# data[].attributes.attachment_link.description
Najlepsza strona do nauki matematyki. Szkoła podstawowa. Zadania z matematyki, tabliczka mnożenia.

# data[].attributes.body
Melchior Wańkowicz

# data[].attributes.attachment_link.title
02  Melchior Wańkowicz "Ziele na kraterze". Przygotowanie do egzaminu ósmoklasisty

# data[].attributes.body
Melchior Wańkowicz

# data[].attributes.attachment_link.title
67. "Tędy i owędy" - Melchiora Wańkowicza. Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego.

# data[].attributes.body
A. Fredro

# data[].attributes.attachment_link.title
70. Dlaczego warto pamiętać o Zemście Aleksandra Fredry

# data[].attributes.attachment_link.title
69. O kim i o czym warto pamiętać z mitologii? Mitologia Parandowskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
43. 12 Prac Heraklesa. Egzamin ósmoklasisty z polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
29. Jak napisać rozprawkę? Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
36. Charakterystyka postaci. Język polski podstawówka.

# data[].attributes.attachment_link.title
42. Charakterystyka postaci. Jak napisać?

# data[].attributes.attachment_link.title
28. Jak napisać opowiadanie? Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego (film 2.)

# data[].attributes.body
A.Mickiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
ŚMIERĆ PUŁKOWNIKA - Adam Mickiewicz. Omówienie lektury.

# data[].attributes.body
H.Sienkiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
06 "Quo vadis" -  omówienie lektury. Egzamin z polskiego w podstawówce.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak napisać? CHARAKTERYSTYKA / #2 język polski

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak napisać? ROZPRAWKA / #1 język polski

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak napisać rozprawkę? Egzamin klasa ósma.

# data[].attributes.attachment_link.title
~ JAK SIĘ UCZYĆ, żeby się NAUCZYĆ? ~ Czyli łatwo, szybko i SKUTECZNIE

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak się uczyć? 8 sposobów na EFEKTYWNĄ NAUKĘ !

# data[].attributes.body
Ch. Dickens

# data[].attributes.attachment_link.title
55. "Opowieść wigilijna" - jej ponadczasowe przesłanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
przykładowy egzamin ósmoklasisty z matematyki (online)

# data[].attributes.attachment_link.description
Przykładowy arkusz egzaminacyjny z matematyki. 22 zadania: 16 zamkniętych i 6 otwartych. Czas: 100 minut. Punktacja jak na egzaminie. Maksymalna liczba punktów: 32.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pierwiastki przedstawione w zadaniach pochodzą z egzaminów ósmoklasisty i testów gimnazjalnych. To dobry materiał powtórzeniowy dla ósmoklasisty.

Dane są liczby: a=\(4\sqrt{3}\), b=\(3\sqrt{8}\), c=\(6\sqrt{2}\), d=\(2\sqrt{6}\).

Która zależność jest prawdziwa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Iloraz \(\frac{\sqrt{12}}{\sqrt{75}\cdot \sqrt{3}}\) jest równy

A. \(\frac{2\sqrt{3}}{15}\)

C. \(\frac{4\sqrt{3}}{15}\)

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Dane są trzy wyrażenia:

Wartości których wyrażeń są mniejsze od 15? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Tylko I i II.

B. Tylko I i III.

C. Tylko II i III.

D. I, II i III.

Zadanie. (0-1)

Dane jest przybliżenie \(\sqrt{5}\approx 2,236.\)
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty z matematyki - Wybrane zadania z pierwiastków

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwiastki przedstawione w zadaniach pochodzą z egzaminów ósmoklasisty i testów gimnazjalnych. To dobry materiał powtórzeniowy dla ósmoklasisty. Dane są liczby: a=\(4\sqrt{3}\), b=\(3\sqrt{8}\), c=\(6\sqrt{2}\), d=\(2\sqrt{6}\). Która zależność jest prawdziwa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Zobacz na YouTube Zadanie. (0-1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Iloraz \(\frac{\sqrt{12}}{\sqrt{75}\cdot \sqrt{3}}\) jest równy A.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pierwiastki - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Potęgi i Notacja Wykładnicza - testy ósmoklasisty.

Zadania dostosowane do klasy 8 - jako trening przed egzaminem ósmoklasisty z matematyki.

Potęgi i Notacja Wykładnicza

Dane są trzy liczby:

Które z tych liczb są podzielne przez 3? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

D. Tylko liczba c.

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Dane są dwie liczby:\(a={{8}^{5}},\,b={{4}^{5}}\)
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Dane są liczby:

Która z tych liczb jest największa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Wskazówka: W tym zadaniu na egzaminie gimnazjalnym 2016 należało porównać zarówno podstawy i wykładniki. Jeśli nawet nie masz tych samych podstaw, czy wykładników to możesz obliczeniami sprowadzić liczby do takich samych liczby zarówno w podstawie jak i wykładniku. Przykład ma tak dobrane liczby, aby wybrane liczby łatwo było zamieniać na inne. Zerknij na film.

Zadanie. (0-1)

Poniżej podano kilka kolejnych potęg liczby 7.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Cyfrą jedności liczby 7 ¹⁹⁰ jest

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:
Należy zauważyć, ze ostatnie cyfry powtarzają się okresowo: 7,9,3,1,7,9,3,1,7,9,3,1,......itd. Zatem co czwarta potęga (ta z wykładnikiem podzielnym przez 4 ma na końcu cyfrę 1). Tym sposobem obliczamy 7 ¹⁸⁸=...1, a kolejne potęgi powtarzają się w okresie 7,9,3,1. Dlatego 7 ¹⁸⁹=...7, 7 ¹⁹⁰=...9.
Odp.: D=9.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Liczby te uporządkowane od najmniejszej do największej to:

A. c, b, a.   B. a, b, c.   C. c, a, b.   D. b, c, a.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W różnych publikacjach jako jednostka energii pojawia się czasem toe. 1 toe odpowiada energii, jaką uzyskuje się z 1 tony ropy naftowej i równa się 41 868 MJ (1 MJ = 1 000 000 J). Ilu dżulom równa się 1 toe?

A. 4,1868 · 10 ¹¹   B. 4,1868 · 10 ⁸   C. 4,1868 · 10 ⁹   D. 4,1868 · 10 ¹⁰

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Średnia odległość Marsa od Słońca wynosi 2,28·10 ⁸ km. Odległość ta zapisana bez użycia potęgi jest równa

A. 22 800 000 km
B. 228 000 000 km
C. 2 280 000 000 km
D. 22 800 000 000 km

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie. (0 - 1) Dział: Potęgi, notacja wykładnicza

1 mol to taka ilość materii, która zawiera w przybliżeniu 6·10 ²³ (odpowiednio) atomów, cząsteczek lub jonów. Ile cząsteczek wody zawartych jest w 0,25 mola wody?

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Potęgi i Notacja Wykładnicza - Wybrane zadania do testu ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Potęgi i Notacja Wykładnicza - testy ósmoklasisty. Zadania dostosowane do klasy 8 - jako trening przed egzaminem ósmoklasisty z matematyki. Dane są trzy liczby: Które z tych liczb są podzielne przez 3? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. D. Tylko liczba c. Zobacz na YouTube Zadanie. (0-1) Dane są dwie liczby:\(a={{8}^{5}},\,b={{4}^{5}}\) Oceń prawdziwość podanych zdań.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadania z trójkątem 30 60 90 i trójkątem 45 45 90 - zadania treningowe dla ucznia ósmej klasy, przed egzaminem ósmoklasisty

Trójkąty o kątach 30°,60°,90° i 45°,45°,90°

Zadanie 19. (0-1)

Na przekątnej BD kwadratu ABCD o boku długości 4 zbudowano trójkąt równoboczny BED.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pole trójkąta BED jest równe

Zobacz na YouTube

Przekątna prostokąta ABCD nachylona jest do jednego z jego boków pod kątem 30°. Uzasadnij, że pole prostokąta ABCD jest równe polu trójkąta równobocznego o boku równym przekątnej tego prostokąta.

Zobacz na YouTube

Kąt ostry rombu ma miarę 45º, a wysokość rombu jest równa h.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Pole tego rombu można wyrazić wzorem

Zobacz na YouTube

Jadąc długą, prostą drogą, Ewa widziała elektrownię wiatrową zaznaczoną na rysunku literą E. Z punktu A widać było elektrownię pod kątem 30º od kierunku jazdy, a z punktu B - pod kątem 60º. Długość odcinka AB jest równa 20 km. Po pewnym czasie, przejeżdżając przez punkt C, Ewa minęła elektrownię.

Wpisz na rysunku miary kątów zaznaczonych łukami (∡ BEC i ∡ AEB). Oblicz odległość (BE) elektrowni od punktu B oraz odległość (CE) elektrowni od drogi. Zapisz obliczenia. Wynik zaokrąglij do części dziesiątych.

Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Trójkąt 30-60-90 oraz 45-45-90 - Testy Ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania z trójkątem 30 60 90 i trójkątem 45 45 90 - zadania treningowe dla ucznia ósmej klasy, przed egzaminem ósmoklasisty Zadanie 19. (0-1) Na przekątnej BD kwadratu ABCD o boku długości 4 zbudowano trójkąt równoboczny BED. Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twierdzenie Pitagorasa w zadaniach i testach egzaminacyjnych

Na dwóch bokach trójkąta prostokątnego ABC zbudowano kwadraty. Pole kwadratu zbudowanego na boku BC jest równe 169, a pole kwadratu zbudowanego na boku AC jest równe 25.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Bok BC ma długość 13. PRAWDA/FAŁSZ

Pole kwadratu zbudowanego na boku AB jest równe 144. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Zadanie. (0-1)

Dany jest trójkąt prostokątny ABC o przyprostokątnych długości 15 cm i 20 cm.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Przeciwprostokątna trójkąta DEF podobnego do trójkąta ABC w skali 2:1 ma długość

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Twierdzenie Pitagorasa - testy ósmoklasisty -

# data[].attributes.attachment_link.description
Twierdzenie Pitagorasa w zadaniach i testach egzaminacyjnych Zadanie. (0-1) Na dwóch bokach trójkąta prostokątnego ABC zbudowano kwadraty. Pole kwadratu zbudowanego na boku BC jest równe 169, a pole kwadratu zbudowanego na boku AC jest równe 25. Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2017.

Turysta A szedł ze schroniska w kierunku szczytu, natomiast turysta B schodził ze szczytu w kierunku schroniska. Obaj szli tym samym szlakiem i tego samego dnia. Wykresy przedstawiają, na jakiej wysokości względem poziomu morza znajdowali się turyści w określonym czasie.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0-1)

Paweł przejechał na rowerze trasę długości 700 m w czasie 2 min.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Prędkość średnia, jaką uzyskał Paweł na tej trasie, jest równa:

Zobacz na YouTube

Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016.

Zastęp harcerzy wyruszył z przystanku autobusowego do obozowiska. Na wykresie przedstawiono zależność między odległością harcerzy od obozowiska, a czasem wędrówki.

Które z poniższych zdań jest fałszywe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube
Informacje do zadań 1 i 2
Każda z dwóch kolejek górskich przebywa drogę 150 metrów w ciągu minuty. Na schemacie zaznaczono niektóre długości trasy pokonywanej przez kolejki.

Zadanie 1. (0-1)

Jak długo trwa przejazd kolejki od górnej stacji do punktu K? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:

Zadanie 2. (0-1)

Z górnej stacji kolejka wyjeżdża o 1 minutę wcześniej niż z dolnej. Kolejki równocześnie wjeżdżają na pętlę mijania.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Długość trasy od dolnej stacji do punktu K jest równa

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:
Droga pokonana przez kolejkę górną w ciągu 1 minuty to 150m. Stąd nalezy zauważyć, że trasa kolejki dolnej jest krótsza właśnie o tę odległość. Zatem 750-150=600m

Odp.: C. 600 m

Prędkość średnia piechura na trasie 10 km wyniosła 5 km/ h, a prędkość średnia rowerzysty na tej samej trasie była równa 20 km/ h.

O ile minut więcej zajęło pokonanie tej trasy piechurowi niż rowerzyście? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 30 minut   B. 60 minut   C. 90 minut   D. 120 minut

Zobacz na YouTube

Średnia prędkość samochodu na trasie przebytej w czasie 4 godzin wyniosła 60 km/ h.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Piechur porusza się z prędkością 4 km/ h . Każdy jego krok ma długość 0,8 m.

Ile kroków wykona piechur w czasie 12 minut? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 1000 kroków
B. 800 kroków
C. 640 kroków
D. 100 kroków

Zobacz na YouTube

Informacje do zadania 29

Pracownik ochrony chodzi wzdłuż ogrodzenia parkingu (w kształcie trapezu prostokątnego) ze stałą prędkością 1 m/s. Obchód zaczyna od wartowni A. Na rysunku przedstawiono plan jego trasy, a obok podano wymiary parkingu

Minęło 10 minut od chwili rozpoczęcia obchodu. Na którym odcinku znajduje się pracownik ochrony? Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2017. Turysta A szedł ze schroniska w kierunku szczytu, natomiast turysta B schodził ze szczytu w kierunku schroniska. Obaj szli tym samym szlakiem i tego samego dnia. Wykresy przedstawiają, na jakiej wysokości względem poziomu morza znajdowali się turyści w określonym czasie. Oceń prawdziwość podanych zdań.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadania do nauki przed egzaminem ósmoklasisty z matematyki.

Wyrażenia algebraiczne

Kacper zabrał na wycieczkę dwa razy mniej pieniędzy niż Wojtek. Kacper wydał połowę swoich pieniędzy, a Wojtek wydał \(\frac{1}{4}\) swoich.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Kacper wydał tyle samo pieniędzy, ile wydał Wojtek. PRAWDA/FAŁSZ

Po wycieczce Kacprowi zostało trzy razy mniej pieniędzy niż Wojtkowi. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Zadanie 9. (0-1)

W autobusie jechało m mężczyzn i k kobiet. Na przystanku wysiedli 2 mężczyźni i 3 kobiety, a wsiadło 5 mężczyzn i 2 kobiety.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Gdy autobus odjechał z tego przystanku, podróżowało nim

A. (m + 3) mężczyzn i (k - 1) kobiet.

B. (m - 3) mężczyzn i (k - 1) kobiet.

C. (m + 3) mężczyzn i (k + 1) kobiet.

D. (m - 3) mężczyzn i (k + 1) kobiet.

Zobacz na YouTube

Zadanie 13. (0-1)

Sprzedawca kupił do swojego sklepu m kilogramów marchwi i b kilogramów buraków: zapłacił po 1,50 zł za kilogram marchwi i po 0,90 zł za kilogram buraków. Warzywa te sprzedał za łączną kwotę 180 złotych.

Które wyrażenie przedstawia różnicę kwoty uzyskanej za sprzedane warzywa i kosztu ich zakupu? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. m · 1,5 + b · 0,9 + 180

B. m · 1,5 - b · 0,9 - 180

C. 180 - (m · 1,5 + b · 0,9)

D. 180 - (m · 1,5 - b · 0,9)

Zobacz na YouTube

Zadanie 10. (0-1)

Na rysunku przedstawiono sposób ułożenia wzoru z jednakowych elementów i podano długości dwóch fragmentów tego wzoru.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Fragment wzoru złożony z 3 elementów ma długość:

Zobacz na YouTube

Zadanie 12. (0-1)

Liczba x jest dodatnia, a liczba y jest ujemna.

Ile spośród liczb: \(x\cdot y,\ \ x-y,\ \ \frac{x}{y},\ \ {{\left( y-x \right)}^{2}}\) jest dodatnich? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:

Odp.: B. Dwie

Informacja do zadań 9. i 10.

Na rysunkach przedstawiono kształt i sposób układania płytek oraz niektóre wymiary w centymetrach.

Ułożono wzór z 5 płytek, jak na rysunku.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Odcinek x ma długość

A. 20 cm   B. 22 cm   C. 26 cm   D. 30 cm

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Które wyrażenie algebraiczne opisuje długość analogicznego do x odcinka dla wzoru złożonego z n płytek? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 6n B. 6n - 4 C. 4n - 2 D. 4n + 2

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 11.-13.

Małgosia narysowała równoległobok położony w układzie współrzędnych tak jak na pierw-szym rysunku. Kolejne przystające do niego równoległoboki rysowała w taki sposób, że dol-ny lewy wierzchołek rysowanego równoległoboku był środkiem górnego boku poprzedniego równoległoboku (rysunek 2.).

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Małgosia narysowała w opisany sposób czwarty równoległobok. Współrzędna y prawego górnego wierzchołka tego równoległoboku jest równa

A. 8   B. 9   C. 10   D. 11

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Agnieszka narysowała w taki sam sposób n równoległoboków. Współrzędna y prawego gór-nego wierzchołka ostatniego równoległoboku jest równa

A. n + 2   B. 2n   C. 2n + 2   D. 4n

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Współrzędne prawego górnego wierzchołka ostatniego narysowanego równoległoboku są równe (a,b). Współrzędne takiego wierzchołka w następnym równoległoboku będą równe

A. (a + 4,b + 2)   B. (a + 2,b + 3)   C. (a + 3,b + 2)   D. (a + 3,b + 1)

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 4. i 5.

W wyborach na przewodniczącego samorządu szkolnego kandydowało czworo uczniów. Każdy wyborca oddał jeden ważny głos. Ala otrzymała 25 głosów, a Basia 15 głosów. Na Michała głosowało ²/ ₅ pozostałych osób, a reszta głosów przypadła Oli.

Każda z figur przedstawionych na rysunkach powstała z trójkąta równobocznego o boku długości a i równoległoboku o jednej parze boków długości b. Porównaj obwody tych figur. Które zdanie jest prawdziwe?

A. Figura II ma większy obwód niż każda z pozostałych.
B. Figura III ma mniejszy obwód niż każda z pozostałych.
C. Wszystkie figury mają takie same obwody.
D. Za mało danych, by porównać obwody.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Dla patrzącego z góry płytka chodnika ma kształt ośmiokąta, w którym kolejne boki są prostopadłe. Na rysunkach przedstawiono jego kształt, sposób układania płytek oraz niektóre wymiary w centymetrach.

Oblicz długość odcinka a.
Napisz wyrażenie algebraiczne, odpowiadające długości analogicznego odcinka dla pasa złożonego z n płytek.

Odpowiedź: Długość odcinka a ...............................
Wyrażenie algebraiczne .........................................

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W pewnym państwie liczba osób niepełnoletnich jest równa p, pełnoletnich w wieku poniżej 60 lat jest o połowę mniej, a pozostałych dorosłych jest k razy mniej niż osób niepełnoletnich. Liczbie ludności tego państwa odpowiada wyrażenie

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W wiadrze jest x litrów wody, a w garnku y litrów wody. Ile litrów wody będzie w wiadrze, a ile w garnku, jeśli:

1. z wiadra przelejemy do garnka 1,5 litra wody;

2. przelejemy połowę wody z garnka do wiadra?

Wpisz do tabeli odpowiednie wyrażenia algebraiczne.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyrażenia algebraiczne - testy ósmoklasisty -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania do nauki przed egzaminem ósmoklasisty z matematyki. Wyrażenia algebraiczne Zadanie 5. (0-1) Kacper zabrał na wycieczkę dwa razy mniej pieniędzy niż Wojtek. Kacper wydał połowę swoich pieniędzy, a Wojtek wydał \(\frac{1}{4}\) swoich. Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadania do przećwiczenia przed egzaminem 8 klasy.

Procenty

Czy 18% liczby 15 jest większe niż 15% liczby 18? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C.

Zobacz na YouTube

Do zbiornika wypełnionego w 65% wodą dolano 12 litrów wody. Teraz woda wypełnia 80% pojemności zbiornika.

Ile litrów wody jest teraz w zbiorniku? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 5. (0-1)

W czytelni ustawiono 20 stolików dwuosobowych i 10 stolików czteroosobowych. Po pewnym czasie 10% stolików dwuosobowych zastąpiono tą samą liczbą stolików czteroosobowych.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba stolików czteroosobowych zwiększyła się o

Zobacz na YouTube

Zadanie 8. (0-1)

W pewnej szkole do egzaminu gimnazjalnego przystąpiło o 60 chłopców więcej niż dziewcząt. Chłopcy stanowili 65% liczby osób piszących egzamin.

Ile dziewcząt przystąpiło do tego egzaminu? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 9. (0-1)

Cenę roweru obniżono o 8%. Klient kupił rower po obniżonej cenie i dzięki temu zapłacił o 120 zł mniej, niż zapłaciłby przed obniżką.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Przed obniżką ten rower kosztował

Zobacz na YouTube

Zadanie 6. (0-1)

W tabeli podano, w jaki sposób zmienia się cena biletu na prom w ciągu całego roku.

Cena podstawowa biletu na prom: 40 zł

Cena biletu

w sezonie zimowym

cena podstawowa obniżona o 20%

w sezonie letnim

cena podstawowa podwyższona o 200%

poza sezonem zimowym i letnim

cena podstawowa

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Bilet na prom w sezonie letnim jest droższy od biletu w sezonie zimowym o

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zadanie 9. (0-1)

W konkursie przyznano nagrody pieniężne. Zdobywca pierwszego miejsca otrzymał 5000zł. Nagroda za zdobycie drugiego miejsca była o 30% mniejsza niż nagroda za zajęcie pierwszego miejsca. Nagroda za zdobycie trzeciego miejsca była o 40% mniejsza, niż nagroda za zajęcie drugiego miejsca.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Odp.: Fałsz, Fałsz.

Informacja do zadań 1. i 2.

Promocja w zakładzie optycznym jest związana z wiekiem klienta i polega na tym, że klient otrzymuje tyle procent zniżki, ile ma lat.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Cena płyty kompaktowej po 30% obniżce wynosi 49 zł. Cena tej płyty przed obniżką byłarówna

A. 14,70 zł.   B. 34,30 zł.   C. 63,70 zł.   D. 70,00 zł.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 1.- 3.

Do zespołu szkół, który składa się ze szkoły podstawowej i gimnazjum, uczęszcza 900 uczniów. Chłopcy stanowią 40% uczniów zespołu. 30% uczniów zespołu uczy się w gimnazjum, natomiast 40% uczniów gimnazjum to dziewczęta.

Informacje do zadań 25.-27.

Karat jubilerski to jednostka masy kamieni szlachetnych. Termin ten pochodzi od greckiego słowa keration, oznaczającego śródziemnomorską roślinę, która po polsku nazywa się szarańczyn. Jest to drzewo z rodziny motylkowatych o liściach złożonych, parzystopierzastych (o parzystej liczbie listków). Nasiona z jego dojrzałych strąków - drobne, twarde, o bardzo wyrównanej (197 miligramów) masie - stosowane były jako odważniki. Współcześnie do podawania masy kamieni szlachetnych i pereł służy karat metryczny (ct) równy 0,2 g. Największy z dotychczas znalezionych diamentów (noszący nazwę Cullinan) miał masę 3106 ct. Wykonano z niego 105 brylantów, tracąc przy obróbce aż 65% pierwotnej masy kamienia.

Informacje do zadań 1. i 2.

Na diagramach przedstawiono udział głównych pierwiastków w masie każdej z podanych geosfer.

Informacje do zadań 27. i 28.

Śniadanie Michała:
200 g bułki paryskiej
30 g masła śmietankowego
50 g sera edamskiego tłustego
40 g szynki wieprzowej gotowanej

Informacje do zadań 1. i 2.

Procentowy udział źródeł energii zużywanej rocznie w USA.

Energia słoneczna to zaledwie 1% energii ze źródeł odnawialnych zużywanej rocznie w USA. Ile procent energii zużywanej rocznie w USA stanowi energia słoneczna?

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 11. i 12.

Poważnym problemem są zanieczyszczenia Bałtyku substancjami biogennymi. Diagramy przedstawiają procentowy udział państw nadbałtyckich w zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego związkami azotu (diagram a) i związkami fosforu (diagram b) w 1995 roku.

Czworo uczniów podjęło próbę ustalenia na podstawie diagramów, czy w 1995 roku do Bałtyku trafiło z obszaru Polski więcej ton związków azotu czy związków fosforu. Oto ich odpowiedzi:
Bartek - Trafiło więcej ton związków fosforu.
Ewa - Trafiło więcej ton związków azotu.
Tomek - Do Bałtyku trafiło tyle samo ton związków azotu co fosforu.
Hania - Nie można obliczyć, bo brakuje danych o masie zanieczyszczeń poszczególnymi związkami.
Kto odpowiedział poprawnie?

A. Ewa   B. Tomek   C. Bartek   D. Hania

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 1. - 6.

Zasolenie morza określa się jako ilość gramów soli rozpuszczonych w jednym kilogramie wody morskiej i podaje w promilach (‰). Przeciętnie w jednym kilogramie wody morskiej znajduje się 34,5 g różnych rozpuszczonych w niej soli (czyli przeciętne zasolenie wody morskiej jest równe 34,5‰). Zasolenie Bałtyku (średnio 7,8‰) jest znacznie mniejsze od zasolenia oceanów, co tłumaczy się wielkością zlewiska (duży dopływ wód rzecznych), warunkami klimatycznymi (małe parowanie) oraz utrudnioną wymianą wód z oceanem.

Poniższy diagram wykorzystaj do rozwiązania zadań od 1. do 4. Przyjmij, że lądy na Ziemi zajmują łącznie 150 mln km ². Diagram przedstawia procentowy udział powierzchni poszczególnych kontynentów w całkowitej powierzchni lądów.

Informacje do zadań 27. i 28. Diagram przedstawia wyniki ankiety przeprowadzonej wśród grupy gimnazjalistów na temat ulubionego miejsca wypoczynku. Każdy wskazał tylko jedno miejsce.

Informacja do zadań 1. i 2.

Diagram kołowy przedstawia wyniki wyborów do samorządu szkolnego.

Zadanie 1. (0 - 1) Dział Procenty

Ile procent uczniów głosowało na Adama?

A. 25   B. 20   C. 10   D. 80

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0 - 1) Dział Procenty , liczby i działania

Jaka część uczniów głosowała na Agatę?

Zobacz na YouTube

Wśród gimnazjalistów przeprowadzono ankietę na temat ich zainteresowań.

Wiedząc, że każdy uczeń podał tylko jeden rodzaj zainteresowań, rozwiąż zadania 1 - 3.

Ile procent wszystkich uczniów interesuje się pływaniem?

A. 5%   B. 20%   C. 50%   D. 70%

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Procenty - egzaminy i testy ósmoklasisty -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania do przećwiczenia przed egzaminem 8 klasy. Procenty Zadanie 14. (0-1) Czy 18% liczby 15 jest większe niż 15% liczby 18? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C. xhttps://www.youtube.com/watch?v=WteSX-HVM08 Zobacz na stronie Zobacz na YouTube Zadanie 8. (0-1) Do zbiornika wypełnionego w 65% wodą dolano 12 litrów wody.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadania, które ćwiczą własności i wzory związane z figurami geometrycznymi przed egzaminem ósmoklasisty.

Geometria - zadania na egzamin ósmoklasisty

Prostokątna ramka ma szerokość 2 cm oraz | KL| =15 cm, | NK| = 9 cm (patrz rysunek).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Prostokąty ABCD i KLMN są podobne. PRAWDA/FAŁSZ

Obwód prostokąta ABCD jest o 8 cm mniejszy od obwodu prostokąta KLMN. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Punkty A i B są środkami boków kwadratu o polu 36a ².

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Suma pól zacieniowanych części kwadratu jest równa:

Zobacz na YouTube

Informacje do zadań 11 i 12

W ośrodku szkoleniowym są jednakowe stoliki, których blaty mają kształt trapezów równoramiennych, jak przedstawiono na rysunku 1.

Stoliki można ze sobą łączyć na różne sposoby. Na rysunkach przedstawiono trzy przykładowe zestawienia stolików w stoły konferencyjne oraz sposoby ustawienia przy nich krzeseł.

W ośrodku jest 36 stolików. Postanowiono je ustawić w jeden z trzech sposobów pokazanych na powyższych rysunkach.

Które z poniższych zdań jest fałszywe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Kąty trapezu przedstawionego na rysunku 1 mają miary: 60°, 60°, 120°, 120°. PRAWDA/FAŁSZ

Krótsza podstawa tego trapezu jest 2 razy mniejsza od jego dłuższej podstawy. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Zadanie 17. (0-1)

Dwa boki pewnego trójkąta mają długości 12 cm i 15 cm.
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zadanie 15. (0-1)

Na kwadratowej siatce narysowano pewien wielokąt (patrz rysunek). Jego wierzchołki znajdują się w punktach przecięcia linii siatki.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Pole tego wielokąta jest równe

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 11. (0-1)

Na rysunku przedstawiono dwie figury. Figura I powstała przez usunięcie dwóch kwadratów jednostkowych z kwadratu o boku długości 6, a figura II powstała przez usunięcie dwóch kwadratów jednostkowych z prostokąta o bokach długości 4 i 8.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 18. (0-1)

Prostokąt o wymiarach \(3\sqrt{3}\)cm i \(5\sqrt{3}\)cm podzielono na 15 jednakowych kwadratów.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pole jednego kwadratu jest równe:

B. \(\sqrt{3}c{{m}^{2}}\)

C. \(\sqrt{45}c{{m}^{2}}\)

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 16. (0-1)

Z kwadratu odcięto trójkąty tak, że linie cięcia przeprowadzono przez środki boków tego kwadratu (rysunek I). Z odciętych trójkątów ułożono trójkąt ABC (rysunek II).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 14. (0-1)

Dwie przecinające się proste utworzyły cztery kąty. Suma miar trzech z tych kątów jest równa 225°.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 19. (0-1)

Każdy bok kwadratu ABCD podzielono na 3 równe części i połączono kolejno punkty podziału, w wyniku czego otrzymano ośmiokąt (rysunek).

Które z poniższych zdań jest prawdziwe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Ośmiokąt jest foremny.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 18. (0-1)

Ewa narysowała kwadrat o boku 1, prostokąt o bokach 2 i 1 oraz kąt prosty o wierzchołku O.

Następnie od wierzchołka O kąta prostego odmierzyła na jednym ramieniu kąta odcinek OA o długości równej przekątnej kwadratu, a na drugim ramieniu - odcinek OB o długości równej przekątnej prostokąta.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Długość odcinka AB jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Wskazówka: Jest to bardzo ciekawe zadanie wykorzystujące twierdzenie Pitagorasa

Zadanie 17. (0-1)

Punkty E i F są środkami boków BC i CD kwadratu ABCD (rysunek).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 12. (0-1)

W układzie współrzędnych narysowano sześciokąt foremny o boku 2 tak, że jednym z jego wierzchołków jest punkt (0, 0), a jeden z jego boków leży na osi x (rysunek).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Współrzędne wierzchołka K tego sześciokąta są równe

A. \(\left( 3,\sqrt{3} \right)\)

B. \(\left( \sqrt{3},3 \right)\)

C. \(\left( \sqrt{3},\frac{\sqrt{3}}{2} \right)\)

D. \(\left( 3,\frac{\sqrt{3}}{2} \right)\)

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 13. (0-1)

Do sześciokąta przedstawionego na rysunku w zadaniu 12. dorysowujemy kolejne takie same sześciokąty. Umieszczamy je tak, jak na rysunku, aby każdy następny sześciokąt miał z poprzednim dokładnie jeden wspólny wierzchołek oraz by jeden bok każdego sześciokąta leżał na osi x. Poniżej przedstawiono dorysowane, zgodnie z tą regułą, sześciokąty, które ponumerowano kolejnymi liczbami naturalnymi.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W równoległoboku ABCD bok AB jest dwa razy dłuższy od boku AD. Punkt K jest środkiem boku AB, a punkt L jest środkiem boku CD.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Wieża Eiffla znajduje się na obszarze w kształcie kwadratu o boku długości 125 m. Ile hektarów powierzchni ma ten obszar? Zapisz obliczenia. Wynik podaj z dokładnością do 0,1 ha.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, które ćwiczą własności i wzory związane z figurami geometrycznymi przed egzaminem ósmoklasisty. Geometria - zadania na egzamin ósmoklasisty Zadanie 18. (0-1) Prostokątna ramka ma szerokość 2 cm oraz |KL| =15 cm, |NK| = 9 cm (patrz rysunek). Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dowody matematyczne pochodzące jeszcze z czasów gimnazjum, ale jak najbardziej odpowiadają poziomowi egzaminu ósmoklasisty. To bardzo dobry, a jednocześnie trudny materiał.

Dowody matematyczne

W trójkąt równoramienny ABC (|AC|= |BC|) wpisano okrąg o środku S. Punkty wspólne okręgu i trójkąta oznaczono literamiM, N i P. Uzasadnij, że trójkąty ASM i PBS są przystające.

Zobacz na YouTube

Zadanie 21. (0-2) Dowód matematyczny

Zapisano trzy różne liczby, których średnia arytmetyczna jest równa 4, oraz dwie inne liczby, których średnia arytmetyczna jest równa 2. Uzasadnij, że średnia arytmetyczna zestawu tych pięciu liczb jest równa 3,2. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Na rysunku przedstawiono trapez ABCD i trójkąt AFD. Punkt E leży w połowie odcinka BC. Uzasadnij, że pole trapezu ABCD i pole trójkąta AFD są równe.

Zobacz na YouTube

Trzy proste przecinające się w sposób przedstawiony na rysunku tworzą trójkąt ABC. Uzasadnij, że trójkąt ABC jest równoboczny.

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Dowody matematyczne przed egzaminem ósmoklasisty z matematyki -

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowody matematyczne pochodzące jeszcze z czasów gimnazjum, ale jak najbardziej odpowiadają poziomowi egzaminu ósmoklasisty. To bardzo dobry, a jednocześnie trudny materiał. Dowody matematyczne Zadanie 21. (0-2) W trójkąt równoramienny ABC (|AC|= |BC|) wpisano okrąg o środku S. Punkty wspólne okręgu i trójkąta oznaczono literami M, N i P.

# data[].attributes.attachment_link.title
Procenty - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadanie 4. (0-1)

Samochód na pokonanie pierwszego odcinka trasy zużył 27 litrów benzyny. Na drugim odcinku trasy, mającym długość 150 km, zużył on dwa razy mniej benzyny niż na pierwszym odcinku. Średnie zużycie benzyny na kilometr było na każdym odcinku trasy takie samo.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Średnie zużycie benzyny przez ten samochód na każde 100 km tej trasy było równe

Zobacz na YouTube

Informacje do zadań 8. i 9.

Wykres przedstawia zależność ilości farby pozostałej w pojemniku (w litrach) od powierzchni ściany (w m ²) pomalowanej farbą z tego pojemnika.

Ile farby pozostało w pojemniku po pomalowaniu 30 m ² ściany? Wybierz odpowiedźspośród podanych.

A. 8 litrów   B. 12 litrów   C. 16 litrów   D. 20 litrów

Zobacz na YouTube

Ile farby zużyto na pomalowanie 10 m ² ściany? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 4 litry   B. 8 litrów   C. 10 litrów   D. 16 litrów

Zobacz na YouTube

W pewnej hurtowni za 120 jednakowych paczek herbaty trzeba zapłacić 1500 zł.

Ile takich paczek herbaty można kupić w tej hurtowni za 600 zł, przy tej samej cenie za jedną paczkę? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 48   B. 50   C. 52   D. 56

Zobacz na YouTube

Informacje do zadań 8. i 9.

W turnieju szachowym wzięło udział 48 uczniów pewnego gimnazjum. Liczby uczestników turnieju z klas pierwszych, drugich i trzecich są do siebie w proporcji 3 : 8 : 5.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Liczba uczniów klas pierwszych, którzy wzięli udział w turnieju, jest równa

A. 8 B. 9 C. 10 D. 11

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Informacje do zadań 1., 2. i 3.

W tabeli przedstawiono średnie zużycie energii przez organizm zawodnika podczas uprawiania wybranych dyscyplin sportowych. Przyjmij, że zużycie energii jest wprost proporcjonalne do czasu.

Aby przygotować suchą zaprawę do tynkowania ścian, należy zmieszać piasek, wapno i cement odpowiednio w stosunku 15 : 4 : 1. W którym wierszu tabeli podane są właściwe ilości składników potrzebnych do otrzymania 140 kg takiej zaprawy?

A. I   B. II   C. III   D. IV

Rozwiązanie 2:

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 4. (0-1) Samochód na pokonanie pierwszego odcinka trasy zużył 27 litrów benzyny. Na drugim odcinku trasy, mającym długość 150 km, zużył on dwa razy mniej benzyny niż na pierwszym odcinku. Średnie zużycie benzyny na kilometr było na każdym odcinku trasy takie samo. Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zosia zebrała 2 kg malin i wsypała je do trzech takich samych pojemników. Masa pustego pojemnika była równa 0,05 kg. Pierwszy pojemnik z malinami miał masę \(\frac{3}{4}\) kg, a masa drugiego pojemnika z malinami była równa 0,70 kg.

Ile malin wsypała Zosia do trzeciego pojemnika? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

W dwóch litrowych butelkach była woda. Na wykresie przedstawiono, jak zmieniała się objętość wody w pierwszej butelce w trakcie przelewania do niej całej zawartości drugiej butelki. Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Cena godziny korzystania z basenu wynosi 12 zł. Można jednak kupić miesięczną kartę rabatową za 50 złotych, upoważniającą do obniżki cen, i wtedy za pierwsze 10 godzin pływania płaci się 8 złotych za godzinę, a za każdą następną godzinę - 9 złotych. Wojtek kupił kartę rabatową i korzystał z basenu przez 16 godzin. Czy zakup karty był dla Wojtka opłacalny? Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Uczniowie klasy III wybierali przedstawiciela do samorządu szkolnego. Było troje kandydatów: Ola, Paweł i Romek. W klasie jest 32 uczniów i każdy z nich oddał jeden ważny głos. Zwyciężyła Ola, uzyskując mniej niż połowę głosów. Reszta głosów rozłożyła się równo między pozostałych kandydatów. Ile głosów otrzymała Ola, a po ile pozostali kandydaci? Znajdź i wypisz wszystkie możliwości. Uzasadnij, że nie ma więcej.

Zobacz na YouTube

Postanowiono postawić przydomową elektrownię wiatrową. Zgodnie z zaleceniami maksymalna odległość końca obracającej się łopaty elektrowni od ściany domu powinna być równa podwojonej wysokości domu.

Wysokość słupa elektrowni wiatrowej jest równa 16,5 m, a długość łopaty jest równa 3,5 m. W jakiej odległości od ściany domu o wysokości H = 12,3 m powinien stać słup tej elektrowni wiatrowej? Która z danych podana została niepotrzebnie?

Odpowiedź: Odległość słupa elektrowni od ściany domu powinna być równa ...............
Niepotrzebna dana ......................................................

Zobacz na YouTube

Informacje do zadań 5. i 6.

Gospodarstwa domowe w zależności od poziomu zamożności korzystają z różnych źródeł energii i zużywają różną jej ilość. Wykres ilustruje tę zależność dla Brazylii.

W którego typu gospodarstwach podstawowym źródłem zużywanej energii jest drewno opałowe?

A. W gospodarstwach niezamożnych.
B. W gospodarstwach średnio zamożnych.
C. W gospodarstwach zamożnych.
D. W gospodarstwach wszystkich typów.

Zobacz na YouTube

Z analizy wykresu wynika, że w Brazylii

A. gospodarstwa zamożne zużywają przeciętnie mniej gazu ziemnego niż niezamożne.
B. gospodarstwa zamożne zużywają przeciętnie więcej energii uzyskanej z gazu ziemnego niż pozostałe.
C. wszystkie gospodarstwa zużywają głównie energię uzyskaną z paliw płynnych.
D. gospodarstwa zamożne zużywają przeciętnie więcej energii elektrycznej i paliw płynnych niż pozostałe.

Zobacz na YouTube

Tabela do zadania 35. zawiera ceny paliw.

Montaż instalacji gazowej w samochodzie kosztuje 2208 zł. Samochód spala średnio 7 litrów benzyny lub 8 litrów gazu na każde 100 km drogi. Oblicz, po ilu miesiącach zwrócą się koszty instalacji, jeśli w ciągu miesiąca samochód przejeżdża średnio 2000 km. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Wojtek, Marek, Janek i Kuba zorganizowali wyścigi rowerowe. W tabeli podano czasy uzyskane przez chłopców.

Ile czasu po zwycięzcy przybył na metę ostatni chłopiec?

A. 1 min 2 s   B. 2 min 28 s   C. 3 min 8 s   D. 3 min 32 s

Zobacz na YouTube

Zosia zaoszczędziła 45 zł. Bilet do ogrodu botanicznego kosztuje 10,50 zł. Ile najwięcej biletów może kupić Zosia?

A. 2   B. 3   C. 4   D. 6

Zobacz na YouTube

Tabela przedstawia ceny kart wstępu na pływalnię. Czas pływania uwzględnia liczbę wejść oraz czas jednego pobytu na basenie.

Godzina pływania jest najtańsza przy zakupie karty

A. I   B. II   C. III   D. IV

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 2. (0-1) Zosia zebrała 2 kg malin i wsypała je do trzech takich samych pojemników. Masa pustego pojemnika była równa 0,05 kg. Pierwszy pojemnik z malinami miał masę \(\frac{3}{4}\) kg, a masa drugiego pojemnika z malinami była równa 0,70 kg. Ile malin wsypała Zosia do trzeciego pojemnika?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W prostokątnym układzie współrzędnych umieszczone są dwa przystające trójkąty oraz prosta p tak, jak na rysunku.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Jeden trójkąt jest symetryczny do drugiego względem

A. osi y.
B. prostej p.
C. punktu (1,3).
D. punktu przecięcia prostej p i osi y.
E. początku układu współrzędnych.

Zobacz na YouTube

Która z narysowanych niżej liter alfabetu greckiego ma tylko jedną oś symetrii?

Zobacz na YouTube

Informacje do zadań 9. i 10.

Na rysunkach przedstawiono flagi sygnałowe Międzynarodowego Kodu Sygnałowego używanego do porozumiewania się na morzu.

Który z przedstawionych rysunków flag ma 4 osie symetrii?

A. I   B. II   C. III   D. IV

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zamieszczona na rysunku obok figura przedstawia znak drogowy. Figura ta

A. nie ma osi symetrii.
B. ma dokładnie jedną oś symetrii.
C. ma dokładnie dwie osie symetrii.
D. ma nieskończenie wiele osi symetrii.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zamieszczona obok figura ma:

A. dokładnie 4 osie symetrii i ma środek symetrii
B. co najmniej 4 osie symetrii i nie ma środka symetrii
C. dokładnie 2 osie symetrii i nie ma środka symetrii
D. dokładnie 2 osie symetrii i ma środek symetrii

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 15. (0-1) W prostokątnym układzie współrzędnych umieszczone są dwa przystające trójkąty oraz prosta p tak, jak na rysunku. Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe. Jeden trójkąt jest symetryczny do drugiego względem A. osi y. B. prostej p. C. punktu (1,3). D. punktu przecięcia prostej p i osi y.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na rysunku przedstawiono fragment siatki graniastosłupa prawidłowego trójkątnego.

Pole narysowanego trójkąta jest równe \(16\sqrt{3}\) cm ², a pole prostokąta jest równe
\(24\sqrt{3}\) cm ². Oblicz objętość tego graniastosłupa. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Z sześcianu o objętości 27 cm ³ usunięto jedną kostkę sześcienną o krawędzi 1 cm. Ściana usuniętej kostki należała do ściany sześcianu, ale żaden z wierzchołków tej kostki nie należał do krawędzi sześcianu.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pole powierzchni powstałej bryły jest równe

Zobacz na YouTube

Ostrosłup i graniastosłup mają takie same podstawy. Obie bryły mają łącznie 25 wierzchołków.

Ile wierzchołków ma ostrosłup? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 23. (0-3)

Maja zrobiła dwa pudełka w kształcie graniastosłupów prawidłowych czworokątnych o różnych objętościach. Powierzchnię boczną każdego z tych graniastosłupów wykonała z takich samych prostokątów o wymiarach 28 cm i 12 cm (patrz rysunek). Oblicz różnicę objętości tych graniastosłupów. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Zadanie 23. (0-4)

Na rysunku przedstawiono graniastosłup prosty o podstawie trójkąta prostokątnego i jego siatkę. Dwie dłuższe krawędzie podstawy graniastosłupa mają 12 cm i 13 cm długości, a pole zacieniowanej części siatki graniastosłupa jest równe 168 cm2. Oblicz objętość tego graniastosłupa. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Zadanie 19. (0-1)

Do akwarium w kształcie prostopadłościanu o wymiarach 90 cm, 40 cm, 50 cm wlano 40 litrów wody.

Ile litrów wody należy jeszcze dolać do akwarium, aby sięgała ona do połowy jego wysokości? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zadanie 20. (0-1)

Jacek z 14 jednakowych sześciennych kostek skleił figurę, której widok z przodu i z tyłu przedstawiono na rysunkach.

Całą figurę, również od spodu, Jacek pomalował.

Ile sześciennych kostek ma pomalowane dokładnie 4 ściany? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 20. (0-1)

Na rysunku poniżej przedstawiono siatkę sześcianu. Punkty: P, S, T, W, Z są środkami jego krawędzi.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Po złożeniu sześcianu z tej siatki punkt P pokryje się z punktem

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Na rysunku przedstawiono ostrosłup prawidłowy czworokątny i sześcian. Bryły mają jednakowe podstawy i równe wysokości, a suma objętości tych brył jest równa 36 cm ³.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Szklane naczynie w kształcie prostopadłościanu o wymiarach 6 cm, 15 cm i 18 cm napełniono częściowo wodą i szczelnie zamknięto. Następnie naczynie postawiono na jego ścianie o największej powierzchni i wtedy woda sięgała do wysokości 4 cm. Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Kiedy naczynie postawiono na ścianie o najmniejszej powierzchni, to woda sięgała do wysokości

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Maciek rysuje siatkę ostrosłupa prawidłowego, którego podstawą jest kwadrat o środku w punkcie O i boku długości 8.

Czy trójkąt ABW o bokach długości odpowiednio: 8, 5, 5 może być ścianą boczną takiego ostrosłupa? Wybierz odpowiedź T (tak) lub N (nie) i jej uzasadnienie spośród zdań A-C.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Na rysunku przedstawiono graniastosłup prosty i jego wymiary.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Objętość tego graniastosłupa jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Szymon wykonał szkielet prostopadłościanu. Układał i sklejał ze sobą kolejno drewniane klocki sześcienne o krawędzi 4 cm wzdłuż każdej krawędzi prostopadłościennego pudełka o wymiarach: 36 cm, 28 cm, 20 cm. Na rysunku przedstawiono część wykonanego szkieletu.

Ile klocków łącznie zużył Szymon na wykonanie całego szkieletu? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 84   B. 76   C. 68   D. 60

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Pole powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest równe 80 cm ², a pole jego powierzchni całkowitej wynosi 144 cm ². Oblicz długość krawędzi podstawy i długość krawędzi bocznej tego ostrosłupa. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W prostopadłościennym akwarium, o wymiarach podanych na rysunku, woda sięga ²/ ₃ jego wysokości.

Ile litrów wody jest w akwarium? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 16000 litrów   B. 1600 litrów   C. 160 litrów   D. 16 litrów

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Basen ma kształt prostopadłościanu, którego podstawa (dno basenu) ma wymiary 15 m x 10 m. Do basenu wlano 240 m ³ wody, która wypełniła go do ⁴/ ₅ głębokości.

Jaka jest głębokość tego basenu? Wybierz odpowiedź spośród podanych.

A. 1,28 m   B. 1,5 m   C. 2 m   D. 3 m

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 32. i 33.

Przekrój poprzeczny ziemnego wału przeciwpowodziowego ma mieć kształt równoramiennego trapezu o podstawach długości 6 m i 16 m oraz wysokości 12 m. Trzeba jednak usypać wyższy wał, bo przez dwa lata ziemia osiądzie i wysokość wału zmniejszy się o 20% (szerokość wału u podnóża i na szczycie nie zmienia się).

Oblicz, ile metrów sześciennych ziemi trzeba przywieźć na usypanie 100-metrowego odcinka ziemnego wału przeciwpowodziowego (w kształcie graniastosłupa prostego) opisanego w informacjach. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Piramida ma kształt ostrosłupa prawidłowego czworokątnego. Ile cm ² papieru potrzeba na wykonanie modelu tej piramidy (wraz z podstawą), w którym krawędzie podstawy mają długość 10 cm a wysokość 12 cm? Ze względu na zakładki zużycie papieru jest większe o 5%. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Do naczynia o objętości V = 0,75 l wlano 0,45 l wody. Jaki procent objętości tego naczynia stanowi objętość wody?

A. 6   B. 16,(6)   C. 33,75   D. 60

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Akwarium, w którym Marek hoduje rybki, ma wymiary 5dm, 8dm, 6dm. Marek wlewa do niego wodę przepływającą przez kran z szybkością 8dm ² na minutę.

Do jakiej wysokości woda w akwarium będzie sięgać po 10 minutach. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Bryły - prostopadłościan, graniastosłup, ostrosłup -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 23. (0-4) Na rysunku przedstawiono fragment siatki graniastosłupa prawidłowego trójkątnego. Pole narysowanego trójkąta jest równe \(16\sqrt{3}\) cm2, a pole prostokąta jest równe \(24\sqrt{3}\) cm2. Oblicz objętość tego graniastosłupa. Zapisz obliczenia. xhttps://www.youtube.com/watch?v=-_faapOBVls Zobacz na stronie Zobacz na YouTube Zadanie 20. (0-1) Z sześcianu o objętości 27 cm3 usunięto jedną kostkę sześcienną o krawędzi 1 cm.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dany jest zestaw liczb: 4, 9, 11, 15, 21.

Do podanych liczb dopisano jeszcze jedną liczbę i wtedy średnia arytmetyczna nowego zestawu liczb zwiększyła się o 1.

Która liczba została dopisana? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 12. (0-1)

W pudełku są 2 kule zielone, 2 białe i 4 czarne. Losujemy z pudełka 1 kulę.
Czy prawdziwe jest stwierdzenie, że prawdopodobieństwo wylosowania kuli czarnej jest równe \(\frac{1}{2}\)? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C.

Zobacz na YouTube

Zadanie 11. (0-1)

Do dwóch koszy wrzucono piłki szare i czarne. Na diagramie przedstawiono liczbę piłek każdego koloru w I i w II koszu.

Zobacz na YouTube

Zadanie 21. (0-2)

Jedenaście piłeczek, ponumerowanych kolejnymi liczbami naturalnymi od 1 do 11, wrzucono do pudełka. Janek, nie patrząc na piłeczki, wyjmuje je z pudełka. Ile najmniej piłeczek musi wyjąć Janek, aby mieć pewność, że przynajmniej jedna wyjęta piłeczka jest oznaczona liczbą parzystą? Odpowiedź uzasadnij.

Zobacz na YouTube

Zadanie 15. (0-1)

Na rysunku przedstawiono siatkę nietypowej sześciennej kostki do gry. Rzucamy jeden raz taką kostką.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

A. Prawdopodobieństwo wyrzucenia nieparzystej liczby oczek jest 2 razy większe niż prawdopodobieństwo wyrzucenia parzystej liczby oczek: PRAWDA/FAŁSZ

B. Prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby oczek mniejszej od 3 jest równe \(\frac{5}{6}\): PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zadanie 14. (0-1)

Kasia ma 6 lat. Średnia arytmetyczna wieku Ani i Pawła jest równa 12 lat.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Średnia arytmetyczna wieku Kasi, Ani i Pawła jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 10. (0-1)

Doświadczenie losowe polega na dwukrotnym rzucie monetą. Jeśli wypadnie orzeł, zapisujemy 1, a jeśli reszka - zapisujemy 2. Wynikiem doświadczenia jest zapisana liczba dwucyfrowa.

Jakie jest prawdopodobieństwo, że zapisana liczba jest podzielna przez 3? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Odp.: D. \(\frac{1}{2}\)

Rzucamy jeden raz sześcienną kostką do gry. Oznaczmy przez p2 prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby podzielnej przez 2, a przez p3 - prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby podzielnej przez 3.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W pudełku było 20 kul białych i 10 czarnych. Dołożono jeszcze 10 kul białych i 15 czarnych.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Organizatorzy konkursu matematycznego przygotowali zestaw, w którym było 10 pytań z algebry i 8 pytań z geometrii. Uczestnicy konkursu losowali kolejno po jednym pytaniu, które po wylosowaniu było usuwane z zestawu. Pierwszy uczestnik wylosował pytanie z algebry.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Średnia arytmetyczna pięciu ocen cząstkowych Jacka jest równa 3,4. Jaką średnią ocen będzie miał Jacek, gdy otrzyma jeszcze czwórkę?

A. 4,2   B. 3,7   C. 3,5   D. 3,8

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Grupa złożona z trzynastu dziesięciolatków, jednego dwunastolatka i dwóch siedemnastolatków utworzyła Koło Ekologiczne. Średnia wieku członków tego koła jest równa

A. 11   B. 12   C. 13   D. 14

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Pasją Filipa są komputery. Filip wie, że elementarną jednostką informacji jest bit. Jeden bit informacji jest kodowany jedną z dwóch wartości 0 lub 1. Dwóm bitom odpowiadają cztery możliwości: 00, 01, 10, 11. Ile możliwości odpowiada trzem bitom?

A. 2   B. 4   C. 6   D. 8

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 10. (0-1) Dany jest zestaw liczb: 4, 9, 11, 15, 21. Do podanych liczb dopisano jeszcze jedną liczbę i wtedy średnia arytmetyczna nowego zestawu liczb zwiększyła się o 1. Która liczba została dopisana? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. 10 B. 12 C. 13 D.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W dwóch litrowych butelkach była woda. Na wykresie przedstawiono, jak zmieniała się objętość wody w pierwszej butelce w trakcie przelewania do niej całej zawartości drugiej butelki. Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zosia zebrała 2 kg malin i wsypała je do trzech takich samych pojemników. Masa pustego pojemnika była równa 0,05 kg. Pierwszy pojemnik z malinami miał masę \(\frac{3}{4}\) kg, a masa drugiego pojemnika z malinami była równa 0,70 kg.

Ile malin wsypała Zosia do trzeciego pojemnika? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Na osi liczbowej zaznaczono dwa punkty S i T. Odcinek ST podzielono na 12 równych części.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Długość odcinka ST jest równa

Zobacz na YouTube

Dane są liczby:

Dla których liczb zaokrąglenie do części setnych jest równe 0,15? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Kacper zabrał na wycieczkę dwa razy mniej pieniędzy niż Wojtek. Kacper wydał połowę swoich pieniędzy, a Wojtek wydał \(\frac{1}{4}\) swoich.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Kacper wydał tyle samo pieniędzy, ile wydał Wojtek. PRAWDA/FAŁSZ

Po wycieczce Kacprowi zostało trzy razy mniej pieniędzy niż Wojtkowi. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Dane są liczby: a=\(4\sqrt{3}\), b=\(3\sqrt{8}\), c=\(6\sqrt{2}\), d=\(2\sqrt{6}\).

Która zależność jest prawdziwa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Do zbiornika wypełnionego w 65% wodą dolano 12 litrów wody. Teraz woda wypełnia 80% pojemności zbiornika.

Ile litrów wody jest teraz w zbiorniku? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Dane są trzy liczby:

Które z tych liczb są podzielne przez 3? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

D. Tylko liczba c.

Dany jest zestaw liczb: 4, 9, 11, 15, 21.

Do podanych liczb dopisano jeszcze jedną liczbę i wtedy średnia arytmetyczna nowego zestawu liczb zwiększyła się o 1.

Która liczba została dopisana? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 11 i 12

W ośrodku szkoleniowym są jednakowe stoliki, których blaty mają kształt trapezów równoramiennych, jak przedstawiono na rysunku 1.

Stoliki można ze sobą łączyć na różne sposoby. Na rysunkach przedstawiono trzy przykładowe zestawienia stolików w stoły konferencyjne oraz sposoby ustawienia przy nich krzeseł.

W ośrodku jest 36 stolików. Postanowiono je ustawić w jeden z trzech sposobów pokazanych na powyższych rysunkach.

Które z poniższych zdań jest fałszywe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Kąty trapezu przedstawionego na rysunku 1 mają miary: 60°, 60°, 120°, 120°. PRAWDA/FAŁSZ

Krótsza podstawa tego trapezu jest 2 razy mniejsza od jego dłuższej podstawy. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Punkty A i B są środkami boków kwadratu o polu 36a ².

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Suma pól zacieniowanych części kwadratu jest równa:

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Na dwóch bokach trójkąta prostokątnego ABC zbudowano kwadraty. Pole kwadratu zbudowanego na boku BC jest równe 169, a pole kwadratu zbudowanego na boku AC jest równe 25.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Bok BC ma długość 13. PRAWDA/FAŁSZ

Pole kwadratu zbudowanego na boku AB jest równe 144. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Pole ćwiartki koła przedstawionej na rysunku jest równe 4πcm ².

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pole trójkąta ABC jest równe

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Prostokątna ramka ma szerokość 2 cm oraz | KL| =15 cm, | NK| = 9 cm (patrz rysunek).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Prostokąty ABCD i KLMN są podobne. PRAWDA/FAŁSZ

Obwód prostokąta ABCD jest o 8 cm mniejszy od obwodu prostokąta KLMN. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Ostrosłup i graniastosłup mają takie same podstawy. Obie bryły mają łącznie 25 wierzchołków.

Ile wierzchołków ma ostrosłup? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Z sześcianu o objętości 27 cm ³ usunięto jedną kostkę sześcienną o krawędzi 1 cm. Ściana usuniętej kostki należała do ściany sześcianu, ale żaden z wierzchołków tej kostki nie należał do krawędzi sześcianu.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pole powierzchni powstałej bryły jest równe

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W trójkąt równoramienny ABC (|AC|= |BC|) wpisano okrąg o środku S. Punkty wspólne okręgu i trójkąta oznaczono literamiM, N i P. Uzasadnij, że trójkąty ASM i PBS są przystające.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Na rysunku przedstawiono fragment siatki graniastosłupa prawidłowego trójkątnego.

Pole narysowanego trójkąta jest równe \(16\sqrt{3}\) cm ², a pole prostokąta jest równe
\(24\sqrt{3}\) cm ². Oblicz objętość tego graniastosłupa. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty matematyka - wybrane zadania z egzaminu gim. 2019 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 1. (0-1) W dwóch litrowych butelkach była woda. Na wykresie przedstawiono, jak zmieniała się objętość wody w pierwszej butelce w trakcie przelewania do niej całej zawartości drugiej butelki. Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - wybrane zadania z egzaminu gim. 2018 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 1. (0-1) W pierwszym dniu każdego miesiąca ubiegłego roku pan Tomek zapisywał masę swojego ciała. Początkowo masa jego ciała malała. W listopadzie i grudniu ważył tyle samo, ile w lipcu. W żadnym miesiącu nie ważył więcej niż 76 kg. Pan Tomek wyniki swoich pomiarów umieścił na diagramie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2017.

Turysta A szedł ze schroniska w kierunku szczytu, natomiast turysta B schodził ze szczytu w kierunku schroniska. Obaj szli tym samym szlakiem i tego samego dnia. Wykresy przedstawiają, na jakiej wysokości względem poziomu morza znajdowali się turyści w określonym czasie.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Turyści spotkali się na szlaku między godziną 13:00 a 14:00. PRAWDA/FAŁSZ

B. Turyści spotkali się w miejscu położonym między 1700 a 2000 m n.p.m. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0-1)

Paweł przejechał na rowerze trasę długości 700 m w czasie 2 min.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Prędkość średnia, jaką uzyskał Paweł na tej trasie, jest równa:

Zobacz na YouTube

Zadanie 3. (0-1)

Dane są cztery wyrażenia:

\[\begin{align} & I.\quad \frac{3}{4}\cdot \left( -3 \right) \\ & II.\quad \frac{3}{4}:\left( -3 \right) \\ & III.\quad \frac{3}{4}+\left( -3 \right) \\ & IV.\quad -\frac{3}{4}-3 \\ \end{align}\]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Największą wartość ma wyrażenie:

Zobacz na YouTube

Zadanie 4. (0-1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zaokrąglenie ułamka okresowego 9,2(6) z dokładnością do 0,001 jest równe

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zadanie 5. (0-1)

Dana jest liczba dwucyfrowa. W tej liczbie cyfrą dziesiątek jest a, cyfrą jedności jest b oraz spełnione są warunki: b > a i a + b = 12.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Warunki zadania spełnia siedem liczb. PRAWDA/FAŁSZ

B. Wszystkie liczby spełniające warunki zadania są podzielne przez 3. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 8. (0-1)

W pewnej szkole do egzaminu gimnazjalnego przystąpiło o 60 chłopców więcej niż dziewcząt. Chłopcy stanowili 65% liczby osób piszących egzamin.

Ile dziewcząt przystąpiło do tego egzaminu? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 13. (0-1)

Sprzedawca kupił do swojego sklepu m kilogramów marchwi i b kilogramów buraków: zapłacił po 1,50 zł za kilogram marchwi i po 0,90 zł za kilogram buraków. Warzywa te sprzedał za łączną kwotę 180 złotych.

Które wyrażenie przedstawia różnicę kwoty uzyskanej za sprzedane warzywa i kosztu ich zakupu? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 14. (0-1)

Dwie przecinające się proste utworzyły cztery kąty. Suma miar trzech z tych kątów jest równa 225°.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Suma miar kątów ostrych wyznaczonych przez te proste jest równa 90°. PRAWDA/FAŁSZ

B. Jeden z dwóch kątów przyległych jest trzy razy większy od drugiego kąta. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 16. (0-1)

Z kwadratu odcięto trójkąty tak, że linie cięcia przeprowadzono przez środki boków tego kwadratu (rysunek I). Z odciętych trójkątów ułożono trójkąt ABC (rysunek II).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Trójkąt ABC jest prostokątny i równoramienny. PRAWDA/FAŁSZ

B. Pole trójkąta ABC jest połową pola kwadratu. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 18. (0-1)

Prostokąt o wymiarach \(3\sqrt{3}\)cm i \(5\sqrt{3}\)cm podzielono na 15 jednakowych kwadratów.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pole jednego kwadratu jest równe:

B. \(\sqrt{3}c{{m}^{2}}\)

C. \(\sqrt{45}c{{m}^{2}}\)

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 19. (0-1)

Do akwarium w kształcie prostopadłościanu o wymiarach 90 cm, 40 cm, 50 cm wlano 40 litrów wody.

Ile litrów wody należy jeszcze dolać do akwarium, aby sięgała ona do połowy jego wysokości? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadania otwarte z egzaminu gimnazjalnego 2017

Zadanie 21. (0-2) Dowód matematyczny

Zapisano trzy różne liczby, których średnia arytmetyczna jest równa 4, oraz dwie inne liczby, których średnia arytmetyczna jest równa 2. Uzasadnij, że średnia arytmetyczna zestawu tych pięciu liczb jest równa 3,2. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 23. (0-4)

Na rysunku przedstawiono graniastosłup prosty o podstawie trójkąta prostokątnego i jego siatkę. Dwie dłuższe krawędzie podstawy graniastosłupa mają 12 cm i 13 cm długości, a pole zacieniowanej części siatki graniastosłupa jest równe 168 cm2. Oblicz objętość tego graniastosłupa. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - wybrane zadania z egzaminu gim. 2017 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2017. Turysta A szedł ze schroniska w kierunku szczytu, natomiast turysta B schodził ze szczytu w kierunku schroniska. Obaj szli tym samym szlakiem i tego samego dnia. Wykresy przedstawiają, na jakiej wysokości względem poziomu morza znajdowali się turyści w określonym czasie. Oceń prawdziwość podanych zdań.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016.

Zastęp harcerzy wyruszył z przystanku autobusowego do obozowiska. Na wykresie przedstawiono zależność między odległością harcerzy od obozowiska, a czasem wędrówki.

Które z poniższych zdań jest fałszywe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Odległość między punktami, które na osi liczbowej odpowiadają liczbom \(-2,3\,\,i\,\,\frac{1}{3}\), jest równa

Zobacz na YouTube

Zadanie 3. (0-1)

Z cyfr 2, 3 i 5 Ania utworzyła wszystkie możliwe liczby trzycyfrowe o różnych cyfrach. Które z poniższych zdań jest prawdziwe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:
Zadanie 4. (0-1)

Dane są liczby:

Która z tych liczb jest największa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Wskazówka: W tym zadaniu na egzaminie gimnazjalnym 2016 należało porównać zarówno podstawy i wykładniki. Jeśli nawet nie masz tych samych podstaw, czy wykładników to możesz obliczeniami sprowadzić liczby do takich samych liczby zarówno w podstawie jak i wykładniku. Przykład ma tak dobrane liczby, aby wybrane liczby łatwo było zamieniać na inne. Zerknij na film.

Zadanie 5. (0-1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Liczba \(\sqrt[3]{81\cdot 64}\) jest równa

Zobacz na YouTube

Zadanie 6. (0-1)

W tabeli podano, w jaki sposób zmienia się cena biletu na prom w ciągu całego roku.

Cena podstawowa biletu na prom: 40 zł

Cena biletu

w sezonie zimowym

cena podstawowa obniżona o 20%

w sezonie letnim

cena podstawowa podwyższona o 200%

poza sezonem zimowym i letnim

cena podstawowa

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Bilet na prom w sezonie letnim jest droższy od biletu w sezonie zimowym o

Zobacz na YouTube

Zadanie 7. (0-1)

Dane są liczby a i b takie, że 2 < a < 3 oraz -1 < b < 1.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 12. (0-1)

W układzie współrzędnych narysowano sześciokąt foremny o boku 2 tak, że jednym z jego wierzchołków jest punkt (0, 0), a jeden z jego boków leży na osi x (rysunek).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Współrzędne wierzchołka K tego sześciokąta są równe

Zobacz na YouTube

Zadanie 13. (0-1)

Do sześciokąta przedstawionego na rysunku w zadaniu 12. dorysowujemy kolejne takie same sześciokąty. Umieszczamy je tak, jak na rysunku, aby każdy następny sześciokąt miał z poprzednim dokładnie jeden wspólny wierzchołek oraz by jeden bok każdego sześciokąta leżał na osi x. Poniżej przedstawiono dorysowane, zgodnie z tą regułą, sześciokąty, które ponumerowano kolejnymi liczbami naturalnymi.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 15. (0-1)

Na rysunku przedstawiono siatkę nietypowej sześciennej kostki do gry. Rzucamy jeden raz taką kostką.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 17. (0-1)

Punkty E i F są środkami boków BC i CD kwadratu ABCD (rysunek).

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 18. (0-1)

Ewa narysowała kwadrat o boku 1, prostokąt o bokach 2 i 1 oraz kąt prosty o wierzchołku O.

Następnie od wierzchołka O kąta prostego odmierzyła na jednym ramieniu kąta odcinek OA o długości równej przekątnej kwadratu, a na drugim ramieniu - odcinek OB o długości równej przekątnej prostokąta.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Długość odcinka AB jest równa

Zobacz na YouTube

Wskazówka: Jest to bardzo ciekawe zadanie wykorzystujące twierdzenie Pitagorasa

Zadanie 19. (0-1)

Każdy bok kwadratu ABCD podzielono na 3 równe części i połączono kolejno punkty podziału, w wyniku czego otrzymano ośmiokąt (rysunek).

Które z poniższych zdań jest prawdziwe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 20. (0-1)

Na rysunku poniżej przedstawiono siatkę sześcianu. Punkty: P, S, T, W, Z są środkami jego krawędzi.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Po złożeniu sześcianu z tej siatki punkt P pokryje się z punktem

Zobacz na YouTube

Zadanie 21. (0-2)

Jedenaście piłeczek, ponumerowanych kolejnymi liczbami naturalnymi od 1 do 11, wrzucono do pudełka. Janek, nie patrząc na piłeczki, wyjmuje je z pudełka. Ile najmniej piłeczek musi wyjąć Janek, aby mieć pewność, że przynajmniej jedna wyjęta piłeczka jest oznaczona liczbą parzystą? Odpowiedź uzasadnij.

Zobacz na YouTube

Zadanie 22. (0-3)

Uczniowie klas trzecich pewnego gimnazjum pojechali na wycieczkę pociągiem. W każdym zajętym przez nich przedziale było ośmioro uczniów. Jeśli w każdym przedziale byłoby sześcioro uczniów, to zajęliby oni o 3 przedziały więcej. Ilu uczniów pojechało na tę wycieczkę? Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - wybrane zadania z egzaminu gim. 2016 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 1. (0-1)Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016. Zastęp harcerzy wyruszył z przystanku autobusowego do obozowiska. Na wykresie przedstawiono zależność między odległością harcerzy od obozowiska, a czasem wędrówki. Które z poniższych zdań jest fałszywe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Harcerze dotarli do obozowiska po 2,5 godziny. B.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Każda z dwóch kolejek górskich przebywa drogę 150 metrów w ciągu minuty. Na schemacie zaznaczono niektóre długości trasy pokonywanej przez kolejki.

Zadanie 1. (0-1)

Jak długo trwa przejazd kolejki od górnej stacji do punktu K? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:

Zadanie 2. (0-1)

Z górnej stacji kolejka wyjeżdża o 1 minutę wcześniej niż z dolnej. Kolejki równocześnie wjeżdżają na pętlę mijania.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Długość trasy od dolnej stacji do punktu K jest równa

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:
Droga pokonana przez kolejkę górną w ciągu 1 minuty to 150m. Stąd należy zauważyć, że trasa kolejki dolnej jest krótsza właśnie o tę odległość. Zatem 750-150=600m

Odp.: C. 600 m

Zadanie 3. (0-1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Na osi liczbowej liczba wartości wyrażenia arytmetycznego \(\big(1- \frac{5}{6} \big) -0,5\) znajduje się między

Zobacz na YouTube
Rozwiązanie:
Obliczamy wartość arytmetycznego i zaznaczamy tę liczbe na osi liczbowej

Zadanie 4. (0-1)

Dane jest przybliżenie \(\sqrt{5}\approx 2,236.\)
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Rozwiązanie:

Zadanie 5. (0-1)

Poniżej podano kilka kolejnych potęg liczby 7.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Cyfrą jedności liczby 7 ¹⁹⁰ jest

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:
Należy zauważyć, ze ostatnie cyfry powtarzają się okresowo: 7,9,3,1,7,9,3,1,7,9,3,1,......itd. Zatem co czwarta potęga (ta z wykładnikiem podzielnym przez 4 ma na końcu cyfrę 1). Tym sposobem obliczamy 7 ¹⁸⁸=...1, a kolejne potęgi powtarzają się w okresie 7,9,3,1. Dlatego 7 ¹⁸⁹=...7, 7 ¹⁹⁰=...9.
Odp.: D=9.

Zadanie 6. (0-1)

W dodatniej liczbie trzycyfrowej cyfra dziesiątek jest równa 5, a cyfra setek jest o 6 mniejsza od cyfry jedności.

Ile jest liczb spełniających te warunki? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Warto zacząć od uzupełnienia cyfry dziesiątek przez cyfrę 5. Dalej należy uzupełniać miejsca setek począwszy od możliwie najmniejszych cyfr. Do każdej cyfry setek należy dobrać o 6 większą cyfrę jedności. Pamiętaj, aby nie przekroczyć największej cyfry 9. Bo liczba 10 to liczba, a nie cyfra.

Odp.: C- trzy.

Zadanie 8. (0-1)

Na wykresie przedstawiono, jak zmienia się masa porcji lodów z wafelkiem w zależności od liczby gałek lodów.

Jaką masę ma jedna gałka tych lodów bez wafelka? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:
MOżna zauważyć, że różnica między masą lodów z dwiema gałkami, a masą z jedną gałką lodu to 50-30=20g. Stąd gałka waży 20g.

Odp.: B. 20g

Zadanie 9. (0-1)

W konkursie przyznano nagrody pieniężne. Zdobywca pierwszego miejsca otrzymał 5000zł. Nagroda za zdobycie drugiego miejsca była o 30% mniejsza niż nagroda za zajęcie pierwszego miejsca. Nagroda za zdobycie trzeciego miejsca była o 40% mniejsza, niż nagroda za zajęcie drugiego miejsca.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Odp.: Fałsz, Fałsz.

Zadanie 10. (0-1)

Doświadczenie losowe polega na dwukrotnym rzucie monetą. Jeśli wypadnie orzeł, zapisujemy 1, a jeśli reszka - zapisujemy 2. Wynikiem doświadczenia jest zapisana liczba dwucyfrowa.

Jakie jest prawdopodobieństwo, że zapisana liczba jest podzielna przez 3? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Odp.: D. \(\frac{1}{2}\)

Zadanie 12. (0-1)

Liczba x jest dodatnia, a liczba y jest ujemna.

Ile spośród liczb: \(x\cdot y,\ \ x-y,\ \ \frac{x}{y},\ \ {{\left( y-x \right)}^{2}}\) jest dodatnich? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Rozwiązanie:

Odp.: B. Dwie

Na rysunku przedstawiono sześciokąt foremny o boku równym 2 cm. Przekątna AD dzieli go na dwa przystające trapezy równoramienne.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Wysokość trapezu ABCD jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Ania wycięła z kartki papieru dwa jednakowe trójkąty prostokątne o bokach długości 12 cm, 16 cm i 20 cm. Pierwszy z nich zagięła wzdłuż symetralnej krótszej przyprostokątnej, a drugi - wzdłuż symetralnej dłuższej przyprostokątnej. W ten sposób otrzymała czworokąty pokazane na rysunkach.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli zdanie jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Szklane naczynie w kształcie prostopadłościanu o wymiarach 6 cm, 15 cm i 18 cm napełniono częściowo wodą i szczelnie zamknięto. Następnie naczynie postawiono na jego ścianie o największej powierzchni i wtedy woda sięgała do wysokości 4 cm. Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Kiedy naczynie postawiono na ścianie o najmniejszej powierzchni, to woda sięgała do wysokości

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Na rysunku przedstawiono ostrosłup prawidłowy czworokątny i sześcian. Bryły mają jednakowe podstawy i równe wysokości, a suma objętości tych brył jest równa 36 cm ³.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Przekątna prostokąta ABCD nachylona jest do jednego z jego boków pod kątem 30°. Uzasadnij, że pole prostokąta ABCD jest równe polu trójkąta równobocznego o boku równym przekątnej tego prostokąta.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - wybrane zadania z egzaminu gim. 2015 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Informacje do zadań 1 i 2 Każda z dwóch kolejek górskich przebywa drogę 150 metrów w ciągu minuty. Na schemacie zaznaczono niektóre długości trasy pokonywanej przez kolejki. Zadanie 1. (0-1) Jak długo trwa przejazd kolejki od górnej stacji do punktu K? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. 5 minutB.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zobacz treści zadań i wideo odpowiedzi z przykładowego egzaminu ósmoklasisty z matematyki. Krok po kroku... Przekonaj się, że matematyka może być prosta. Bądź spokojny na egzaminie.
Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐
Testy z przykładowego egzaminu ósmoklasisty CKE

Czas pracy: 100 minut

Zadanie 1. (0-1)

Z okazji Światowego Dnia Książki uczniowie klasy VII zorganizowali quiz wiedzy o postaciach literackich. Quiz można było zakończyć na jednym z poziomów, które zaliczało się kolejno od I do VI. Na diagramie przedstawiono, ile procent uczniów zakończyło quiz na danym poziomie. Na poziomach niższych niż Asia quiz zakończyło dokładnie 32% uczniów biorących w nim udział.

Ile procent uczniów zakończyło ten quiz na poziomach wyższych niż Asia? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0-1)

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Wartość wyrażenia 4,5 : 0,75 jest równa wartości wyrażenia A/B.

Wartość wyrażenia 1,25 ⋅ 0,4 jest równa wartości wyrażenia C/D.

C. \(\frac{125\cdot 4}{100}\)

D. \(\frac{125\cdot 4}{1000}\)

Zobacz na YouTube

Zadanie 3. (0-1)

Tata Bartka przed wyjazdem z Krakowa do Warszawy analizuje niektóre bezpośrednie połączenia między tymi miastami. Do wyboru ma cztery połączenia przedstawione w poniższej tabeli.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
A. Za przejazd w najkrótszym czasie należy zapłacić 49 zł. PRAWDA/FAŁSZ

B. Zgodnie z rozkładem jazdy tylko przejazd autobusem trwa dłużej niż 4 godziny. PRAWDA/FAŁSZ

Zobacz na YouTube

Zadanie 4. (0-1)

Prosta EF dzieli prostokąt ABCD na kwadrat EFCD o obwodzie 32 cm i prostokąt ABFE o obwodzie o 6 cm mniejszym od obwodu kwadratu EFCD.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Długość odcinka AE jest równa

Zobacz na YouTube

Zadanie 5. (0-1)

Narysowany kwadrat należy wypełnić tak, aby iloczyny liczb w każdym wierszu, każdej kolumnie i na obu przekątnych kwadratu były takie same.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Iloczyn liczb na przekątnej kwadratu jest równy 5 ¹⁵. PRAWDA/FAŁSZ

B. W zacieniowane pole kwadratu należy wpisać liczbę 5 ⁹. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zadanie 7. (0-1)

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. W pięciu rzutach standardową sześcienną kostką do gry, jeżeli wynik każdego rzutu będzie inny, można otrzymać łącznie dokładnie 20 oczek. PRAWDA/FAŁSZ

B. W 16 rzutach standardową sześcienną kostką do gry można otrzymać łącznie ponad 100 oczek. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Informacje do zadań 8. i 9.
Punkt kratowy to miejsce przecięcia się linii kwadratowej siatki. Pole wielokąta, którego wierzchołki znajdują się w punktach kratowych kwadratowej siatki na płaszczyźnie, można obliczyć ze wzoru Picka:\[P=W+\frac{1}{2}B-1\]

gdzie P oznacza pole wielokąta, W - liczbę punktów kratowych leżących wewnątrz wielokąta, a B - liczbę punktów kratowych leżących na brzegu tego wielokąta.

W wielokącie przedstawionym na rysunku W=3 oraz B=5, zatem P=4,5.

Zadanie 9. (0-1)

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Wielokąt, którego pole jest równe 15, może mieć A/B punktów kratowych leżących na brzegu wielokąta.

Pole wielokąta, który ma dwukrotnie więcej punktów kratowych leżących na brzegu wielokąta niż punktów leżących wewnątrz, wyraża się liczbą C/D.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 10. (0-1)

Z każdej z dwóch jednakowych kostek sześciennych wycięto sześcian i otrzymano bryły przedstawione na rysunku.

Czy całkowite pole powierzchni bryły I jest większe od całkowitego pola powierzchni bryły II? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 11. (0-1)

Na bokach trójkąta prostokątnego ABC zaznaczono punkty D i E. Odcinek DE podzielił trójkąt ABC na dwa wielokąty: trójkąt prostokątny ADE i czworokąt DBCE, jak na rysunku. Odcinek AB ma długość \(4\sqrt{3}cm\), a odcinek DE ma długość 3cm.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Długość odcinka EC jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 13. (0-1)

Przekątne prostokąta ABCD przedstawionego na rysunku przecinają się pod kątem 140°.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Kąt DCA ma miarę 40º. PRAWDA/FAŁSZ

B. Kąt DAC ma miarę 70º. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 14. (0-1)

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Liczba \(a=\sqrt{125}-1\) jest A/B.

Liczba \(a=4\sqrt{6}-10\) jest C/D.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 16. (0-1)

Jedną ścianę drewnianego sześcianu pomalowano na czerwono, a pozostałe - na biało. Ten sześcian rozcięto na 27 jednakowych sześcianów.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Tylko cztery małe sześciany mają dokładnie jedną ścianę pomalowaną na biało. PRAWDA/FAŁSZ

B. Tylko cztery małe sześciany mają trzy ściany pomalowane na biało. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 17. (0-2)

Na rysunku przedstawiono dwie różne ściany prostopadłościanu. Jedna jest kwadratem o boku 5cm, a druga - prostokątem o bokach 3cm i 5cm.

Oblicz sumę długości wszystkich krawędzi prostopadłościanu o takich wymiarach. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 18. (0-2)

Ania i Jarek grali w kamienie. Na początku gry kamienie układa się w dwóch stosach. Następnie gracze wykonują ruchy na przemian. Ruch w grze polega na wzięciu dowolnej liczby kamieni tylko z jednego ze stosów. Przegrywa ten, kto nie może już wykonać ruchu. Na pewnym etapie gry pierwszy stos zmalał do jednego kamienia, a na drugim znajdowały się trzy kamienie. Ruch miała wykonać Ania. Uzasadnij, że aby zagwarantować sobie wygraną, Ania musiała wziąć dwa kamienie z drugiego stosu.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 19. (0-2)

Na pływalni w marcu obowiązywała promocja.

Wojtek był w marcu codziennie jeden raz na pływalni i wykorzystał wszystkie ulgi promocyjne. Ile kosztowało go korzystanie z pływalni w marcu? Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 20. (0-3)

Trener chce zamówić 25 nowych piłek do tenisa. Piłki wybranej firmy sprzedawane są w opakowaniach po 3 sztuki albo po 4 sztuki. Ile opakowań każdego rodzaju powinien zamówić trener, aby mieć dokładnie 25 nowych piłek? Podaj wszystkie możliwości. Zapisz rozwiązanie.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 21. (0-3)

Prostokątny pasek papieru o wymiarach 12 cm na 2 cm jest z jednej strony biały, a z drugiej - szary. Ten pasek złożono w sposób pokazany na rysunku.

Pole widocznej szarej części paska jest równe 8cm ². Jakie pole ma widoczna biała część paska? Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 22. (0-4)

W wypożyczalni Gierka za wypożyczenie gry planszowej trzeba zapłacić 8 zł za 3 dni i dodatkowo po 2,50 zł za każdy kolejny dzień wypożyczenia. Natomiast w wypożyczalni Planszówka płaci się 12 zł za 3 dni i po 2 zł za każdy kolejny dzień. Przy jakiej liczbie dni koszty wypożyczenia tej gry w jednej i drugiej wypożyczalni są jednakowe? Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Testy ósmoklasisty - Zbiór zadań egzaminacyjnych CKE: zadania od 19 do 36 Bądź na bieżąco zMatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Przykładowy egzamin ósmoklasisty z matematyki CKE 2019 - MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zobacz treści zadań i wideo odpowiedzi z przykładowego egzaminu ósmoklasisty z matematyki. Krok po kroku... Przekonaj się, że matematyka może być prosta. Bądź spokojny na egzaminie. Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐ Czas pracy: 100 minut Zadanie 1.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Testy ósmoklasisty pochodzą ze strony CKE, gdzie możesz znaleźć wiele informacji na temat terminów i organizacji egzaminu ósmoklasisty. Pamiętaj, jeśli chcesz dobrze przygotować się do swojego egzaminu ósmoklasisty powinieneś wykonać wiele zadań w sposób systematyczny. Najlepiej około 7 zadań codziennie, 6 dni w tygodniu.
Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐
Testy ósmoklasisty z matematyki - zadania i rozwiązania - część 1

Zadanie 1. (0-1)

Kasia zauważyła, że ścienny zegar w mieszkaniu babci w ciągu każdej godziny spóźnia się o kolejne 4 minuty. Gdy poprawnie działający zegarek Kasi wskazywał godzinę 9:00, dziewczynka ustawiła na zegarze ściennym tę samą godzinę. Przyjęła, że w każdym kolejnym kwadransie opóźnienie jest jednakowe.

Którą godzinę wskaże - zgodnie z założeniami Kasi - zegar ścienny po upływie 2 godzin i 3 kwadransów od godziny 9:00, jeżeli zachowana zostanie zaobserwowana tendencja opóźniania? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 2. (0-1)

Marta zapisała w systemie rzymskim cztery liczby: CLXX, CXC, CCLXX oraz CCL.

Która z nich znajduje się na osi liczbowej najbliżej liczby 200? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zobacz na YouTube

Zadanie 3. (0-1)

Do trzech jednakowych naczyń wlano tyle wody, że w pierwszym naczyniu woda zajmowała \(\frac{2}{3}\) pojemności, w drugim: \(\frac{3}{4}\) pojemności, a w trzecim: \(\frac{5}{7}\) pojemności danego naczynia.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zobacz na YouTube

Zadanie 4. (0-1)

W każdej z dwóch torebek znajdują się 32 cukierki: 17 pomarańczowych, 10 jabłkowych i 5 truskawkowych.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Do pierwszej torebki należy dołożyć A/B cukierki truskawkowe, aby wszystkie znajdujące się w niej cukierki truskawkowe stanowiły 25% wszystkich cukierków w tej torebce.

Liczba cukierków pomarańczowych, które należy wyjąć z drugiej torebki, aby wśród pozostałych w niej cukierków było 40% pomarańczowych, jest C/D.

Zadanie 5. (0-1)

Za 30 dag orzechów pistacjowych zapłacono 15,75 zł.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 6. (0-1)

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Wartość wyrażenia 2 ³⋅3 ² jest równa A/B.

Wartość wyrażenia 5 ³-5 ² jest równa C/D.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 7. (0-1)

Wojtek narysował cztery figury składające się z kwadratów i trójkątów równobocznych (tak, jak pokazano na rysunku poniżej). Aby otrzymać z nich siatki graniastosłupa, zamierza dorysować do każdej figury jeden kwadrat albo jeden trójkąt.

Z której figury nie da się w ten sposób otrzymać siatki graniastosłupa? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 8. (0-1)

Rzucamy raz symetryczną sześcienną kostką do gry. Jakie jest prawdopodobieństwo, że w rzucie tą kostką wypadnie liczba oczek większa od 2, ale mniejsza od 6? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 9. (0-1)

Dane jest wyrażenie \(\frac{{{2}^{7}}\cdot {{2}^{7}}}{{{2}^{7}}+{{2}^{7}}}\)

Czy wartość tego wyrażenia jest liczbą podzielną przez 8? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 10. (0-1)

Witek ma trzy jednakowe prostopadłościenne klocki. W każdym z tych klocków dwie ściany są kwadratami, a cztery pozostałe - prostokątami. Z tych klocków zbudował figurę przedstawioną na rysunku.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 11. (0-1)

Napój otrzymano, po tym jak rozcieńczono 450 ml soku wodą w stosunku 1 : 10.

Ile napoju otrzymano? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

B. Dokładnie 4,5 litra.

D. Dokładnie 5 litrów.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 12. (0-1)

Dane są trzy wyrażenia: F=x-(2x+5), G=6-(-3x+2), H=5-(2x+4).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Dla każdej wartości x prawdziwa jest równość

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Informacje do zadań 13. i 14

Mateusz mieszka w odległości 4 km od szkoły. Część drogi do szkoły pokonuje pieszo, idąc do przystanku autobusowego. Tam czeka na autobus, a następnie wsiada do niego i jedzie do szkoły. Pewnego dnia, gdy był już na przystanku, stwierdził, że zapomniał zabrać zeszyt, więc wrócił po niego do domu. Wykres przedstawia, jak tego dnia zmieniała się odległość Mateusza od domu w zależności od czasu.

Zadanie 13. (0-1)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Od momentu, gdy Mateusz zawrócił z przystanku do domu, do momentu, gdy dotarł ponownie na przystanek, upłynęło

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 14. (0-1)

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 15. (0-1)

Zapisano sumę 16 jednakowych składników:\(\underbrace{2+2+2+...+2}_{16skadnik\acute{o}w}\)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Wartość tej sumy jest równa:

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 16. (0-1)

Dane są cztery liczby: \(\sqrt{2},\sqrt{8},-\sqrt{10},-\sqrt{18}\). Suma trzech spośród nich jest równa 0.

Którą liczbę należy odrzucić, aby pozostały te trzy liczby, których suma będzie równa 0? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 17. (0-1)

Na rysunku przedstawiono prostopadłościenny klocek o wymiarach 8 cm, 7 cm i 3 cm oraz sposób, w jaki rozcięto go na cztery części: sześcian (I) i trzy prostopadłościany (II, III, IV).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Objętość prostopadłościanu II jest równa

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 18. (0-1)

Na spektakl dostępne były bilety normalne w jednakowej cenie oraz bilety ulgowe, z których każdy kosztował o 50% mniej niż normalny. Pani Anna za 3 bilety normalne i 2 bilety ulgowe zapłaciła 120 złotych. Na ten sam spektakl pan Jacek kupił 2 bilety normalne i 3 ulgowe, a pan Marek kupił 2 bilety normalne i 1 ulgowy.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Pan Jacek zapłacił za bilety A/B.

Pani Anna zapłaciła za bilety o C / D więcej niż pan Marek.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - Zbiór zadań egzaminacyjnych CKE - zadania od 1 do 18 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Testy ósmoklasisty pochodzą ze strony CKE, gdzie możesz znaleźć wiele informacji na temat terminów i organizacji egzaminu ósmoklasisty. Pamiętaj, jeśli chcesz dobrze przygotować się do swojego egzaminu ósmoklasisty powinieneś wykonać wiele zadań w sposób systematyczny. Najlepiej około 7 zadań codziennie, 6 dni w tygodniu. Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐ ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐
Zadanie 19. (0-1)

Na diagramie przedstawiono wielkość produkcji krzeseł w firmie Mebelix w 2015 r. i 2016 r.

Czy liczba wyprodukowanych krzeseł w roku 2016 była o 100% większa od liczby wyprodukowanych krzeseł w roku 2015? Wybierz odpowiedź T albo N i jej uzasadnienie spośród A, B albo C.

Zobacz na YouTube

Zadanie 20. (0-1)

Na rysunku przedstawiono kwadraty ABCD, EAOD i BFCO. Punkt O jest punktem przecięcia przekątnych kwadratu ABCD.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Pole kwadratu ABCD jest równe sumie pól kwadratów EAOD i BFCO. PRAWDA/FAŁSZ

B. Obwód kwadratu ABCD jest równy sumie długości wszystkich przekątnych kwadratów EAOD i BFCO. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Zadanie 21. (0-1)

Drewnianą kostkę sześcienną o krawędzi długości 30 cm rozcięto na 27 jednakowych mniejszych sześciennych kostek. Z ośmiu takich małych kostek ułożono nowy sześcian.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

A. Pole powierzchni nowego sześcianu jest równe 4800cm ². PRAWDA/FAŁSZ

B. Objętość nowego sześcianu jest równa 8000cm ³. PRAWDA/FAŁSZ

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 26. (0-2)

Bok CD kwadratu ABCD podzielono punktami E i F na trzy odcinki równej długości. Przez wierzchołek A kwadratu i przez punkt E poprowadzono prostą. Pole trójkąta AED wynosi 24cm ². Oblicz pole kwadratu ABCD. Zapisz obliczenia..

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Zadanie 29. (0-3)

Prostokątny pasek papieru pocięto na cztery części w sposób przedstawiony na rysunku 1. Z tych części ułożono figurę w kształcie kwadratu tak, jak pokazano na rysunku 2. Pole tego kwadratu jest równe 36cm ².

Oblicz obwód paska papieru przed pocięciem. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Testy ósmoklasisty - Zbiór zadań egzaminacyjnych CKE: zadania od 19 do 36 -

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty matematyka, testy 8 klasisty, arkusze próbne, odpowiedzi ⇒Zobacz więcej⇐ Zadanie 19. (0-1) Na diagramie przedstawiono wielkość produkcji krzeseł w firmie Mebelix w 2015 r. i 2016 r. Czy liczba wyprodukowanych krzeseł w roku 2016 była o 100% większa od liczby wyprodukowanych krzeseł w roku 2015?

# data[].attributes.attachment_link.title
Potęgi - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Liczby i działania - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ułamki zwykłe i dziesiętne - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2020 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2020 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2019 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2019 Egzamin ósmoklasisty - Kwiecień 2019 Egzamin ósmoklasisty - CKE 2018 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2018 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2018 Egzamin ósmoklasisty - Informator (zadania) Egzamin ósmoklasisty - Przykładowy arkusz CKE

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyrażenia algebraiczne - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadanie 22. (0-4)

Właściciel sklepu sportowego kupił w hurtowni deskorolki i kaski. Cena hurtowa deskorolki była o 60 zł wyższa niż cena hurtowa kasku. Właściciel sklepu ustalił cenę sprzedaży deskorolki o 20% wyższą od ceny hurtowej, a cenę sprzedaży kasku - o 40% wyższą od ceny hurtowej. Deskorolka i kask łącznie kosztowały w sklepie 397 zł. Oblicz łączny koszt zakupu po cenach hurtowych jednej deskorolki i jednego kasku. Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Zadanie 8. (0-1)

Grupa turystów w ciągu pierwszej godziny marszu pokonała pewien odcinek trasy. W każdej następnej godzinie pokonywany dystans był o 0,5 km krótszy od dystansu pokonanego w poprzedniej godzinie. W ciągu pierwszych pięciu godzin marszu turyści przeszli łącznie 17,5 km trasy.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Odcinek trasy, który turyści przeszli w pierwszej godzinie marszu, miał długość

Zobacz na YouTube

Zadanie 10. (0-1)

W pewnym zakładzie każdy z pracowników codziennie maluje taką samą liczbę jednakowych ozdób. Pracownicy potrzebowali 12 dni roboczych, aby wykonać zamówienie. Gdyby było ich o dwóch więcej, to czas wykonania tego zamówienia byłby o 3 dni krótszy.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Liczbę pracowników x tego zakładu można obliczyć, rozwiązując równanie

Zobacz na YouTube

Na rysunku przedstawiono prostokąt, którego wymiary są opisane za pomocą wyrażeń.

Zobacz na YouTube

W zawodach sportowych każdy zawodnik miał pokonać trasę składającą się z trzech części. Pierwszą część trasy zawodnik przejechał na rowerze, drugą część − prowadzącą przez jezioro − przepłynął, a trzecią - przebiegł. Na rysunku przedstawiono schemat tej trasy.

Na podstawie informacji wybierz zdanie prawdziwe.

A. Cała trasa miała długość 50 km.
B. Zawodnik przebiegł 8 km.
C. Odległość, którą zawodnik przebiegł, była o 4 km większa od odległości, którą przepłynął.
D. Odległość, którą zawodnik przejechał na rowerze, była 5 razy większa od odległości, którą przebiegł.

Zobacz na YouTube

W pewnej klasie liczba chłopców stanowi 80% liczby dziewcząt. Gdyby do tej klasy doszło jeszcze trzech chłopców, to liczba chłopców byłaby równa liczbie dziewcząt. Ile dziewcząt jest w tej klasie? Zapisz obliczenia.

Zobacz na YouTube

Jeden z kątów wewnętrznych trójkąta ma miarę α, drugi ma miarę o 30° większą niż kąt α, a trzeci ma miarę trzy razy większą niż kąt α.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Trójkąt ten jest

A. równoboczny.
B. równoramienny.
C. rozwartokątny.
D. prostokątny.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu

Ucz się matematyki już od 25 zł. Instrukcja premium

Uzyskaj dostęp do całej strony MatFiz24.pl

Wesprzyj rozwój filmów matematycznych

Obwód trapezu równoramiennego jest równy 72 cm, ramię ma długość 20 cm, a różnica długości podstaw wynosi 24 cm. Oblicz pole tego trapezu. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Dokończ zdanie tak, aby otrzymać zdanie prawdziwe.

Połowa uczestników wycieczki urodziła się w Polsce, co trzeci urodził się w Niemczech, a pięciu pozostałych we Francji. W wycieczce brało udział

A. 26 osób.   B. 30 osób.   C. 46 osób.   D. 60 osób.

Zobacz na YouTube

Trzy lata temu posadzono przed domem krzew. Co roku podwajał on swoją wysokość i teraz ma 144 cm. Jeśli przez x oznaczymy wysokość krzewu w dniu posadzenia, to informacjom z zadania odpowiada równanie

A. x = 144   B. 4x = 144   C. 6x = 144   D. 8x = 144

Zobacz na YouTube

Na rzece zbudowano most, który zachodzi na jej brzegi: 150 metrów mostu zachodzi na jeden brzeg, a ¹/ ₃ długości mostu na drugi. Oblicz szerokość rzeki, jeżeli stanowi ona ¹/ ₆ długości mostu. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

W wycieczce rowerowej uczestniczy 32 uczniów. Chłopców jest o 8 więcej, niż dziewcząt. Ilu chłopców jest w tej grupie?

A. 12   B. 16   C. 20   D. 24

Zobacz na YouTube

Do pracowni komputerowej zakupiono 8 nowych monitorów i 6 drukarek za łączną kwotę 9400 zł. Drukarka była o 300 zł tańsza niż monitor. Cenę monitora można obliczyć, rozwiązując równanie:

A. 8x + 6(x + 300) = 9400
B. 8x + 6(x - 300) = 9400
C. 8(x-300) + 6x = 9400
D. 8(x + 300) + 6(x-300) = 9400

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.

Marcin przebywa autobusem 3/4 drogi do jeziora, a pozostałą część piechotą. Oblicz odległość między domem Marcina, a jeziorem, jeżeli trasa, którą przebywa pieszo, jest o 8 km krótsza niż trasa, którą przebywa autobusem. Zapisz obliczenia.

Treść dostępna po opłaceniu abonamentu.
Bądź na bieżąco z MatFiz24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadanie 22. (0-4) Właściciel sklepu sportowego kupił w hurtowni deskorolki i kaski. Cena hurtowa deskorolki była o 60 zł wyższa niż cena hurtowa kasku. Właściciel sklepu ustalił cenę sprzedaży deskorolki o 20% wyższą od ceny hurtowej, a cenę sprzedaży kasku - o 40% wyższą od ceny hurtowej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Równania - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Proste, odcinki, kąty - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Trójkąty - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czworokąty i wielokąty - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Układ współrzędnych - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Graniastosłupy - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Ostrosłupy - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Obliczenia praktyczne - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Egzamin ósmoklasisty - Maj 2023 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2022 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2022 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2021 Egzamin ósmoklasisty - Operon 2021 Egzamin ósmoklasisty - Czerwiec 2021 Egzamin ósmoklasisty - Maj 2021 Egzamin ósmoklasisty (próbny) - CKE 2021 Egzamin ósmoklasisty - Nowa Era 2020 Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawdopodobieństwo - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Statystyka - zadania (egzamin ósmoklasisty) - Egzamin ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania, sprawdziany, testy, quizy oraz zagadki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadania i ćwiczenia z matematyki - klasa 8

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY ARKUSZ 1

Arkusz prezentuje przykładowe zadania zamknięte zgodnie z obowiązującą w latach 2019-2020 formą i podstawą programową egzaminu ósmoklasisty z matematyki.

Wpisz swój adres e-mail, aby rozpocząć rozwiązywanie testu.

Przetwarzanie Pani/Pana adresu e-mail następuje wyłącznie w celu tworzenia wewnętrznych analiz. Administratorem Państwa danych jest Fundacja Rozwoju Edukacji Matematycznej. Dokładne dane i informacje o administratorze dostępne są w Polityce prywatności. Podstawą przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest uzasadniony interes administratora (art. 6, ust. 1 f) RODO).

ZADANIE 1. (0-1)

W klasie VIII B przeprowadzono krótką ankietę dotyczącą ulubionej pory roku. Na diagramie przedstawiono jej wyniki. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Uczniowie najbardziej lubiący wiosnę stanowią C/D procent całej klasy.

C. 30 D. 24

ZADANIE 14. (0-1)

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.

Podwojony iloczyn liczb x i y można zapisać w postaci C/D.

C. 2xy D. xy + 2

ZADANIE 15. (0-1)

Poniżej zamieszczono fragment cennika wejścia do ZOO.

W okresie

Normalny

Ulgowy

Rodzinny*

Wrzesień - Kwiecień

15 zł

10 zł

40 zł

Maj - Sierpień

25 zł

20 zł

80 zł

*przysługuje grupie do 5 osób, w której znajduje się co najmniej dwoje dzieci i nie więcej niż dwóch opiekunów.

Rodzice Janka postanowili, że całą rodziną wybiorą się do ZOO. W skład rodziny wchodzi również młodszy brat Janka. Jankowi i jego bratu przysługują bilety ulgowe. Odpowiedz na pytanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Ile zaoszczędzą rodzice kupując bilet rodzinny, jeżeli wybiorą się do ZOO w maju?

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
prezentuje przykładowe zadania zamknięte zgodnie z obowiązującą formą i podstawą programową egzaminu ósmoklasisty z matematyki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Arkusz prezentuje przykładowe zadania zamknięte zgodnie z obowiązującą formą i podstawą programową egzaminu ósmoklasisty z matematyki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fraszki (J. Kochanowski) - Opracowania, lektury, fiszki, testy - Opracowania.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Kochanowski pisał fraszki, zarówno po polsku, jak i po łacinie, przez całe swoje życie. Łaciński zbiór nazwał Foricoenia, polskie zaś utwory zebrał w trzech tomach (księgach). Fraszki wydane zostały niedługo przed śmiercią Kochanowskiego, w 1584 roku w Drukarni Łazarzowej w Krakowie. Do Mikołaja Firleja. Utwór skład się z czterech wersów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Streszczenia

powinien cieszyć się biesiadując przy muzyce. Nie powinien martwić się, co spotka go jutro, ponieważ wie to tylko Bóg. Życie człowieka podlega Fortunie, która jest zmienna, raz zsyła człowiekowi smutki, a raz radości, zaś człowiek powinien znosić je w taki sam sposób. Nie należy przywiązywać się do rzeczy materialnych, które mogą w każdej chwili przeminąć. Ostoją człowieka powinien być Bóg, który nie zmienia się, człowiek powinien zarówno w radości jak i smutku modlić się do Boga.

Pieśń XXIV. Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony. Podmiot liryczny wypowiada się w pierwszej osobie, jest poetą o naturze śmiertelnej i nieśmiertelnej, oznacza to, że po śmierci fizycznej nie zostanie zapomniany, ale będzie żył w pamięci potomnych dzięki swojej twórczości.

Pieśń XIX. Jest kto... Tematem rozważań podmiotu lirycznego jest sława, która oznacza dobre imię i jest wartością trwałą, nieprzemijającą. Sławę można zyskać dzięki służbie ojczyźnie, szerząc dobre obyczaje, przestrzegając praw lub też walce obronnej, w której ważna jest nie tylko siła, ale męstwo i odwaga. Sława może zapewnić człowiekowi pamięć kolejnych pokoleń.

Pieśń XIV. Wy, którzy pospolitą... Podmiot liryczny kieruje swoje słowa do ludzi sprawujących władzę, aby nie wykorzystywali swoich stanowisk, urzędów dla własnego dobra. Mają rządzić sprawiedliwie, gdyż odpowiadają za cały . Przypomina im, że będą odpowiadać przed Bogiem, który jest Najwyższym Sędzią, nie można go przekupić i będzie sądził według uczynków, nie zwracając uwagi na posiadane tytuły i urzędy.

Czego chcesz od nas, Panie. rozpoczyna się od pytania retorycznego, które podmiot liryczny kieruje do Boga. Bóg jest wszędzie i wszystko do Niego należy, stworzył niebo, gwiazdy, , rzeki, dzień, noc, pory roku. Jest Panem wszelkiego stworzenia. Podmiot liryczny chwali Boga, którego łaska i dobroć nigdy nie przeminą.

Pieśń XX. Miło szaleć... Podmiot liryczny zachęca do wesołej zabawy, podczas której nie będą mieć znaczenia różnice stanowe. Wszystko przemija, a człowiek nie jest w stanie przewidzieć tego, co może go spotkać jutro. Należy cieszyć się obecną chwilą, nie myśleć o przyszłości, ponieważ zna ją tylko Bóg.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pieśni (J. Kochanowski) - Opracowania, lektury, fiszki, testy - Opracowania.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
powinien cieszyć się biesiadując przy muzyce. Nie powinien martwić się, co spotka go jutro, ponieważ wie to tylko Bóg. Życie człowieka podlega Fortunie, która jest zmienna, raz zsyła człowiekowi smutki, a raz radości, zaś człowiek powinien znosić je w taki sam sposób. Nie należy przywiązywać się do rzeczy materialnych, które mogą w każdej chwili przeminąć.

# data[].attributes.body
,,TREN " VII

# data[].attributes.attachment_link.title
61. Analiza i interpretacja wiersza na przykładzie Trenu VII Jana Kochanowskiego.

# data[].attributes.body
A. Kamiński

# data[].attributes.attachment_link.title
30. "Kamienie na szaniec" Aleksander Kamiński. Omówienie i streszczenie lektury na egzamin.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak argumentować w zaproszeniu? Egzamin z polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
63. Rodzaje literackie. Powtórka do egzaminu ósmoklasisty z polskiego

# data[].attributes.body
I. Krasicki

# data[].attributes.attachment_link.title
24 "Żona modna" Ignacy Krasicki - lektura na egzamin ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.title
24 "Żona modna" Ignacy Krasicki - lektura na egzamin ósmoklasisty.

# data[].attributes.body
A. Mickiewicz

# data[].attributes.body
A. Mickiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
13. "Świtezianka" ballada Adama Mickiewicza. Język polski egzamin ósma klasa

# data[].attributes.body
A. Mickiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
14. "Dziady" cz. II Adama Mickiewicza - omówienie lektury

# data[].attributes.body
A. Mickiewicz

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Składnia jest nauką o związkach wyrazowych i o budowie zdania. Na przykładzie nauki o zdaniu najlepiej widać hierarchiczną budowę elementów języka. Z głosek (fonetyka) tworzymy morfemy. Z morfemów składamy wyrazy (morfologia: słowotwórstwo oraz fleksja). Z wyrazów układamy związki wyrazowe, a z takich związków - zdania. Opisem tych ostatnich procesów zajmuje się właśnie składnia.

Wokół podmiotu i orzeczenia

O szyku zwykło się mówić, że w polszczyźnie jest on dowolny. W rzeczywistości odznacza się dużą swobodą, ale do pełnej dowolności daleko.

Polecenie 1.
Na przykładzie podanych zdań omów funkcję szyku w języku polskim:

Piotr dziś będzie.

Będzie dziś Piotr.

Piotr będzie dziś.

Dziś będzie Piotr.

Chociaż powyższe zdania składają się z tych samych trzech wyrazów, nie znaczą tego samego. Za każdym razem informują jednak o tej samej sytuacji, czyli o obecności Piotra, dzisiaj. Jednakże od układu wyrazów w zdaniu zależy to, który aspekt omawianej sytuacji zostanie przez mówiącego uznany za najważniejszy. Wyraz odpowiadający temu aspektowi powinien znaleźć się na którejś z mocnych pozycji składniowych, czyli na początku albo zwłaszcza na końcu zdania.

W pierwszym zdaniu nacisk położono na osobę Piotra i na jego obecność. Ważne jest, że to Piotr, a nie kto inny, jak również - że jego obecność stanie się faktem. Czas natomiast - to, że cała rzecz będzie miała miejsce dzisiaj - jest oczywisty, zarówno dla mówiącego, jak i dla jego słuchaczy.

W następnym zdaniu najważniejsza informacja odnosi się do tygo, że Piotr będzie (przyjdzie). Słuchacze nie wiedzą, nie spodziewają się, że obecność Piotra nastąpi jeszcze dzisiaj.
Polecenie 2.
Sformułuj wskazówki dotyczące szyku przymiotnika w polszczyźnie na podstawie poniższych par wyrażeń:
Analogicznie odczytujemy dwa następne zdania. Będzie dziś Piotr - właśnie Piotr, nie zaś Andrzej, Jurek, Monika itd. Ostatni wyraz w każdym ze zdań wymówimy najmocniej, najgłośniej - położymy na niego akcent zdaniowy. W ostatnim przykładzie istotną informacją dla słuchaczy jest wzmianka o czasie: dziś (a nie kiedy indziej) będzie (nie kto inny niż) Piotr.

Szyk w polszczyźnie nie jest więc dowolny. Układ wyrazów w zdaniu podporządkowano komunikatywności wypowiedzenia. W zależności od intencji mówiącego wyrazy zajmują mocne lub słabe pozycje w zdaniu. Całość składniowa powinna nieść takie znaczenie, które uwzględniałoby dotychczasowy stan wiedzy słuchaczy. Funkcją szyku w języku polskim nie byłoby sygnalizowanie pozycji wyrazu w zdaniu - polszczyzna jest językiem fleksyjnym, a nie pozycyjnym. Szyk po prostu dostosowuje informację zawartą w zdaniu do zamiarów nadawcy i potrzeb odbiorców komunikatu.

Przymiotnik występuje przed rzeczownikiem wtedy, gdy oznacza jakościową, nieobligatoryjną cechę tego rzeczownika. Ten przymiotnik będzie pełnił funkcję przydawki charakteryzującej.

Przymiotnik po rzeczowniku pojawia się wtedy, gdy wraz z tym rzeczownikiem tworzy nazwę konkretnego zjawiska, przedmiotu, konkretnej osoby itd. Wówczas - jako część zdania - staje się przydawką klasyfikującą.

attaché kulturalny - kulturalny attaché
niedźwiedź biały - biały niedźwiedź
Polecenie 3.
Opisz związki składniowe w poniższym zdaniu:
Dlaczego mówimy piłka nożna, nie zaś nożna piłka? Dlatego, że mówimy skórzana piłka, a nie piłka skórzana.

A zatem: attaché kulturalny (czyli: dyplomata, specjalista ds. kultury) nie musi być kulturalnym attaché (odznaczającym się dużą kulturą osobistą).

Co prawda, niedźwiedź biały (gatunek niedźwiedzia żyjący w Arktyce) jest białym niedźwiedziem. Ale gdy niedźwiedź brunatny znajdzie się w okolicy młyna, może stać się białym niedźwiedziem, nigdy zaś niedźwiedziem białym...

Należało im kazać wykonać spis wszystkich domów wymagających remontu.

Chociaż polecenie dotyczy wyłącznie związków między wyrazami w tym zdaniu, należy przeprowadzić pełny rozbiór logiczny zdania, tzn. narysować wykres, określić części zdania i - wreszcie - opisać związki składniowe. Tak będziemy postępować ze wszystkimi omawianymi zdaniami pojedynczymi, tzn. tymi, które zawierają jedno orzeczenie.

Powyższe wypowiedzenie jest zdaniem, chociaż nie zawiera czasownika w formie osobowej. Orzeczenie ma tutaj postać należało kazać. Czasownik należało tylko wygląda na osobowy - w tym znaczeniu nie może być uznany za formę 3. osoby liczby pojedynczej czasu przeszłego, jak w zdaniu Dziecko sąsiadki przez dwa lata należało do zuchów. W naszym zdaniu mamy do czynienia z czasownikiem niewłaściwym, który jednakże pełni funkcję orzeczenia - tak jak czasowniki bezosobowe w zdaniach:

Wyrazy wykonać oraz im są dopełnieniami. Dopełnienie wyrażone bezokolicznikiem nazywamy dopełnieniem czasownikowym. Związki, które orzeczenie tworzy z tymi dopełnieniami, są związkami rządu - orzeczenie raz wymaga bezokolicznika, a raz celownika.
Polecenie 4.
Opisz związki składniowe w poniższym zdaniu:
Rzeczownik spis nie jest formą mianownika - byłby wówczas podmiotem. Stoi on w bierniku i jest następnym dopełnieniem. Wchodzi on w dwa związki rządu - raz jako wyraz określający (wykonać spis), raz jako określany (spis domów).

Wyraz domów (rzeczownik w dopełniaczu) jest przydawką dopełniaczową. Tworzy on dwa związki zgody z przydawkami przymiotnymi (wszystkich oraz wymagających).

Najpierw - podmiot i orzeczenie: chłopcy czekali. Zwykły podmiot gramatyczny (w mianowniku) i orzeczenie łączące się z nim związkiem zgody. To związek główny, pozostałe są poboczne. Żadnych innych związków podmiot nie będzie tworzył. Resztę określeń blokujemy więc w grupie orzeczenia. I tak:

czekali - na powrót (na kogo? na co?) związek rządu, tworzony przez orzeczenie i dopełnienie;

na powrót - listonosza (kogo? czego? albo czyj?) związek rządu, tym razem tworzony przez dopełnienie i przydawkę dopełniaczową;
Polecenie 5.
W poniższych zdaniach wskaż podmioty:
listonosza - starego (jakiego?) związek zgody, w którym przydawka przymiotna określa dopełniaczową;

powrót - do domu (dokąd?) związek przynależności, a nie rządu - o takim wyborze przesądza wyraźnie okolicznikowy charakter wyrażenia przyimkowego do domu (pytanie: powrót do kogo? do czego? sugerowałoby związek rządu);

W pierwszym zdaniu podkreślono rzeczownik w wołaczu. Szkolne ujęcie gramatyki stoi na stanowisku, że wołacze znajdują się poza związkami składniowymi w zdaniu, a zatem nie mogą być ani wyrazami określającymi, ani określanymi. Dotyczy to jednak takich zdań, w których orzeczenie nie odnosi się do rzeczownika w wołaczu (Nie mogę, Janku, pożyczyć ci tej książki. - orzeczenie nie mogę pożyczyć odnosi się do mnie - do podmiotu, nie zaś do Janka). Tu natomiast czasownik ma formę drugiej osoby liczby pojedynczej trybu rozkazującego. Dlatego odnosi się do rzeczownika w wołaczu, a ten rzeczownik jest wówczas podmiotem.

W następnym zdaniu występuje podmiot szeregowy, złożony z dwóch segmentów (w tym wypadku - zestawień) połączonych wyrazem z, który pełni tu funkcję spójnika, nie zaś przyimka.

Wreszcie w zdaniu ostatnim odnajdujemy tzw. podmiot w dopełniaczu, w starszych podręcznikach określany jako podmiot logiczny. Występuje on wyłącznie w zdaniach w których orzeczeniem jest forma czasownika nie ma (w znaczeniu: nie jest), ubywa oraz przybywa (jako przeciwieństwo do ubywa). Warto zwrócić uwagę na wyraz ludziom, który w tym zdaniu wydaje się najważniejszy pod względem znaczenia. Ten rzeczownik jest jednak dopełnieniem (przybywa komu? czemu?) - stoi w celowniku, a podmiot powinien być w dopełniaczu.

do domu - z ogródkiem (jakiego?) następne wyrażenie przyimkowe pełni funkcję przydawki, gdyż jest określeniem domu - związek przynależności (rząd narzędnikowy można przypisać samemu przyimkowi z, nie zaś wyrażeniu do domu).

Ostatni wyraz zdania (remontu) to znów przydawka dopełniaczowa - tworzy zatem związek rządu.

Taki czasownik blokuje w zdaniu miejsce dla podmiotu. Zdanie jest więc bezpodmiotowe - nie ma w nim podmiotu, a tym bardziej grupy podmiotu. Wszystkie określenia znajdą się zatem w grupie orzeczenia.

Relację podrzędności-nadrzędności wyraźnie pokazuje piętrowy układ wykresu. Wyraz składniowo nadrzędny (jak sama nazwa wskazuje) znajduje się nad podrzędnym.

należało kazać
kogo? co? ↓ ↓ komu? czemu?
wykonać im
kogo? co? ↓
spis
kogo? czego? ↓
domów
których? ↓ ↓ jakich?
wszystkich wymagających
kogo? ↓ czego?
remontu

Chłopcy czekali na powrót starego listonosza do domu z ogródkiem.

Znowu analizujemy zdanie pojedyncze. Postępujemy podobnie.

Teraz jeszcze wykres całości:

kto? co?
chłopcy ----- czekali
na co? na kogo? ↓
na powrót
czyj? ↓ ↓ dokąd?
listonosza do domu
jakiego? ↓ ↓ jakiego?
starego z ogródkiem

Nie pieprz, Pietrze, wieprza pieprzem.
Konik polny z bożą krówką poszli raz ku Kalatówkom.
Z wiekiem ludziom nie przybywa rozumu.

Podmioty powyższych zdań nie są typowymi podmiotami. Dlatego to polecenie należy do trudnych.

Składnia zdania pojedynczego

# data[].attributes.attachment_link.description
Składnia jest nauką o związkach wyrazowych i o budowie zdania. Na przykładzie nauki o zdaniu najlepiej widać hierarchiczną budowę elementów języka. Z głosek (fonetyka) tworzymy morfemy. Z morfemów składamy wyrazy (morfologia: słowotwórstwo oraz fleksja). Z wyrazów układamy związki wyrazowe, a z takich związków - zdania. Opisem tych ostatnich procesów zajmuje się właśnie składnia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zdania złożone podrzędnie

Czym różnią się od zdań współrzędnie złożonych?
Wiadomo, że składają się z członu nadrzędnego (z pozycji którego zadajemy pytanie) oraz podrzędnego (który na nie odpowiada). Treść zdania podrzędnego - ma za zadanie uzupełniać brakującą część zdania nadrzędnego, np. podmiot, okolicznik, orzecznik, przydawkę.
Rodzajów tych zdań jest wiele:
Pamiętaj, że przy wykonywaniu analizy obowiązuje zasada kolejności. Dlatego, rysując wykres, zawsze umieszczamy na początku pierwsze zdanie, potem drugie, a później (jeśli mamy do czynienia ze zdaniem wielokrotnie złożonym) trzecie, czwarte itd.
Przykłady:

Działo się to w czasie owej zimy, która dała się nam we znaki.
(1) (2)

Zauważmy, że zdanie nr 1 jest nadrzędne w stosunku do zdania nr 2. Możemy od niego zadać pytanie: której? (w odniesieniu do zimy). Dlatego wykres będzie wyglądał tak:

Wniosek: to zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym.
Może być też odwrotnie:

Tym razem zdanie nr 2 jest nadrzędne, a więc na wykresie umieszczamy je na górze:

Wniosek: to zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe czasu.

Zwróć uwagę na różne możliwości podpisywania wykresów (obydwie poprawne). Możemy pisać:

zdanie złożone z podrzędnym (jakim?)......
lub

zdanie złożone podrzędnie (jak?).

Tyle o sposobie, ale nie wystarczy znać sposób - trzeba też mieć podstawową wiedzę na temat rodzajów zdań.

Zdania podrzędne podmiotowe

Część podrzędna pełni w nich funkcję nie wyrażonego albo ogólnie wskazanego podmiotu zdania nadrzędnego.

Zdanie podrzędne odpowiada tu na pytanie: co? (napisane wytłuszczonym drukiem). A wykres - wygląda tak:

Zdania podrzędne orzecznikowe

Część podrzędna gra tu rolę orzecznika zdania nadrzędnego, dlatego możemy o nią np. pytać:

pytanie: czym jest? kierujemy do zdania podrzędnego (wytłuszczone)

Zdania podrzędne przydawkowe

Tu z kolei część podrzędna pełni funkcję nie wyrażonej w zdaniu nadrzędnym przydawki, można więc pytać:

jaki? który? czyj? ile?

Literatura nie może się posługiwać takimi wyrażeniami, jakich się wstydzą między sobą nawet prostacy.
(1) (2)

Zdania podrzędne dopełnieniowe

kogo? czego? o czym? komu? o co? itd.

Dzieci nie chcą wierzyć, że przyniosły je bociany.
(1) (2)

Logicznie - część podrzędna pełni w nich funkcję dopełnienia zdania nadrzędnego i zapytamy o nią np.

zdania podrzędne okolicznikowe sposobu - jak? w jaki sposób?
Rozpoczynają się często zaimkiem jak, (np. Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz), a określają one sposób wykonywania czynności, porównują, (np. Pociąg tak pędził, że krajobrazy tylko migały mi za oknami). Często spotyka się tu wyrazy typu: tak - jak, tak - że... Ilustracja graficzna takich zdań wygląda podobnie, jak w innych przypadkach:

Zdania podrzędne okolicznikowe

zdania podrzędne okolicznikowe celu - po co? na co?
W mowie potocznej najczęściej zaczynają się od spójników żeby, ażeby, by, iżby, aby, a orzeczenia mają tu przeważnie formę bezokoliczników. Zobaczmy: Pracował, żeby zarobić na życie. Aby dużo umieć, trzeba się dużo uczyć. Pamiętajmy jednak, że można i tak: Pożyczyłem koleżance zeszyt, żeby się przygotowała do klasówki. A teraz przykład z analizą:

Ogólnie powiedzmy, że o zdania podrzędne pytamy tu tak, jak o poszczególne rodzaje okoliczników i w zależności od tego mamy np. zdania okolicznikowe określające miejsce (gdzie?), czas (kiedy?), sposób (jak?)..... Największe problemy sprawiają Wam okoliczniki mniej znane, rzadziej stosowane i właśnie im przyjrzymy się teraz bliżej.

zdania podrzędne okolicznikowe warunku - pod jaki warunkiem?
Zaczynają się najczęściej od spójników: jeśli, jeżeli, gdyby, a orzeczenie występuje tu w trybie orzekającym lub przypuszczającym:
Gdybym ci ja miała skrzydełka jak gąska, poleciałabym ja za Jaśkiem do Śląska.
(1) (2)

zdania podrzędne okolicznikowe przyzwolenia - mimo czego?
Te - rozpoczynają się zazwyczaj od spójników: chociaż, choć, mimo że, aczkolwiek, np.
Chociaż spostrzegł swój błąd, nie przyznał się do niego.
(1) (2)

zdania podrzędne okolicznikowe przyczyny - dlaczego?
Jak odróżnić je od innych zdań podrzędnych? Trzeba zwrócić uwagę na ich treść, bowiem zdania wyjaśniają przyczyny zdarzeń, zachowań, zaistniałych sytuacji, ale też - na używane najczęściej spójniki: bo, ponieważ, gdyż.
Konary drzew zaczęły się uginać, ponieważ zerwał się silny wiatr.
(1) (2)

zdania okolicznikowe stopnia i miary - w jakim stopniu? w jakiej mierze? jak bardzo?
Przypomnijmy, że za pomocą tego typu zdań określamy stopień natężenia jakiegoś zjawiska, np.
Wykonałem to zadanie tak dokładnie, jak tylko mogłem.
(1) (2)

Kiedy go zobaczyłem po raz pierwszy (1), zrobił na mnie wrażenie drzazgi (2), którą trzeba włożyć w ogień (3), żeby się przekonać (4), że ona ma w sobie żywicę (5) i pali się gwałtownie (6).

podrzędne okolicznikowe miejsca i czasu - gdzie?
Zdania podrzędne okolicznikowe miejsca - rozpoczynają się od zaimków: gdzie, dokąd, skąd, którędy, a określają - miejsce (np. zdarzenia)
Gdzie dawniej stały zabytki, tam dziś stoją budki z napojami.
(1) (2)

od zdania głównego zadajemy pytania do zdań podrzędnych (należy to czynić uważnie, bowiem od rodzaju pytania zależy rodzaj zdania podrzędnego)

umieszczamy zdania (po kolei) na wykresie

sporządzamy opis każdego ze zdań podrzędnych i współrzędnych

Zdania okolicznikowe czasu - od kiedy?
Służą do określania czasu trwania (np. czynności), a charakterystyczne zaimki to: gdy, kiedy, póki.Póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie.

(1) (2)

Koń tak skakał, że ani jednej przeszkody nie strącił.
(1) (2)

Daj mi pieniądze, żebym mogła zapłacić ratę za samochód.
(1) (2)

Zdania wielokrotnie złożone

Przykład 1

Uwaga! Zdanie główne warto zaznaczać od razu na początku analizy (u nas zostało napisane wytłuszczonym drukiem). Łatwiej też będzie Ci od razu ponumerować wszystkie zdania (pamiętajmy: tyle zdań, ile orzeczeń).
A oto dalsze kroki:

Zatem do dzieła! Spróbujcie najpierw przepisać nasze zdanie, a następnie wykonać samodzielną analizę. Później - porównaj ją z poniższym wykresem.

Nie mając co czytać, nudził się na plaży.
(1) (2)
Wykres zdania wygląda następująco:

(2) zdanie główne
(1) zdanie podrzędne w stosunku do (2), okolicznikowe czasu (kiedy?)
(3) zdanie podrzędne w stosunku do (2), przydawkowe (której?)
(4) zdanie podrzędne w stosunku do (3), okolicznikowe celu (po co?)
(5) zdanie podrzędne w stosunku do (4), dopełnieniowe (o czym?)
(6) zdanie współrzędne w stosunku do (5), łączne

Trudniejsza bywa analiza zdania, w którym na początku znajdziemy sam...podmiot! Chodzi oczywiście o zdania, w których podmiot i orzeczenie zostały rozdzielone zdaniem wtrąconym. Oto przykład:

Hrabia (1a), chociaż nie znał tego chłopca (2), ukłonił mu się z rozmachem (1b), ponieważ chciał być nadzwyczaj grzeczny (3).

Mamy tu zdanie główne (1a - 1b), w które wpleciono zdanie podrzędne okolicznikowe przyzwolenia (2) - (zapytamy: mimo czego?), a także zdanie podrzędne w stosunku do 1a-1b - okolicznikowe przyczyny (spytamy: dlaczego?).
Oto ilustracja graficzna zdania:

W zdaniu nadrzędnym i w równoważniku imiesłowowym musi występować ten sam podmiot.

Imiesłowowy równoważnik zdania

Jaka to konstrukcja? Jej centrum stanowi po prostu imiesłów przysłówkowy (najczęściej współczesny, zakończony na -ąc, ale może być też uprzedni, zakończony na -łszy, -wszy), który zazwyczaj zastępuje zdanie podrzędne okolicznikowe czasu, warunku albo przyzwolenia. Przeważnie podmiot poznajemy wtedy na podstawie sąsiedniego zdania składowego, np.

Wniosek: to zdanie z imiesłowowym równoważnikiem zdania podrzędnego okolicznikowego przyczyny.

Zapamiętaj! Imiesłowowy równoważnik zdania zaznaczamy falującą linią!

Kłopoty z równoważnikami

Zapamiętaj podstawową regułę, dotyczącą zdań złożonych z równoważnikiem:

Nie możemy więc uznać za poprawne zdań typu: „Idąc przez most, spadła mu czapka", „Spacerując nad brzegiem morza, przeszkadzał nam silny wiatr".
Można jednak potraktować łagodnie równoważniki imiesłowowe w zdaniach bezpodmiotowych, np. „Chcąc kupić bilet, trzeba stanąć w kolejce" czy „Jadąc za granicę, należy się ubezpieczyć".

Składnia. Podstawowe informacje.

Mowa zależna i niezależna Różne konstrukcje składniowe

# data[].attributes.attachment_link.title
Analiza składniowa zdań złożonych (Zdania złożone podrzędnie) - AleKlasa

# data[].attributes.attachment_link.description
Czym różnią się od zdań współrzędnie złożonych? Wiadomo, że składają się z członu nadrzędnego (z pozycji którego zadajemy pytanie) oraz podrzędnego (który na nie odpowiada). Treść zdania podrzędnego - ma za zadanie uzupełniać brakującą część zdania nadrzędnego, np. podmiot, okolicznik, orzecznik, przydawkę. Rodzajów tych zdań jest wiele: Pamiętaj, że przy wykonywaniu analizy obowiązuje zasada kolejności.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co to jest wypowiedzenie?

Przyjrzyjcie się poniższym przykładom:

braciszek, złodziej, tramwaj, papuga, jazda, las.

W trakcie jazdy tramwajem przez zielony las, braciszek odebrał złodziejowi swoje buty.

Z pierwszego zespołu wyrazów nie można utworzyć żadnej logicznej całości, natomiast w przykładzie drugim - słowa układają się w sensowny sposób (użyto ich w odpowiednich formach gramatycznych i odpowiednim szyku). Podobną sytuację znajdziemy w przykładzie trzecim. Tu także mamy do czynienia ze świadomą konstrukcją składniową - wyrazy zostały ułożone w dobrej kolejności i dobrane pod względem form gramatycznych. Właśnie o takich konstrukcjach mówimy, że są... wypowiedzeniami.

Zapamiętaj!
Wypowiedzenie składa się z zespołu wyrazów zawierających logiczną treść i połączonych ze sobą według reguł gramatyki.

Zauważ, że wypowiedzenie jest pewnym odcinkiem w toku naszego mówienia, a zarazem - celową konstrukcją, za pomocą której możemy porozumieć się z mamą, tatą, koleżanką. Słowem - skomunikować się z odbiorcą (rozmówcą). To ważna funkcja wypowiedzeń.

Jakie znamy ich rodzaje?

Wypowiedzenie
. ↓ ↓
zdanie równoważnik zdania
(zawiera osobową (nie zawiera osobowej
formę czasownika); formy czasownika)

Co to jest - zdanie?

Oto przykłady:

Zapamiętaj!
Zdanie to czasownik w formie osobowej albo zespół wyrazów zawierających formę osobową czasownika, tworzących sensowną i zgodną gramatycznie całość.

Często są problemy z klasyfikacją wypowiedzeń typu:

W końcu po kryjomu wypito szampana.

W klasie ogłoszono dzień wolny od zajęć.

Przyrządzono tę potrawę bardzo smacznie.

Można sobie na tym połamać zęby.

Trzeba się, niestety, uczyć.

Należy być mądrym.

Zawierają one nieosobowe formy czasu przeszłego ( wypito, przyrządzono) albo też czasowniki typu: „trzeba", „można", „należy" i ..... są zdaniami!

Rodzaje zdań

Podstawowy podział:

zdanie

. ↓ ↓
rozwinięte nierozwinięte
(podmiot + orzeczenie + określenia) (samo orzeczenie lub podmiot i orzeczenie)

Zdanie nierozwinięte
Idź! (podmiot domyślny + orzeczenie)

Zdanie rozwinięte
Idź Marysiu z dzienniczkiem do domu i nie wracaj bez tatusia!
(grupa orzeczenia rozbudowana o określenia).

Zdania dzielimy też ze względu na liczbę orzeczeń.

zdanie

↓ ↓
pojedyncze złożone
(jedno orzeczenie) ↓ ↓

dwukrotnie wielokrotnie
(dwa orzeczenia) (trzy i więcej orzeczeń)
Zdanie pojedyncze
Przykłady:
Zdanie złożone
dwukrotnie
Pies wybiegł już, lecz zauważył kota.
Ponieważ lampka świeciła jasno, zacząłem czytać książkę.

wielokrotnie
Pies wybiegł już, lecz zauważył kota i z podkulonym ogonem wrócił na chodnik.
Ponieważ lampka świeciła jasno, więc usiadłem w fotelu i zacząłem czytać książkę.

Pies przebiegł przez ulicę.
Lampka świeciła jasno.

Co to jest - równoważnik zdania ?
równoważnik zdania zdanie
Główną cechą tego wypowiedzenia jest brak w nim czasownika w formie osobowej (orzeczenia). Taką formę można jednak poprawnie i sensownie wprowadzić - na podstawie kontekstu.

A czynimy to w sposób następujący:

Za minutę odlot balonu! Za minutę odleci balon!
Co z granatem? Eksplodował! Co stało się z granatem? Eksplodował!
Ale parno ! Ale jest parno!
Kto tam? Kto puka ?
Na ramię broń ! Weźcie broń na ramię !

Jak widać - niewiele potrzeba, by sprawnie zamienić równoważnik na zdanie (i odwrotnie).
Komu w drogę, temu czas.
Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek.
Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie.
Uwaga!
Równoważnikami zdań posługujemy się przeważnie w języku potocznym. Jest to czynność naturalna wtedy, gdy chcemy oszczędzać czas (np. wymienić informacje przed odjazdem pociągu na kolonie) i pominąć zbędne elementy wypowiedzi. Używanie długich zdań wydaje się w niektórych okolicznościach nienaturalne, śmieszne. Dziwnie brzmiałoby, gdybyśmy słysząc np. pukanie do drzwi mówili długie zdania, zamiast krótkiego: „Kto tam?"

Równoważniki spotyka się także w przysłowiach, np.

Imiesłowowy równoważnik zdania

Powinieneś dobrze go zapamiętać i umieć zamienić na zdanie, bowiem polecenia typu: zamień imiesłowowy równoważnik zdania na zdanie podrzędne (w zdaniu złożonym) - zdarzają się na egzaminach dość często.

Przykład:
(1) Wróciwszy z dyskoteki, (2) opowiedział rodzicom o swojej przygodzie.

Imiesłowowy równoważnik zdania podrzędnego okolicznikowego czasu (1) możemy zamienić na zdanie podrzędne, wprowadzając orzeczenie oraz spójnik podrzędności:

(1) Gdy wrócił z dyskoteki, (2) opowiedział rodzicom o swojej przygodzie.
(1) - zdanie po zamianie (2) - zdanie nadrzędne

Inne rodzaje wypowiedzeń

Wśród wypowiedzeń nieczasownikowych (bez czasownika) spotykamy wykrzyknienia. Za pomocą takich wołaczy, wykrzykników, które odzwierciedlają uczucia, przekazujemy swoje stany emocjonalne, np.

W odróżnieniu od równoważników zdań - nie można do tych krótkich konstrukcji wprowadzić orzeczeń w żadnej formie.

oznajmujące (zdania i równoważniki zdań)

pytające

rozkazujące

Wypowiedzenie a cel wypowiedzi

Gdy mówimy o czymś - przeważnie kierujemy się określonym celem.Ze względu na cel wypowiedzi rozróżniamy:

Każde z wymienionych zdań możemy wymawiać z silnym zabarwieniem uczuciowym. Przecież w momentach złości i strachu, radości i gniewu - krzyczymy, rozkazujemy, mówimy głośno.
Dlatego: każde ze zdań może być jednocześnie wykrzyknikowe, jeśli kończy się znakiem graficznym „!"
Przykłady:

Wypowiedzenia oznajmujące

Jak sama nazwa wskazuje - oznajmiają nasz sąd o czymś lub o kimś, przy ich pomocy opowiadamy o tym, co się dzieje lub będzie działo, np.:

Gdybyś wcześniej pił więcej tranu, mógłbyś teraz być wyższy ode mnie. (zdanie)
Już po piątej, koniec szkoły. (równoważnik)
Jeszcze nie było dzwonka na lekcję. (zdanie)
Głupio mi! (równoważnik)

Równoważnikami zdań oznajmujących posługujemy się często w mowie potocznej, gdy chcemy szybko przekazać jakąś wiadomość. Zawsze w trakcie mówienia obniżamy ton głosu na końcu takiego wypowiedzenia.

Wypowiedzenie pytające

element wypowiedzi - np.
Kto was wczoraj przepytywał z matmy? (nie wiemy tylko, kto to zrobił)

całą treść wypowiedzi - np.
Czy on wrócił? (nie wiemy skąd, ba, nie wiemy nawet, czy wrócił, kto i jak)

Odróżnia je od innych znak graficzny (?) umieszczany, jak wiadomo, na końcu zdania. Zwracamy się do kogoś z pytaniem i oczekujemy odpowiedzi, np.

Pytanie może obejmować:

Charakterystyczne, że wyraz, do którego odnosi się pytanie - zawsze akcentujemy silniej, a na końcu wypowiedzi - podnosimy ton głosu:

Kiedy zjemy ten obiad?
Czy Paweł przyszedł do domu?

Wypowiedzenie rozkazujące

W zdaniach i ich równoważnikach słyszymy prośby, rozkazy (najczęściej w postaci czasowników w trybie rozkazującym ):
Czy nie warto warto walczyć o swoje szczęście?
Czy trzeba wam ciągle o tym przypominać?
Co ty wyprawiasz?!
Stój!
Przestań tyle gadać!
Odwiedzimy panią w niedzielę.
Posprzątaj szybko swój pokój!
Niech on mnie nie wyprowadza z równowagi.

Pytanie retoryczne
Nasz szkolny skarbnik przeprowadził w klasie gruntowną kontrolę.
To specyficzna odmiana wypowiedzenia pytającego, której używają szczególnie poeci w swych wierszach oraz autorzy podniosłych przemówień. Jest to pytanie zadane nie dla uzyskania odpowiedzi, lecz w celu wzmocnieniu uwagi odbiorcy, skłonienia do przemyśleń na określony temat, podkreślenia wagi problemu; ewentualnie pytanie, na które odpowiedź jest oczywista i nie oczekuje się odpowiedzi.

Związki wyrazów w wypowiedzeniu

człony nadrzędne (określane, te, z pozycji których stawiamy pytania)

człony podrzędne (określające, te, które odpowiadają na pytania).

Poszczególne wyrazy w zdaniu rozwiniętym albo jego równoważniku wiążą się ze sobą pod względem formy gramatycznej i znaczenia. Dlatego mówimy, że wyrazy tworzą tzw. zespoły składniowe. Przeczytajmy zdanie:

A teraz - podzielmy je na zespoły składniowe:
Piszę powieści podróżnicze, historyczne i psychologiczne.
Utworzyliśmy aż sześć związków wyrazowych, w których mamy:

Związek - to zespół wyrazów, z których jeden pozostaje podrzędny w stosunku do drugiego.
Poniższe przykłady pokazują, że ten sam wyraz - raz może być nadrzędny, innym razem - podrzędny.

Ale w gramatyce znajdziemy również zdania typu:
Mamy trzy rodzaje związków podrzędnych:
Mamy tu, oprócz zespołów: piszę powieści, powieści podróżnicze - zespół: podróżnicze, historyczne i psychologiczne. Zauważmy, iż wymienione przymiotniki tworzy tu właśnie... szereg.

Przykłady szeregów:

Jeśli podczas odmiany zmieniają się formy gramatyczne obu wyrazów, mamy do czynienia ze związkiem zgody.

Jeśli natomiast zmienia się tylko jeden, ze związkiem rządu.

Jak łączą się wyrazy w związkach?

Jak je od siebie odróżnić?
ładna pogoda
D. ładnej pogody
C. ładnej pogodzie
B. ładną pogodę
N. ładną pogodą
Każdy z wyrazów w związku należy... poodmieniać (przez przypadki lub osoby) i sprawdzić, czy zmieni się wyraz podrzędny, jeżeli zmienimy formy wyrazu nadrzędnego.

Przykład:

Związek zgody - wyraz podrzędny ma formy dostosowane do form wyrazu nadrzędnego.
Taka zgodność występuje w zakresie przypadka, liczby i rodzaju, np. czyste powietrze, one pracowały.

Związek rządu - wyraz nadrzędny wymaga zastosowania wyrazu podrzędnego w określonym przypadku. To związki typu: książka kolegi, przesłuchanie świadka.

Związek przynależności - nie ma żadnej zależności wyrazu podrzędnego od nadrzędnego.
Tworzą go zespoły typu:

szliśmy śpiewając (imiesłów przysłówkowy współczesny),

mówiliście głośno (przysłówek),

przyjdę jutro (przysłówek),

uśmiechał się pod wąsem (wyrażenie przyimkowe).

Wyraz nadrzędny rządzi tylko jednym przypadkiem wyrazu podrzędnego (związek rządu)

Formy wyrazu podrzędnego zgadzają się z formami wyrazu nadrzędnego (związek zgody)

idę tam
tam jest wyrazem nieodmiennym - to związek przynależności (związek przynależności)

# data[].attributes.attachment_link.description
Przyjrzyjcie się poniższym przykładom: braciszek, złodziej, tramwaj, papuga, jazda, las. W trakcie jazdy tramwajem przez zielony las, braciszek odebrał złodziejowi swoje buty. Z pierwszego zespołu wyrazów nie można utworzyć żadnej logicznej całości, natomiast w przykładzie drugim - słowa układają się w sensowny sposób (użyto ich w odpowiednich formach gramatycznych i odpowiednim szyku).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zdania złożone współrzędnie

Zdaniem złożonym nazywamy takie zdanie, które składa się z dwóch lub więcej zdań pojedynczych, np.:

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu, wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi.

Zdania wchodzące w skład zdania złożonego, podobnie jak części zdania pojedynczego, mogą pozostawać względem siebie w stosunku współrzędnym lub podrzędnym. W tym pierwszym wypadku mamy do czynienia ze zdaniem współrzędnie złożonym. Definiujemy je następująco:

Zdaniem złożonym współrzędnie nazywa się zdanie składające się ze zdań pozostających względem siebie w stosunku równorzędnym, tzn. zdań wzajemnie się określających.

Wskaźnikiem stosunku, w jakim pozostają względem siebie zdania wchodzące w skład zdania współrzędnie złożonego, jest sposób ich połączenia. Mogą one łączyć się bezpośrednio (np. Słońce już zgasło, wieczór był ciepły i cichy) albo za pomocą tzw. spójników współrzędnych (np. Księżyc świecił i w ciszy głębokiej śpiewał jeden słowik smutno).

Wśród zdań współrzędnie złożonych (bezpośrednio bądź za pomocą spójnika) wyróżniamy następujące rodzaje zdań:

zdania współrzędne łączne - to takie zdania, które treściowo łączą się w przestrzeni albo w czasie. Np.:
- Wkoło pagórka na błoniach puszcza szumiała jodłowa, środkiem lasu białe błyszczało jezioro. (łączność w przestrzeni)
- Drzewa szumią około domu i szemrze ulewa. (łączność w czasie)
Łączność w przestrzeni lub w czasie może polegać albo na styczności, albo też na następstwie zjawisk. Np. w zdaniu Rozmowę przerwały chorego cierpienia i nastąpiła długa godzina milczenia mamy następstwo w czasie.

zdania współrzędne wynikowe - to zdania, które pozostają względem siebie w stosunku przyczynowym, tzn. jedno ze zdań wyraża przyczynę, a drugie skutek. Np.:
- Niepodobna było nigdzie wyjść ani wyjechać, schodziły zatem dni tęskno i nudno.
- Nie znałem twego adresu, więc nie mogłem cię odwiedzić.
Zdania wynikowe łączą się za pomocą spójników: , , , , .

zdania współrzędne przeciwstawne - to zdania, które pozostają względem siebie w stosunku przeciwstawienia. Np.:
- Wspaniałe budowy i gmachy milczą, lecz ruiny mówią.
- Było cymbalistów wielu, ale żaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu.
Zdania przeciwstawne łączą się spójnikami właściwymi i przysłówkowymi: , , , , , , , przeciwnie, .

zdania współrzędne rozłączne - to takie zdania, w których treść jednego wyklucza równoczesne istnienie treści drugiego zdania. Np. :
- W sierpniu zostanę w Warszawie lub wyjadę w góry.
- Albo weźmiesz się solidnie do roboty, albo przestanę ci pomagać.
- Wrócisz prosto do domu czy wstąpisz do kawiarni?
Zdania rozłączne powiązane są za pomocą następujących spójników: , , , .

zdania współrzędne włączne - to takie zdania, w których treść jednego z wypowiedzeń włącza się w treść drugiego. Np.:
- Zdałem wszystkie egzaminy, tym samym zaliczyłem sesję.

Analiza składniowa zdań złożonych (Zdania złożone podrzędnie)

Zdania złożone i zdania wielokrotnie złożone

Zdania wielokrotnie złożone

# data[].attributes.attachment_link.description
Zdaniem złożonym nazywamy takie zdanie, które składa się z dwóch lub więcej zdań pojedynczych, np.: Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu, wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi. Zdania wchodzące w skład zdania złożonego, podobnie jak części zdania pojedynczego, mogą pozostawać względem siebie w stosunku współrzędnym lub podrzędnym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Polecenie:
Podaj przykłady zdań podrzędnie złożonych podmiotowych i orzecznikowych.

Zdaniem złożonym jest zdanie zawierające więcej niż jedno orzeczenie. Każde takie zdanie złożone jest zbudowane z dwóch zdań składowych, połączonych ze sobą (najczęściej spójnikiem).

Wyróżniamy dwa typy zdań dwuorzeczeniowych: złożone współrzędnie oraz złożone podrzędnie.

Zwrócić uwagę na wyrazy łączące dwa zdania składniowe. W istocie, większość spójników jest ściśle przypisana do poszczególnych typów zdań złożonych:

ale to spójnik zdań współrzędnie złożonych przeciwstawnych,

więc jest typowy dla zdań współrzędnie złożonych wynikowych,

gdyż dla zdań złożonych z podrzędnym okolicznikiem przyczyny,

mimo że - dla okolicznikowych warunku.

Jak rozpoznać, kiedy mamy do czynienia ze zdaniem złożonym współrzędnie, a kiedy złożonym podrzędnie?

Jeśli jego człony wykazują większą lub mniejszą niezależność od siebie, wówczas mamy do czynienia ze zdaniem złożonym współrzędnie. Jeśli natomiast widzimy, że jedno ze zdań składowych wyraźnie zależy od drugiego ( Uwaga! kolejność członów może być różna), to analizowane zdanie będzie podrzędnie złożone.

Zatem: dwa równouprawnione człony składowe połączone ze sobą spójnikiem (czasem samym przecinkiem) tworzą zdania złożone współrzędnie.

Gdy jeden człon jest wyraźnie nadrzędny względem drugiego (ten drugi jest wobec pierwszego podrzędny), mamy do czynienia ze zdaniem złożonym podrzędnie. Wtedy powinniśmy dostrzec relację między tymi członami: jedno ze zdań składowych - to podrzędne - stanowi wyraźną odpowiedź na łatwe do postawienia pytanie do zdania nadrzędnego, np.:
Mama zapowiedziała, (co?) że wakacje spędzimy w górach.
albo
Kiedy Janek miał sześć lat, rodzice kupili mu rower. (kiedy?)

Wykresy dań złożonych

Wykres zdania współrzędnie złożonego tworzą dwie kreski umieszczone na jednym poziomie, np. tak:
____ ...... ____

Relacje między zdaniami składowymi zostały bardzo przejrzyście przedstawione na wykresach.

Poszczególne rodzaje zdań mają właściwy sobie układ grotów przy kreskach. Kreski oznaczają oczywiście poszczególne zdania składowe (pierwsze i drugie), kropki zaś symbolizują połączenie.

1. Pierwszy z tych wykresów odpowiada tym zdaniom złożonym podrzędnie, które rozpoczynają się od zdania podrzędnego. Właśnie dlatego pierwsza kreska znajduje się niżej.

2. Odwrotnie na wykresie środkowym: tutaj pierwsze jest nadrzędne zdanie składowe.

3. Ostatni wykres jest charakterystyczny dla niektórych zdań z podrzędnym przydawkowym lub podmiotowym. Składa się z trzech kresek, ale tylko dlatego, że zdanie nadrzędne zostało rozbite, przedzielone, zdaniem podrzędnym. Widać to np. w zdaniu:
Żołnierze, którzy wczoraj odpoczywali, dzisiaj pełnili wartę.
Zdanie nadrzędne ma tu postać: Żołnierze pełnili wartę.

Wykres zdania podrzędnie złożonego może przybierać trzy postacie, przy czym jest to uzależnione od kolejności zdań składowych, nie zaś od rodzaju zdania podrzędnego. Mogą to być „schodki w górę", „schodki w dół" lub „korytko". Nazwy są umowne i doraźne, ale chyba obrazowe:

Stawiamy teraz pytanie zdania przydawkowego: którzy? I odpowiedź - a zatem zdanie podrzędne przydawkowe - którzy pełnili wartę.

Zdania współrzędnie złożone

Pora przejść do klasyfikacji zdań. Oprócz przykładów przy każdym typie zdania podane są charakterystyczne dla niego spójniki (lub zaimki względne, jeśli są to niektóre typy zdań podrzędnie złożonych). Podział zdań współrzędnie złożonych jest klarowny: każdemu spośród czterech typów odpowiada przejrzysty wykres (uwaga na groty przy kreskach!).

Zdania współrzędnie złożone łączne:

Zjadłem śniadanie i poszedłem do szkoły. ___...___

Zdania współrzędnie złożone rozłączne:

Pojadę autobusem albo pójdę na piechotę. ___< ... >___

Zdania współrzędnie złożone przeciwstawne:

Autobus uciekł, ale zaraz przyjechał następny. ___> ... <___

Zdania współrzędnie złożone wynikowe:

Zdążyłem przed ósmą, więc zaszedłem do sklepu. ___> ... >___

Warto zwrócić uwagę, że na wykresie zdania przeciwstawnego zdania składowe rzeczywiście przeciwstawiają się sobie, natomiast na wykresie zdania rozłącznego rozchodzą się - zmierzają w różnych kierunkach. Dzięki temu można te wykresy nie tylko zapamiętać, lecz zrozumieć sens ich i całego powyższego podziału.

Zdania podrzędnie złożone

Nim przejdziemy do klasyfikacji zdań złożonych podrzędnie (już bez wykresów) warto wyjaśnić, że nazwy poszczególnych rodzajów (przydawkowe, podmiotowe, okolicznikowe przyczyny, czyli przyczynowe itd.) pozostają w ścisłym związku z częściami zdania.

Zdania podrzędne przydawkowe, dopełnieniowe lub okolicznikowe zastępują odpowiednio: przydawki, dopełnienia i okoliczniki. Co to znaczy? Oto trzy takie zdania (w tej kolejności):

Człowiek, który rozmawiał z listonoszem, podał mi rękę.
Dowiedziałem się, że przyjedzie do nas znany pisarz.
Chociaż bolała go głowa, zabrał się do pracy.

Porównajmy je z trzema zdaniami pojedynczymi.

Człowiek rozmawiający z listonoszem podał mi rękę.
Dowiedziałem się o przyjeździe do nas znanego pisarza.
Mimo bólu głowy zabrał się do pracy.

Prawda, że odpowiednie zdania z obu grup znaczą to samo? Stąd wzięły się nazwy typów zdań podrzędnych. Zresztą termin zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe sposobu znaczy to samo co terminy zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym sposobu lub zdanie złożone z podrzędnym sposobowym.

W grupie zdań podrzędnie złożonych okolicznikowych wyróżniamy tyle odmian, ile jest rodzajów okoliczników.
Oto lista typowych wyrazów łączących składowe zdanie nadrzędne z podrzędnym:

1. Ludzie, którzy przyszli później, nie zdążyli pobrać pieniędzy.

2. Ci, którzy przyszli później, nie zdążyli pobrać pieniędzy.

Szczególną uwagę warto poświęcić zdaniom podrzędnie złożonym podmiotowym i orzecznikowym. Związane z nimi kłopoty wynikają z podobieństwa obu typów zdań do zdań podrzędnie złożonych przydawkowych. Dwa poniższe zdania, choć znaczą to samo i są bardzo podobne, należą do dwóch różnych typów składniowych. Pierwsze jest przydawkowe, a drugie - podmiotowe:

Istotne jest to, że zdania podmiotowe rozwijają podmiot wyrażony w zdaniu nadrzędnym, nie zaś zastępują go. Aby podmiot (czy w zdaniach orzecznikowych - orzecznik) mógł zostać rozwinięty, musi on być wyrażony zaimkiem (w naszym przykładzie - wyraz ci).

Łączniki mogą więc mylić.

I jeszcze zdanie orzecznikowe, które także mylimy z przydawkowym, gdyż pytania stawiane do zdania podrzędnego są podobne:

Takie będą rzeczypospolite, (jakie będą?) jakie będzie ich młodzieży chowanie.

Powyższe pytanie jest stawiane do orzecznika (jaki jest?), a nie do przydawki (jaki?).

Zdania złożone współrzędnie

Zdania złożone współrzędnie. Podaj definicję i rodzaje zdań współrzędnie złożonych.

Zdania złożone i zdania wielokrotnie złożone

Zdania wielokrotnie złożone

# data[].attributes.attachment_link.description
Polecenie: Podaj przykłady zdań podrzędnie złożonych podmiotowych i orzecznikowych. Zdaniem złożonym jest zdanie zawierające więcej niż jedno orzeczenie. Każde takie zdanie złożone jest zbudowane z dwóch zdań składowych, połączonych ze sobą (najczęściej spójnikiem). Wyróżniamy dwa typy zdań dwuorzeczeniowych: złożone współrzędnie oraz złożone podrzędnie. Zwrócić uwagę na wyrazy łączące dwa zdania składniowe.

# data[].attributes.attachment_link.description
Analiza zdania pojedynczego polega na określeniu wszystkich jego części, czyli: części zdania (rozbiór logiczny), części mowy (rozbiór gramatyczny).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pytania testowe mogą sprawdzić, czy potrafisz wskazać szyk przestawny w zdaniu. Na drugim miejscu plasuje się zagadnienie poprawności zdań, bo - choć w polskim zdaniu można sporo przestawiać - niektóre konstrukcje są już nieprawidłowe. By zwycięsko wybrnąć z powyższych pułapek, trzeba mieć podstawową wiedzę o szyku zdania.

Oto ona - podana w formie kilku reguł:

Imię stawiaj przed nazwiskiem.
Dobrze: Gorzej:
To był Henryk Sienkiewicz. To był Sienkiewicz Henryk.

Wyraz określający stawiaj przy określanym.
Nie rozdzielaj biedaków - będą daleko, będzie marnie.
Dobrze: Źle:
Idę do ciebie, Maryś ukochana. Idę, Maryś, do ciebie, ukochana.

Poetowie polscy świeższy i dawniejszy na dworze helikońskim odmalowani (W. Kochowski)

Dafnis w drzewo bobkowe przemieniła się (S. Twardowski)

Przymiotnik stawiaj przed rzeczownikiem
Jeśli zrobisz odwrotnie - trafisz w nazwę własną (albo ją stworzysz) lub w stałe określenie.
Dobrze: Głupio:
rude włosy, ciemne oczy, długie nogi włosy rude, oczy ciemne, nogi długie
czarne morze (może być każde, choćby nocą), ale Morze Czarne (tylko jedno, nazwa własna).
centralny dworzec (może być w każdym mieście), ale Dworzec Centralny (w Warszawie)
Słowacki wielkim poetą był!
Dobrze: Źle:
Zrobiło mi się słabo. Zrobiło się słabo mi.
Gonił mnie mały zajączek. Zajączek mały gonił mnie.
Jak cię złapię, coś ci zrobię. Cię złapie jak, coś zrobię ci.
Bardzo pragnę go dogonić. Go dopędzić pragnę bardzo.
Bardzo pragnę mu się przyjrzeć. Bardzo pragnę przyjrzeć się mu.
Jak ją spotkam, to ucieknę. Ją jak spotkam, to ucieknę.

Nie rozdzielaj przyimka od rzeczownika.
Dobrze: Źle:
Lubię siedzieć w domu. Lubię w siedzieć domu.
Piesek stał przy płocie. Stał przy piesek płocie.
Leżał piesek pod stołem. Leżał pod piesek stołem.
Wierzę w ciebie niemal na mur. Wierzę w ciebie na niemal mur.

Poeci i pisarze często przestawiają szyk w zdaniu, aby stworzyć coś nowego, określić własny styl lub zadziwić czytelnika. Poetom i pisarzom uchodzi to na sucho - i z reguły, choć czujemy dziwność języka, doskonale rozumiemy znaczenie słów. Mistrzami szyku przestawnego byli poeci barokowi. Pisali na przykład takie tytuły:

Jutro startujesz w zawodach o puchar świata!

W zawodach o puchar świata startujesz jutro!

Innym pisarzem, który upodobał sobie zaimki lub czasowniki na końcu zdania i na wsze czasy stało się to charakterystyczne dla jego stylu, był... Witold Gombrowicz. To on (a właściwie jego bohater w Ferdydurke) mówi słynne zdanie:

Albo inne:
Niech kształt mój rodzi się ze mnie, niech nie będzie zrobiony mi!
- tak określa się szyk przestawny w zdaniu, celowo zastosowany w wierszu lub w tekście prozatorskim. Z szykiem przestawnym jako specjalnym chwytem możesz się spotykać przy analizie poezji barokowej.

Wyraz na końcu zdania

Zauważ, że to, co umieszczamy na końcu zdania, jest najbardziej wyeksponowane, ma największe znaczenie, na to zwraca się uwagę odbiorcy. Zobacz:

Jan Kochanowski mieszkał w Czarnolesie.
Eksponujemy miejsce zamieszkania Jana z Czarnolasu.

W Czarnolesie mieszkał Jan Kochanowski.
Eksponujemy mieszkańca Czarnolasu.

Jan Kochanowski mieszkał w Czarnolesie z rodziną.
Eksponujemy członków rodziny Jana z Czarnolasu.

Pocieszająca informacja!
Poprawnego szyku w zdaniu uczymy się wraz z nauką mowy. Aby dobrze rozpoznać zdanie poprawne, nie potrzeba wielkiej wiedzy, intuicyjnie potrafimy wskazać zdanie, które biegnie gładko i to, w którym coś nie gra. Czasem - także to czujemy - szyk przestawny nie jest błędem, bo nie wpływa na zrozumienie zdania. Np. czy powiemy - spotkałem dziewczynę o zielonych oczach, czy spotkałem dziewczynę o oczach zielonych - niewiele zmienia.

Czasem zaś szyk przestawiony jest taki, że nic nie można zrozumieć - wtedy widzimy, że to błąd. Np.

W przypadku mi się klasówek zdarzyło kilku nie nic umieć.
Oczywiście:
W przypadku kilku klasówek zdarzyło mi się nic nie umieć.

Szyk zdania - ważne to, co na końcu!

13. Zdanie złożone współrzędnie

# data[].attributes.attachment_link.description
Pytania testowe mogą sprawdzić, czy potrafisz wskazać szyk przestawny w zdaniu. Na drugim miejscu plasuje się zagadnienie poprawności zdań, bo - choć w polskim zdaniu można sporo przestawiać - niektóre konstrukcje są już nieprawidłowe. By zwycięsko wybrnąć z powyższych pułapek, trzeba mieć podstawową wiedzę o szyku zdania. Imię stawiaj przed nazwiskiem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zdania wielokrotnie złożone

Zdania wielokrotnie złożone - składają się z co najmniej trzech zdań składowych, które mogą być w stosunku do siebie złożone współrzędnie, lub podrzędnie, lub i współrzędnie, i podrzędnie, np.

(1) Lubię filmy, (2) ale wolę czytać powieści Jane Austin, (3) dlatego teraz wybieram się do biblioteki.

1 2 3
Zdanie 1 - zdanie główne; Zdania 1 i 2 - złożone współrzędnie przeciwstawne; Zdania 2 i 3 - złożone współrzędnie wynikowe.
Zdanie wielokrotnie złożone
zdanie 1 - zdanie główne, zdanie nadrzędne do zdania 2;
zdanie 2 - zdanie podrzędne do zdania 1 dopełnieniowe; zdanie nadrzędne do zdania 3;
zdanie 3 - zdanie podrzędne do zdania 2 okolicznikowe warunku.

Wypowiedzenie wielokrotnie złożone

Zdanie 1 - zdanie główne;
Zdania 1 i 2 - złożone współrzędnie wynikowe;
Zdanie 2 - nadrzędne do wypowiedzenia 3;
Wypowiedzenie 3 - podrzędne do zdania 2 okolicznikowe celu.

Uwaga!
Pamiętaj, że przy wykonywaniu analizy obowiązuje zasada kolejności. Dlatego, rysując wykres, zawsze umieszczamy na początku pierwsze zdanie, potem drugie, a później (jeśli mamy do czynienia ze zdaniem wielokrotnie złożonym) kolejne.

Wieczorem pójdę do kina albo przeczytam książkę,
__________________< .....> ______________ którą muszę oddać Magdzie.
Zdanie złożone współrzędnie rozłączne . Zdanie złożone podrzędnie przydawkowe

Chciałem iść na lodowisko, ale zaczęła się burza śnieżna, więc zacząłem czytać książkę.
___________________> .....< ___________________. Zdanie złożone współrzędnie przeciwstawne Zdanie złożone współrzędnie wynikowe

Marcin kupił bilet i pojechał do kina,
_____________....____________ w którym czekał na niego Damian.
Zdanie złożone współrzędnie łączne :. Zdanie złożone podrzędnie przydawkowe

Uwaga!
Zdania wielokrotnie złożone mogą być naprawdę długie. Aby nie pomylić się przy ich określaniu, najpierw podziel je na wypowiedzenia, które ponumerujesz.

Tymczasem mama, dowiedziawszy się o stanie zdrowia babci, przyjechała, aby się nią zająć.
________________ _____________
. 1a :______________2________________: 1b :________3_______

. Imiesłowowy równoważnik zdania Zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe

13. Zdanie złożone współrzędnie

14. Zdanie złożone podrzędnie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zdania wielokrotnie złożone - składają się z co najmniej trzech zdań składowych, które mogą być w stosunku do siebie złożone współrzędnie, lub podrzędnie, lub i współrzędnie, i podrzędnie, np. (1) Lubię filmy, (2) ale wolę czytać powieści Jane Austin, (3) dlatego teraz wybieram się do biblioteki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zdanie złożone podrzędnie

Zdanie złożone zawiera co najmniej dwa orzeczenia.

W zdaniu złożonym podrzędnie jedno ze zdań składowych określa drugie, czyli jest wobec niego podrzędne.

Zdanie nadrzędne (określane) jest ważniejsze.

Zdanie podrzędne określa zdanie nadrzędne.

W zdaniu złożonym podrzędnie wyróżniamy

zdanie nadrzędne (to, do którego stawiamy pytanie)

zdanie podrzędne (to, które jest odpowiedzią na pytanie)

(1) Podoba mi się sukienka, (jaka?)
. (2) którą masz na sobie.
zdanie nadrzędne zdanie podrzędne

(1) Zrezygnowaliśmy ze spaceru, (dlaczego?)
. (2) ponieważ zerwał się wiatr.
zdanie nadrzędne zdanie podrzędne

Funkcje zdania podrzędnego

Zdanie podrzędne pełni w zdaniu złożonym taką funkcję, jak poszczególne części zdania pojedynczego, a więc może zastępować:

podmiot (zdanie złożone podrzędnie podmiotowe)

orzecznik orzeczenia imiennego (zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe),

przydawkę (zdanie złożone podrzędnie przydawkowe)

dopełnienie, (zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe)

okolicznik (zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe)

Typy zdań złożonych podrzędnie

Zdanie złożone podrzędnie podmiotowe

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym podmiotowym

Dobra rada!
Aby właściwie rozpoznać zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym, należy ustalić

czy zdanie nadrzędne jest bezpodmiotowe,,
Śniło mi się (co?)że zdobyłem puchar burmistrza.

czy w zdaniu nadrzędnym mamy do czynienia z podmiotem wyrażonym zaimkiem , , .

Zapamiętaj!
Zdanie podrzędne podmiotowe zastępuje podmiot zdania nadrzędnego.

Zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe

Zastępuje orzecznik zdania nadrzędnego;

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym orzecznikowym

Dobra rada!
Aby właściwie rozpoznać zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym, należy ustalić, czy w zdaniu nadrzędnym mamy

Orzecznik to druga część orzeczenia imiennego, np. Ranek był chłodny.

Zdanie złożone podrzędnie przydawkowe

Zastępuje przydawkę zdania nadrzędnego.

Jest rozwiniętym w formę zdania określeniem rzeczownika.

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym przydawkowym.
Pamiętaj!

Przydawka jest określeniem rzeczownika.

Przydawka oznacza właściwości przedmiotów, np. barwę, wielkość, kształt albo przynależność do kogoś.

Zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe
Dobra rada!

W zdaniach złożonych podrzędnie dopełnieniowych zdanie podrzędne rozwija dopełnienie zdania nadrzędnego, stąd jego nazwa.

Pamiętaj o pytaniach przypadków. One wprowadzają zdania podrzędne dopełnieniowe.

Zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe

Zastępuje okolicznik zdania nadrzędnego.

Zdań złożonych podrzędnie okolicznikowych jest tyle, ile rodzajów okoliczników.

Zdania okolicznikowe odpowiadają na pytania poszczególnych okoliczników.

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym miejsca.

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym czasu.

zdanie nadrzędne
Spóźniłem się do szkoły,
(dlaczego?) zdanie podrzędne
ponieważ nie zdążyłem na autobus.

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym przyczyny.

zdanie nadrzędne
Iga pożyczyła mi rower,
(po co?) wypowiedzenie podrzędne

Wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym celu.

zdanie nadrzędne
(pod jakim warunkiem?) zdanie podrzędne

zdanie nadrzędne
(pod jakim warunkiem?) zdanie podrzędne
gdybyś nie zdał egzaminu
Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym warunku.

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym przyzwolenia.

Okolicznik jest to określenie czasownika.

Wskazuje na okoliczności wykonania jakiejś czynności, np. czas, miejsce, cel, skutek, przyczynę.

Szyk zdań składowych w zdaniu złożonym podrzędnie

Zdanie podrzędne może być umieszczone:
Dobra rada!

Rysowanie i opis wykresu zdania wielokrotnie złożonego rozpoczynamy od wyszukania zdania głównego

Opis wykresu rozpoczynamy od zdania głównego, a następnie wypisujemy wszystkie zależności między parami zdań.

https://aleklasa.pl/gimnazjum/gramatyka/c172-skladnia/13-zdanie-zlozone-wspolrzednie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zdanie złożone zawiera co najmniej dwa orzeczenia. W zdaniu złożonym podrzędnie jedno ze zdań składowych określa drugie, czyli jest wobec niego podrzędne. Zdanie nadrzędne (określane) jest ważniejsze. Zdanie podrzędne określa zdanie nadrzędne. zdanie nadrzędne (to, do którego stawiamy pytanie) zdanie podrzędne (to, które jest odpowiedzią na pytanie) (1) Podoba mi się sukienka, (jaka?)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W zdaniu złożonym współrzędnie żadne ze zdań składowych nie określa drugiego, a zdania te wzajemnie się uzupełniają. W zależności od tego, w jakim stosunku wobec siebie pozostają treści zdań współrzędnych, rozróżniamy cztery typy zdań złożonych współrzędnie.

Typy zdań złożonych współrzędnie

Wypowiedzenie złożone współrzędnie łączne rozpoznajemy:

po tym samym wykonawcy czynności
- Majka odrobi lekcje i pójdzie do koleżanki.
- Michał jest zdolny i uczy się dobrze.

lub po tym, że zapisane w takich zdaniach czynności odbywają się niezależnie od siebie w tym samym czasie lub miejscu, np.
- Spacerowałem po mieście a Majka oglądała wystawy sklepów.
- Z jednej strony boiska dziewczyny rozmawiały, a z drugiej strony chłopcy grali w piłkę.

Zdania leżą na tym samym poziomie, co pokazuje, że nie są od siebie zależne.

2. rozłączne

Wypowiedzenie złożone współrzędnie rozłączne rozpoznajemy po tym, że w zdaniach takich mówi się o czynnościach, które się wzajemnie wykluczają (nie mogą istnieć jednocześnie).

To znaczy, że wykonawca czynności może i wykonuje tylko jedną z nich.
- Arek po przyjściu ze szkoły idzie na spacer z psem lub czyta gazety. - Idziesz, czy zostajesz?
- Wieczorem będę oglądał film albo pójdę do kolegi.
- Idziesz z nami do kina czy zostajesz w domu?

Treść pierwszego zdania wyklucza treść zdania drugiego; najczęściej zdania składowe
połączone są spójnikami:albo, lub, czy, bądź, np.
. 1 2
. Czytam książkę albo słucham muzyki.
. 1 albo 2
Wykres: ___________ < ..... > ___________
. 1. zdanie składowe 2. zdanie składowe

3. przeciwstawne

Wypowiedzenie złożone współrzędnie przeciwstawne rozpoznajemy po tym, że treści zdań przeciwstawiają się sobie. Oznacza to, że mogą być w nich przeciwstawione różne osoby, cechy czy czynności.
- Wyszedłem wcześnie z domu, ale spóźniłem się do szkoły.
- Ty się śmiejesz, a jej jest przykro.
- Pokój Maćka jest mały lecz niezwykle przytulny.
- W Krakowie świeci słońce, natomiast w Warszawie pada deszcz.
- Dziewczęta były zmęczone, ale nie chciały zakończyć meczu.
- Ranek był bardzo chłodny, zaś wieczór okazał się bardzo ciepły.

Treść pierwszego zdania przeciwstawia się treści zdania drugiego.

Wypowiedzenie złożone współrzędnie wynikowe rozpoznajemy po tym, że treść zdania drugiego wynika z treści zdania pierwszego.
- Lubię fantastykę, więc pójdę do kina na „Władcę Pierścieni".
- Byłem chory, dlatego nie mogłem przyjść do szkoły.
- Kościół był w remoncie, toteż nie mogliśmy go zwiedzić.
- Mamy wszystko przygotowane, zatem możemy zaczynać zawody.
- Chmurzy się, możemy zatem spodziewać się burzy.

W tego typu zdaniach zdania składowe najczęściej są połączone spójnikami:więc, zatem, toteż, dlatego, np.
. 1 2
Nauczyłam się, więc dostałam piątkę.
.1 więc 2
Wykres: ___________ > ..... > ___________
. 1. zdanie składowe 2. zdanie składowe

Zdania złożone współrzędnie nie muszą być połączone spójnikiem. Mówimy wówczas o łączności bezpośredniej.

Przecinka nie stawiamy przed spójnikami: i, oraz, albo, lub, ni, ani, bądź, tudzież,
!!! z wyjątkiem sytuacji, w których dany spójnik się powtarza, np.
Albo wybiorę się na spacer, albo pójdę do kina.

Pamiętaj, że wykresy zdań składowych w zdaniu złożonym współrzędnie należy rysować na tym samym poziomie!
Zobacz:
14. Zdanie złożone podrzędnie

Zdania wielokrotnie złożone

# data[].attributes.attachment_link.description
W zdaniu złożonym współrzędnie żadne ze zdań składowych nie określa drugiego, a zdania te wzajemnie się uzupełniają. W zależności od tego, w jakim stosunku wobec siebie pozostają treści zdań współrzędnych, rozróżniamy cztery typy zdań złożonych współrzędnie. Wypowiedzenie złożone współrzędnie łączne rozpoznajemy: po tym samym wykonawcy czynności - Majka odrobi lekcje i pójdzie do koleżanki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ze względu na cel wypowiedzi:

Wypowiedzenie oznajmujące (orzekające)

Przy ich pomocy:

oznajmiajmy nasz sąd o czymś lub o kimś
- Janek jest zdolnym uczniem.
- Ładną pogodę mamy tej wiosny.

opowiadamy o tym, co się dzieje
- Chłopcy grają w piłkę.
- Samochód skręcił w boczną uliczkę.

przekazujemy informacje
- W roku mamy 365 dni.
- Pociąg do Łodzi odchodzi z drugiego peronu.

W tego typu zdaniach obowiązuje intonacja wznosząca.
- Masz zamiar mnie okłamać?

Zawsze w trakcie mówienia obniżamy ton głosu na końcu takiego wypowiedzenia.
- Nie pojadę więcej do Jolki.

Wypowiedzenie pytające

Rozpoznajemy je po znaku graficznym (?) umieszczanym na końcu zdania.
Tego typu wypowiedzeń używamy zwracając się do kogoś z pytaniem i oczekując odpowiedzi:

Wypowiedzenie rozkazujące

Przy ich pomocy formułujemy:

Zdanie nierozwinięte
zawiera jedynie orzeczenie i podmiot lub tylko orzeczenie

zdanie rozwinięte
oprócz orzeczenia i podmiotu zawiera także ich określenia (przydawki, dopełnienia, okoliczniki)
- Dzisiaj od samego rana pada ulewny deszcz.
- Ostre podejście na sam szczyt było niezwykle wyczerpujące.

zdanie pojedyncze
zawiera tylko jedno orzeczenie:
- Matka prasuje koszulę.
- Niech zostanie!
- Nie jest ci głupio?

- zdanie złożone
zawiera więcej niż jedno orzeczenie (składa się z dwóch lub więcej zdań składowych):
Dostałem od ojca trochę kasy, więc jutro pójdziemy do kina.
- Chodzę po pokoju i myślę.
- Zmywam naczynia, a Magda jak zwykle siedzi przed komputerem.

- - zdanie z podmiotem domyślnym
podmiotu domyślamy się dzięki końcówce czasownika lub kontekstowi
Magda uczy się do testów. Ma nadzieję, że napisze najlepiej z całej klasy. (kto? - Magda)
- W zeszłym tygodniu Janek był na klasowej wycieczce. Właśnie o niej opowiada. (kto? - Janek)
- Dzwoniłem do ciebie wczoraj, ale nikt nie odbierał telefonu. (kto dzwonił? - ja)
Mówiła nam o tym z wielkim przejęciem. (kto? - ona)

zdanie bezpodmiotowe
nie zawiera żadnego podmiotu, nawet domyślnego:
- W tym roku zebrano najwięcej pieniędzy.
- W nocy chwycił mróz i ulice są śliskie. Trzeba uważać, żeby nie upaść.
- Można się do tego przyzwyczaić.

zdanie wielokrotnie złożone
zawiera trzy lub więcej orzeczeń:
- Za to, że wczoraj umyłem samochód ojca, dostałem od niego trochę kasy, więc jutro możemy pójść do kina na film, o którym tyle opowiadała nam Kinga.
- W soboty zawsze sprzątam swój pokój, robię zakupy na cały tydzień oraz robię zaległe pranie.

Pamiętaj, że zdania oznajmujące, rozkazujące, pytające, które mają silne zabarwienie uczuciowe - nazywamy wykrzyknikowymi.

- Dlaczego nie zamknąłeś drzwi?!
- Czemu nie chcesz pójść z nami do kina?!

Ze względu na obecność określeń

Ze względu na liczbę orzeczeń

Ze względu na obecność podmiotu

Co to jest wypowiedzenie?

Składnia. Podstawowe informacje.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wypowiedzenie oznajmujące (orzekające) Przy ich pomocy: oznajmiajmy nasz sąd o czymś lub o kimś - Janek jest zdolnym uczniem. - Ładną pogodę mamy tej wiosny. opowiadamy o tym, co się dzieje - Chłopcy grają w piłkę. - Samochód skręcił w boczną uliczkę. przekazujemy informacje - W roku mamy 365 dni.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdania złożone WPROWADZENIE 1/5 - #3 język polski

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Związek zgody

Występuje wówczas, gdy dwa wyrazy są ze sobą zgodne pod względem: przypadka, liczby i rodzaju.
(W trakcie odmiany oba wyrazy zmieniają formy - moja mama, mojej mamy, mojej mamie).W zdaniu Tata kupił czerwony samochód.

- oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, są rodzaju męskiego;

czerwony samochód - oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, rodzaj męski, przypadek - biernik.

Związek zgody jest związkiem głównym w zdaniu.

Wyraz określany + wyraz określający = ta sama liczba, rodzaj, przypadek

podmiotu i orzeczenia, czyli związek główny
- Anka poszła do kina.
- Zuzia usnęła wczoraj o siódmej.
- Chłopcy wygrali mecz koszykówki.

Związek zgody jest to związek:

z przymiotnikiem
- Olka kupiła tylko dojrzałe jabłka. (Wyrazy dojrzałe jabłka zgadzają się ze sobą gramatycznie - liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy, przypadek - biernik);

W związkach zgody wyraz podrzędny zawsze dostosowuje swoją formę gramatyczną do wyrazu nadrzędnego.

Taka zgodność występuje w zakresie przypadka, liczby i rodzaju, np.
- czyste powietrze, czysty ręcznik, - one pracowały, oni pracowali, on pracował, ona pracowała. czyste okna,

Występuje, gdy przez przypadki odmienia się tylko jeden wyraz, mimo że oba wyrazy są odmienne:
- babcia Majki, babci Majki, babcię Majki;
- posąg z marmuru, posągu z marmuru,posągowi z marmuru;
- klucz do konserw, klucza do konserw, (o) kluczu do konserw

Szukając związku zgody, zwracaj uwagę na rzeczowniki - one zwykle są wyrazami nadrzędnymi.
- Ojciec kupił nowy samochód.

Rzeczownik pospolity połączony z rzeczownikiem własnym to też związek zgody, np.
- rzeka Odra,
- miasto Szczecin,
- gazeta Gimbus,
- pies Kleks.

Szukając w zdaniu związku rządu, znajdź dopełnienia. To dopełnienie jest wyrazem podrzędnym (z przyimkiem lub bez przyimka), którym rządzi jakiś wyraz nadrzędny.

Wystarczy, jeśli między wyrazem nadrzędnym a podrzędnym postawisz pytanie jednego z przypadków.
Pytania przypadków są znakiem rozpoznawczym związków rządu:

Wyraz nadrzędny narzuca formę gramatyczną wyrazowi podrzędnemu.

Przypadek wyrazu podrzędnego jest stały. Nawet gdy wyraz nadrzędny zmienił swoją formę, np.
samochód Krzyśka, samochodem Krzyśka, z samochodu Krzyśka, o samochodzie Krzyśka.

z zaimkiem przymiotnym
- Będziecie dumni z moich ocen. (l. mn., rodzaj niemęskoosobowy, dopełniacz);

W związku przynależności z reguły jeden człon (podrzędny) jest nieodmienny.

Jest to każdy związek, w którego skład wchodzi okolicznik
- wraca późno,
- biegnie szybko.

W związku przynależności nie ma żadnej zależności wyrazu podrzędnego od nadrzędnego.
Zapamiętaj!

Jeśli odmieniając przez przypadki dwa wyrazy, które wchodzą w skład danego związku (np. błyszcząca gwiazda), obydwa się odmieniają (błyszczącej gwieździe, błyszczącą gwiazdą) to mamy do czynienia ze związkiem zgody.
!!! Związkiem zgody w zdaniu jest połączenie podmiotu z orzeczeniem - tzw. związek główny.

Jeśli w trakcie odmiany jeden z wyrazów pozostaje wciąż w tym samym przypadku (nora lisa, norę lisa, norą lisa, norze lisa) - mamy do czynienia ze związkiem rządu.

Jeśli jeden z wyrazów w związku jest w ogóle nieodmienny (idę tam, przejdź obok), mamy do czynienia ze związkiem przynależności.
!!! Każdy okolicznik określający orzeczenie jest w związku przynależności.

Wyraz nadrzędny i podrzędny łączą się ze sobą jedynie w sposób logiczny.
Mówiąc: pisał starannie, wiemy, że wyraz określa wyraz .

Wyrazem nadrzędnym związku przynależności,

oprócz czasownika - mówił wyraźnie;

może być również przymiotnik - bardzo ładny;
lub przysłówek - bardzo ładnie.

Chcąc szybko rozpoznać w zdaniu związek przynależności, znajdź okoliczniki i orzeczenie.

z liczebnikiem
- Michał przeczytał w lutym sześć książek. (przypadek - biernik, rodzaj niemęskoosobowy);

z imiesłowem przymiotnikowym czynnym
- Wiosną najbardziej lubię przyglądać się kwitnącym drzewom. (liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy, przypadek - celownik);

z imiesłowem przymiotnikowym biernym
- Dlaczego jeszcze nie schowałeś umytych naczyń? (liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy, przypadek - dopełniacz).

Uwaga! W związku podmiotu i orzeczenia musi być zgodna liczba i rodzaj rzeczownika

Związek rządu

Związek rządu to związek

Jak rozpoznać związek rządu?

Wyrazami nadrzędnymi mogą być:

Związek przynależności

Związek przynależności tworzy orzeczenie:

W związku przynależności występują okoliczniki:

Związki wyrazów w zdaniu TEST

9. Związki wyrazów w zdaniu

# data[].attributes.attachment_link.title
Związek zgody, rządu i przynależności - AleKlasa

# data[].attributes.attachment_link.description
Występuje wówczas, gdy dwa wyrazy są ze sobą zgodne pod względem: przypadka, liczby i rodzaju. (W trakcie odmiany oba wyrazy zmieniają formy - moja mama, mojej mamy, mojej mamie).W zdaniu Tata kupił czerwony samochód. - oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, są rodzaju męskiego; czerwony samochód - oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, rodzaj męski, przypadek - biernik.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czym jest imiesłowowy równoważnik zdania?

Czasem jest tak, że zdanie podrzędne zamiast normalnego orzeczenia ( myślał, pisał, wiał) ma imiesłów ( myśląc, pisząc, wiejąc). Wtedy właśnie mamy do czynienia z imiesłowowym równoważnikiem zdania podrzędnego.

imiesłowowy równoważnik zdanie nadrzędne
zdania podrzędnego ↓

imiesłowowy równoważnik zdanie nadrzędne
zdania podrzędnego ↓

imiesłowowy równoważnik zdania współrzędne względem siebie współrzędne
zdania podrzędnego i nadrzędne względem imiesłowowego równoważnika zdania
. ↓

Uwaga!

Mówiąc o imiesłowowym równoważniku zdania, mamy na myśli tylko
imiesłowy przysłówkowe uprzednie (usłyszawszy, wykrzyczawszy) lub współczesne (pisząc, krzycząc).

W testach z imiesłowowymi równoważnikami zdań możemy spotkać się w sposób następujący:

albo musimy rozpoznać je w zdaniu złożonym i zrobić odpowiedni wykres,

albo ocenić jego poprawność.

Jak rozpoznać tę poprawność lub niepoprawność?

Używając imiesłowów, często robimy błędy. Aby wypowiedzenie było poprawne, czynności wyrażone imiesłowem i orzeczeniem w zdaniu nadrzędnym muszą odnosić się do tego samego podmiotu, w przeciwnym razie wypowiedzenie nie jest poprawne.
Pamiętaj!
Dla obu zdań - i podrzędnego, i nadrzędnego - wykonawcą imiesłowu i wykonawcą orzeczenia musi być ta sama osoba.

A.
Anka rozważa swoje szanse i równocześnie gotuje barszcz.
Zdanie złożone współrzędnie
Anka, rozważając swoje szanse, równocześnie gotuje barszcz.
imiesłowowy równoważnik zdania podrzędnego
Anka rozważa i Anka gotuje. Jest OK - i tu, i tu Anka jest podmiotem.

B.
Kiedy spacerowałem, potwornie grzało słońce.
Spacerując, odczuwałem potworne gorąco słońca.
imiesłowowy równoważnik zdania podrzędnego
Ja spaceruję. Ja odczuwam. Jest OK - i tu, i tu ja jest podmiotem.

C.
Gdy się opalałem, pogryzły mnie komary.
Opalając się, zostałem pogryziony przez komary.
imiesłowowy równoważnik zdania podrzędnego
Ja się opalałem. Ja zostałem pogryziony. OK - i tu, i tu ja jest podmiotem.

D.
Kiedy przeczytałem o Robinsonie, współczułem mu.
Przeczytawszy o Robinsonie, współczułem mu.
imiesłowowy równoważnik zdania podrzędnego
Ja przeczytałem. Ja współczułem. OK - i tu, i tu ja jest podmiotem.

Imiesłowowe równoważniki zdania zawsze oddzielamy przecinkiem od zdania składowego.

Zamieniając zdania złożone na konstrukcje z imiesłowowym równoważnikiem, przeważnie używamy

imiesłowów współczesnych (jeśli dwie czynności przebiegają w tym samym czasie)
Sprzątając pokój słuchałem muzyki. (w tym samym czasie)
albo

imiesłowów przysłówkowych uprzednich (jeśli jedna z nich jest wcześniejsza)
Napisawszy list, poszedłem na pocztę. (najpierw napisałem list, potem poszedłem na pocztę)

E.
Kiedy korzystałem z komputera, zepsuł się.
Korzystając z komputera, zepsuł się!
Ja korzystałem z komputera, on się zepsuł. Błąd! Dwa różne podmioty

Zadanie:
Podane zdania złożone przekształć na wypowiedzenia z imiesłowowym równoważnikiem zdania.

a) Kiedy wracałem z teatru, spotkałem sąsiadkę.
b) Skończył odrabiać pracę domową i uśmiechnął się z zadowoleniem.
c) Zwierzęta przeczuwały nadchodzącą burzę i schowały się w swoich kryjówkach.

a) Wracając z teatru spotkałem sąsiadkę.
b) Skończywszy odrabiać pracę domową, uśmiechnął się z zadowoleniem.
c) Przeczuwając nadchodzącą burzę, zwierzęta schowały się w swoich kryjówkach.

20. Wskaż i popraw zdania, w których imiesłowowy równoważnik został użyty błędnie:

Imiesłowowy równoważnik zdania TEST

10. Jakie imiesłowy można tworzyć od czasowników: śpiewać, grać, a jakie od czasowników: zaśpiewać, zagrać?

# data[].attributes.attachment_link.title
Imiesłowowy równoważnik zdania - AleKlasa

# data[].attributes.attachment_link.description
Czasem jest tak, że zdanie podrzędne zamiast normalnego orzeczenia ( myślał, pisał, wiał) ma imiesłów ( myśląc, pisząc, wiejąc). Wtedy właśnie mamy do czynienia z imiesłowowym równoważnikiem zdania podrzędnego. imiesłowowy równoważnik zdanie nadrzędne zdania podrzędnego ↓ imiesłowowy równoważnik zdanie nadrzędne zdania podrzędnego ↓ imiesłowowy równoważnik zdania współrzędne względem siebie współrzędne zdania podrzędnego i nadrzędne względem imiesłowowego równoważnika zdania .

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co to jest głoska?

Głoska jest najmniejszym dźwiękowym elementem języka. Głoski różnią się między sobą pewnymi cechami. Te różnice są spowodowane odpowiednim układem narządów mowy, który zmienia się w zależności od wymawianej głoski.

Wszystkie samogłoski są dźwięczne,
głoski „ę" i „ą" są nosowe, pozostałe natomiast - ustne.

Żeby scharakteryzować spółgłoskę, należy wymienić aż pięć jej cech. Zależą one od wzajemnego położenia i pracy takich narządów, jak wiązania głosowe, język, podniebienie miękkie czy wargi.

Oto te cechy, które w efekcie decydują o barwie głoski, jej brzmieniu:

układ wiązadeł głosowych;

udział jamy nosowej w wymowie spółgłoski;

twardość lub miękkość;

rodzaj artykulacji (albo: stopień zbliżenia narządów mowy);

miejsce artykulacji.

Przy opisie poszczególnych spółgłosek należy wymieniać te wszystkie cechy. Zwróć uwagę przede wszystkim na dwie ostatnie. Do ich opanowania na ogół nie wystarcza intuicja, toteż najlepiej je po prostu zapamiętać.

Pierwszy podział

Głoski dźwięczne i bezdźwięczne.

Wiązadła głosowe, umieszczone w krtani, odpowiedzialne za dźwięczność głoski.

Mogą być zsunięte - wówczas przechodzący przez nie strumień powietrza wprawi je w drgania, a wymówiona głoska będzie dźwięczna.

Przy wymawianiu bezdźwięcznych wiązadła są rozsunięte, a powietrze przepływa swobodnie, nie wywołując ich drgań.

Uwaga! W szystkie samogłoski są dźwięczne. Niektóre spółgłoski dźwięczne mają swoje bezdźwięczne odpowiedniki:
Dźwięczne Bezdźwięczne
--------------

Zestawienie głosek (u góry spółgłoski twarde, u dołu spółgłoski miękkie) wykazuje, że jeżeli dźwięcznej głosce twardej odpowiada bezdźwięczna głoska twarda to dźwięcznej głosce miękkiej będzie odpowiadać bezdźwięczna głoska miękka.

Spółgłoski dźwięczne:

m, m', n, ń, r, l, l', j, ł nie mają odpowiedników bezdźwięcznych.

Spółgłoski bezdźwięczne:

h i h' nie mają odpowiedników dźwięcznych.

Drugi podział

Spółgłoski ustne i nosowe.

Podobnie jak w przypadku samogłosek (przypomnijmy: nosowe są tylko „ą" i „ę") za kryterium podziału przyjmuje się ruch podniebienia miękkiego ku tylnej ściance gardła i spowodowane tym otwarcie kanału prowadzącego do jamy nosowej. Tak powstają głoski nosowe - ze spółgłosek tylko: n, ń, m, m'. Pozostałe spółgłoski są ustne.

Trzeci podział

na spółgłoski miękkie i spółgłoski twarde - jest oczywisty, zwłaszcza że głoski miękkie oznaczamy zawsze za pomocą kreseczki lub apostrofu nad literą. Przy wymawianiu spółgłosek miękkich środkowa część język wysklepia się ku podniebieniu twardemu. Warto tu przypomnieć, że nie wszystkie głoski miękkie są zapisywane za pomocą jednej litery. Głoska f' zapisywana jest jako fi (fiasko, ofiara), głoska p' - jako pi (piasek, wypić), głoska ć - jako ć (kość, ćma) lub ci (przed samogłoskami: ciasno, ciemny) itd.

Czwarty podział

Rodzaj artykulacji jest określony przez ułożenie narządów mowy w trakcie wymowy głoski. Uwzględniając położenie narządów mowy względem siebie, wyróżniamy cztery grupy spółgłosek:

spółgłoski zwartowybuchowe:
p, b, t, d, k, g oraz ich miękkie odpowiedniki:

spółgłoski szczelinowe:
f, w, h, f', w', h' oraz s, z, ś, ż, sz, ż

spółgłoski zwartoszczelinowe:
c, dz, ć, dź, cz, dż.

spółgłoski sonorne:
m, n, l, r, oraz m', ń, l' (tu również - można przyjąć - znalazłyby się ł oraz j).
W spółgłoskach sonornych (półotwartych) zwarcie narządów mowy towarzyszy bardzo krótkiemu utworzeniu się kanału głosowego, charakterystycznego dla głosek otwartych, czyli samogłosek.

Ostatni podział uwzględnia miejsce artykulacji spółgłoski, czyli obszar maksymalnego zbliżenia się narządów mowy w trakcie wymowy. W ramach tego podziału wyróżniamy pięć grup spółgłosek:

wargowe:
b, p, m, w, f oraz ich odpowiedniki miękkie

przedniojęzykowe zębowe:
t, d, s, z, c ,dz, n,l oraz t',d',l'(głoska j nie będąca typową spółgłoską mogłaby się tu znaleźć).

przedniojęzykowe dziąsłowe:
cz, dz, sz, ż oraz r.

środkowojęzykowe:
C, dź, ś, ź, n, oraz k', g', h'.

tylnojęzykowe:
k, g, h (oraz - we współczesnej polszczyźnie - ł)

# data[].attributes.attachment_link.description
Głoska jest najmniejszym dźwiękowym elementem języka. Głoski różnią się między sobą pewnymi cechami. Te różnice są spowodowane odpowiednim układem narządów mowy, który zmienia się w zależności od wymawianej głoski. Wszystkie samogłoski są dźwięczne, głoski „ę" i „ą" są nosowe, pozostałe natomiast - ustne. Żeby scharakteryzować spółgłoskę, należy wymienić aż pięć jej cech.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Upodobnienia i uproszczenia

Do upodobnień, czyli przekształceń postaci fonetycznej wyrazów, dochodzi pod wpływem sąsiedztwa głosek.
Jeśli podczas wymowy stykają się ze sobą dwie spółgłoski - bezdźwięczna i dźwięczna, jedna z nich upodabnia się do drugiej (traci lub zyskuje dźwięczność).

Najważniejsze rodzaje upodobnień

I. upodobnienia pod względem dźwięczności:

udźwięcznienia - głoska bezdźwięczna pod wpływem sąsiedztwa dźwięcznej udźwięcznia się, np. prośba (wymawiamy: [proźba])

ubezdźwięcznienia - głoska dźwięczna pod wpływem bezdźwięcznej ubezdźwięcznia się, np. krzyk (wymawiamy: [kszyk])

ubezdźwięcznienia na końcu wyrazu - utrata dźwięczności w wygłosie, np. stóg (czytamy: [stók])

II. upodobnienia pod względem miejsca artykulacji
występują, gdy w danym wyrazie sąsiadują ze sobą dwie spółgłoski i każda z nich ma inne miejsce artykulacji. Wtedy jedna zazwyczaj upodabnia się w tym zakresie do drugiej, np.
(zdziwić, sczesać).

Upodobnienia pod względem dźwięczności

Upodobnienia jest to zjawisko polegające na przekształceniu postaci fonetycznej wyrazu pod wpływem sąsiedztwa głosek.

Ubezdźwięcznienie postępowe
Wyraz przemiana piszemy przez rz, ale wymawiamy [pszemiana]. Zamiast dźwięcznego rz słychać bezdźwięczne sz. Spółgłoska rz podczas wymowy traci swą dźwięczność. Obie głoski upodobniają się do siebie pod względem dźwięczności. W tym przypadku jest to ubezdźwięcznienie postępowe. Dlaczego? Ponieważ przebiega w tym
samym kierunku co cały wyraz. Zwróć uwagę na poniższe przykłady. Pierwsze głoski wymawiamy bezdźwięcznie (k, p, t) i one to powodują ubezdźwięcznienie następujących
po nich dźwięcznych spółgłosek.
piszemy: mówimy:
krzak [kszak] (ubezdźwięcznienie postępowe)
trzeba [tszeba] (ubezdźwięcznienie postępowe)
krzyk [kszyk] (ubezdźwięcznienie postępowe)
przyjęcie [tszcina] (ubezdźwięcznienie postępowe)

Ubezdźwięcznienie wsteczne
W wyrazie ławka w traci dźwięczność pod wpływem bezdźwięcznego k.
Skojarz kierunek upodobnienia k wpływa na w, ławka mówimy: [łafka]. Jest to upodobnienie wsteczne. Dlaczego?
Przebiega w kierunku odwrotnym niż cały wyraz, jakby „do tyłu".
piszemy: mówimy:
babka [bapka] (ubezdźwięcznienie wsteczne)
trawka [trafka] (ubezdźwięcznienie wsteczne)
krówka [krófka] (ubezdźwięcznienie wsteczne)

ubezdźwięcznienia na końcu wyrazu
W języku polskim większość spółgłosek dźwięcznych na końcu wyrazu traci dźwięczność, np.
miód wymawiamy jako [miót],
chleb jako [chlep].
Jak nazywa się to zjawisko? Jest to ubezdźwięcznienie w wygłosie. Wygłos to po prostu koniec wyrazu.

Ubezdźwięcznienia

Zwróć uwagę na miejsce zachodzenia zmian
piszemy: mówimy:
Gdzie występują upodobnienia?

Upodobnienie między wyrazami

Spółgłoski upodobniające się do siebie pochodzą z dwóch sąsiadujących wyrazów. Tu pod uwagę bierz ostatnią spółgłoskę pierwszego wyrazu i pierwszą spółgłoskę następnego wyrazu, np.
piszemy: mówimy:
jak dobrze [jag dobrze] (dźwięczne d powoduje udźwięcznienie bezdźwięcznego k)
chodź szybko [choć szybko] (bezdźwięczne sz powoduje ubezdźwięcznienie dźwięcznego dź)
wykład ciekawy [wykłat ciekawy] (bezdźwięczne c powoduje ubezdźwięcznienie dźwięcznego d)
mów szybciej [móf szybciej] (bezdźwięczne sz powoduje ubezdźwięcznienie dźwięcznego w)

Udźwięcznienia

Słowo prośba brzmi jak groźba, bo sąsiedztwo dźwięcznego b udźwięcznia nam poprzednią bezdźwięczną spółgłoskę ś.
Taki proces może zachodzić wewnątrz wyrazu albo - na granicy dwóch wyrazów.

brat Olka [brad Olka] (udźwięcznienie wsteczne)
las o zmroku [laz o zmroku] (udźwięcznienie wsteczne)
plac robót [pladz robót] (udźwięcznienie wsteczne)

zamiast: przedniojęzykowa + środkowojęzykowa

otrzymujemy: środkowojęzykowa + środkowojęzykowa

Uwaga!
Wszystkie upodobnienia międzywyrazowe są wsteczne w przeciwieństwie do upodobnień wewnątrzwyrazowych. Te mogą być i takie, i takie.

II. Upodobnienia pod względem miejsca artykulacji

Najpierw należy ustalić, jakiego typu zachodzi upodobnienie - czy będzie to udźwięcznienie (głoskę bezdźwięczną wymawiasz dźwięcznie pod wpływem sąsiadującej z nią dźwięcznej głoski), czy też ubezdźwięcznienie (czyli głoska dźwięczna traci swą dźwięczność pod wpływem sąsiedniej, bezdźwięcznej głoski).

posiedź chwilkę - wymawiamy [posieć chfilkę] - zachodzą tu dwa upodobnienia:

ubezdźwięcznienie międzywyrazowe wsteczne (dźwięczne dź pod wpływem bezdźwięcznego ch z następnego wyrazu wymawiamy jako bezdźwięczne ć)

ubezdźwięcznienie wewnątrzwyrazowe postępowe (dźwięczne w pod wpływem bezdźwięcznego ch wymawiamy jako bezdźwięczne f),

trzask - wymawiamy [tszask] - ubezdźwięcznienie wewnątrzwyrazowe postępowe (dźwięczne rz pod wpływem bezdźwięcznego t wymawiamy jako bezdźwięczne sz),

prośba - wymawiamy [proźba] - udźwięcznienie wewnątrzwyrazowe wsteczne (bezdźwięczne ś pod wpływem dźwięcznego b wymawiamy jako dźwięczne ź),

chleb - wymawiamy [chlep] - ubezdźwięcznienie w wygłosie (dźwięczne b na końcu wyrazu wymawiamy jak bezdźwięczne p).

Następnie trzeba sprawdzić, w którą stronę działa upodobnienie - czy jest wsteczne, czy postępowe. Najlepiej narysuj sobie strzałkę, która głoska działa na którą - wtedy bez problemu ustalisz kierunek upodobnienia, np. w wyrazie kłódka: bezdźwięczne k działa na dźwięczne d i upodabnia je do siebie - dlatego wymawiamy je jako bezdźwięczne t [kłótka].

Pamiętaj, że w języku polskim zachodzi jeszcze jeden typ ubezdźwięcznienia - utrata dźwięczności spółgłoski na końcu wyrazu. To zjawisko nazywamy ubezdźwięcznieniem w wygłosie.

Musisz wiedzieć, że upodobnienia mogą zachodzić nie tylko w jednym wyrazie (to upodobnienia wewnątrzwyrazowe) ale i między dwoma wyrazami (upodobnienia międzywyrazowe) - bierzesz wtedy pod uwagę ostatnią spółgłoskę pierwszego wyrazu i pierwszą spółgłoskę drugiego wyrazu.

Wymawiając słowo zdzierać słyszymy [ździerać], co jest spowodowane sąsiedztwem dwóch spółgłosek z i dź. Pierwsza jest przedniojęzykowa, druga - środkowo-językowa, a więc mają, różne miejsca artykulacji. Przy swobodnej wymowie, zamiast spółgłoski przedniojęzykowej z wymawiamy środkowojęzykową ź: z + dź wymawiamy jako ź + dź

I mamy upodobnienie pod względem miejsca artykulacji. Na dodatek wewnątrzwyrazowe. I wsteczne.
Nazywamy je tak, bo przebiega w odwrotnym kierunku niż cały wyraz. Przykłady:

Jak wskazać i nazwać rodzaje upodobnień

Upodobnienia i uproszczenia grup spółgłoskowych. Wiadomości podstawowe.

# data[].attributes.attachment_link.description
Do upodobnień, czyli przekształceń postaci fonetycznej wyrazów, dochodzi pod wpływem sąsiedztwa głosek. Jeśli podczas wymowy stykają się ze sobą dwie spółgłoski - bezdźwięczna i dźwięczna, jedna z nich upodabnia się do drugiej (traci lub zyskuje dźwięczność). I. upodobnienia pod względem dźwięczności: udźwięcznienia - głoska bezdźwięczna pod wpływem sąsiedztwa dźwięcznej udźwięcznia się, np.

# data[].attributes.attachment_link.title
Różnica między głoską a literą- fonetyka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Trochę komplikacji - czyli klasyfikacja
Ze względu na budowę frazeologizmy dzielimy na:

WYRAŻENIA - To stałe połączenia wyrazowe, których punktem centralnym jest rzeczownik.

ZWROTY - To ustalone połączenia wyrazowe, których ośrodkiem jest czasownik.

FRAZY - To związki, mające postać zdania (lub równoważnika). Do fraz należą przysłowia i sentencje.

Idiom - związek frazeologiczny charakterystyczny dla danej kultury, nieprzetłumaczalny dosłownie. Sprawia więc szczególnie dużo kłopotów cudzoziemcom, którzy nie mogą zrozumieć, o co w nim chodzi, np. konia z rzędem temu, kto to zrobi .

Związek łączliwy - to taki, w którym części składowe są wymienne w granicach kilku synonimów, np.

Dowolne kompozycje - czyli związki luźne

Wszystkie słowa istniejące w naszym języku mogą łączyć się ze sobą w sposób niemal nieograniczony. Jedyne zasady połączeń między wyrazami to polskie reguły gramatyczne, sens i cel naszej wypowiedzi.

W polszczyźnie istnieją związki wyrazowe luźne i stałe.

Luźne to połączenia wyrazowe stworzone doraźnie, na potrzeby określonej sytuacji. „Rodzina" może być: wielopokoleniowa, zamożna, konfliktowa, kochająca się, wyrozumiała, tradycyjna, liberalna, duża, rozbita itd. Przymiotniki określające „rodzinę" możemy wymieniać dowolnie, w zależności od treści, jakie chcemy przekazać. Takie połączenia dla każdego użytkownika języka mają sens dosłowny.

Niewzruszone jak kamień - czyli związki stałe

Związki frazeologiczne to trwałe połączenia dwóch, a często i więcej wyrazów, które mają najczęściej znaczenie przenośne. Najczęściej, bo istnieją...

Związki wyrazowe, których znaczenie nie wynika z sumy znaczeń poszczególnych wyrazów. Jeżeli bowiem usłyszysz, że „ktoś drze z kimś koty", językowa intuicja z pewnością podpowie Ci, że nie chodzi tu o dosłowne rozszarpywanie biednych zwierzątek. Znaczenie tego związku (kłócić się z kimś, ciągle mieć zatargi) nie wynika z sumy znaczeń słów: drzeć i kot. Związek ten jest więc niemotywowany, co oznacza, że doszukiwanie się jakiejś jasnej zależności między tymi słowami nie ma sensu.

Związki wyrazowe motywowane - czyli takie, w których zależność między znaczeniem dosłownym a przenośnym jest na skutek osobistych doświadczeń ogólnie uświadomiona. A zatem znaczenie w jakiś sposób wynika z sumy komponentów, np. dojść po nitce do kłębka - czyli wykryć coś, wyjaśnić poprzez kolejne poznawanie szczegółów. Zdarzyło Ci się upuścić kłębek wełny, który potoczył się gdzieś pod regał? Jeżeli tylko zobaczycie koniec nitki, znajdziecie i kłębek...

biały kruk - unikat, rzadkość (najczęściej w księgozbiorze)

mówić prosto z mostu - szczerze, otwarcie,

brać nogi za pas - uciekać

pal sześć - niech tam, wszystko mi jedno!

wygląda jakby do trzech zliczyć nie umiał - wygląda na głupka, ale uwaga: to mogą być tylko pozory

żyć na wysokiej stopie - żyć dostatnio

Innowacje - czyli zmiany nie zawsze wychodzą na dobre

Skracające - polegają na pominięciu któregoś ze składników frazeologizmu, np.: rzucać kłody", zamiast poprawnie: „rzucać kłody pod nogi" (czyli stawiać przed kimś niepotrzebne przeszkody). Pominięcie jednego małego słówka „nogi", a konsekwencje ogromne... Owszem, jako zdanie jest poprawne, jako frazeologizm - błędny.

Rozwijające - polegają na „przedobrzeniu", niepotrzebnym dodaniu jakiegoś elementu do gotowego frazeologizmu, np. „spadł ciężki kamień z serca", zamiast po prostu: „spadł kamień z serca". Co za dużo, to niezdrowo. Kamień kojarzy się z czymś ciężkim. Wystarczy, że spadnie Ci kamień z serca. Że był on ciężki, rozmówca sam się domyśli z sensu całej Twojej wypowiedzi.

„języczek u wagi" - czynnik wpływający na decyzję
Ten frazeologizm funkcjonuje najczęściej w Waszych wypowiedziach w niepoprawnej formie jako: języczek uwagi. Tymczasem nie o „uwagę" chodzi, lecz o „wagę", a ów tajemniczy „języczek" to jej element, który pozwala stwierdzić dokładny pomiar.

„nawarzyć komuś piwa"
Tak, tak - przez „rz", a nie „ż". Błąd w stosowaniu tego frazeologizmu polega na niezrozumieniu jego treści. Chodzi bowiem o „war" i związaną z nim czynność „warzenia" (wymienność „r" na „rz"), a nie o „wagę" i „ważenie" (czyli odmierzanie).

„głos wołającego na puszczy"
Ten związek frazeologiczny pochodzi z Biblii (z proroctwa Izajasza) i ma on właśnie taką formę: „na puszczy", a nie „na pustyni", jak najczęściej się mówi. Puszcza oznaczała bowiem kiedyś każde puste miejsce.

Połamać zęby na czym ś - nie osiągnąć celu, mimo że włożyło się w coś bardzo dużo energii (Połamałem zęby na zrozumieniu teorii Einsteina).
Zjeść na czymś zęby - mieć w czymś duże doświadczenie, poświęcić na coś dużo czasu. (Zjadłam zęby na udzielaniu korepetycji).

Czarny koń - niespodziewany zwycięzca. (Szkolna drużyna koszykówki była czarnym koniem tych rozgrywek).
Koń trojański - symbol podstępu, pułapki.

Wdowi grosz - o ofierze danej ze szczerego serca, kosztem wyrzeczeń. (Te 10 zł ofiarowane przez panią Kowalską na dzieci niepełnosprawne, było wdowim groszem).
Złamany grosz - coś bezwartościowego. (Nie dałbym złamanego grosza za ten sweter).

„iść po linii najmniejszego oporu"
Oj, bardzo, bardzo częsty błąd, i to nie tylko wśród uczniów. Nie należy mówić: „iść po najmniejszej linii oporu". Bo jakże to? Najmniejsza ma być linia czy opór? Oczywiście, że opór!

„podawać w wątpliwość"
Piszemy przez jedno „d", a więc pamiętajcie nie „poddawać", ale „podawać".

Wymieniające - we frazeologii obowiązuje wyjątkowy konserwatyzm, każdy jego składnik ma określoną formę, której nie wolno zmieniać, nawet gdyby wydawało Ci się, że pozornie zmiana taka nie ma znaczenia. Nie można powiedzieć „dodawać oliwy do ognia", skoro poprawnie powinno być: „dolewać oliwy do ognia" (niepotrzebnie podsycać konflikt).

Frazeologizmy o zabarwieniu erudycyjnym (erudyta: człowiek oczytany, gruntownie wykształcony). Posługiwanie się nimi wymaga pewnej wiedzy, znajomości Biblii, mitologii i w ogóle literatury.

Frazeologizmy o zabarwieniu naukowym. Aby prawidłowo stosować takie związki, należy znać terminologię naukową, np. przyrodniczą (róża wiatrów).

Frazeologizmy o charakterze publicystycznym (publicystyka - część dziennikarstwa omawiająca aktualne problemy życia). To również frazeologizmy o charakterze politycznym i propagandowym, np. gadające głowy.

Frazeologizmy środowiskowe. W skład tego rodzaju związków frazeologicznych wchodzą gwary młodzieżowe (urwać się z choinki - zachować się nieodpowiednio, niestosownie), sportowe (pójść za ciosem - konsekwentnie dążyć do realizacji celów), slangowe (dać komuś cynk - potajemnie zawiadomić kogoś o czymś).

Frazeologizmy potoczne - są charakterystyczne dla konkretnego nadawcy, który kieruje wypowiedzi do znanego sobie, zaprzyjaŸnionego odbiorcy, np. siedzieć na walizkach - czyli być gotowym do drogi.

Ziemia obiecana - miejsce szczęśliwe, wydające się rajem. ¯ydzi, po wygnaniu z Egiptu, przez 40 lat wędrowali po pustyni w poszukiwaniu miejsca do osiedlenia się.

Egipskie ciemności - ciemności wielkie i nieprzeniknione. Była to jedna z plag, zesłanych przez Boga na Egipcjan, którzy ciemiężyli Żydów.

Niewierny Tomasz - Tomasz był uczniem Chrystusa i twierdził, że nie uwierzy w jego zmartwychwstanie, dopóki nie włoży palca w jego przekłuty bok. Dziś niewiernym Tomaszem nazywamy niedowiarka, który nie uwierzy nikomu na słowo, musi sprawdzić.

Koń trojański - symbol podstępu, ukrytego niebezpieczeństwa. Jeżeli chcecie dokładniej poznać motywację tego związku, dowiedzieć się, w jaki sposób Achajowie zdobyli Troję, sięgnijcie do Iliady Homera.

Stajnia Augiasza - miejsce szczególnie brudne, zaniedbane; związek ten pochodzi z opowieści o Herkulesie, a dokładnie o jednej z jego prac.

Pięta Achillesa - nasza słaba strona. Jako dziecko Achilles został przez matkę zanurzony w wodzie, która miała uodpornić go na wszelkie rany. Niestety, w czasie tej kąpieli matka trzymała go właśnie za piętę i właśnie w nią został śmiertelnie ugodzony.

Śmiech homerycki - śmiech szczery i bardzo głośny, z całej piersi.

Skakać sobie do oczu - zajadle się z kimś kłócić, prowadzić nieustanne swary.

Puszczać oko - ukradkowe porozumienie.

Zamknąć oczy (na wieki) - umrzeć.

Na piękne oczy - za darmo, bezinteresownie.

Kłamać w żywe oczy (czyli jawnie, bezwstydnie).

Wypatrywać za kimś oczy (daremnie czekać na kogoś).

Coś może cieszyć oczy (bo jest miłe w oglądzie), spojrzeć możemy na kogoś lub coś przychylnym lub życzliwym okiem albo powiedzieć: zejdź mi z oczu!

Gdy wstydzimy się, chcielibyśmy nie pokazywać się komuś na oczy albo nie wiemy, gdzie podziać oczy.

Czasami coś tak nam się podoba, że omal nam oczy nie wyskoczą z orbit.

Gdy coś przeskrobiesz w szkole, nauczyciel z pewnością będzie miał Cię na oku, jeżeli jednak cieszysz się jego sympatią przymknie oczy na
Twoje wybryki, to znaczy zgodzi się na to, by tolerować coś, co mu w gruncie rzeczy nie odpowiada.

Można też usychać/marnieć w oczach i nawet na czyichś oczach - czyli w czyjejś obecności, szczególnie, gdy bieda zagląda w oczy.

Paniczny strach - straszny lęk.

Świński blondyn - człowiek o bardzo jasnej, różowej karnacji, która może przypominać kolor skóry świni.

Mrówcza praca - każdy, kto widział, z jakim trudem i cierpliwością mrówki budują swój kopiec, zrozumie motywację tego związku.

Dumny jak paw - ptak ten, chcąc pokazać się w całej okazałości, dumnie rozkłada swój piękny ogon.

Pieskie życie - byliście kiedyś w schronisku dla psów? Smutne życie bezdomnych czworonogów pozwala powiedzieć tak o każdym, kogo życie jest ciężkie.

Biały kruk - to coś niezwykle rzadkiego. Widzieliście kiedyś takiego kruka, bo ja nie...

Puszka Pandory - spotęgowane zło, nieszczęście.

Sodoma i Gomora - siedlisko występku, gniazdo rozpusty, niemoralności i grzechu. Były to dwa miasta, zniszczone przez Boga przy pomocy ognia i siarki dla ukarania ich grzesznych mieszkańców.

Zamienić się w słup soli - w Sodomie i Gomorze jedynymi prawymi obywatelami byli Lot i jego żona, więc Bóg im pozwolił uciec przed zagładą, pod warunkiem że nie obejrzą się za siebie; niestety, ciekawska żona Lota nie dotrzymała obietnicy i za karę została zamieniona w słup soli.

Judaszowe włosy - czyli włosy rude, Judasz Iskariota, jeden z uczniów Chrystusa, zdradził go za 30 srebrników. A ponieważ, według przekazów, miał włosy koloru rudego, stały się one symbolem przebiegłości i kłamstwa. Istnieje też inny frazeologizm, pozytywnie odnoszący się do rudych włosów. Pięknej rudej kobiecie lepiej powiedzieć, że ma włosy w „kolorze tycjanowskim". Tycjan był bowiem malarzem, który lubował się w portretach pięknych kobiet o włosach ognistorudych.

Nomen omen - imię - znak.

Hiobowa wieść - kolejna przerażająca wiadomość. Bóg, chcąc wystawić na próbę wiarę bogobojnego Hioba, odbierał mu po kolei rodzinę, dobytek, zdrowie. Hiob nie przestał jednak wierzyć, co zostało póŸniej wynagrodzone.

Kontaminujące - powstają na skutek skrzyżowania dwóch frazeologizmów, charakteryzujących się bliskością znaczeń. Taki językowy groch z kapustą! To bardzo często popełniany rodzaj błędów.

„pokrzyżować szyki"
Umiesz powiedzieć, jakie związki zostały poplątane w tym połączeniu? Oczywiście, mówi się albo „pokrzyżować plany", albo „popsuć szyki". Jak się komuś pomiesza, to wychodzi właśnie niepoprawne - pokrzyżować szyki.

„wywrzeć piętno"
Może się pomylić, ale nie powinno. Coś może na nas „wywrzeć wrażenie" (film, sztuka, spotkanie z kimś). Ta sama rzecz może „odcisnąć piętno", np. na naszej psychice, naszym życiu. Nie znaczy to jednak, że mamy łączyć te dwa odrębne związki frazeologiczne w jeden.

Pamiętaj, wszelakie modyfikacje (czyli zmiany) w obrębie związków frazeologicznych są niedopuszczalne! Świadczą o niezrozumieniu znaczenia frazeologizmu lub po prostu o językowym niechlujstwie. Warto jednak znać rodzaje innowacji, by wiedzieć, jakie błędy popełniacie najczęściej.

Ciekawe związki frazeologiczne, w których bardzo często popełniacie błędy:

Uwaga! Dwa związki frazeologiczne, mające jako swoje części składowe takie same wyrazy, mogą oznaczać zupełnie coś innego!

Zobaczcie:

1. Czy wiecie, co oznaczają następujące związki frazeologiczne?
- „pokazać lwi pazur"
- „łabędzi śpiew"
- „szpakami karmiony"

Odpowiedzi:
Pierwszy: niespodziewanie pokazać swoje zdolności.
Drugi: ostatnie wielkie osiągnięcie w jakiejś dziedzinie.
Trzeci: mówimy tak o kimś, kto jest mądry, doświadczony.

2. Jakie związki frazeologiczne zostały skontaminowane (czyli połączone) w następujących połączeniach?
- „odnieść klęskę"
- „ulotnić się jak wosk"
- „stoczyć spotkanie"

Odpowiedzi:
W pierwszym - „odnieść zwycięstwo" i „ponieść klęskę".
W drugim - „ ulotnić się jak kamfora" i „stopić się jak wosk".
W trzecim - „stoczyć bitwę" i „odbyć spotkanie".

I. Skąd się biorą frazeologizmy?

II. Źródła frazeologizmów

I. Po pierwsze: literatura

Frazeologizmy, które powstały pod wpływem literatury, to biblizmy, mitologizmy oraz cała grupa związków frazeologicznych, które pochodzą z różnych, mniej znanych książek.

Biblizmy, czyli frazeologizmy, które powstały pod wpływem Biblii.

Związków frazeologicznych, których źródło tkwi w Biblii, jest naprawdę bardzo dużo. Czasami kusi nas zakazany owoc (czyli coś, co jest zabronione). Niespodziewana klasówka może być nazwana rzezią niewiniątek. Jedynka oberwana na takim sprawdzianie może uczynić Twoje życie cierniową drogą (czyli: życiem pełnym cierpień).

Mitologia Greków i Rzymian jest kolejnym, bardzo bogatym źródłem związków frazeologicznych.

Mitologia wsparła też terminologię psychologii. Istnieje kompleks Edypa / Elektry, o kimś wyjątkowo skupionym na sobie i własnej powierzchowności mówimy, że jest osobowością narcystyczną.

II. Po drugie: nasze ciało

Somatyzmy - to związki frazeologiczne, które wykorzystują nasze ciało, jego poszczególne elementy zewnętrzne lub wewnętrzne. Szczególnie często do tworzenia frazeologizmów wykorzystujemy nasze oczy.

Po trzecie: zwierzęta

Zwierzęta też są bardzo wdzięcznym materiałem dla tworzenia związków frazeologicznych. Jedne z nich „zasłużyły" sobie na frazeologizmy „pozytywne", inne - wręcz przeciwnie. O ile wyrażenie kreci wzrok jest motywowane (krety mają rzeczywiście wyjątkowo słaby wzrok, by nie powiedzieć, że są po prostu ślepe), o tyle głupi jak koza, jak twierdzą naukowcy, jest dla tego zwierzęcia wielce krzywdzące. Nie wiadomo więc, dlaczego mówimy mądry jak sowa (czyżby było to wynikiem charakterystycznego upierzenia wokół oczu, które przypominają okulary?) lub kurzy móżdżek (czy kura naprawdę jest aż tak głupim ptakiem?).
Inne zoofrazeologizmy:

a) Jakie zwierzę jest najbardziej skłonne do płaczu?
b) Jakie ptaki chwyta się parami za ogon?
c) Jakie zwierzę pyszni się swoim ogonem?
d) Który ptak jest najmądrzejszy?
e) Jakie zwierzę jest najuboższe i często siedzi pod miotłą?
f) Kiedy myszy maja zwyczaj urządzać zabawę?
g) Które zwierzę cieszy się najlepszym zdrowiem?
h) Który ptak ma najlepszy wzrok?

Odpowiedzi:

a) bóbr (płacze jak bóbr)
b) sroki (łapać dwie sroki za ogon)
c) paw (puszyć się jak paw)
d) sowa
e) mysz (biedny jak mysz kościelna; siedzieć cicho jak mysz pod miotłą)
f) gdy kota nie ma (myszy harcują)
g) koń (zdrowy jak koń)
h) sokół (sokoli wzrok)

# data[].attributes.attachment_link.title
Frazeologia - podstawowe informacje - AleKlasa

# data[].attributes.attachment_link.description
Ze względu na budowę frazeologizmy dzielimy na: WYRAŻENIA - To stałe połączenia wyrazowe, których punktem centralnym jest rzeczownik. ZWROTY - To ustalone połączenia wyrazowe, których ośrodkiem jest czasownik. FRAZY - To związki, mające postać zdania (lub równoważnika). Do fraz należą przysłowia i sentencje. Idiom - związek frazeologiczny charakterystyczny dla danej kultury, nieprzetłumaczalny dosłownie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przecinek - użyty pojedynczo oddziela części wypowiedzenia; podwójnie - wydziela wyraz lub grupę.

Zasady zastosowania przecinka w zdaniu pojedynczym i złożonym

W zdaniu pojedynczym stosujemy

Przecinek oddziela takie same części zdania (przydawki, podmioty, okoliczniki) tworzące szereg:

Polacy, Niemcy, Węgrzy i Czesi spotkali się... (podmiot szeregowy)

Ona jest kobietą fantastyczną, piękną, intrygującą. (przydawki przymiotne)

Wrócił do szkoły zdrowy, wypoczęty, pełen sił i ochoty do nauki.

Rzecz dzieje się na Litwie, w powiecie nowogródzkim, w okolicach Soplicowa i Dobrzynia w latach 1811-1812.

Efektem jest „Pan Tadeusz", pełen nostalgii poemat narodowy o raju utraconym.

Uwaga! Nie oddzielamy przecinkiem przydawek nierównorzędnych:
Kolejny czarny płaszcz kupiłam w Rzymie.
(pierwsza przydawka określa całe połączenie - drugą przydawkę i określany rzeczownik).

Zapamiętaj prostą zasadę: czasowniki w zdaniu muszą być oddzielone albo spójnikiem, albo przecinkiem, np.
Mama ugotowała wczoraj zupę, ulepiła pierogi i upiekła ciasto.

Przecinek występuje między elementami powtórzonymi:

Długo, długo o tym myślał.

W Dobrzynie, bracie, wielkie, wielkie zamieszanie.

Poprzedza spójniki o funkcji przeciwstawnej i wynikowej: ale, lecz, a, więc, toteż, zatem, jednak:

Mówił szybko, ale wyraźnie.

Dobro zawsze zwycięża, a nie zło.

Marek pilnie się uczył, toteż egzamin zdał doskonale.

Starał się, jednak nie udało mu się zakwalifikować do finału.

Poprzedza konstrukcje dopełniające, precyzujące:
Pociąg do stolicy, czyli Warszawy.

Przecinkiem oddziela się wyrażenia porównawcze, jeśli mają charakter dopowiedzenia:
Dziś, podobnie jak wczoraj, nie położę się spać.

Zwykle umieszcza się przecinek w porównaniach paralelnych:

zarówno..., jak (i);

Podobnie ubierali się zarówno mieszczanie, jak i szlachta.

tak..., jak.

Był tak szybki, jak wiatr.

Uwaga! Jeśli porównanie składa się tylko z wyrazu porównującego (jak, jakby, jako) i słowa-skojarzenia, przecinka nie ma: Ma zęby jak koń.

Gdy zastosujemy wtrącenie, dodatkowe uzupełnienie treści składające się z kilku słów, imiesłowów, wyrażeń przyimkowych, musimy oddzielić je przecinkiem:

Lubił czytać książki, głównie przygodowe, od początku nauki w szkole.

Zagospodarowali się tu, jak widać, na dobre.

Matematyka jest, moim zdaniem, jednym z najciekawszych przedmiotów.

Mickiewicz urodził się na Litwie, w Nowogródku, i Litwę zawsze uważał za swoją ojczyznę.

Mickiewicz pisze swoje dzieło w latach 1832-1834, już na emigracji, w Paryżu.

Oddziela się przecinkiem wyrazy w wołaczu, zwykle poza związkami składniowymi:

Po wykrzyknieniach typu: och, ach, ech, oj, stojących na początku zdania, umieszcza się przecinek, np.:
Ach, gdyby to można było przewidzieć.

Wyrazy stojące poza zdaniem: ściśle, słowem, innymi słowy, rzeczywiście ujmuje się przecinkiem, np.:

W zdaniu pojedynczym nie stosujemy

Nie ma przecinka przed spójnikami o charakterze łącznym, rozłącznym i wyłączającym:

i, oraz, albo, lub, tudzież, a, bądź, czy, ani, jakby, niż, ni.

Wrócił do pracy zdrowy i wypoczęty.

Chciałbym się uczyć biologii lub chemii.

Nie poruszał ręką ani nogą.

Między ustami a brzegiem pucharu.

Uwaga! Gdy te spójniki są powtórzone, oddziela się je przecinkami:
Lubił i komedie, i horrory, i melodramaty.

Jeśli porównanie składa się tylko z wyrazu porównującego (jak, jakby, jako) i słowa - skojarzenia, przecinka nie ma:

W zdaniu złożonym

Jeśli mamy do czynienia ze zdaniem podrzędnie złożonym, przecinek stawiamy w wypadku połączenia zdań następującymi spójnikami i zaimkami:

by, aby, żeby,

bowiem, albowiem, bo,

gdyż, ponieważ,

że, aż,

jak, niż,

który, kiedy, gdzie,

mimo że,

póki,

co,

choć.

Wszedł, aby móc sprawdzić.

Powiedz, jak to robisz.

Uważaj, co jesz.

Mickiewicz od 1829 roku przebywał w Odessie, gdzie poznał środowisko postępowej inteligencji rosyjskiej.

Uwaga! Nie rozdziela się połączeń: chyba że, mimo że, właśnie gdy, zwłaszcza że, pod warunkiem że. Przecinek stawia się przed nimi: Ojciec nie wiedział, mimo że powinien.

Pamiętaj! Przecinkiem rozdzielasz zdanie podrzędne od zdania nadrzędnego:

bez względu na kolejność tych zdań;

bez względu na to, czy zdanie podrzędne jest połączone z nadrzędnym za pomocą spójnika, czy zaimka względnego.
Kiedy deszcz przestał padać, na niebie pojawiła się tęcza.
Robert biegł tak szybko, że nie mogłem go dogonić.
Zachwyciły mnie Bieszczady, w które wybrałem się w zeszłym roku.

Zawsze oddzielone są zdania współrzędne bezspójnikowe:

Zawsze oddzielone są zdania współrzędne

przeciwstawne (wprowadzają je odpowiednie spójniki: a, ale, lecz, zaś, natomiast):

Ja mówię jedno, a ona coś zupełnie innego.

Przy jego boku walczyły Legiony Polskie, a cesarz cenił sobie odwagę Polaków

Już mieli zaczynać, lecz ktoś im przeszkodził.

Ja się starałem, natomiast Marek nie.

Ksiądz Robak umiera raniony w bitwie z Moskalami, ale praca emisariusza nie idzie na marne.

synonimiczne (czyli):

Wyjadę ostatni, czyli zapłacę najwięcej za pobyt.

Do Soplicowa wkracza wielka historia, czyli wojska polskie podążające na Rosję.

wynikowe (zatem, więc, toteż, dlatego):
Umówiłem się, więc czekam.

Uwaga! Przed spójnikiem a w zdaniu złożonym przecinek stawiamy zawsze bez względu na charakter zdania.

Wyodrębnia się przecinkami człon wtrącony.

Książka, którą mi pożyczyłeś, zrobiła na mnie spore wrażenie.

Nauczyciel, który uczy mnie geografii, prowadzi także kółko naukowe.

Uwaga! Przecinek możesz postawić w wyrażeniach złożonych przed spójnikami i, oraz, tudzież, albo, lub, czy, bądź, ani, ni wtedy, kiedy występują one po zdaniu wtrąconym (tj. ujętym w dwa znaki interpunkcyjne).
Ojciec wybiera się na wakacje, o których tak marzył, i będzie sobie mógł wreszcie wypocząć.

Przecinek w wypowiedzeniach złożonych, w których jednym ze składników jest równoważnik zdania, stawiasz w taki sposób, jak w wypowiedzeniach, które składają się z dwóch zdań.

Gdy równoważnik zdania zawiera imiesłów zakończony na --ąc lub wszy, bez względu na to, czy ma on określenia, oddziela się go przecinkiem:

Przeglądał gazety, leżąc.

Jadąc, czytałem książkę.

Krzycząc głośno, tłumaczyła swoje zdenerwowanie.

Uczestnicy polowania ustawiali się w szyku, czekając, aż ogary nagonią zwierza.

Wojski przykładał ucho do ziemi, nasłuchując kroków zbliżającej się zwierzyny.

Nie będąc źródłem energii, witaminy spełniają ważną rolę w organizmie.

Oczywiście obawa przed dwuznacznym zrozumieniem całego zdania pozwala postawić przecinek gdzie indziej: Krzycząc, głośno tłumaczyła swoje zdenerwowanie.

Uwaga! Nie oddziela się przecinkiem imiesłowowych równoważników zdania, gdy występują bezpośrednio po spójniku lub zaimku: Kolega powiedział, że biorąc udział w konkursie, mamy szansę na pierwszą nagrodę.

Pamiętaj! Nie rozdziela się przecinkiem zdań

współrzędnych łącznych (i, oraz, tudzież):
Zapiszę się na zajęcia i będę systematyczny.

rozłącznych (albo, lub, bądź)

połączonych spójnikami wyłączającymi: ani, ni,

Uwaga! Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy wymienione spójniki powtarzają się w zdaniu. Przecinek stawiasz wówczas przed drugim i następnym spójnikiem.

Nie lubię ani cukierków, ani wafelków.
Ani nie mam czasu, ni ochoty.
Albo pójdę do Olki na urodziny, albo pojadę z Agą na lodowisko.

Nie oddziela się też utartych zwrotów mających charakter zdań:
Licho wie co tu teraz począć.

Podstawowe zasady polskiej interpunkcji

Pamiętaj o znakach interpunkcynych

# data[].attributes.attachment_link.title
Interpunkcja. Zasady zastosowania przecinka - AleKlasa

# data[].attributes.attachment_link.description
Przecinek - użyty pojedynczo oddziela części wypowiedzenia; podwójnie - wydziela wyraz lub grupę. W zdaniu pojedynczym stosujemy Przecinek oddziela takie same części zdania (przydawki, podmioty, okoliczniki) tworzące szereg: Polacy, Niemcy, Węgrzy i Czesi spotkali się... (podmiot szeregowy) Ona jest kobietą fantastyczną, piękną, intrygującą. (przydawki przymiotne) Wrócił do szkoły zdrowy, wypoczęty, pełen sił i ochoty do nauki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nazwy dni tygodnia, nazwy miesięcy i okresów kalendarzowych:
poniedziałek, sobota, czwartek, lipiec, miesiąc, kwartał, półrocze, rok, wiek, post, adwent.
Wyjątek: Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wielki Tydzień

Nazwy wydarzeń historycznych:
wojna stuletnia, kongres wiedeński, wojna chocimska, hołd pruski, bitwa pod Grunwaldem.
Ze względów uczuciowych nazwy dotyczące nowszych wydarzeń historycznych można pisać wielkimi literami:

Przydomki, pseudonimy, przezwiska:
Rudy, Piegus, Mały, Gruby.
Gdy w skład nazwiska, pseudonimu lub przydomka wchodzą przyimki, piszemy je małą literą (pozostałe człony wielką), np. Jan bez Ziemi.

Wielką literą rozpoczynasz nowe zdanie.
Zobacz:
Piszesz list do mamy? Wielką literą napisz:
Kochana Mamo!
Z niecierpliwością czekałem na list od Ciebie!

Piszesz pismo do dyrektora szkoły? Napisz wielką literą:
Szanowny Panie Dyrektorze!
Klasa II B ma zaszczyt zaprosić Pana na przedstawienie teatralne, które odbędzie się...".

Imiona własne zwierząt i roślin:
Burek, Azor, Kleks, Reks, dąb Bartek.
Ale nazwy gatunków roślin i ras zwierząt - zawsze małą literą:
dog, pekińczyk, renkloda, malinówka, złota reneta, tulipan, storczyk.

Nazwy (geograficzne) rzek, mórz, jezior, wysp, gór, wyżyn, nizin, pustyń, puszcz, wysp, zatok, kanałów, zalewów, cieśnin, szczytów gór, przełęczy, jaskiń, wodospadów (niezależnie od tego, czy nazwa ta składa się z jednego czy z kilku wyrazów).
Wisła, Bałtyk, Morze Czerwone, Gopło, Tatry Wysokie, Rysy, Sahara, Puszcza Białowieska, Wyspy Wielkanocne, Zatoka Gdańska, Kanał Panamski, Zalew Zegrzyński, Niagara

Jeżeli nazwa własna składa się z dwu członów i drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku, który się nie odmienia, wtedy pierwszy człon (wyraz pospolity): góra, nizina, półwysep, morze, jezioro, pustynia itp. piszesz małą literą, natomiast człon drugi - wielką.
pustynia Gobi, wyspa Uznam.

Jeżeli nazwa własna składa się z dwu członów i człon drugi jest rzeczownikiem w dopełniaczu lub przymiotnikiem w mianowniku, oba człony piszesz wielką literą.
Góra Kościuszki, Kanał Panamski, Wyżyna Małopolska

Przymiotniki: południowy, północny, wschodni, zachodni piszesz wielką literą, jeżeli stanowią one integralną część nazw geograficznych, nazw państw lub innych jednostek terytorialnych lub administracyjnych.
Beskidy Wschodnie, Morze Północne, Tatry Zachodnie, Timor Zachodni

Nazwy mieszkańców planet:
Ziemianin, Marsjanin, Wenusjanin.

Nazwy dzielnic, ulic, placy, rynków, parków, budowli
Mokotów, Plac Defilad, Stary Rynek, Park Saski, Barbakan, (katowicki) Spodek

Jeżeli stojący na początku nazwy wyraz: ulica, aleja, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, zamek, most, brama, cmentarz itp. jest tylko nazwą gatunkową (rodzajową), piszesz go małą literą, a pozostałe wyrazy, które wchodzą w skład nazwy - wielką literą.
kościół Mariacki, osiedle Zawodzie, kopiec Kościuszki, cmentarz Rakowiecki, plac Unii Lubelskiej, ulica Parkowa
ale Aleje Jerozolimskie, Aleje Ujazdowskie

Tytuły czasopism:
Pani, Wprost, Polityka.

W tytułach które się nie odmieniają, wielką literą piszesz tylko pierwszy wyraz.
Dookoła świata, Mówią wieki, Po prostu, Żyjmy dłużej, Na przełaj

Jeśli w tytule występuje spójnik albo przyimek, napisz go małą literą,
Kobieta i Życie, Literatura na Świecie.

Małą literą piszemy nazwy gatunkowe wydawnictw: dziennik, tygodnik, miesięcznik, kwartalnik.
Ale, kiedy wyrazy tego typu są częścią tytułu: Nasz Dziennik, Tygodnik Powszechny, Kwartalni Literacki piszemy je wielką literą!

Tytuły oraz pierwszy wyraz w tytułach wielowyrazowych dzieł sztuki, utworów literackich i naukowych, w tytułach ich rozdziałów, w tytułach dzieł sztuki, deklaracji i ustaw.

Tytuły filmów piszemy wielką literą, a w przypadku tytułów wielowyrazowych wielką literą piszemy pierwszy wyraz:
Faraon, Podróż za jeden uśmiech.

Jednowyrazowe tytuły programów, audycji i widowisk radiowych i telewizyjnych:

Nazwy jednostkowe urzędów, instytucji, szkół, fundacji, organizacji i towarzystw.

Publiczne Gimnazjum im Jana Kochanowskiego w Zawadach,

Sąd Rejonowy w Rzeszowie,

Ministerstwo Obrony Narodowej,

Uniwersytet Warszawski,

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Ale małymi literami - jeśli oznaczają konkretne nazwy wyrobów przemysłowych użytkowanych jako wyroby seryjne, np:
Muszę kupić nowe adidasy.

Nazwy imprez politycznych, sportowych, rozrywkowych i kulturalnych

Nazwy orderów i odznaczeń, nagród.

Małymi - nazwy: order, krzyż, medal, nagroda, jeśli nie wchodzą w skład pełnych nazw, np. order Virtuti Militari.

Jeśli są częścią nazw, piszemy je wielką literą - Order Orła Białego.

Wielką literą pisze się przymiotniki utworzone od imion, nazwisk, pseudonimów, które odpowiadają na pytanie: czyj?

Jeśli przymiotniki utworzone od imion, nazwisk odpowiadają na pytanie: jaki? i określają książki, sztuki, filmy, obrazy, ale nie są wytworem osoby, od której nazwiska je utworzono - piszemy je wówczas małą literą, np.

dramat szekspirowski - jaki? napisany w stylu Szekspira,

komedia molierowska - jaka? w stylu Moliera

Nazwy istot mitologicznych lub fantastycznych:
krasnoludki, syrenki, rusałki, diabły, trole, baba-jaga, elfy, gnomy, trolle, wilkołaki.
Ale imiona istot mitologicznych i baśniowych zawsze pisze się wielką literą:
Herakles, Afrodyta, Ozyrys, Set, Marduk, Isztar

Wyrazy, takie jak pub, kawiarnia, restauracja, apteka, hotel, zajazd, które towarzyszą nazwom lokali i obiektów handlowych, ale nie wchodzą w ich skład:

Wielką literą piszemy

Interpunkcja. Zasady zastosowania przecinka

# data[].attributes.attachment_link.description
Nazwy dni tygodnia, nazwy miesięcy i okresów kalendarzowych: poniedziałek, sobota, czwartek, lipiec, miesiąc, kwartał, półrocze, rok, wiek, post, adwent. Wyjątek: Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wielki Tydzień Nazwy wydarzeń historycznych: wojna stuletnia, kongres wiedeński, wojna chocimska, hołd pruski, bitwa pod Grunwaldem. Ze względów uczuciowych nazwy dotyczące nowszych wydarzeń historycznych można pisać wielkimi literami: Przydomki, pseudonimy, przezwiska: Rudy, Piegus, Mały, Gruby.

# data[].attributes.attachment_link.title
BŁĘDY JĘZYKOWE - streszczenie i opracowanie lektury - @NauQa.pl