# data[].attributes.body
Sodom ve Gomore, Yaratılış kitabında bahsedilen düzlükteki beş şehirden ikisidir ve Elam'ın hükümdarı Kedorlaomer'e başkaldıran şehirlerdendir. İbrahimî dinlerde, Sodom ve Gomore, Tanrı tarafından kötülükleri nedeniyle yok edilen iki şehirdir. Hikayeleri, Tanrı'nın öfkesinin insanın günahı tarafından tetiklenmiş olduğu temelinde, Yaratılış tufanı anlatısıyla paralellik gösterir. Peygamberlerde ve Yeni Ahit'te insan kötülüğü ve ilahi cezanın sembolleri olarak sıkça bahsedilirler ve Kur'an da iki şehirle ilgili bir hikaye içerir:

Tevrat’a (Eski Ahit) göre, Sodom ve Gomore’nın halkı çok kötüydü ve günahları çok ağırdı. Tanrı, bu şehirlerdeki kötülüğü araştırmak için iki meleği, misafir olarak gönderir. Şehir halkının meleklere yönelik düşmanca ve ahlaksız teklifleri, Tanrı’nın bu şehirleri yıkma kararını pekiştirir.

İncil’de (Yeni Ahit) Sodom ve Gomore, ahlaksızlık ve Tanrı’nın yargısına karşı gelenlerin sonu olarak örnek gösterilir.

Kur’an’da ise, Lut kavmi Sodom ve Gomore’nin halkı olarak kabul edilir, ve ahlaksız davranışları ile eleştirilir. Lut, halkını bu davranışları bırakmaları için uyarır, fakat onlar uyarıları reddeder ve sonunda Tanrı tarafından silinirler.

# data[].attributes.headline
Y.K. Karaosmanoğlu, "Sodom ve Gomore", Sayfa 9

# data[].attributes.subject
Y.K. Karaosmanoğlu, "Sodom ve Gomore", Sayfa 9

# data[].attributes.body
Sodom ve Gomore, Tevrat'tan aldığımız bilgiye göre Lüt ve İbrahim devrinde, Filistin diyarının türlü ahlâk bozukluklarıyla Tanrı'nın gazabına uğramış iki büyük şehridir ve "Tekvin"in on sekizinci bölümünde onların bahsi şöyle geçer:

"Ve Rab, Sodom ve Gomore'nin feryad çoğalıp onların günahı pek büyük olduğu için şimdi yere inip bana gelen feryada göre hareket edip etmediklerini göreyim, etmediler ise bileyim, dedi. O zaman İbrahim yaklaşıp iyileri de kötülerle beraber helak edecek misin? Belki şehrin içinde elli altmış iyi kimse bulunur. İmdi elli altmış iyi için o mahalli affetmeyip de helak eder misin? Hâşâ ki sen iyi ile kötüyü bir arada öldüresin."

İşte, İstanbul düşman işgali altında iken romanın yazarına böyle görünmüştü.

# data[].attributes.body
1) Ahlaksızlık ve Cinsel Sapkınlık

Sodom ve Gomore halkının cinsel ahlaksızlıkları, özellikle de aynı cinsiyetten kişiler arasındaki ilişkiler, dönemin dini metinlerinde sıkça vurgulanan başlıca günah olarak belirtilir.

2) Misafirperverliğe Aykırı Davranışlar

Misafirperverlik eski zamanlardan bu yana kutsal bir erdem olarak kabul edilirken, Sodom ve Gomora halkının Tanrı’nın gönderdiği meleklere karşı gösterdiği düşmanca ve saygısız tavır, Tanrı’nın gazabını çeken bir diğer önemli faktördür.

3) Kötülük ve Günahkar Yaşam Tarzı

Bu şehirlerde yaşayanların sadece cinsel sapkınlıklarla değil, aynı zamanda genel olarak günahkar ve kötü bir yaşam tarzı sürdürdükleri, adaletsizlik, bencillik ve diğer ahlaksız davranışlarla dolu bir toplum oldukları belirtilir.

Bu nedenlerle beraber, Tanrı, Sodom ve Gomore’yı yok etme kararı alır. Bu yıkım, dini metinlerde Tanrı’nın adaletinin ve ahlaki bozulmanın sonuçlarının bir göstergesi olarak sunulur. Sodom ve Gomore’nin yıkımı, ahlaki değerlere bağlı kalmanın ve Tanrı’nın yasalarına itaat etmenin önemini vurgulayan bir ders olarak kabul edilir.

# data[].attributes.body
Aralarında asırlarca fark olmasına rağmen Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Sodom ve Gomore" eserinde İstanbul'un işgal zamanlarında da tıpkı Sodom ve Gomore şehirleri gibi ahlaki ve sosyal bozulmanın konusu yer alır.

Hadi bir bakalım bu uzaktan birbirinden alakasız iki şehrin korkutucu benzerliklerine:

# data[].attributes.body
Karaosmanoğlu, İstanbul’un işgal altındaki dönemini, ahlaki değerlerin yitirildiği, yozlaşma ve sapkınlıkların arttığı bir zaman olarak tasvir eder. Bu, Sodom ve Gomora’nın ahlaksızlık ve günahkar yaşam tarzları ile benzerlik gösterir.

"Bu Leyla birisiyle nişanlı değil miydi? Hani gözleri daima garip bir ateşle parlayan, uzun kirpikli bi genç var. İsmi ne idi bakayım?...Ha, Necdet, Necdet bey işte, zannedersem bu onun nişanlısı olucak."(Karaosmanoğlu, 51)

"Ve işte Azize Hanım’a bahsettikleri tanışma büfenin başında oldu. Gerçi Captain Marlow Atıf Bey’in Azize Hanım’m kocası olduğunu öğrenince hassasiyetinin tazeliğini bir parça kaybeder gibi oldu ama, bu hali çok sürmedi; zira Atıf Bey, Marlow’a lazım gelen işaretlerin hepsini vermişti ve o andan başlayarak İngiliz delikanlısı tatlı bir vaat almış olanlar gibi gizli bir sevinç içindeydi."(Karaosmanoğlu, 150)

"Hele o delikanlı... O tunçtan bir genç Tanrı heykelidir. Esmer ve parlak derisinin üzerinden hiç durmaksızın birer billûr damlası gibi akan o berrak, o iri ter tanelerini niçin birer birer yutmadım? Daima gözlerinin üstüne doğru dökülen gür ve siyah saçlarını abanoz siperliği altında bana bakarken bütün irademi kaybediyordum, eriyordum..." (Karaosmanoğlu, 48)

# data[].attributes.headline
2 - Yabancıların Etkisi ve Kültürel Çatışma - Alaz

# data[].attributes.subject
2 - Yabancıların Etkisi ve Kültürel Çatışma - Alaz

# data[].attributes.body
İstanbul, işgal güçleri tarafından kontrol altına alındığında, şehirde birçok yabancı asker ve sivil bulunmaktaydı. Bu durum, yerel halk ile işgalci güçler arasında kültürel ve sosyal çatışmalara yol açtı. Sodom ve Gomore’de de, yabancılara karşı düşmanca tutumlar ve misafirperverlikten uzak davranışlar, Tanrı’nın gazabını çeken sebeplerdendi.

"Nermin’e mektep arkadaşlarından birisi şu haberi verdi: Major Will Yeniköy’de bir yalı tutmuş; bu yalıyı acayip ve zengin eşyalarla, biblolarla, tablolarla döşetmiş, dayatmış ve mayısın birinci günü bunun açılış törenini yapacakmış. En az iki yüz kişi davet etmiş, bu davetliler iki kısım imiş, bir gündüz için, bir akşam için... Akşam enikonu bir balo olacakmış. Gündüz de yarı resmî bir toplantı... Bu haberi alır almaz Nermin’in benzi attı. Onlar, ne gündüze, ne geceye davetliydiler."(Karaosmanoğlu, 90)

"Miss Fanny Moore, herkesi hayrete düşüren bu fikrî cüretinin verdiği gurur ve azametle çayım yudum yudum içerek nazariyelerini daha ziyade derinleştirmeye ve açmaya başladı"(Karaosmanoğlu, 59)

# data[].attributes.body
İşgal altındaki İstanbul'da işgalcilerin ve halkın bir kısmının yaşadığı ahlak yoksunu yaşam tarzı, adaletsizliklere, haksızlıklara ve zulüme yol açmış, vatanseverlere de İstanbul'da yaşamayı işkence haline getirmiştir. Bu nedenle Sodom ve Gomore’nin günahkarlık ve adaletsizliğe batmış toplumlarıyla paralellik gösterir.

"Bütün bu hakaretleri biz kanıksadık, fakat senin gibi cevheri bozulmamışları bu lağıma sokmak bir cinayetti; nasılsa oldu. Affet!.."(Karaosmanoğlu, 77)

"Düşününüz, beni düelloya davet ediyor. Beni, beni...Captain Jackson Reed'i... Bu hatıra gelir şey mi? Demek ki beni kendisiyle eşit sayıyor. Hah, hah; bu ne cüret, bu ne cüret!" (Karaosmanoğlu, 136)

"İki bacağı kesilmiş bir Türk askeri kendisine sığınacak tenha bir köşe bulmak için kalabalığın içinde bin zahmetle sürünerek tramvayın ön sahanlığına geçmeğe çalışıyor. ... Kız, gülerek açılan yere doğru yürürken kısık bir feryat koptu... Kız iskarpinlerinin sivri topuklarıyla bunun tek dayanağı olan ellerinden birine basmıştı....

— Ne acayip! -diye söylendi-. Bu haldeki adam da tramvaya biner mi?" (Karaosmanoğlu, 257-258)

# data[].attributes.body
Sodom ve Gomore - Yakup Kadri Karaosmanoğlu

DALL-E AI Image Generation Tool

Yaratılış 19:1·28

Hezekiel 16:49–50

Kuran 26:168

“Sodom and Gomorrah Does Not Condemn Homosexuality.” The Reformation Project, https://reformationproject.org/case/sodom-and-gomorrah/.

ÜNSER, Halil  İbrahim. “Türk Edebiyatında Siyasi Roman.” Microsoft Word - Turk Edebiyatında Siyasi Roman (1890-1940) 28.2.19 , İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, 2019, http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60656.pdf. Accessed 2024.

Göncü, Müge. “BİR VİCDAN MUHASEBESİ: SODOM VE GOMORE.” Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2023, pp. 657–662, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3022897. Accessed 2024.

# data[].attributes.body
Sodom ve Gomore İncil'de geçen ve tanrının ahlaksızlık ve sapıklıkları yüzünden cezalandırdığı iki şehirdir. Karaosmanoğlu, Sodom ve Gomore'yi işgal yıllarında İstanbul'daki zengin kesimin ahlaklarını yitirmeleri ve sapkınlığa yönelmelerinden İstanbul'la özdeşleştirir ve bu yüzden o iki şehrin ismini romana koyar.