμμάτων σπουδώνΜέσαΠεριοδικά, όχι συνεχή αλληλεπιδραστικά επικοινωνιακά μαθήματαΔια ζώσης μαθήματαΣυμβουλευτικήΣχεδιασμός, οργάνωση και διοίκηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτωνΟικονομικά της εξ αποστάσεως εκπαίδευσηςΑξιολόγησηΙστορία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσηςΕξ αποστάσεως εκπαίδευση σε αναπτυσσόμενες χώρεςΟδηγίες προς τους εκπαιδευτές - διδάσκοντες της εξ αποστάσεως εκπαίδευσηςΈρευνα στην έρευνα

Ο Holmberg (1986) αναφέρει ότι το 1982 (10 χρόνια πριν ψηφιστεί ο νόμος Σουφλιά για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο) στο επιστημονικό πεδίο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης αναγνωρίζονται δεκαπέντε ερευνητικά πεδία.Η κατηγοριοποίηση που αποδίδει το 1982 σε ερευνητικά πεδία και εκπαιδευτικά ακαδημαϊκά προγράμματα εντοπίζεται στα εξής γνωστικά θέματα:

Άλλωστε είναι απαραίτητο όταν περιγράφεται ένα επιστημονικό πεδίο, ταυτόχρονα να εντοπίζονται οι σκοποί / στόχοι και το περίγραμμα της έρευνας για τη γνώση και κατανόησή του. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της ένταξής του σε ακαδημαϊκά προγράμματα σπουδών, να περιγράφεται και η εκπαιδευτική / παιδαγωγική του διάσταση ως προς τη διδασκαλία του στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.7.2

Τα ερευνητικά πεδία της εξΑΕ σήμερα

Είναι ενδιαφέρον να μελετήσει κάποιος τα γνωστικά θέματα της έρευνας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στα 1982 και να τα δει μέσα από το σημερινό πρίσμα, το πλήθος νέων στοιχείων, κυρίως της τεχνολογίας, αλλά όχι μόνο, που έχουν προκύψει και έχουν εμπλουτίσει το επιστημονικό της πεδίο. Ασφαλώς τα πεδία έχουν διαμορφωθεί και έχουν προκύψει πολυδιάστατα νέα σημεία, ή ακόμα, κοινά σημεία έχουν αναδειχθεί με ξεχωριστό ή διαφορετικό ρόλο. Στα παραπάνω σημεία ένα μεγάλο πλήθος από γνωστικές περιοχές ή και επιστήμες έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αξιοποίησή τους και στις ακαδημαϊκές τους πρακτικές. Προσεγγίσεις από το χώρο της εκπαίδευσης, των παιδαγωγικών των επιστημών της αγωγής, από τη ψυχολογία, κοινωνιολογία, οργάνωση και διοίκηση, οικονομία, επικοινωνία, πληροφορική έχουν δώσει μια ώθηση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, αλλά και στις ερευνητικές και εκπαιδευτικές εφαρμογές της.

Στα πεδία της εξΑΕ έχουν διαμορφωθεί και έχουν προκύψει νέα πολυδιάστατα ή κοινά σημεία ή έχουν αναδειχθεί διαφορετικά

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΑπό κάθε ομάδα να επιλεχθεί προς μελέτη ένα από τα Ακαδημαϊκά Προγράμματα του Ανοιχτού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΑΠΚΥ) ή του Αγγλικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (OU/UK). Να εντοπίστε τα ερευνητικά πεδία που αναφέρονται σε αυτά και να τα συγκρίνετε με τα 15 πεδία του Holmberg. Στη συνέχεια καταγράψτε τα στα επισυναπτόμενα paddlet.Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου: https://www.ouc.ac.cy/index.php/el/Αγγλικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο: https://www.open.ac.uk/Ομάδα 1: https://el.padlet.com/aristidousoulla/mrv4i5hqc0tnb8laΟμάδα 2: https://padlet.com/aristidousoulla/drgs9twea4if1ev9

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.8

Ανοικτή και εξΑΕ: ένα θεμελιωμένο επιστημονικό πεδίο

Σύμφωνα με τον Popper (1980), ο στόχος των θεωρητικών και των ερευνητών είναι να εντοπίσουν και να διερευνήσουν επεξηγηματικές και ερμηνευτικές θεωρίες με βάση αληθινούς λογικούς συλλογισμούς.Δηλαδή, να διερευνήσουν θεωρίες, οι οποίες περιγράφουν δομημένες ιδιότητες του κόσμου και οι οποίες με τη βοήθεια ορισμένων αρχικών προϋποθέσεων, μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε νοήματα που απαιτούν ερμηνείες.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.8.1

Τα ερευνητικά πεδία της εξΑΕ κατά τον Holmberg

Ο Γ. Δήμου (1990) ερμηνεύοντας τα μοντέλα των Popper (1980), Albert (1972) και Opp (1972), ορίζει την αναγκαιότητα ορισμένων προϋποθέσεων και στοιχείων για να είμαστε σε θέση να θεμελιώσουμε μια επιστημονική θεωρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, μια θεωρία θα πρέπει να είναι "αληθής", "να πληροφορεί", να είναι "σαφής", να είναι της μορφής "εάν αυτό - τότε εκείνο" και "απαλλαγμένη από κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες και αξίες".Η προσέγγιση του Holmberg μας ενδιαφέρει πρώτιστα για να εξετάσουμε τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της εξ αποστάσεως. Με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά που θα αναλυθούν θα πρέπει να προσεγγίσουμε τις προϋποθέσεις και τα στοιχεία εκείνα που αναφέρει ο Γ. Δήμου, ώστε η μορφοποίηση του σκελετού εργασίας να είναι έτοιμη προς διαμόρφωση. Κομβικό σημείο στις δύο προσεγγίσεις είναι η συνοχή υποθέσεων του τύπου 'εάν Α τότε Β' ή 'όσο περισσότερο Α τόσο περισσότερο / λιγότερο Β'.

Θα ήταν τουλάχιστον άδικο να μην αναφέρουμε το γεγονός ότι η προσέγγιση του Holmberg έχει διαμορφωθεί με βάση τις αρχές της δεκαετίας του 1980, όπου ίσχυαν ορισμένες προϋποθέσεις εκπαιδευτικής φύσης. Με πλήρη επίγνωση της σπουδαιότητας των λόγων αυτών θα πρέπει να σημειώσουμε ότι σειρά θεμελιακών αρχών και προϋποθέσεων του τότε,έχουν διαμορφωθεί και έχουν μια διαφορετική βαρύτητα σήμερα. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο: σημεία - κλειδιά της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης που είχαν ορισθεί με βάση το εκπαιδευτικό υπόβαθρο αγγλοσαξονικών κοινωνιών του βορείου ημισφαιρίου του πλανήτη και αποτελούσαν αυτονόητο εκπαιδευτικό κριτήριο, δεν αποτελούν αυτονόητο εκπαιδευτικό κριτήριο για τον νότιο ημισφαίριο ή για άλλες περιοχές με διαμετρικά αντίθετο εκπαιδευτικό υπόβαθρο και ακαδημαϊκό περιβάλλον.Με βάση χαρακτηριστικά σημεία για την οριοθέτηση μιας θεωρίας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, ο Holmberg ορίζει τρεις κατηγορίες σημείων που είναι τα εξής:∙ Γενικές αρχές∙ Μέθοδοι και μέσα στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση∙ Οργάνωση

Θα επανέλθουμε όμως στις προϋποθέσεις και στα στοιχεία αυτά, αφού εξετάσουμε την προσέγγιση του Holmberg(1986) ως προς τη διαμόρφωση μιας θεωρίας για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.8.2

Σύγκριση θεωρίας της εξΑΕ του Holmberg με τη θεωρία σήμερα

Είναι χαρακτηριστική και χρονικά κατανοητή η έλλειψη αναφοράς του σε θέματα χρήσης των τεχνολογιών της πληροφορίας και επικοινωνίας στη διαδικασία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.Επίσης χαρακτηριστική, αλλά όχι κατανοητή, είναι η έλλειψη αναφοράς, όχι στην αλληλεπίδραση των διδασκομένων με τον καθηγητή - σύμβουλο ή και το εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά η αλληλεπίδραση διδασκομένων και διδακτικού υλικού. Ενώ ο ίδιος αναφέρει τις εκπαιδευτικές ιδιαιτερότητες των αναπτυγμένων χωρών, δεν επικεντρώνει στα χαρακτηριστικά σημεία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ως προς το αλληλεπιδραστικό διδακτικό υλικό και γενικότερα στις μεθοδολογικές προϋποθέσεις του υλικού.Το ακαδημαϊκό περιβάλλον και το εκπαιδευτικό υπόβαθρο έχει μια βαρύτητα, της οποίας τους απόηχους έχουμε βιώσει και στην ελληνική πραγματικότητα. Αναφέρομαι, όπως φαίνεται να κάνει και ο Holmberg, σε μια έλλειψη δομημένης επιστημονικής γραφής με αναφορές στην αγγλοσαξονική μεθοδολογία που εστιάζει στην επεξηγηματικότητα και τη σαφήνεια του ακαδημαϊκού λόγου.

Δεν θα σταθούμε στην ανάλυση των σημείων αυτών διότι η συζήτηση και ο διάλογος δεν θα μπορέσει να ενταχθεί στο παρόν κείμενο. Μπορούμε όμως να σταθούμε σε ορισμένα σημεία, τα οποία έχουν διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια στο βασικό κορμό της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και δεν αποτελούν λειτουργικό μέρος της προσέγγισης του Holmberg.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΑπαντήστε τις ερωτήσεις στον παρακάτω σύνδεσμοKahoot:https://create.kahoot.it/details/82cd54fc-25d6-4ddf-beb9-d2316eb1861d

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.8.3

Η εξΑΕ εκπαίδευση στην Ελλάδα

Για λόγους ιστορικούς, γλωσσολογικούς, εκπαιδευτικούς, αλλά και πολιτικούς, ανάλογη αντίληψη δεν είχε επικρατήσει τις τελευταίες δεκαετίες στον ελλαδικό χώρο, με αποτέλεσμα το αυτονόητο του δομημένου, σαφούς και ερμηνευτικού γραπτού λόγου να αποτελεί στοιχείο μιας "ξενόφερτης" και ορισμένες φορές "καχύποπτης" μεθοδολογίας και ακαδημαϊκής πρακτικής.Τα παραδείγματα της εμπειρίας της ανάπτυξης διδακτικού έντυπου υλικού του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου επισφράγισε πολλές φορές την παραπάνω πρακτική με απρόβλεπτα προβλήματα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στην εμπειρία αυτή, το αυτονόητο και ακαδημαϊκά δεδομένο σε χώρες του δυτικού κόσμου, στην Ελλάδα ανεδείχθη ως αναγκαία προϋπόθεση δημιουργίας έντυπου εξ αποστάσεως υλικού. Και ασφαλώς, όπως φάνηκε στη πράξη, το άλλοθι της άγνωστης ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ήταν καθοριστικό και σε ένα μεγάλο βαθμό, αποδοτικό.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.8.4

Προϋποθέσεις θεμελίωσης της θεωρίας εξΑΕ

Επανερχόμαστε στην προσέγγιση του Γ. Δήμου (1990), ο οποίος ορίζει την αναγκαιότητα ορισμένων προϋποθέσεων και στοιχείων για να είμαστε σε θέση να θεμελιώσουμε μια επιστημονική θεωρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, μια θεωρία θα πρέπει να είναι "αληθής", "να πληροφορεί", να είναι "σαφής", να είναι της μορφής "εάν αυτό - τότε εκείνο" και "απαλλαγμένη από κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες και αξίες".Μια εκπαιδευτική θεωρία δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι απαλλαγμένη από κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες και αξίες.Ταυτόχρονα, η θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης δεν ανταποκρίνεται σε νομότυπες γενικεύσεις, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκεκριμένες προβλέψεις τεχνικού τύπου. Ούτε ανταποκρίνεται στις επιθυμίες κάποιων κοινωνικών ομάδων, έτσι ώστε να παράγει επιθυμητές καταστάσεις και κατευθυνόμενη κριτική σκέψη.

Εμείς αυτό που κάνουμε είναι να εμφυτεύσομε ορισμένα δεδομένα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στα στοιχεία αυτά με στόχο τη διαμόρφωση της πρώτης χάρτας για μια θεωρία της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Με τη διαφορά όμως: στο τελευταίο σημείο της προσέγγισης του Δήμου η διαφοροποίησή μας είναι ξεκάθαρη ως προς τη σχέση της με τη θεωρία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Η θεωρία της εξΑΕ είναι μια κριτική θεωρία, η οποία εσωκλείει όλα εκείνα τα στοιχεία της κοινωνικής σκέψης που ορίζουν αξίες, κρίσεις και ηθικούς κανόνες των ανθρώπων. Η θεωρία αυτή εντάσσεται σε ένα πλαίσιο, το οποίο ανήκει στο χώρο των κοινωνικών επιστημών.

Η ορθολογιστική σκέψη παραμένει επιστημονική σκέψη και δεν δύναται να στερηθεί αξίες, ηθικούς κανόνες, αλλά και κριτικές και αξιολογικές συνιστώσες. Στη σφαίρα των αρχών των κοινωνικών επιστημών,η θεωρία για την εξΑΕ είναι σαφώς ορθολογική, απαιτεί την επιστημονική σκέψη και διαμορφώνεται ως κριτική θεωρία, από αξίεςκαι κοινωνικές παραδοχές.

Η θεωρία για την εξΑΕ είναιαληθής,διότι οι θέσεις της με τις οποίες πληροφορεί ισχύουν ως δεδομένα

Η θεωρία της εξΑΕ είναι μια κριτική θεωρία, η οποία απαιτεί επιστημονική σκέψη η οποία διαμορφώνεται ως κριτική θεωρία μέσα από αξίες και κοινωνικές παραδοχές.

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1.8.5

Παρουσίαση προϋποθέσεων θεμελίωσης θεωρίας για την εξΑΕ

Η θεωρία για την ΑεξΑΕ είναι πρώτα απ' όλα αληθής διότι οι θέσεις της, με τις οποίες πληροφορεί και λειτουργεί, ισχύουν ως γεγονότα και δεδομένα.Πληροφορεί και ενημερώνει για όλη τη γκάμα των δραστηριοτήτων της, για το γνωστικό αντικείμενο που πραγματεύεται και για τις εκπαιδευτικές συνθήκες και εμπειρικές εφαρμογές με τις οποίες λειτουργεί.Η θεωρία για την εξΑΕ είναι σαφής ως προς τους χειρισμούς διατύπωσης της φυσιογνωμίας της και του περιεχομένου της.Η θεωρία για την εξΑΕ είναι της μορφής "εάν αυτό - τότε εκείνο" διότι είναι σαφές ότι ο παράγοντας "εάν" καθορίζει επακριβώς τον παράγοντα "τότε".Η θεωρία της εξΑΕ ως κριτική κοινωνική θεωρία δεν είναι απαλλαγμένη από κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες και αξίες και δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρίζεται εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων ως καλή ή κακή, ωφέλιμη ή όχι, πρέπουσα ή όχι.

Ισχύουν διότι το ιστορικό της που προσδιορίζεται σε αρκετές δεκαετίες έχει λειτουργήσει αποτελεσματικά και αποδοτικά, έχει εμπλουτιστεί ταυτόχρονα από την εμπειρία της, αλλά και με ιστορικές ανακαλύψεις κατά τη διάρκεια της πορείας της (ραδιόφωνο, τηλεόραση, βίντεο, τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας, εμπλουτισμός εκδόσεων έντυπου υλικού, αποτελεσματικότητα σπουδών και συγκεκριμένων προγραμμάτων σπουδών, αποδοτική αξιολόγηση της εκπαιδευτικής πράξης και μεθοδολογίας κ.α.). Με βάση το αυτόνομο κριτικό επιστημονικό της πεδίο και τον εμπλουτισμό της από συγγενή επιστημονικά πεδία, η εξΑΕ έχει λειτουργήσει αποτελεσματικά χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα και δοκιμασμένα κριτήρια, μεθόδους και μέσα.

Οι έρευνες, οι θεωρητικές προσεγγίσεις και οι ακαδημαϊκές ολοκληρωμένες λειτουργίες της συνθέτουν ένα γνωστικό πεδίο που σε πολύ μεγάλο βαθμό έχει δώσει δείγματα τεκμηρίωσης και επεξήγησης φαινομένων, γεγονότων και προβλημάτων.

Η προσφορά της στα σημεία της σαφήνειας είναι απεριόριστη από τη στιγμή που ξεκίνησε η λειτουργία της και αναπτύχθηκε παγκόσμια, έχοντας οριοθετήσει και ερμηνεύσει μια σειρά από έννοιες, λέξεις κλειδιά, μαθησιακές και διδακτικές διαδικασίες, εκπαιδευτικούς όρους που αποτελούν και τον κύριο κορμό των εργαλείων εφαρμογής της.

Στο σημείο αυτό η διάσταση της μετρησιμότητας που λειτουργεί ως προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητά της καθορίζει μία λογική συνοχή που ξεκινάει από τα θεωρητικά και εμπειρικά σημεία αναφοράς της. Η εξΑΕ στη διαμόρφωση μιας επιστημονικής εφαρμογής διατυπώνει τον παράγοντα "εάν αυτό" και διασφαλίζει τη διαθεσιμότητά του στο να επιβεβαιώσει στη πράξη "τότε εκείνο".

Επιπροσθέτως, μπορεί να αξιολογηθεί από την νομοτέλειά της με ηθικά ερωτήματα διότι ανεξάρτητα από κανόνες και αξίες λειτουργεί ως ένα συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο με συγκεκριμένες εκπαιδευτικές εφαρμογές. Στην κοινωνική της ερμηνεία διαθέτει μια δυναμική, η οποία της προσδίδει έναν κοινωνικό ρόλο και μια ευθύνη ως προς την εκπλήρωση των στόχων της και την αποτελεσματικότητά της.

Η διαθεσιμότητά της στη δια βίου μάθηση και η λειτουργικότητά της σε μία διαμόρφωση δημοκρατικής πρακτικής στην ανώτατη παιδεία, σε θέματα που αφορούν την προσβασιμότητα και την ευέλικτη λειτουργία της προς όφελος των μαθητών, την κάνει να ενδυναμώνει την παρουσία της και την αναγκαιότητά της. Αυτή όμως η δυναμική που εκ προοιμίου διαθέτει, δεν επηρεάζει καθόλου τους ηθικούς της κανόνες και την καθιστά ανεξάρτητη και αυτόνομη στις επιστημονικές της δραστηριότητες και εφαρμογές.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΜελετήστε τις πληροφορίες που δίνονται για το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Από τη μέχρι τώρα φοίτησή σας σε αυτό, καταγράψτε τα χαρακτηριστικά της Ανοιχτής Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης όπως διαφαίνονται σε αυτό, ερμηνεύοντάς τα με βάση τις 5 προϋποθέσεις του Δήμου (1990) για την επιστημονική θεωρία της ΕξΑΕ. Η απάντησή σας θα πρέπει να είναι σύντομη (αυστηρά μέχρι 350 λέξεις). Αναρτήστε τις απαντήσεις αυτές στο paddlet του μαθήματος.Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου: https://euc.ac.cy/el/Paddlet: https://padlet.com/aristidousoulla/g1o8jlzhi4e3dqdg

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

Η πρώτη αυτή προσπάθεια διαμόρφωσης ενός περιγράμματος θεωρίας για την εξΑΕ αποτελεί μια σύνθεση από θεωρητικές προσεγγίσεις και εμπειρικές εφαρμογές που προκύψαν από τους προβληματισμούς της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας και από το πρώτο στάδιο δημιουργίας και λειτουργίας του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.Αναμφίβολα η προσέγγιση αυτή αποτελεί ένα πρώτο βήμα στη διαμόρφωση μιας θεωρίας της εξΑΕ, η οποία όπως φαίνεται ξεπερνά την παιδική της ηλικία και μέσα από έντονους προβληματισμούς διαμορφώνει ένα πρόσωπο με επιστημονικό κύρος και αποδεδειγμένη επιστημονική εφαρμογή.Τα μελλοντικά βήματα θα εμπλουτίσουν την ακαδημαϊκή της υπόσταση και σίγουρο είναι ότι θα την καταστήσουν ακόμα πιο αποτελεσματική. Άλλωστε η εκπαιδευτική πράξη της με τα συνεπακόλουθά της σύντομα θα ορίσει μια αναλυτική και ερμηνευτική χάρτα της εξΑΕ.

" Στην αυταρέσκεια της σύγχρονης επιστήμης, οι κριτηκοί θεωρητικοί διείδαν έναν μεγάλο κίνδυνο για τη σύγχρονη κοινωνία: την απειλεί του τέλους της ίδιας της λογικής. Η λογική είχε αντικατασταθεί από την τεχνική, η κριτική σκέψη σχετικά με την κοινωνία από τον επιστημονικό κανόνα. Η επιτυχία των φυσικών επιστημών είχε δημιουργήσει συνθήκες κάτω από τις οποίες οι φανταστικές αναζητήσεις των επιστημόνων στον κόσμο του ανεξήγητου είχαν γίνει συμβατές με τους καθιερωμένους τρόπους σκέψης. Η επιστήμη έγινε ιδεολογία, ένας τρόπος θέασης του κόσμου, πολιτισμικό και κοινωνικό παράγωγο, που διαμορφώνει και καθοδηγεί την κοινωνική δραστηριότητα. Έτσι, ο ρόλος της επιστήμης ήταν να 'νομιμοποιεί' την κοινωνική δράση παρέχοντας 'αντικειμενικά γεγονότα' που δικαιολογούν τις διαδικασίες της δράσης. Τα ερωτηματικά σχετικά με τις αξίες που υπόκεινται σ' αυτές τις διαδικασίες δράσης τοποθετούνταν πέρα από τον ορίζοντα της επιστήμης και επομένως έμεναν ανεξερεύνητα. Τα επιστημονικά πορίσματα απλώς διέκριναν λιγότερο ή περισσότερο αποτελεσματικούς τρόπους δράσης και εξηγούσαν πώς συνέβαιναν τα πράγματα και όχι εάν θα έπρεπε να αφεθούν να συμβούν. Η επιστήμη μακριά από το να είναι μια αμείλικτη έρευνα της φύσης και της συμπεριφοράς της κοινωνικής ζωής, κινδύνευε να θεωρεί δεδομένες τις μορφές της κοινωνικής ζωής και να εξετάζει μόνο 'τεχνικά' θέματα "Carr & Kemmis (2002)

Η κριτική προσέγγιση των Carr & Kammis (2002) επισφραγίζει την άποψη ότι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας επιστημονικής θεωρίας, είναι η επαγωγική της και η εμπειρική της δυνατότητα να ελεγχθεί.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Μακρή, Α. Θ., & Βλαχόπουλος, Δ. (2017). Ηλεκτρονική μάθηση: η πολυσημία και πολυπλοκότητα της έννοιας. Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή & εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, 9(5Α), 133-147. Ανακτήθηκε απόhttps://eproceedings.epublishing.ekt.gr/index.php/openedu/article/view/974Καρατζά, Μ. (χ.η.). H ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ. Ανακτήθηκε απόhttps://docplayer.gr/3426820-H-epikoinonia-kai-i-allilepidrasi-stin-ekpaideysi-apo-apostasasi-pinakas-periehomenon-kefalaio-5-marianthi-karatza.htmΓιαγλή, Σ., Γιαγλής, Γ., & Κουτσούμπα, Μ. Ι. (2010). Αυτονομία στη μάθηση στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Ανοικτή Εκπαίδευση: το περιοδικό για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση και την Εκπαιδευτική Τεχνολογία, 6(1, 2), 92-105. https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/openjournal/article/view/9753

3

2

1

4

Lorem ipsum dolor

THANKS!

# data[].attributes.attachment_link.title
ΥΛΙΚΟ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ by Δέσποινα Τσιακαρίδη on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Η θεωρία της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και η πολυπλοκότητα της πολυμορφικής της διάστασης 2 1 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επεξήγηση Εικονιδίων Προσδοκώμενα Αποτελέσματα Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ενότητα 1.1 Ενότητα 1.2 Ενότητα 1.3 Ενότητα 1.4 Ενότητα 1.5 Ενότητα 1.6 Ενότητα 1.7 Ενότητα 1.8 Έννοιες Κλειδιά Παραπομπές Ευχαριστούμε Αντί Επιλόγου ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΕΙΚΟΝΙΔΙΩΝ ΔραστηριότηταΆσκηση

# data[].attributes.headline
Ερωτηματολόγιο Αυτοαξιολόγησης

# data[].attributes.subject
Ερωτηματολόγιο Αυτοαξιολόγησης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Loading…

# data[].attributes.attachment_link.description
Join a game of kahoot here. Kahoot! is a free game-based learning platform that makes it fun to learn - any subject, in any language, on any device, for all ages!