# data[].attributes.body
Jeszcze raz bardzo przepraszam za opóźnienia,to się już nie powtórzy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Publishing platform for digital magazines, interactive publications and online catalogs. Convert documents to beautiful publications and share them worldwide. Title: Historia Zosia, Author: zosia, Length: 7 pages, Published: 2020-03-31

# data[].attributes.headline
tabela wykonanego zadania - uzupełnia każdy uczeń po umieszczeniu pracy ostatecznej - nie trzeba niczego zapisywać ani wysyłać

# data[].attributes.subject
tabela wykonanego zadania - uzupełnia każdy uczeń po umieszczeniu pracy ostatecznej - nie trzeba niczego zapisywać ani wysyłać

# data[].attributes.body
Proszę grupę o włączenie w ustawieniach atrybucji! do dzisiaj tj, 31 marca - nie było przez 13 dni nikogo na padlecie - grupa nie reaguje na wiadomości

# data[].attributes.attachment_link.title
Arkusz kalkulacyjny bez tytułutabela wykonanego zadani klasa 6d

# data[].attributes.headline
Obejmując rządy w Prusach w 1740 roku, Fryderyk II Hohenzollern doskonale zdawał sobie sprawę, że czeka go jeszcze wiele pracy. Odziedziczył wprawdzie po poprzednikach silne, dobrze zorganizowane państwo, trzeba było jednak jeszcze kilku genialnych posunięć, by mogło równać się z największymi europejskimi mocarstwami.W 1740 roku Królestwo Prus było organizmem państwowym porównywalnym do innych państw Rzeszy. Budowa potęgi w oparciu o jego dotychczasowy kształt była jednak niemożliwa. Państwo pruskie nie miało bogatego w minerały terytorium, które mogło stać się podstawą industrializacji. Uprzemysłowione były tylko enklawy – niewielka część Brandenburgii, głównie stołeczny okręg berliński i Szczecin. A to właśnie przemysł ciężki był w XVIII i XIX wieku podstawą siły europejskich mocarstw, takich jak Wielka Brytania, najbardziej rozwinięte pod względem gospodarczym państwo ówczesnego świata. Jej sukces opierał się w dużej mierze na własnych pokładach węgla kamiennego i rud żelaza.Tymczasem Prusy Hohenzollernów mimo silnej władzy, skutecznych instrumentów i mechanizmów fiskalnych pozwalających na stały wpływ do budżetu z tytułu podatków i ceł, militarnego charakteru państwa, licznej armii, były zmuszone do importowania rud żelaza i stali. Brak własnych zasobów naturalnych uzależniał je od dostaw z Austrii czy Szwecji.

# data[].attributes.subject
Obejmując rządy w Prusach w 1740 roku, Fryderyk II Hohenzollern doskonale zdawał sobie sprawę, że czeka go jeszcze wiele pracy. Odziedziczył wprawdzie po poprzednikach silne, dobrze zorganizowane państwo, trzeba było jednak jeszcze kilku genialnych posunięć, by mogło równać się z największymi europejskimi mocarstwami.W 1740 roku Królestwo Prus było organizmem państwowym porównywalnym do innych państw Rzeszy. Budowa potęgi w oparciu o jego dotychczasowy kształt była jednak niemożliwa. Państwo pruskie nie miało bogatego w minerały terytorium, które mogło stać się podstawą industrializacji. Uprzemysłowione były tylko enklawy – niewielka część Brandenburgii, głównie stołeczny okręg berliński i Szczecin. A to właśnie przemysł ciężki był w XVIII i XIX wieku podstawą siły europejskich mocarstw, takich jak Wielka Brytania, najbardziej rozwinięte pod względem gospodarczym państwo ówczesnego świata. Jej sukces opierał się w dużej mierze na własnych pokładach węgla kamiennego i rud żelaza.Tymczasem Prusy Hohenzollernów mimo silnej władzy, skutecznych instrumentów i mechanizmów fiskalnych pozwalających na stały wpływ do budżetu z tytułu podatków i ceł, militarnego charakteru państwa, licznej armii, były zmuszone do importowania rud żelaza i stali. Brak własnych zasobów naturalnych uzależniał je od dostaw z Austrii czy Szwecji.

# data[].attributes.body
Absolutyzm oświecony-odmiana absolutyzmu, w którym władca daje poddanym pewne swobody, jednak wciąż zachowując pełnię władzy. Monarcha głosi , że jego władza pochodzi nie tylko od Boga, a
celem sprawowania jego władzy jest troska o dobro poddanych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W XV wieku posiadłości rodu Habsburgów obejmowały większą część ówczesnej centralnej i południowej Europy. W składa państwa austriackiego wchodziły następujące ziemie: Austria, Ks. Styrii, Ks. Karyntii, Hrabstwo Tyroli, Hrabstwo Gorycji oraz Marchia Krainy, Marchia Wendyjska oraz Marchia Sanntal.

W XV wieku za panowania Albrechta V doszło do powstania unii czesko-węgierskiej. Syn cesarza Karola IV, Zygmunt ożenił się z dziedziczką tronu węgierskiego Marią, córką Ludwika Andegaweńskiego i siostrą królowej Polski Jadwigi. Jadwiga nie odziedziczyła korony węgierskiej, natomiast Zygmunt jako mąż Marii objął tron Węgier, a po śmierci ojca także i koronę czeską i cesarską. Austria znalazła się więc pomiędzy dwoma zjednoczonymi unią państwami. Albrecht aby rozszerzyć swoje panowanie także i na dwa wymienione powyżej kraje, ożenił się z córką Zygmunta Luksemburczyka - Elżbietą. To małżeństwo dawało Habsburgom nadzieje na objęcie w przyszłości spadku po Luksemburgach. W 1437 r. zmarł Zygmunt, a Albrecht V stał się formalnie dziedzicem do opróżnionych tronów. Przejęcie tronów węgierskiego i czeskiego okazało się nie być łatwe. Albrecht musiał poczynić szereg ustępstw na rzecz panów węgierskich, aby został przez nich uznany za króla. Węgrzy mimo warunków, które postawili Albrechtowi zdecydowali się oddać mu koronę, ponieważ widzieli zagrożenie państwa ze strony Turków, a Austria mogła się stać obrońcą węgierskich interesów. W Czechach Albrecht objął koronę dzięki poparci umiarkowanych husytów. Poparło go również katolickie duchowieństwo oraz niemiecka część ludności Czech.

Unia czesko-węgiersko-austriacka nie utrzymała się zbyt długo. Po śmierci Albrechta V w państwie czeskim i węgierskim nastąpiły wali o trony. Sytuacji nie ułatwił brak męskiego potomka cesarza Albrechta (syn Władysław urodził się już po jego śmierci).

Pod koniec XV wieku za panowania Fryderyka III został przyłączony do habsburskich posiadłości Tyrol (1490 r.) Syn Fryderyka III ożenił się z księżniczką burgundzką Marią, i w ten sposób interesy dynastii austriackiej sięgnęły także Europy zachodniej. Panowanie Maksymiliana (1486-1519) rozszerzyło jeszcze bardziej wpływy Habsburgów w tej części Europy. Maksymilian wraz z żoną Maria odziedziczył kraje należące do ostatniego księcia burgundzkiego. Ich syn Filip natomiast dzięki małżeństwu z księżniczką hiszpańską Joanną, był w Hiszpanii uważany za rodzimego władcę. Jako potomek Marii, dziedziczki Niderlandów, także i w tym kraju uważany był za prawowitego następcę. Kiedy wygasła hiszpańska dynastia, na Filipa Habsburga przeszło dziedzictwo zarówno domu burgundzkiego - Niderlandy oraz dziedzictwo hiszpańskie. Te nabytki doprowadziły do zaostrzenia stosunków pomiędzy Francją i Austrią.

Po śmierci Maksymiliana cesarzem został wybrany jego wnuk Karol (1519-1556). Otrzymał on we władanie zarówno posiadłości austriackie jak i hiszpańskie. Było to bardzo rozległe dziedzictwo. Nie sposób było dobrze nim zarządzać i utrzymać go w jednym ręku. Wiele też rozbieżnych interesów dzieliło imperium, które z racji swych rozmiarów określano imperium, „w którym słońce nie zachodziło". W 1521 r. w układzie w Wormacji Habsburgowie podzielili swoje państwo. Brat Karola - Ferdynand otrzymał kraje wschodnie (austriackie). W przyszłości Ferdynand miał objąć dziedzictwo po czesko-węgierskich Jagiellonach. W 1526 r. po śmierci Ludwika Jagiellończyka w bitwie pod Mohaczem, Habsburgowie na prawie 400 lat objęli panowanie nad Węgrami i Czechami. Od układu w Wormacji, potwierdzonego później układem w Brukseli, możemy mówić o państwie austriackim, które przeszło do historii jako państwo habsburskie i przetrwało do I wojny światowej.

Dla państwa austriackiego niezwykle istotne stało się panowanie nad państwem węgierskim. Tutaj natrafili na opór nie tylko ze strony Węgrów, ale przede wszystkim ze strony Turków, którzy także mieli aspiracje do zawładnięcia całym terytorium Węgier. Na początku lat 30-tych XVI wieku utrwalił się podział Węgier na trzy części. Jan Zapolya, król węgierski zachował dla siebie Siedmiogród, Ferdynand Habsburg miał panować nad Chorwacją i częścią dzisiejszej Słowacji, a największy, środkowy obszar państwa przypadł Turcji i pozostał w jej rękach przez półtorej wieku. Wojny z Turkami nie zakończyły się w tym czasie, ale trwały jeszcze przez wiele kolejnych lat. W 1593 r. rozpoczęła się piętnastoletnia wojna z Turcją. W czasie działań wojennych, które toczyły się ze zmiennym szczęściem, Stefan Batory, ks. Siedmiogrodu, zrzekł się w 1598 r. tego księstwa na rzecz Habsburgów. Ci jednak długo nie cieszyli się nowym nabytkiem, ponieważ prowadzona przez nich niesprawna i nietolerancyjna polityka zniechęciła do nowych panów Węgrów. W wyniku przewrotu dokonanego przez wojewodę wołoskiego Michała, dopiero w 1602 r. Habsburgowie odzyskali Siedmiogród. W 1606 r. na mocy pokoju w Wiedniu Rudolf utrzymał koronę węgierską, ale musiał oddać Siedmiogród.

W 1618 r. wybuchła wojna trzydziestoletnia. Działania wojenne toczyły się głównie na terenie Niemiec, w krajach nie znajdujących się pod bezpośrednim władaniem Habsburgów. Tylko kraje czeskie stały się terenem częstych operacji wojennych, co doprowadziło je do ruiny i zmniejszenia o połowę liczby ludności. Końcowy okres wojny przyniósł zmiany w położeniu Habsburgów w Niemczech. Władza tej dynastii jako cesarskiej stała się całkowicie nominalna. Książęta w Niemczech uniezależnili się od władzy Habsburgów. Co ciekawe władza cesarska tego rodu był uznawana przez Francję, Szwecję zarówno w krajach austriackich, jak i w Czechach i na Węgrzech.

Koniec wieku XVII przynosi ostateczne zwycięstwo nad Turkami. Pomocy walczącej z najazdem tureckim Austrii udzielił król Polski - Jan III Sobieski. 12 września 1683 r. rozegrała się bitwa pod Wiedniem, w której wojska tureckie poniosły miażdżącą klęskę. W tej sytuacji los Węgier został rozstrzygnięty. Pokój podpisano w Karłowicach w roku 1699 r. Ustalił on na półtorej stulecia granice austriackich posiadłości w tej części Europy. Na południu granica państwa sięgnęła rzeki Sawy, na wschodzie łuku Karpat, jedynie Banat z Temesvarem pozostał w rękach tureckich (do 1718 r.). Pod bezpośrednie panowanie Habsburgów został włączony Siedmiogród.

Wiek XVIII przyniósł wojnę o sukcesją hiszpańską oraz powstanie na Węgrzech przeciwko panowaniu Habsburgów. W 1714 r. zakończył pierwszy konflikt pokój w Rastatt. Cesarz Karol VI (1712-1740) zrzekł się hiszpańskich posiadłości, jednak w zamian za to utrzymał panowanie nad dzisiejszą Belgią i Luksemburgiem. Na terenie Włoch utrzymał w posiadaniu państwa austriackiego: Neapol, Mediolan i Sardynię. Bawaria wróciła pod panowanie Wittelabachów. Od tej pory posiadłości i potęga rodu Habsburgów będzie się kurczyła, a celem państwa stanie się od tej pory utrzymanie status quo osiągniętych dotychczas nabytków oraz pozycji państwa w Europie.

W 1740 r. o śmierci ostatniego Habsburga tron objęta (na mocy sankcji pragmatycznej) Maria Teresa wraz ze swoim mężem Franciszkiem Stefanem, księciem lotaryńskim. Początek jej panowania wypełniła wojna o sukcesję austriacką, a później wojna siedmioletnia. W toku działań wojennych przez wojska pruskie został zajęty Śląsk.Pokój podpisano w 1763 r. w Hubertsburgu, który usankcjonował dotychczasowy stan terytorialny (Śląsk pozostał przy państwie pruskim). Ponadto Fryderyk II zgodził się poprzeć kandydaturę syna Marii Teresy - Józefa, na cesarski tron. Wojna siedmioletnia pokazała, że w Europie wyrósł państwu austriackiemu groźny rywal w postaci państwa pruskiego. Prusy zagroziły pozycji Austrii na terenie Rzeszy Niemieckie. Jednocześnie państwo Habsburgów musiało bronić swoich posiadłości nad Renem, oraz w Belgii, we Włoszech i także na Bałkanach. Taka obrona na tylu frontach okazała się być nie skuteczna, jak miały pokazać kolejne lata.

Następca Marii Teresy - cesarz Józef II, zdawał sobie sprawę, że odzyskanie Bawarii jest kluczowe dla państwa austriackiego. Z tego też powodu pod koniec swojego życia zdecydował się na podjęcie działań zmierzających do włączenia tego terytorium do Austrii. Dodatkowo ułatwiła takie działania śmierć ostatniego panującego z rodu Wittelsbachów. Jednak planom Józefa II przeciwstawiły się Prusy, które obawiały się zachwiania równowagi sił międzynarodowych. Wojna trwała krótko i zakończyła się pokojem w Cieszynie w 1779 r., który Austrii przyznawał zaledwie skrawek przygranicznego terytorium austriacko-bawarskiego. Kilka lat wcześniej granice Austrii zostały poszerzone o ziemie I zaboru: południowa część województwa krakowskiego i sandomierskiego oraz województwo ruskie. Była to powierzchnia o obszarze 83 tys. km2 z 2 mln 650 tys. ludności. Tereny te otrzymały nazwę Galicji i Lodomerii. W 1774 r. Józef II doprowadził do aneksji tureckiej dotychczas Bukowiny. Obie wymienione powyżej ziemie zostały na trwałe włączone do państwa austriackiego i doczekały roku 1918 i upadku Monarchii Habsburgów.

W 1795 r. do państwa austriackiego zostały włączone ziemie III zaboru, czyli: Małopolska pomiędzy Pilicą a Bugiem oraz część Podlasia i Mazowsza (47 tys. km2 i 1,5mln mieszkańców).

Koniec XVIII wieku to okres zmagań się państw europejskich, w tym także i Austrii z potęgą państwa francuskiego za panowania Napoleona Bonaparte. Najważniejszymi wydarzeniami, które zmieniły mapę państwa austriackiego w czasie wojen koalicji antynapoleońskiej były:

1797 r. pokój w Campo Formio - Austria zrzekła się Lombardii, uzyskując część weneckich posiadłości; zgodziła się na utratę Belgii, a cesarz Franciszek II zrzekł się na rzecz Francji wszystkich posiadłości nad Renem;

1805 r. pokój w Preszburgu - Austria zrzekła się Wenecji, Istrii i Dalmacji; Tyrol oddany niemieckim sprzymierzeńcom Napoleona; Habsburgowie zatrzymali jedynie Salzburg;

1809 r. pokój w Schönbrunn - ziemie uzyskane przez Austrię w III rozbiorze powiększyły obszar Księstwa Warszawskiego; odstąpienie Rosji okręgu tarnopolskiego; wschodnia część Tyrolu, południowa część Karyntii, cała Karina i Chorwacja na południe od rzeki Sawy przypadły Francji (wraz z utraconymi w 1805 r. Dalmacją i Istrią);

Zmiany terytorialne na korzyść państwa austriackiego przyniósł dopiero Kongres wiedeński w 1815 r. Jego postanowienia dotyczące granic państw europejskich terytorialnie powiększyły obszar Austrii. Habsburgowie utrzymali swoje panowanie nad Półwyspem Apenińskim. Okręg tarnopolski oddany Rosji w 1809 r. powrócił do Austrii (Galicji). Z Krakowa i okolic utworzono Wolne Miasto jako rzeczpospolitą, która miała pozostawać pod nadzorem trzech mocarstw - Austrii, Prus i Rosji.

W XIX wieku terytorium Austrii obejmowało: Galicję, Czechy, Śląsk, Morawy, Przedarulanię, Salzburg, Styrię, Karyntię, Tyrol Krainę, Gorycję, Triest, Dalmację, Istrię, Bukowinę oraz Węgry, z którymi związana była Chorwacja. Osobny status posiadała Bośnia i Hercegowina, które w latach 1878-1908 znajdowały się pod autsriacko-węgierskim zarządem cywilnym, a w roku 1908 r. zostały anektowane i wcielone do monarchii habsburskiej.

Rok 1918 r. przyniósł upadek monarchii austro-węgierskiej. Ogromny obszar rozpadł się, w czego wyniku powstało szereg państw narodowych: Polska, Austria, Węgry, Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, Czechosłowacja, a pozostałe ziemie wróciły do swoich poprzednich właścicieli.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
rozwój terytorialny austrii od xv do xix wieku

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozwój terytorialny Austrii od XV do XIX wieku

# data[].attributes.attachment_link.description
W XV wieku posiadłości rodu Habsburgów obejmowały większą część ówczesnej centralnej i południowej Europy. W składa państwa austriackiego wchodziły następujące ziemie: Austria, Ks. Styrii, Ks. Karyntii, Hrabstwo Tyroli, Hrabstwo Gorycji oraz Marchia Krainy, Marchia Wendyjska oraz Marchia Sanntal. W XV wieku za panowania Albrechta V doszło do powstania unii czesko-węgierskiej.

# data[].attributes.headline
Obejmując rządy w Prusach w 1740 roku, Fryderyk II Hohenzollern doskonale zdawał sobie sprawę, że czeka go jeszcze wiele pracy. Odziedziczył wprawdzie po poprzednikach silne, dobrze zorganizowane państwo, trzeba było jednak jeszcze kilku genialnych posunięć, by mogło równać się z największymi europejskimi mocarstwami.W 1740 roku Królestwo Prus było organizmem państwowym porównywalnym do innych państw Rzeszy. Budowa potęgi w oparciu o jego dotychczasowy kształt była jednak niemożliwa. Państwo pruskie nie miało bogatego w minerały terytorium, które mogło stać się podstawą industrializacji. Uprzemysłowione były tylko enklawy – niewielka część Brandenburgii, głównie stołeczny okręg berliński i Szczecin. A to właśnie przemysł ciężki był w XVIII i XIX wieku podstawą siły europejskich mocarstw, takich jak Wielka Brytania, najbardziej rozwinięte pod względem gospodarczym państwo ówczesnego świata. Jej sukces opierał się w dużej mierze na własnych pokładach węgla kamiennego i rud żelaza.Tymczasem Prusy Hohenzollernów mimo silnej władzy, skutecznych instrumentów i mechanizmów fiskalnych pozwalających na stały wpływ do budżetu z tytułu podatków i ceł, militarnego charakteru państwa, licznej armii, były zmuszone do importowania rud żelaza i stali. Brak własnych zasobów naturalnych uzależniał je od dostaw z Austrii czy Szwecji.

# data[].attributes.subject
Obejmując rządy w Prusach w 1740 roku, Fryderyk II Hohenzollern doskonale zdawał sobie sprawę, że czeka go jeszcze wiele pracy. Odziedziczył wprawdzie po poprzednikach silne, dobrze zorganizowane państwo, trzeba było jednak jeszcze kilku genialnych posunięć, by mogło równać się z największymi europejskimi mocarstwami.W 1740 roku Królestwo Prus było organizmem państwowym porównywalnym do innych państw Rzeszy. Budowa potęgi w oparciu o jego dotychczasowy kształt była jednak niemożliwa. Państwo pruskie nie miało bogatego w minerały terytorium, które mogło stać się podstawą industrializacji. Uprzemysłowione były tylko enklawy – niewielka część Brandenburgii, głównie stołeczny okręg berliński i Szczecin. A to właśnie przemysł ciężki był w XVIII i XIX wieku podstawą siły europejskich mocarstw, takich jak Wielka Brytania, najbardziej rozwinięte pod względem gospodarczym państwo ówczesnego świata. Jej sukces opierał się w dużej mierze na własnych pokładach węgla kamiennego i rud żelaza.Tymczasem Prusy Hohenzollernów mimo silnej władzy, skutecznych instrumentów i mechanizmów fiskalnych pozwalających na stały wpływ do budżetu z tytułu podatków i ceł, militarnego charakteru państwa, licznej armii, były zmuszone do importowania rud żelaza i stali. Brak własnych zasobów naturalnych uzależniał je od dostaw z Austrii czy Szwecji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O państwie brandenbursko-pruskim i o jego mocarstwowości XVIII-wiecznej mówi się, iż była ona dziełem władców tego kraju. Elektorowie Brandenburgii, a później także królowie pruscy byli, co rzadko spotykało się w ówczesnej Europie, prywatnymi właścicielami swojego państwa. Na terenie królestwa pruskiego istniały domeny królewskie i dobra. W państwie pruskim domeny przynosiły ponad połowę dochodów skarbowych. W kraju nie było wielkiej magnaterii, a tutejsza szlachta w zamian za wzmocnienie jej władzy nad chłopstwem, wyrzekła się swoich politycznych aspiracji.

Hohenzollernowie, władający Brandenburgią, byli zainteresowani objęciem swoim posiadaniem także zależnych od Polski Prus Książęcych. Okazja nadarzyła się w XVII wieki, kiedy Rzeczypospolita Polska została osłabiona przez wieloletnie wojny toczone w tym wieku ze Szwecją, Rosją, Turcją. W 1657 r. na mocy traktatów welawsko-bygdoskich Polska musiała zrezygnować ze swojej lennej zwierzchności nad Prusami Książęcymi i przyznać temu terytorium pełną suwerenność. Jednocześnie Polska wyraziła zgodę na prawo przemarszu wojsk brandenburskich przez te ziemie. Ze swojej strony Elektor brandenburski, zrezygnował z Warmii, którą przekazała mu wcześniej Szwecja. Zależność Prus Książęcych od Polski nie została całkowicie zerwana, bowiem w razie wygaśnięcia potomstwa Wielkiego Elektora w linii prostej, Prusy miały wrócić do dawnej lennej zależności od państwa polskiego.

W roku 1697 królem Polski został wybrany elektor saski - Fryderyk August, zwany Augustem Mocnym. W 1700 r. wybuchła woja północna, która doprowadziła do upadku politycznego znaczenia Szwecji. Korzystając z sytuacji, która została wytworzona w Europie w trakcie tego konfliktu oraz z zaangażowania cesarza Leopolda I w wojnę o sukcesję hiszpańską, elektor Fryderyk III koronował się na króla Prus w 1701 r. (jako Fryderyk I Wilhelm) Jego następca - Fryderyk II, przyłączył się do koalicji antyszwedzkiej i na mocy pokoju podpisanego w Sztokholmie uzyskał część Pomorza, położoną na wschód od Odry oraz miast Szczecin (1720 r.).

Hohenzollernowie stworzyli najsilniejsze państwo w Europie Środkowo-Wschodniej, które obejmował: Brandenburgię, Pomorze Tylne oraz Szczecin, Prusy Książęce. W Niemczech środkowych państwo pruskie obejmowało: księstwo Magdeburg i Halberstadt, a w północno-zachodnich - księstwa Kleve i Minden oraz hrabstwa Mark i Ravensberg. Pozostała część Pomorza, położona za zachód od Odry, przypadła Prusom po kongresie wiedeńskim (1814 r.). Tereny te odstąpiła państwu pruskiemu Szwecja.

W XVIII wieku głównym przeciwnikiem Prus stało się państwo austriackich Habsburgów. W okresie wojny siedmioletniej Fryderyk Wielki zajął Śląsk. W 1763 r. pokój zawarty w Hubertusburgu potwierdził przynależność tej ziemi do państwa Hohenzollernów.

Kolejne zdobycze terytorialne Prusom przyniosły trzy rozbiory Rzeczypospolitej Polskiej. w 1772 r. Prusy zagarnęły Warmię, która została wcielona do Prus Książęcych (odtąd zwanych Wschodnimi), Prusy Królewskie bez miasta Gdańska i Torunia (zwane odtąd Zachodnimi), a także nadnotecką część Wielkopolski i Kujaw. Po II rozbiorze Polski (1793 r.) w granicach państwa pruskiego znalazły się: Gdańsk, Toruń, Wielkopolska z Gnieznem i Poznaniem, Kujawy oraz część Mazowsza (nowy obszar określono mianem - Prus Południowych). w 1795 r. w skład państwa pruskiego weszły: ziemie na północ od Pilicy i Bugu do Niemna wraz z Warszawą. Teren tez został nazwany Nowymi Prusami Wschodnimi. Ponadto do Prus został włączony obszar na górną Wartą, tzw. Nowy Śląsk.

Mimo że w wyniku dokonanych rozbiorów państwa polskiego, Rosja zagarnęła większość terytorium dawnej Polski, to jednak pod panowaniem państw niemieckich - Austrii i Prus, znalazła się większość polskiej ludności oraz tereny, na których znajdowały się największe polskie miasta. Tym samym Prusy, podobnie zresztą jak i Austria, przestały być państwem jednolitym pod względem narodowościowym

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
rozwój terytorialny prus w xvi xviii wieku

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozwój terytorialny Prus w XVI - XVIII wieku

# data[].attributes.attachment_link.description
O państwie brandenbursko-pruskim i o jego mocarstwowości XVIII-wiecznej mówi się, iż była ona dziełem władców tego kraju. Elektorowie Brandenburgii, a później także królowie pruscy byli, co rzadko spotykało się w ówczesnej Europie, prywatnymi właścicielami swojego państwa. Na terenie królestwa pruskiego istniały domeny królewskie i dobra. W państwie pruskim domeny przynosiły ponad połowę dochodów skarbowych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W czasie swojego panowania cesarz Piotr I Wielki wprowadził w Rosji szeroko zakrojony program reform, którego celem była modernizacja kraju i społeczeństwa w oparciu o wzorce zachodnioeuropejskie, adaptowane jednak do specyficznych warunków rosyjskich. Chociaż cesarz nie zdołał zrealizować wszystkich swoich planów, lub też musiał wycofać się z najbardziej radykalnych projektów, a jego działania nie zawsze były spójne i konsekwentne, przeprowadzona przez niego modernizacja nieodwracalnie zmieniła strukturę państwa rosyjskiego i wprowadziła daleko idące zmiany w społeczeństwie kraju.

Reformy w zakresie wojskowości

Większość historyków zgodnie przypisuje Piotrowi I decydującą rolę w organizacji w Rosji nowoczesnej armii na wzór zachodni. Piotr I zaprowadził w Rosji pobór powszechny i bardziej zdecydowanie egzekwował istniejący już obowiązek służby wojskowej szlachty. Ponadto przedstawiciele szlachty mieli być dożywotnio przypisani do określonych pułków; zasada ta nie obowiązywała jedynie tych, którzy zostali włączeni do służby cywilnej oraz niezdolnych do służby wojskowej. Powszechny pobór nie objął duchowieństwa i członków kupieckich cechów. W odniesieniu do chłopów od 1715 obowiązywała zasada powoływania do wojska 1 poborowego z 75 gospodarstw. Rekruci, niezależnie od warstwy społecznej, z której się wywodzili, mieli pełnić służbę dożywotnio. Okres ten skrócono do 25 lat dopiero w ostatnim dziesięcioleciu XVIII w. Po zwiększeniu liczby rekrutów car utworzył nowe pułki, w tym elitarne regimenty gwardii, przyczynił się do upowszechniania broni skałkowej i artylerii (ciężkiej i lekkiej), jak również do używania bagnetów w ataku, a nie tylko, jak dotąd, w defensywie. Zachował odrębną organizację formacji kozackich. Car opracował także własny podręcznik zagadnień wojskowych. Piotr I utworzył również pierwszą rosyjską flotę wojenną złożoną z 48 okrętów i 787 mniejszych jednostek, na których służyło 28 tys. marynarzy. Z jego inicjatywy zaczął się rozwijać rosyjski przemysł okrętowy.

Piotr I, chociaż szanował prawo, nie widział potrzeby sprawowania władzy przy pomocy tradycyjnych organów przedstawicielskich (np. soboru ziemskiego). W 1711 utworzył zamiast nich Senat Rządzący - instytucję, która miała za zadanie nadzorować wszelkie zagadnienia związane z administracją, sądownictwem i finansami pod nieobecność cara w stolicy, a następnie na stałe. W skład senatu powołano początkowo dziewięć, a następnie dziesięć osób. Między senatem a carem pośredniczył oberprokurator.

W 1699 car przystąpił do reformy organizacji miast, by zmaksymalizować dochody państwa z podatków, a zarazem ułatwić ich pobieranie. Nowym systemem podatkowym zawiadywali kupcy, co było wzorowane na instytucjach działających w dawnej Moskwie, nie zaś na instytucjach zachodnich.

W 1708 Piotr I rozpoczął szeroko zakrojoną reformę administracyjną, dzieląc kraj na osiem guberni; następnie liczba ta wzrosła do dziewięciu, potem zaś jedenastu. W 1719 pierwotny zamysł reformy został zasadniczo zmieniony - car podzielił kraj na 50 guberni, które z kolei dzieliły się na ujezdy (powiaty) kierowane przez komisarzy. Przy każdym z gubernatorów miała działać kilkuosobowa rada, której członków miała wybierać miejscowa szlachta. W jej gestii miał pozostawać także wybór komisarzy. Piotr I zamierzał także podzielić władzę lokalną na sądowniczą i administracyjną. Ten aspekt reformy nie został jednak nigdy zrealizowany.

Po 1717 Piotr I przystąpił do likwidacji systemu prikazów, zastępując je kolegiami (nie wszystkie prikazy jednak zostały równocześnie zamknięte i obydwie instytucje przez pewien czas funkcjonowały równolegle). W pierwszej kolejności powstały kolegia spraw zagranicznych, wojny, floty, wydatków państwowych, dochodów państwowych, sprawiedliwości, kontroli i nadzoru finansowego oraz handlu i wytwórczości. W drugiej kolejności utworzono także kolegia górnictwa, majątków ziemskich i organizacji miast. Do udziału w kolegiach car zapraszał początkowo ekspertów spoza Rosji, chociaż nie mogli oni obejmować funkcji przewodniczących kolegiów. Instytucja kolegiów była wzorowana na wzorcach szwedzkich.

Między rokiem 1720 a 1721 Piotr I powrócił do zagadnień związanych z samorządem lokalnym, jednak próba ożywienia działalności mieszczaństwa i lokalnych inicjatyw nie spotkała się z większym odzewem. W 1727 car ostatecznie wycofał się z forsowania reformy samorządu lokalnego, przekonawszy się także o braku odpowiednich kadr do jej wdrażania. Odrębne działania Piotr I prowadził w celu silniejszego związania z Rosją terytoriów pogranicznych, w tym Ukrainy i Donu. W edykcie z 1714 zalecał sprowadzanie urzędników rosyjskich na Ukrainę i zachęcanie rosyjskich osadników do osiedlania się w regionie, by stworzyć mieszankę ludności. Inspiracją dla Piotra I była w tym wypadku polityka angielska w Szkocji, Irlandii i Walii.

Odrębne działania Piotra I dotyczyły organizacji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Po śmierci patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Adriana w 1700 car nie pozwolił na wybór jego następcy, a jedynie wyznaczył metropolitę riazańskiego Stefana na locum tenens Patriarchatu. W 1721 wydany został Duchowy regulamin, którego głównym autorem był arcybiskup pskowski Teofan (Prokopowicz). W myśl postanowień tekstu najwyższym organem cerkiewnym stał się Świątobliwy Synod Rządzący, w skład którego wchodziło dwunastu duchownych; przewodniczył mu jednak świecki urzędnik - oberprokurator. Formalnie rozwiązanie takie nie dawało carowi żadnych szczególnych uprawnień przy kontrolowaniu Kościoła, de facto jednak, dzięki wprowadzeniu urzędu oberprokuratora, pozwalało państwu jeszcze ściślej nadzorować działalność Cerkwi. Odrębne działania cara ukierunkowane były na przejęcie przez państwo części dóbr cerkiewnych, w szczególności tych należących do monasterów; Piotr I miał bowiem niskie mniemanie o mnichach i ich aktywności.

Finanse Rosji miały zasadniczy wpływ na poczynania Piotra I. Brak funduszy sprawił, że car kilkakrotnie podnosił podatki, wprowadzając nowe opłaty i poszerzając monopol państwa na wytwarzanie określonych towarów (m.in. papieru tłoczonego czy trumien dębowych). W 1718 Piotr Wielki zastąpił podymne i poradlne podatkiem pogłównym. W porównaniu ze starszymi obciążeniami nowa forma opodatkowania okazała się znacznie poważniejsza dla uboższej ludności Rosji. Stawkę podatku ustalono na 70-80 kopiejek od chłopa pańszczyźnianego oraz 1 rubel 20 kopiejek od chłopa państwowego lub mieszczanina. W celu jednoznacznego opracowania rejestru osób objętych podatkiem w latach 1718-1722 w Rosji odbył się niepełny spis ludności.

Piotr Wielki dążył do rozwoju gospodarki rosyjskiej. Początkowo interesował się głównie tymi jej gałęziami, których sprawne funkcjonowanie miało bezpośredni wpływ na siłę militarną Rosji, z czasem jednak zainteresował się także rosyjskim eksportem i starał się ożywić przedsiębiorczość. Państwo także miało stymulować gospodarkę w myśl koncepcji merkantylizmu. W czasach panowania Piotra I znacznie rozwinęły się metalurgia i górnictwo Rosji, od podstaw stworzony został przemysł tekstylny. Powstały pierwsze fabryki porcelany i szkła. Różne relacje wskazują, iż do śmierci cara w Rosji powstało od 200 do 250 nowych zakładów.

Dążąc do wymuszenia na szlachcie stałej służby na rzecz państwa, Piotr I dbał, by młodzieńcy z tej warstwy społecznej (najpóźniej w wieku szesnastu lat) byli przydzielani, wedle zdolności, do służby wojskowej lub cywilnej i by pozostawali w tej służbie przez całe życie. W 1722 car wydał tabelę rang, która ustalała hierarchię urzędów wojskowych, cywilnych i dworskich. Czternaście rang otrzymało szumne, zapożyczone z języków obcych nazwy. System rang obowiązywał z niewielkimi modyfikacjami do upadku caratu w Rosji. Piotr I pragnął, by uzyskiwanie kolejnych rang wynikało wyłącznie z prawdziwych, oddanych państwu usług, a nie czynników pozamerytorycznych. Uzyskanie rangi ósmej cywilnej lub dwunastej wojskowej gwarantowało dziedziczne szlachectwo dla osób, które nie posiadały go wcześniej.

Z wprowadzeniem tabeli rang wiązała się reforma prawa spadkowego w 1714, na mocy której właściciel majątku mógł przekazać go w testamencie tylko jednej osobie, zaś w razie braku ostatniej woli całość dziedziczył najstarszy syn. Potomkowie, którzy nie otrzymali po rodzicach żadnych dóbr, mieli z konieczności wstępować do wojska lub służby cywilnej. Już jednak w 1731 caryca musiała anulować opisane regulacje, które okazały się niemożliwe do skutecznego egzekwowania.

Zamysł Piotra I, by promować w służbie państwowej najbardziej oddane i utalentowane jednostki, nie był realizowany przez kolejnych władców Rosji. Szlachta okazała się warstwą hermetyczną, ponadto już za bezpośrednich następców Piotra I jej przedstawiciele zaczęli uchylać się od nałożonych na nich zobowiązań.

Reformy w sferze kultury i oświaty

Piotr Wielki wprowadził w kulturze rosyjskiej znaczące zmiany, czerpiące inspirację z kultury zachodniej. Upowszechniał w Rosji stroje zachodnie, mimo oporu społecznego propagował obyczaje i maniery europejskie. Zreformował alfabet, wprowadzając grażdankę w miejsce alfabetu cerkiewnosłowiańskiego, zmienił rachubę czasu (rok zaczynał się w styczniu, nie zaś razem z rokiem liturgicznym Cerkwi). Pragnąc zapewnić urzędnikom państwowym minimum wykształcenia, Piotr I opowiadał się za tworzeniem wyższych szkół kształcących ekspertów w różnych dyscyplinach wiedzy. Planował wprowadzenie obowiązku szkolnego, czego jednak nigdy nie osiągnął, jak również otwarcie Akademii Nauk, co nastąpiło dopiero po jego śmierci.

# data[].attributes.attachment_link.description
W czasie swojego panowania cesarz Piotr I Wielki wprowadził w Rosji szeroko zakrojony program reform, którego celem była modernizacja kraju i społeczeństwa w oparciu o wzorce zachodnioeuropejskie, adaptowane jednak do specyficznych warunków rosyjskich.

# data[].attributes.body
Absolutyzm oświecony-odmiana absolutyzmu, w którym władca daje poddanym pewne swobody, jednak wciąż zachowując pełnię władzy. Monarcha głosi , że jego władza pochodzi nie tylko od Boga, a
celem sprawowania jego władzy jest troska o dobro poddanych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Monarchia Habsburgów, imperium Habsburgów, pot. i skrótowo Austria - nieoficjalne nazwy stosowane na państwa pozostające w unii personalnej (później realnej), których władcy pochodzili z dynastii Habsburgów i których każdy panujący przedstawiciel był jednocześnie m.in. arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im krajów i terytoriów. Związek istniał w latach 1526-1804. Część państw monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Habsburgowie zawładnęli dla siebie także tron Świętego Cesarza Rzymskiego. Państwa monarchii Habsburgów zostały zjednoczone w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.

Wraz z abdykacją cesarza Karola V w 1556 dynastia podzieliła się na dwie główne linie. Hiszpańską (zob. Hiszpania Habsburgów) zapoczątkował Filip II, syn cesarza, który w 1580 objął także tron portugalski i linię austriacką zapoczątkowaną przez Ferdynanda I ( 1503- 1564). To właśnie objęcie przez niego tronu uznaje się za początek monarchii Habsburgów. Związany jest z przejęciem władzy w Czechach i na Węgrzech przez Ferdynanda I Habsburga, po śmierci Ludwika II Jagiellończyka i utworzeniem tym samym zwartego terytorium połączonego jedynie osobą władcy.

W czasie panowania Ferdynanda II podczas wojny trzydziestoletniej Habsburgowie przejściowo utracili tron czeski (wybrano tam na króla Fryderyka V, elektora Palatynatu - tzw. „król zimowy" 1619/ 1620) i węgierski ( 1619- 1621 wybrano królem księcia Siedmiogrodu Gabora Bethlena). Pacyfikacja Czech w 1621. ( Bitwa na Białej Górze) pozwoliła cesarzowi Ferdynandowi na wprowadzenie tam monarchii dziedzicznej w 1627: odtąd Habsburgowie nie musieli już ubiegać się o zgodę sejmu szlacheckiego na dziedziczenie korony. W 1687, podczas wielkiej wojny z Turkami, Habsburgowie uzyskali także od sejmu węgierskiego gwarancję dziedziczenia. W toku tego samego konfliktu, w 1690 wojska austriackie opanowały Siedmiogród, a syn cesarza Leopolda I, Józef I, został tamtejszym wielkim księciem. W 1697 zwycięstwo nad Turkami pod Zentą pozwoliło Habsburgom opanować całe Węgry.

Jednocześnie Habsburgowie austriaccy ponieśli klęskę w próbach unifikacji Rzeszy Niemieckiej i zacieśnienia kontroli cesarskiej nad książętami niemieckimi. Wprawdzie przewaga katolików w kolegium elektorskim zapewniała władcom Austrii każdorazowo wybór na cesarski tron, ale po przegranej wojnie trzydziestoletniej cesarz Ferdynand III w traktacie westfalskim ( 1648) musiał uznać nawet prawo książąt do prowadzenia własnej polityki zagranicznej i pogodzić się z ingerencją obcych mocarstw w wewnętrzne sprawy Rzeszy ( Francja, Szwecja). Od tej pory tytuł cesarski dawał Habsburgom głównie prestiż: byli, honorowo, pierwszymi spośród chrześcijańskich władców.

Wobec kryzysu dynastii (brak męskich potomków) cesarz Karol VI ogłosił w 1713 tzw. sankcję pragmatyczną. Według jej postanowień w przypadku wygaśnięcia linii męskiej rodu, wszystkie kraje dziedziczy linia żeńska, tj. najbliższa krewna ostatniego z rodu. Postanowienia te weszły w życie w 1740, gdy zmarł Karol VI. Ostatnią przedstawicielką tej linii, jak i całego rodu, była córka cesarza i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbeutel, późniejsza władczyni Austrii, Czech i Węgier Maria Teresa ( 1717- 1780). Razem z mężem Franciszkiem I Lotaryńskim, którego w Niemczech wybrano na cesarza rzymskiego, stali się założycielami nowej Dynastii Habsbursko-Lotaryńskiej. Panowała ona w Austrii, Czechach i na Węgrzech aż do 1918.

Ziemie Monarchii Habsburgów

Granice ziem należących do austriackich Habsburgów zmieniały się nad wyraz często. Na przestrzeni dziejów do ziem tych należą

Bibliografia

Prof. Walter Kleindel: Die Chronik Österreichs. Chronik Verlag.

Erich Zöllner: Geschichte Österreichs. Von den Anfängen bis zur Gegenwart. Verlag für Geschichte und Politik, ​ISBN 3-7028-0222-3 ​.

Ernst Bruckmüller: Sozialgeschichte Österreichs. Verlag Herold, ​ISBN 3-7008-0283-8 ​.

Karl Vocelka: Geschichte Österreichs (Kultur - Gesellschaft - Politik). Verlag Styria, Graz/Wien/Köln 2002, ​ISBN 3-453-21622-9 ​.

Richard und Maria Bamberger, Ernst Bruckmüller, Karl Gutkas (Hrsg.): Österreich-Lexikon. Verlagsgemeinschaft Österreich-Lexikon, ​ISBN 3-9500438-0-2 ​.

Manfred Scheuch: Österreich im 20. Jahrhundert (Von der Monarchie zur Zweiten Republik). Verlag Christian Brandstätter, ​ISBN 3-85498-029-9 ​.

Stephan Vajda: Felix Austria (Eine Geschichte Österreichs). Ueberreuter.

Herwig Wolfram (Hrsg.): Österreichische Geschichte. Wien 1994 ff.:

Bis 15 v. Chr.: Otto H. Urban: Der lange Weg zur Geschichte. Die Urgeschichte Österreichs. Wien 2000.

15 v. Chr.-378 n. Chr.: Verena Gassner, Sonja Jilek, Sabine Ladstätter: Am Rande des Reiches. Die Römer in Österreich. Wien 2002.

378-907: Herwig Wolfram: Grenzen und Räume. Geschichte Österreichs vor seiner Entstehung. Wien 1995.

907-1156: Karl Brunner: Herzogtümer und Marken. Vom Ungarnsturm bis ins 12. Jahrhundert. Wien 1994.

1122-1278: Heinz Dopsch, Karl Brunner, Maximilian Weltin: Die Länder und das Reich. Der Ostalpenraum im Mittelalter. Wien 1999.

1278-1411: Alois Niederstätter: Die Herrschaft Österreich. Fürst und Land im Spätmittelalter. Wien 2001.

1400-1522: Alois Niederstätter: Das Jahrhundert der Mitte. An der Wende vom Mittelalter zur Neuzeit. Wien 1996.

1522-1699: Thomas Winkelbauer: Ständefreiheit und Fürstenmacht. Länder und Untertanen des Hauses Habsburg im konfessionellen Zeitalter. 2 Teilbände, Wien 2003.

1699-1815: Karl Vocelka: Glanz und Untergang der höfischen Welt. Repräsentation, Reform und Reaktion im habsburgischen Vielvölkerstaat. Wien 2001.

1804-1914: Helmut Rumpler: Eine Chance für Mitteleuropa. Bürgerliche Emanzipation und Staatsverfall in der Habsburgermonarchie. Wien 1997.

1890-1990: Ernst Hanisch: Der lange Schatten des Staates. Österreichische Gesellschaftsgeschichte im 20. Jahrhundert. Wien 1994.

Roman Sandgruber: Ökonomie und Politik. Österreichische Wirtschaftsgeschichte vom Mittelalter bis zur Gegenwart. Wien 1995.

Rudolf Leeb, Maximilian Liebmann, Georg Scheibelreiter, Peter Tropper: Geschichte des Christentums in Österreich. Von der Spätantike bis zur Gegenwart. Wien 2003.

# data[].attributes.attachment_link.description
Monarchia Habsburgów, imperium Habsburgów, pot. i skrótowo Austria - nieoficjalne nazwy stosowane na państwa pozostające w unii personalnej (później realnej), których władcy pochodzili z dynastii Habsburgów i których każdy panujący przedstawiciel był jednocześnie m.in. arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im krajów i terytoriów. Związek istniał w latach 1526-1804.