# data[].attributes.headline
Νύχτα, Απρίλιος 1826 Σ

# data[].attributes.body
Νύχτα, Απρίλιος 1826 Σήμερα δεν ξέρω αν θα βγάλω τη νύχτα. Το στομάχι μου έχει γίνει ένας κόμπος και το κεφάλι μου γυρίζει από την πείνα. Φτάσαμε στο σημείο να τρώμε ό,τι βρούμε, ακόμα και δέρματα, για να ξεγελάσουμε τον θάνατο. Κοιτάζω τους φίλους μου στις ντάπιες· μοιάζουν με ζωντανούς νεκρούς. Τα μάτια τους είναι μαύρα, βαθουλωμένα, γεμάτα απόγνωση. Η απόγνωση είναι πιο βαριά και από τις μπάλες των κανονιών. Είδα σήμερα τον καπετάνιο μας να δακρύζει κρυφά. Αν λυγίζουν αυτοί οι γίγαντες, τι ελπίδα έχουμε εμείς; Το τουφέκι μου ζυγίζει πια τόνους, δεν μου βαστούν τα χέρια ούτε να το καθαρίσω. Οι εχθροί είναι εκεί έξω, χιλιάδες, και μας κοιτούν να λιώνουμε. Και το χειρότερο είναι ο καιρός. Άνοιξη! Μοσχοβολάει ο τόπος έξω από τα τείχη, τα δέντρα πράσινισαν και η λιμνοθάλασσα λάμπει στο φως. Γιατί να είναι όλα τόσο όμορφα τώρα που τελειώνουν όλα; Είναι σα να μας φωνάζει η ζωή «ζήστε!», αλλά εμείς δεν έχουμε πια άλλη επιλογή από το να μείνουμε ελεύθεροι μέχρι το τέλος. Η ησυχία απόψε με τρομάζει. Κάτι πρόκειται να συμβεί. Ο Θεός ας μας βοηθήσει όλους.

# data[].attributes.headline
Ιωάννα Ιωακειμοπούλου

# data[].attributes.subject
Ιωάννα Ιωακειμοπούλου

# data[].attributes.body
Νύχτα, Απριλίος 1826

Σήμερα μπορεί να ήταν μία από τις δυσκολοτερες ημέρες. Δεν ξέρω πόσες μέρες είμαστε εδώ. Ο χρόνος περνά αργά και καθε μέρα είναι όλο και χειρότερη. Είμαστε όλο την ώρα σε ετοιμότητα μήπως και γίνει επίθεση από τον εχθρό. Η πείνα είναι ατελείωτη, μοιραζόμαστε ότι έντομα βρούμε αλλά και πάλι δεν βοηθάει καθόλου. Νερό δεν υπάρχει πουθενα. Η ζωή μας έχει αλλάξει. Το τουφέκι μου έχει γίνει ασήκωτο, δεν έχω την δύναμη να το σηκώσω. Τα χέρια μου είναι σκισμένα, αλλά δεν θέλω να τα παρατήσω. Οι σκέψεις μου συχνά ταξιδεύουν στο σπίτι μου. Θυμάμαι την οικογένεια μου κια τις ήσυχες μέρες πριν αρχίσει όλο αυτό. Θέλω να ελπίζω ότι θα τους ξαναδώ και πως κάποτε θα ξαναζησουμε ελεύθεροι. Από την αλλη είναι και άνοιξη. Είναι σαν να μας προκαλεί να ζήσουμε. Μας δείχνει όλα τα όμορφα ανθή της και όλες τις όμορφιες που υπάρχουν. Είναι όλα τόσο όμορφα. Γιατί να μην μπορούμε να τα ζήσουμε όλα αυτά ελεύθεροι; Φοβάμαι για το τι μπορεί να γίνει αυριο. Εύχομαι να μας ξεμερωσει μια καλύτερη μέρα.

# data[].attributes.headline
Σελίδα Ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη 

# data[].attributes.subject
Σελίδα Ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη 

# data[].attributes.body
18 Μαρτίου 1825

Σήμερα ξύπνησα πολύ κουρασμένος. Η πείνα έχει φτάσει τόσο βαθιά μέσα μου που δεν νιώθω καν το στομάχι μου. Στην αρχή πονούσα, τώρα απλώς νιώθω άδειος. Δεν έχουμε σχεδόν καθόλου φαγητό και οι μέρες περνούν όλες ίδιες. Γύρω μας η φύση είναι όμορφη. Τα λουλούδια ανθίζουν και ο καιρός είναι καλός, αλλά αυτό μας κάνει να νιώθουμε χειρότερα. Είναι σαν να μας κοροϊδεύει. Οι εχθροί συνεχίζουν να μας πολιορκούν και δεν ξέρουμε πόσο ακόμα θα αντέξουμε. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν μιλά για παράδοση. Βλέπω ανθρώπους εξαντλημένους, αλλά περήφανους. Φοβάμαι κι εγώ, όμως δεν θέλω να το δείξω. Θέλω να μείνω δυνατός. Η ελευθερία είναι πιο σημαντική από το φαγητό και τη ζωή. Θα αντέξουμε όσο μπορούμε!

# data[].attributes.headline
Λέντζιου Μαρία

# data[].attributes.subject
Λέντζιου Μαρία

# data[].attributes.body
Σήμερα η μέρα ήταν δύσκολη. Ο ήλιος έλαμπε λίγο, αλλά ο αέρας ήταν κρύος και η πόλη μας είναι κλεισμένη από τους εχθρούς. Τα κανόνια ακούγονται συνέχεια και μας φοβίζουν, αλλά μας θυμίζουν ότι πρέπει να μείνουμε δυνατοί.

Το φαγητό μας τελειώνει γρήγορα. Το ψωμί είναι λίγο και τα παιδιά πεινάνε. Προσπαθούν να παίξουν, αλλά είναι σοβαρά και σιωπηλά.

Η φύση γύρω μας παράξενη. Ο ήλιος χτυπάει στα χαλασμένα σπίτια και τα κάνει να φαίνονται χρυσά. Το νερό του ποταμού κινείται ήρεμα , σαν να μην ξέρει τι γίνεται εδώ. Η θάλασσα μακριά φαίνεται όμορφη και μας θυμίζει την ελευθερία που θέλουμε.

κοιτάζω γύρω μου τους ανθρώπους. Κάποιοι κουράζονταικαι κλαίνε μέσα τους, άλλοι βοηθάνε ο ένας τον άλλον και δεν χάνουν την ελπίδα. Όλοι μας ζούμε με φόβο, αλλά και με μια μικρή δύναμη μέσα μας που μας κρατάει ζωντανούς.

Νιώθω λύπη και φόβο, αλλά και δύναμη. Κάτι μέσα μου λέει να μην λυγίσω. Αν η πόλη χαθεί, θέλω να φύγουμε με αξιοπρέπεια. Γράφω αυτά για να θυμάμαι την καρδιά μας, την ελπίδα μας και τη δύναμη που μας δίνει η φύση ακόμα και στις δύσκολες μέρες.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
 πολιορκία του μεσολογγι

# data[].attributes.headline
Θοδωρής Μπαλτατζής

# data[].attributes.subject
Θοδωρής Μπαλτατζής

# data[].attributes.body
2 Απριλίου 1826

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Η νύχτα είναι βαριά και σιωπηλή. Τα χέρια μου τρέμουν καθώς γράφω. Δεν ξέρω αν είναι από το κρύο, την πείνα ή τον φόβο. Κάθε μέρα χάνουμε κι έναν άνθρωπο κι όμως συνεχίζουμε. Το σώμα μας λύγισε όμως η ψυχή μας παραμένει δυνατή. Δεν μας φοβίζει τίποτα παρά μόνο η ιδέα της σκλαβιάς.

Τώρα που μπήκε ο Απρίλης ο πόλεμος έγινε πιο δύσκολος. Η φύση οργιάζει και μας βάζει σε πειρασμό. Τα λουλούδια μοσχοβολούν και η ζωή μάς φωνάζει να την ακολουθήσουμε. Σήμερα ο ήλιος έλαμπε κι εγώ ένιωσα την καρδιά μου να σπάει. Γιατί να είναι τόσο όμορφος ο κόσμος όταν εμείς μαραζώνουμε; Για μια στιγμή ζήλεψα τα πουλιά που πετούν ελεύθερα. Έκλαψα κρυφά αλλά είμαι άνθρωπος και λυγίζω και μέσα στα δάκρυα ξαναβρήκα την δύναμη. Προτιμώ να πονέσω, να χαθώ, παρά να ζήσω χωρίς τιμή.

Δεν θα κάνω πίσω! Η ζωή χωρίς ελευθερία δεν έχει αξία! Προτιμώ να αγωνιστώ μέχρι το τέλος παρά να παραδοθώ. Μπορεί να είμαι πολιορκημένος, όμως μέσα μου νιώθω ελεύθερος. Και αυτό είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να μου πάρει!

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
ελευθεροι πολιορκημενοι

# data[].attributes.headline
Απρίλιος 1826Ακ

# data[].attributes.body
Απρίλιος 1826

Ακόμα μία μέρα που περνάει με μεγάλη δυσκολία, φαίνεται ατελείωτη, λόγω της πείνας που μας θερίζει και της αγωνίας που μας κυριεύει.Το φαγητό και το νερό έχουν τελειώσει και εμείς προσπαθούμε να ξεγελάσουμε την πείνα μας με ότι έχει απομείνει, μοιραζόμαστε το λιγοστό ψωμί και τις σταγόνες νερου. Δεν παραπονιόμαστε όμως, προσπαθούμε να αντέξουμε και ονειρευόμαστε την ελευθερία.

Αναπολώ την ζωή έξω απο τα τείχη και σκέφτομαι τις ήσυχες μέρες με την οικογένεια μου και αναρωτιέμαι αν θα τις ξαναζήσω.Με πιάνουν τα κλάματα αλλά προσπαθώ να αντέξω και να μην δείξω τον φόβο μου.

Τώρα που μπήκε η άνοιξη και όλα γύρω είναι ανθισμένα και καταπράσινα, νιώθω πως δεν πρέπει να σταματήσουμε. Πρέπει να αντέξουμε, να υψώσουμε το ανάστημα μας και να αντισταθούμε.

Η ελευθερία είναι το πιο πολύτιμο αγαθό της ζωής και αξίζει να αγωνιστούμε γι΄αυτό μέχρι τέλους. Μπορεί το σώμα μου να πονάει αλλά η ψυχή μου παραμένει ελεύθερη.

Θα αντισταθούμε όλοι μαζί μέχρι τέλους, ενωμένοι και ας μας βοηθήσει ο θεός.

# data[].attributes.headline
Τζώτζης Αναστάσιος 

# data[].attributes.subject
Τζώτζης Αναστάσιος 

# data[].attributes.body
12 Μαρτίου 1826.

Άλλη μια φορά βλέπω τον ήλιο να ξεπροβάλει στον ορίζοντα. Ο αέρας χτυπάει τα μαλλιά μου και εγώ στέκομαι άλλη μια μέρα, στην άκρη του τείχους και μετράω τα εχθρικά κανόνια. Πάλι σήμερα δεν κοιμήθηκα, τρίτη μέρα συνεχόμενη. Η αυπνία αρχίζει να είναι ακόμα ένα πρόβλημα. Κλεισμένοι πλέον εξολοκλήρου μέσα στα τείχη, οι αποθήκες νερού και τροφής έχουν αδειάσει τελείως, μα η καρδιά μας δεν λύγισε. Η άνοιξη απλώνεται γύρω μας με σκορπισμένα άνθη αμυγδαλιάς σε όλο το πεδίο μάχης. Η φύση, σε αντίθεση με εμάς, χορεύει. Είναι σαν δύο κόσμοι αντίθετοι να συγκρούονται. Η άνοιξη ανθίζει εκεί όπου εμείς αργοπεθαίνουμε. Μια φωνή μέσα μας φωνάζει: "βγείτε στο σκοτάδι με το όπλο στο χέρι και το όνομα της λευτεριάς στα χείλη, μην μείνετε γονατισμένοι!" Δεν ξέρω άμα θα την ακούσουμε...

# data[].attributes.headline
Μπασλής Χρήστος 

# data[].attributes.subject
Μπασλής Χρήστος 

# data[].attributes.body
Απρίλιος 1826

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

άλλη μια "σκοτεινή" μέρα πέρασε...Το φώς του ήλιου αν και είναι τόσο ζωντανό δεν μπόρεσε να διαπεράσει την ψυχή μας που είναι μαύρη. Πείνα, θλίψη, δακρυσμένα μάτια και πόνος είναι αυτά που μας συντροφεύουν. Το βαρύ τουφέκι μας, στέκει περήφανο στα κοκαλιασμένα δάχτυλά μας. Αύριο θα ορίσουμε την μοίρα μας...Αυτό το χώμα δεν θα είναι βαμμένο μόνο από το αίμα μας μετά από την ασφυκτική πολιορκία αλλά θα είναι και ένας τόπος που θα διαπνέεται από ηρωισμό και φιλοπατρία. Προς το παρόν βλέπω παιδιά να κλαίνε στην αγκαλιά της μάνας τους και να την ικετεύουν για ένα κομμάτι ψωμί, και η δική μου πείνα τότε μοιάζει ασήμαντη. Πώς να σωπάσεις το κλάμα αυτού του παιδιού; Τι ελπίδες να του δώσεις όταν δεν ξέρεις αν θα μπορέσεις να το υπερασπιστείς; Τα μάτια μου στέρεψαν, το σώμα μου με εγκταλείπει, η δύναμη της καρδιάς μου όμως για την πατρίδα και τα ιδανικά μου με κρατάει ακόμα όρθιο...Ας είναι η αυριανή μέρα η λύτρωση της ψυχής μας!

# data[].attributes.headline
Ξημερώματα, 3 Απριλίου

# data[].attributes.body
Ξημερώματα, 3 Απριλίου 1826

Νεκρική σιγή παντού, ο ουρανός φαίνεται να κλαίει, και εγώ ανήμπορος να κάνω κάτι βρίσκομαι στο σπίτι μου, μόνος μου. Έχασα την γυναίκα μου και το παιδί μου πριν δύο μήνες. Είχαμε βγει από την πόλη για να πάμε στους γονείς μου όπου ήταν στα Κάτω Ρέτσινα, στον δρόμο συναντήσαμε μια περιπολία Τούρκων. Δεν ήξερα ότι είχανε περιπολίες εδώ. Προσπάθησα να προστατέψω την οικογένειά μου, αλλά δεν είχα όπλα και έτσι δεν μπορούσα να κάνω τίποτα. Οι Τούρκοι για να με τιμωρήσουνε μου έσπασαν τα πόδια μου και έπειτα με ανάγκασαν να δω τον αποκεφαλισμό της γυναίκας μου και του παιδιού μου. Ακόμα θυμάμαι τα ουρλιαχτά τους, ποτέ δεν θα τα ξεχάσω. Εύχομαι να με είχαν σκοτώσει έμενα, ούτως ή άλλως δεν μου έχει απομένει τίποτα. Νομίζω βλέπω τη γυναίκα μου με το παιδί μας στην αγκαλιά της μπροστά μου καμιά φορά, δεν το πιστεύω και φοβάμαι να πάω κοντά τους. Μου λένε να έρθω μαζί τους.

Είμαι κουρασμένος, πεινάω και διψάω. Τα πτώματα στις άκρες των δρόμων φαίνονται ελκυστικά, με κοιτάνε. Δεν θα πείραζε αν έτρωγα μια μπουκιά, αλλά αυτό δεν έχει πια σημασία. Το κεφάλι μου βουίζει. Έχω παρατήσει κάθε ελπίδα που είχα, το μόνο που θέλω είναι να ξαναδώ την αγαπημένη μου και το μωρό μας. Τώρα βλέπω έξω από το παράθυρο μου, τους βλέπω να παίζουν και να γελάνε πάνω από στραγγισμένα πτώματα και συντρίμμια, η γυναίκα μου μου κάνει νόημα να έρθω . Νομίζω ξέρω πως θα χρησιμοποιήσω την τελευταία μου σφαίρα μου στο τουφέκι.

# data[].attributes.headline
Νατσιοπούλου Δωροθέα 

# data[].attributes.subject
Νατσιοπούλου Δωροθέα 

# data[].attributes.body
Νύχτα, Απρίλιος 1826
Αγαπητό μου Ημερολόγιο,
Σου γράφω αυτές τις τελευταίες στιγμές, με το χέρι μου να τρέμει από την πείνα και από την αγωνία μου για τον τελευταίο αγώνα αύριο. Αύριο θα γίνει η Έξοδος. Η τελευταία μας πράξη σε αυτή την γη που έχει γεμίσει αίματα. Κοιτάω το φεγγάρι που μόλις ανέτειλε.  Θυμάμαι τις προσευχές που έγιναν κραυγές. Θυμάμαι τους ανθρώπους που πέθαναν άδικα και πέφτουν στο πάτωμα από την πείνα και την στεναχώρια. Φοβάμαι. Φοβάμαι για την αυριανή αναμέτρηση, για το αίμα που θα χυθεί. Αλλά ο φόβος αυτός είναι μικρός μπροστά στην ανάγκη μου για ελευθερία.
Οι μέρες έχουν γίνει ατελείωτες. Η μυρωδιά του θανάτου και της απόγνωσης είναι παντού, αναμεμειγμένη με σκόνη και υγρασία από τα κτήρια. Κοιτάζω τα μικρά παιδιά, που τα μάτια τους είναι άδεια καθώς ψάχνουν για ψίχουλα που δεν υπάρχουν. Πώς να τους εξηγήσεις τώρα ότι το ψωμί που δεν τρώνε τώρα, είναι η τιμή που πληρώνουμε για να μην σκύψουμε ποτέ το κεφάλι μας στους πολιορκητές;
Η ελευθερία μας όμως είναι σημαντική. Η ελευθερία δεν είναι μόνο να μην έχεις δεσμά στα χέρια, αλλά να μην έχεις δεσμά στην ψυχή σου και να είσαι ανεξάρτητος.
Πριν λίγη ώρα άκουσα να μιλάνε οι οπλαρχηγοί. Η απόφαση είναι τελική. Δεν θα παραδοθούμε. Θα βγούμε με τα όπλα στα χέρια, ή θα πεθάνουμε προσπαθώντας. Προτιμώ να πεθάνω εδώ, παρά να γίνω σκλάβα στην Κωνσταντινούπολη.
Αν δεν ξαναγράψω, να ξέρεις ότι έφυγα σαν Ελληνίδα, σαν ελεύθερος άνθρωπος. Η θυσία μας θα είναι ο δρόμος για τα παιδιά μετά από εμάς.

# data[].attributes.attachment_caption
πολεμάμε για ένα καλύτερο αύριο.  

# data[].attributes.headline
θανος τσαιρλης 

# data[].attributes.subject
θανος τσαιρλης 

# data[].attributes.body
Είναι Απρίλιος του 1826. Είμαστε κλεισμένοι στα τείχη, πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα. Το πρώτο πράγμα που με χτυπάει δεν είναι ο θόρυβος της μάχης, αλλά η σιωπή.Είναι η σιωπή πριν το τέλος, η σιωπή του θανάτου. Κι όμως, έξω από τα τείχη, ο κόσμος είναι πανέμορφος και αυτό είναι το μεγαλύτερο μαρτύριο. Είναι Άνοιξη.Βλέπω τα λουλούδια να ανθίζουν, τον ήλιο να λάμπει, τη Λιμνοθάλασσα να γυαλίζει ήρεμη. Η φύση γιορτάζει τη ζωή, ενώ εμείς ετοιμαζόμαστε να πεθάνουμε. Κάθε λουλούδι, κάθε κελάίδισμα πουλιού είναι σαν πειρασμός. Η ζωή μας φωνάζει: «Ελάτε έξω, ζήστε, παραδοθείτε για να χαρείτε την ομορφιά».Το σώμα μου έχει λιώσει. Η πείνα δεν περιγράφεται.Εδώ είναι το θαύμα. Ενώ είμαστε φυλακισμένοι στα τείχη, νιώθουμε πιο ελεύθεροι από ποτέ. Γιαυτο θα βγω τώρα εξω με ότι δύναμης μου έχουν μείνει και θα πολεμήσω και θα δω την φυση μια τελευταία φορά στα άσπρα της.

# data[].attributes.headline
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσσολογγίτη

# data[].attributes.subject
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσσολογγίτη

# data[].attributes.body
10 Απριλίου 1826

Ξημέρωσε άλλη μια μέρα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Ο ήλιος ανέβηκε στον ουρανό, μα δεν ζέστανε τις καρδιές μας. Η πείνα μας έχει λυγίσει. Τα πόδια μου τρέμουν όταν περπατώ, τα χέρια μου δεν έχουν πια τη δύναμη που είχαν κάποτε. Ως πολεμιστής δυσκολεύομαι να κρατήσω το όπλο μου· νιώθω ζάλη, τα μάτια μου σκοτεινιάζουν συχνά και κάθε βήμα μοιάζει βαρύ σαν μολύβι. Κι όμως, όταν σκέφτομαι την πατρίδα, βρίσκω μέσα μου κουράγιο που δεν ήξερα πως έχω.

Γύρω μου οι άνθρωποι έχουν αλλάξει. Τα πρόσωπα είναι χλωμά, τα μάγουλα κοκαλιασμένα, τα μάτια βαθουλωμένα από την αϋπνία και την πείνα. Πολλοί δεν αντέχουν άλλο. Άντρες σωριάζονται στους δρόμους από εξάντληση, γυναίκες λιποθυμούν καθώς προσπαθούν να φροντίσουν τα παιδιά τους. Τα μικρά δεν κλαίνε πια· δεν έχουν δύναμη ούτε γι’ αυτό. Τα κορμιά τους είναι αδύναμα, μα η ψυχή τους παραμένει γενναία.

Οι μάνες βράζουν χόρτα και ρίζες για να ξεγελάσουν το στομάχι των παιδιών. Άλλοι τρώνε ακόμα και δέρματα ή ό,τι μπορεί να θεωρηθεί τροφή. Κάθε μπουκιά είναι αγώνας, μα δεν παραπονιέται κανείς. Ξέρουμε πως αυτή η δοκιμασία είναι για την ελευθερία μας.

Σήμερα μαζευτήκαμε όλοι. Νέοι, γέροι, γυναίκες και παιδιά. Η απόφαση είναι βαριά: Έξοδος. Πολλοί είμαστε τόσο αδύναμοι που μετά βίας στεκόμαστε όρθιοι, μα κανείς δεν κάνει πίσω. Κοιταχτήκαμε στα μάτια και καταλάβαμε πως φοβόμαστε περισσότερο τη σκλαβιά παρά τον θάνατο. Προτιμάμε να πέσουμε μαχόμενοι παρά να ζήσουμε υποταγμένοι.

Κάποιοι αγκάλιασαν τα παιδιά τους, άλλοι έκαναν τον σταυρό τους. Ένιωσα την καρδιά μου να σφίγγεται. Σκέφτηκα πως μπορεί να μην έχω πια δυνάμεις στο σώμα μου, μα έχω ακόμα δύναμη στην ψυχή. Αυτή δεν μπορεί να μου την πάρει κανείς.

Το βράδυ κοίταξα τον ουρανό. Τα αστέρια έμοιαζαν με μικρές φλόγες ελπίδας. Σκέφτηκα την Ελλάδα ελεύθερη. Αν αυτή είναι η τελευταία μου νύχτα, θέλω να φύγω όρθιος, με το κεφάλι ψηλά.

Μπορεί να είμαστε πολιορκημένοι,
μα η ψυχή μας δεν φυλακίζεται.
Είμαστε και θα μείνουμε ελεύθεροι.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Στις αρχές του 19ου αιώνα το ρεύμα υποστήριξης προς την ελληνική υπόθεση ξεκινούσε στην Ευρώπη. Οι Φιλέλληνες συγκινημένοι από τον αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία βοηθούσαν με όποιον τρόπο μπορούσαν.

Μέσα από τα έργα τους έθεταν το πρόβλημα της υπόδουλης Ελλάδας, έστελναν χρήματα για τη συνέχιση του αγώνα, ενώ κάποιοι πιο τολμηροί, δεν δίστασαν να πολεμήσουν και να χάσουν τη ζωή τους στο πλευρό των Ελλήνων.

Λαμπρό παράδειγμα ο ποιητής Λόρδος Μπάιρον, ο οποίος ήρθε το 1823 στη χώρα για να συνδράμει στον αγώνα και πέθανε ένα χρόνο αργότερα στο Μεσολόγγι.
Το έργο του επηρέασε σημαντικά τον Γάλλο ζωγράφο, Ευγένιο Ντελακρουά. Από τις ιστορίες του για την επανάσταση αντλούσε θέματα για τους πίνακες που ζωγράφιζε.
Το 1824 σε ηλικία 24 ετών παρουσίασε τον πρώτο του πίνακα στο Παρίσι. Απεικόνιζε τις θηριωδίες των Τούρκων στον άμαχο πληθυσμό και ευαισθητοποίησε τη γαλλική κοινωνία. Πηγή έμπνευσης ήταν η σφαγή χιλιάδων Ελλήνων της Χίου από τους Οθωμανούς, που είχε γίνει δύο χρόνια νωρίτερα ως αντίποινα για τον ξεσηκωμό τους.

Στους πίνακες του Ντελακρουά, το πρόσωπο των Τούρκων συμβόλιζε την τυφλή, βίαιη δύναμη και το πρόσωπο των Ελλήνων την ελευθερία και τον πολιτισμό.
Όπως ανέφερε στο Ημερολόγιο του το 1822 "Όταν οι Τούρκοι προφταίνουν τους λαβωμένους στο πεδίο της μάχης, η ακόμη και τους αιχμαλώτους τους λένε: Μη φοβάσαι και τους χτυπούν στο πρόσωπο με τη λαβή του σπαθιού τους για να τους κάνουν να σκύψουν το κεφάλι: τους το παίρνουν με μια σπαθιά!..."

Το ποίημα "Ο Γκιαούρης", που έγραψε το 1813 ο Λόρδος Μπάιρον, ενέπνευσε τον Ντελακρουά να ζωγραφίσει τη "Μάχη του Γκιαούρη και του Χασάν". Απεικόνιζε τη σκηνή εκδίκησης του Γκιαούρη για τον θάνατο της αγαπημένης του από τον Τούρκο Χασάν και συμβόλιζε την μάχη των δύο κόσμων, την ένταση του αγώνα και τη σφοδρότητα με την οποία πολεμούσαν Έλληνες και Τούρκοι.

Το 1823 ο Μάρκος Μπότσαρης με 350 Σουλιώτες επιτέθηκε εναντίον 4.000 Τουρκαλβανών του Μουσταή Πασά, που είχαν στρατοπεδεύσει στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου. Οι Έλληνες κατάφεραν να αιφνιδιάσουν τους Τούρκους. Όμως, όταν ο Μπότσαρης κατευθύνθηκε στη σκηνή του Μουσταή Πασά, τον πυροβόλησαν και πέθανε μερικές ώρες αργότερα.
Η ιστορία του Μπότσαρη εμπνέει τον Ντελακρουά να ζωγραφίσει δύο φορές τον πίνακα "Ο Μπότσαρης αιφνιδιάζει το στρατόπεδο των Τούρκων".

Η ηρωική έξοδος των Μεσολογγιτών το 1826 και ο θάνατος του αγαπημένου του Λόρδου Μπάιρον στο Μεσολόγγι συγκλονίζουν τον Ντελακρουά. Ζωγραφίζει έναν ακόμη εντυπωσιακό πίνακα, με τίτλο "Η Ελλάδα ξεψυχώντας στα ερείπια του Μεσολογγίου" και τον εκθέτει στην γκαλερί Λεμπρέν "προς όφελος των Ελλήνων".
Η Ελλάδα παρουσιάζεται απελπισμένη να στέκεται πάνω στα πτώματα των αγωνιστών και πίσω της να στέκεται ο εχθρός που υψώνει τη σημαία.

Ο Ντελακρουά πέθανε το 1863 στο Παρίσι. Η ελληνική επανάσταση αποτέλεσε βασικό θέμα των έργων που ζωγράφισε καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Σκοπός του ήταν να αναδείξει το δράμα των Ελλήνων που πολέμησαν με σθένος και αυτοθυσία τους κατακτητές τους. Η συμβολή του στην ελληνική προσπάθεια είναι ανεκτίμητη καθώς συγκίνησε και κινητοποίησε για πολλές δεκαετίες τους Ευρωπαίους πολίτες, καθώς η Ελλάδα συνέχισε για πολλά χρόνια μετά την ανεξαρτησία της, τους απελευθερωτικούς πολέμους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ιστορικό πρωτοσέλιδο αμερικάνικης εφημερίδας του 1821. Εκθείαζε την Ελληνική Επανάσταση την ώρα που ο Κολοκοτρώνης πολιορκούσε την Τριπολιτσά. Η κυβέρνησή τους όμως, έμεινε στα λόγια

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι πίνακες του Ντελακρουά για την επανάσταση που συγκλόνισαν τους Ευρωπαίους. Ζωγράφισε τους Έλληνες ως σύμβολο ελευθερίας απέναντι στην Οθωμανική βαρβαρότητα - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Στις αρχές του 19ου αιώνα το ρεύμα υποστήριξης προς την ελληνική υπόθεση ξεκινούσε στην Ευρώπη. Οι Φιλέλληνες συγκινημένοι από τον αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία βοηθούσαν με όποιον τρόπο μπορούσαν. Μέσα από τα έργα τους έθεταν το πρόβλημα της υπόδουλης Ελλάδας, έστελναν χρήματα για τη συνέχιση του αγώνα, ενώ κάποιοι πιο τολμηροί, δεν δίστασαν να πολεμήσουν και να χάσουν τη ζωή τους στο πλευρό των Ελλήνων.

# data[].attributes.headline
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη 

# data[].attributes.subject
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη 

# data[].attributes.body
10 Απριλίου 1826

Αγαπημένο μου ημερολόγιο,

Η κατάσταση εδώ στο Μεσολόγγι είναι απελπιστική. Οι Τούρκοι μας έχουν περικυκλώσει και η πείνα μας μαστίζει. Κάθε μέρα που περνάει, βλέπω φίλους και συγγενείς να σωριάζονται από την ασιτία.

Οι μάχες είναι ασταμάτητες. Οι άνδρες μας πολεμούν με γενναιότητα, αλλά οι δυνάμεις μας λιγοστεύουν. Οι γυναίκες και τα παιδιά βοηθούν όπως μπορούν, μεταφέροντας νερό και πυρομαχικά.

Η ελπίδα μας στηρίζεται στην βοήθεια από έξω. Ακούμε φήμες για πλοία που έρχονται να μας βοηθήσουν, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει τίποτα.

Μέσα σε όλη αυτή τη δυστυχία, προσπαθώ να κρατήσω την ελπίδα μου ζωντανή. Πιστεύω ότι θα έρθει η μέρα που θα λευτερωθούμε από τους Τούρκους. Θέλω να δω τα παιδιά μου να μεγαλώνουν ελεύθερα σε μια ελεύθερη Ελλάδα.

Αύριο θα πάρω κι εγώ το όπλο μου και θα πολεμήσω στο πλευρό των συμπολιτών μου. Δεν φοβάμαι τον θάνατο. Φοβάμαι μόνο την σκλαβιά.

Με ελπίδα,

Γιώργος

# data[].attributes.headline
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη (Κατερίνα Καμπάκη)

# data[].attributes.subject
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη (Κατερίνα Καμπάκη)

# data[].attributes.body
Νύχτα , Απρίλιος 1826

Σήμερα είναι μια από τις πιο δύσκολες νύχτες. Εδώ και τρεις μέρες δεν έχω φάει τίποτα. Η πείνα είναι αφόρητη! Κάποιοι δοκίμασαν να φάνε νεκρό άνθρωπο! Εχθές λιποθύμησα από την πείνα.Δεν ξέρω αν θα καταφέρω να επιβιώσω από όλη αυτήν την κατάσταση! Οι νεκροί είναι πολλοί και παντού. Πλέον δεν έχω την δύναμη ούτε να σηκώσω το όπλο μου! Η φύση ανθίζει και εμείς προσπαθούμε να μείνουμε ζωντανοί. Κάθε μέρα, κάθε βράδυ η ατμόσφαιρα είναι βαριά και το κλίμα θανάτου επικρατεί σε όλο το Μεσολόγγι. Όλοι είμαστε σε ετοιμότητα. Ξύπνιοι πρωί και βράδυ. Κουρασμένοι αλλά δυνατοί. ! Περιμένουμε όλοι την έξοδο. Ξέρουμε ότι θα χάσουμε, οι Τούρκοι είναι αμέτρητοι. Όμως δεν έχω σκοπό να τα παρατήσω. Δεν θα αφήσω τους Τούρκος να μας κυριαρχήσουν τόσο απλά. Όχι τόσο εύκολα! Θα παλέψω και ας πεθάνω. Θα ξέρω ότι πέθανα για την πατρίδα! Για την Ελλάδα !

# data[].attributes.headline
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη (Αλέκος Αντεϊσβίλης)

# data[].attributes.subject
Σελίδα ημερολογίου ενός Μεσολογγίτη (Αλέκος Αντεϊσβίλης)

# data[].attributes.body
12 Απριλίου 1826

Αγαπημένο Ημερολόγιο,

Η πολιορκία συνεχίζεται... Η πείνα μας έχει εξασθενήσει, αλλά το πνεύμα μας παραμένει δυνατό. Κάθε πρωί ξυπνάμε με τον ήχο των κανονιών και τις κραυγές των τραυματιών.

Ο φίλος μου, ο Κώστας, πέθανε χθες. Μια σφαίρα τον βρήκε ενώ υπερασπιζόταν τα τείχη. Ήταν ένας καλός άνθρωπος, ένας γενναίος πολεμιστής. Θα μας λείψει πολύ.

Οι γυναίκες του Μεσολογγίου είναι ηρωίδες. Φροντίζουν τους τραυματίες, μαγειρεύουν ότι μπορούν να βρουν και μας εμψυχώνουν.

Η πίστη τους στην ελευθερία είναι ακλόνητη.

Ο παπά-Γιάννης μας λέει ότι ο Θεός είναι μαζί μας. Μας δίνει δύναμη να αντέξουμε. Προσεύχομαι να μας βοηθήσει να νικήσουμε τους Τούρκους.

Δεν ξέρω τι θα φέρει το αύριο. Μπορεί να είναι η τελευταία μου μέρα. Αλλά δεν θα παραδοθώ. Θα πολεμήσω μέχρι την τελευταία μου ανάσα για την ελευθερία της πατρίδας μου.

Με αγωνία,

Δημήτρης

# data[].attributes.headline
Αναστάσης Νικολάκης 

# data[].attributes.subject
Αναστάσης Νικολάκης 

# data[].attributes.body
Νύχτα, Απρίλιος 1826

Σήμερα η μέρα ήταν πολύ κουραστική αλλά πρέπει όλοι μας να αντέξουμε λίγο ακόμα για την έξοδο. Όλοι το ξέρουμε, αλλά κανείς δεν το λέει δυνατά. Τώρα έχω πάρει το χαρτί και γράφω γιατί δεν μπορώ να κοιμηθώ με τόση αγωνία, πείνα αλλά και περηφάνια.

Στο Μεσολόγγι δεν έχουμε φαγητό πια. Πολλοί είναι αδύναμοι και άρρωστοι από την πείνα. Οι γυναίκες ετοιμάζουν τα παιδιά τους και οι άντρες ελέγχουν τα όπλα τους. Όλοι μας όμως ξέρουμε ότι μπορεί η έξοδος να μην πετύχει και να μην ζήσουμε για να ξαναδούμε τον ήλιο και την ομορφιά της φύσης.

Βλέπω την οικογένεια μου και νιώθω έναν κόμπο στο στομάχι. Η μητέρα μου προσπαθεί να μην δείχνει τον φόβο της, ενώ ο πατέρας μου στέκεται σιωπηλός. Δεν μιλάμε πολύ γιατί τα λόγια δεν χρειάζονται. Όλοι καταλαβαίνουμε τι μπορεί να φέρει το αύριο.

Θυμάμαι πως ήταν η ζωή πριν την πολιορκία, όταν όλα έμοιαζαν απλά και ήσυχα. Τώρα όμως δεν υπάρχει γυρισμός. Παρ' όλο που φοβάμαι, ξέρω πως αυτό που κάνουμε είναι για την ελευθερία μας. Καλύτερα να προσπαθήσουμε παρά να παραδοθούμε.

Αν αυτή είναι η τελευταία μου νύχτα, θέλω να μείνει γραμμένο πως δεν φοβηθήκαμε να αγωνιστούμε. Αύριο θα βγούμε όλοι μαζί, σαν ένας άνθρωπος. Ό,τι κι αν γίνει, το Μεσολόγγι θα ζει πάντα στην μνήμη όλων.

# data[].attributes.headline
Γεωργιάννα Ταρπάγκου Γ3 

# data[].attributes.subject
Γεωργιάννα Ταρπάγκου Γ3 

# data[].attributes.body
Απρίλιος 1826

Ξυπνάω από τον φόβο πριν καν ανοίξω τα μάτια μου.Άλλοτε χτυπά δυνατά η καρδιά μου, άλλοτε δεν νιώθω τίποτα. Μόνο μια κούραση βαριά, ψυχική, πιο βαριά κι από την πείνα.

Η σιωπή είναι το χειρότερο. Όχι η σιωπή πριν τη μάχη αυτή έχει μια ένταση, μια προσμονή. Είναι η σιωπή μετά. Όταν σταματούν οι πυροβολισμοί και μετράμε ποιοι λείπουν. Κανείς δεν μιλά. Μόνο βλέμματα. Μάτια κόκκινα, άδεια. Κάποτε κλαίγαμε. Τώρα ούτε αυτό δεν βγαίνει.

Το σώμα μου είναι γεμάτο μικρούς τραυματισμούς όπως κοψίματα, μώλωπες, ένα σημάδι στο πόδι από θραύσμα. Δεν πονάνε πια. Ο πόνος έγινε φόντο, σαν τον αέρα. Εκείνοι που πονούν περισσότερο είναι αυτοί που χάσαμε.

Η ψυχή μου είναι σε κατάσταση πολιορκίας, όπως και η πόλη. Κρατιέται από πείσμα. Όχι από ελπίδα αυτή έρχεται και φεύγει.Κάποιες νύχτες τρέμω ολόκληρος, χωρίς λόγο. Άλλες, κοιτάζω το σκοτάδι και δεν νιώθω τίποτα. Φοβάμαι πως αυτό το τίποτα είναι χειρότερο.

Τρώμε ό,τι δεν τρωγόταν όπως χόρτα, ρίζες, δέρματα βρασμένα,ποντίκια που άλλοτε μας έκαναν να σιχαινόμαστε.

Χάσαμε μάνες που στέγνωσαν απο τα δάκρυα πριν στεγνώσει το στόμα τους απ’ την πείνα.

Δε ξέρω αν είναι η τελευταία φορά που γράφω,το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να συνεχίσουμε να πολεμάμε και να ελπίζουμε.

# data[].attributes.headline
Νικόλαος Παπαδόπουλος©(ημερολόγιο Μεσολόγγι 1826)

# data[].attributes.subject
Νικόλαος Παπαδόπουλος©(ημερολόγιο Μεσολόγγι 1826)

# data[].attributes.body
Μαύρο σκοτάδι Απρίλιος Μεσολόγγι 1826. Δεν μπορούσα να κοιμηθώ είχα μεγάλη ανησυχία σκεφτόμουνα συνέχεια τη μάχη . Άκουγα το βράδυ πυροβολισμούς δεν ξέρω πώς επιβίωσα.

Έχω να φάω καλά μία εβδομάδα, το βράδυ έχει πολύ κρύο. Αλλά το μόνο που με νοιάζει αυτήν την στιγμή είναι ένα να ελευθερωθεί η πατρίδα μου δεν αντέχω την σκλαβιά. Εχθές είδα στη μάχη να πεθαίνει ο καλύτερος μου φίλος. Τον πυροβόλησε ένας τούρκος με το μαύρο του ντουφέκι . Και έπεσε πάνω στα χέρια μου νεκρός.

Δίπλα μαζί ήμασταν και πολεμούσαμε τους εχθρούς . Προσπάθησα να να βγάλω την σφαίρα από το νεκρό του σώμα αλλά δεν μπόρεσα ήταν αργά.

Ήτανε νεαρός δεν πρόλαβε να δει το νόημα της ζωής. Ήταν 17 χρονών.

Νικόλαος Παπαδόπουλος ©

# data[].attributes.headline
Αγαπητό μου Ημερολόγιο

# data[].attributes.body
Αγαπητό μου Ημερολόγιο,

Σήμερα ξύπνησα πάλι με τον ήχο από τα κανόνια. Έχω αρχίσει να τα συνηθίζω και αυτό με τρομάζει και με φοβίζει αρκετά . Η πείνα μας είναι ένα από τα βασικότερα προβλήματα μας.Μαλιστα σήμερα η μαμά μας προσπάθησε να μας μοιράσει λίγο ψωμί αλλά ήταν πολύ λίγο και έτσι μείναμε νηστικοί για άλλη μια μέρα . Όλοι είμαστε αρκετά αδύναμοι και σωματικά αλλά και ψυχικά παρόλα αυτά κανείς δεν παραπονιέται. Όμως φαίνονται όλοι πολύ φοβισμένοι βέβαια συνεχίζουν να έχουν πίστη πως θα τα καταφέρουμε.Δεν ξέρω τι θα γίνει τις επόμενες μέρες κάθε μέρα για εμένα είναι μια καινούργια δοκιμασία δεν ξέρω αν θα ζήσω ή θα πεθάνω. Αυτό που με κάνει να πιστεύω πως κάποια μέρα θα τελειώσει όλο αυτό, είναι η προσευχή στον Θεό. Θέλω απλώς να ζήσω όπως παλιά.Μετανιώνω ακόμη τις στιγμές όπου παραπονιωμουν για το παραμικρό που να ήξερα πως τα πράγματα μπορει να γίνουν πολύ χειρότερα.Θελω να γελάσω ξανά και να δω τον τόπο μου ελεύθερο.

# data[].attributes.headline
Αλεξανδρα Κασιδεροπουλου 

# data[].attributes.subject
Αλεξανδρα Κασιδεροπουλου 

# data[].attributes.body
Ημέρα: 16 Μαρτίου

Σήμερα ήταν μια από τις πιο δύσκολες μέρες της ζωής μου. Είμαι τόσο κουρασμένος που δεν ξέρω πώς θα αντέξω μέχρι αύριο. Όλοι γύρω μου είναι εξαντλημένοι και πεινασμένοι. Χθες είδα κάτι που δεν μπορώ να ξεχάσω… ένας άνθρωπος έτρωγε τη σάρκα ενός νεκρού. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι φτάσαμε σε αυτό το σημείο. Τα πράγματα έχουν ξεφύγει εντελώς και η πείνα μας κάνει να χάνουμε τον έλεγχο.

Αύριο θα γίνει η έξοδος, και όλοι πρέπει να μαζέψουμε δύναμη για να συνεχίσουμε. Αλλά εγώ νιώθω ότι δεν αντέχω άλλο. Το σώμα μου πονάει και η κούραση με έχει καταβάλλει. Προσπαθώ να συγκεντρωθώ και να σκεφτώ ότι πρέπει να αντέξω για την ελευθερία μας. Το βράδυ πριν την έξοδο είναι γεμάτο αγωνία και φόβο, αλλά και ελπίδα. Αν καταφέρω να κρατηθώ, ίσως αύριο να δω κάτι καλύτερο.

Πρέπει να κοιμηθώ τώρα, αν και το μυαλό μου δεν ησυχάζει. Αύριο θα είναι μια μέρα αποφασιστική για όλους μας.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
έξοδος μεσολογγιου

# data[].attributes.headline
Αλίκη Αρβανιτάκη 

# data[].attributes.subject
Αλίκη Αρβανιτάκη 

# data[].attributes.body
Απρίλιος 1826

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Σημερα η πόλη είναι βαριά από σιωπή. Οι καμπάνες δεν χτυπούν, κι όμως ακούω μεσα μου τον φόβο και την αγωνία όλων γύρω. Η πείνα μας κουράζει, αλλά η καρδιά μας δεν λυγίζει. Κάθε μέρα βλέπουμε ανθρώπους να πέφτουν, κι όμως κανείς δεν χάνει το θάρος του.

Τα παιδιά προσπαθούν να κοιμηθούν, αλλά τα μάτια τους μένουν ανοιχτά από την πείνα και τον τρόμο. Οι γέροι στέκονται ήσυχοι, λες και ξέρουν ότι πρέπει να κρατησουν τη δύναμη τους για τους νέους. Και εμείς, οι γυναίκες, προσπαθούμε να δίνουμε κουράγιο, να κρύβουμε τον πόνο μας και να κρατάμε ζωντανή την ελπίδα.

Μερικές φορές κοιτάζω έξω από τα τείχη και βλέπω τον ήλιο να πέφτει πάνω στη λιμνοθάλασσα. Η φύση φαίνεται ήρεμη, κι όμως εμείς ζούμε μέσα στη φρίκη του πολέμου. Μα η ψυχή μας παραμένει ελεύθερη και κάθε μικρή χαρά, κάθε χαμόγελο παιδιού, γίνεται πολύτιμο φως μέσα στο σκοταδι.

Κλείνω τα μάτια και προσεύχομαι. Ο Θεός να μας δίνει θάρρος και δύναμη. Η ελπίδα είναι το μόνο που μας ανήκει ολοκληρωτικά.

# data[].attributes.headline
Αποστολίδου Ελισάβετ 

# data[].attributes.subject
Αποστολίδου Ελισάβετ 

# data[].attributes.body
Η νύχτα αυτή είναι κρίσιμη. Δε ξέρω πως μπορεί να εξελιχθεί. Τούτη η μάχη θα είναι είτε η τελευταία μου είτε η πρώτη για μια καινούργια αρχή. Έχουμε μαζέψει ότι δύναμη μας έχει απομείνει για να ξεπεράσουμε αυτήν την πρόκληση. Οι δυσκολίες που έχουμε αντιμετωπίσει ως τώρα είναι αδιανόητες. Βλέπω κάθε μέρα ανθρώπους μου να χάνουν την ζωή τους χωρίς να έχω τη δυνατότητα να τους βοηθήσω. Ο φόβος ότι κάτι θα πάει στραβά ξεπερνάει τις ελπίδες που έχω για να πετύχουμε τον στόχο μας. Ο θάνατος δε με φοβίζει παρά μόνο η σκλαβιά. Την σκέψη όμως αυτή την κρατάω για τον εαυτό μου. Αν κάποιος πιο ευάλωτος από εμένα ακούσει οποιοδήποτε μειονέκτημα για την επιλογή που πήραμε δε θα μπει μπροστά στη μάχη. Θα δειλιάσει, θα φοβηθεί. Γυναίκες, άντρες, παιδιά μας ενώνουν όλους ένα κοινό. Η δίψα για ελευθερία. Μπορεί να έχω μερικές ιδεοληψίες, παρόλα αυτά θα είμαι εκεί. Θα κάνω το αδύνατο δυνατό για να ζήσω εγώ και οι συνάνθρωποι μου την ζωή που μας αξίζει. Άμα στο τέλος δε τα καταφέρουμε και πέσουμε στη μάχη θα πεθάνουμε για τον τόπο μας ως ήρωες.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Πολιορκημένο Μεσολόγγι

# data[].attributes.headline
Ιφιγένεια Κομπογιάννη

# data[].attributes.subject
Ιφιγένεια Κομπογιάννη

# data[].attributes.body
10 Απριλίου 1826

Αγαπημένο μου ημερολόγιο,

Οι μέρες στο Μεσολόγγι έχουν γίνει πολύ δύσκολες. Η πείνα μάς έχει εξαντλήσει όλους και κάθε μέρα νιώθω ότι οι δυνάμεις μου λιγοστεύουν. Οι δρόμοι είναι ήσυχοι, αλλά όχι με τον καλό τρόπο. Οι άνθρωποι περπατούν σκυφτοί, κουρασμένοι, όμως κανείς δεν λέει να τα παρατήσει.

Οι βόμβες πέφτουν συχνά και κάθε φορά τρομάζω, αλλά προσπαθώ να μην το δείχνω. Οι άντρες πολεμούν, οι γυναίκες βοηθούν όπως μπορούν, κι εγώ προσπαθώ να κρατήσω την ελπίδα μέσα μου. Ακούω συνέχεια συζητήσεις για την Έξοδο. Φοβάμαι πολύ, αλλά ξέρω πως ίσως να είναι η μόνη μας ευκαιρία.

Δεν ξέρω τι θα γίνει τις επόμενες μέρες. Ξέρω μόνο ότι όλοι μας θέλουμε να σωθούμε και να ζήσουμε ελεύθεροι. Προσεύχομαι να αντέξουμε.

# data[].attributes.headline
Σελίδα Ημερολογίου μιας Μεσσολογγίτισας

# data[].attributes.subject
Σελίδα Ημερολογίου μιας Μεσσολογγίτισας

# data[].attributes.body
Η μέρα σήμερα ήταν παράξενη. Ξύπνησα από έναν δυνατό θόρυβο και για λίγο νόμιζα πως τα τείχη έπεσαν. Ευτυχώς δεν έγινε τίποτα, αλλά όλοι τρόμαξαν. Η μάνα μου με πήρε αγκαλιά και μου είπε να μη φοβάμαι, όμως βλέπω στα μάτια της πως φοβάται κι εκείνη.

Το ψωμί τελειώνει και το μοιραζόμαστε σε μικρές μπουκιές. Προσπαθούμε να μην παραπονιόμαστε, αλλά η πείνα μας κάνει αδύναμους. Κάποια παιδιά ζαλίζονται και κάθονται κάτω. Θέλω να τα βοηθήσω, μα δεν έχω τι να τους δώσω.

Ο αέρας φυσούσε δυνατά και έκανε τις φωνές από τα κανόνια να ακούγονται ακόμη πιο τρομακτικές. Κάποιες στιγμές σκέφτομαι πως δεν θα αντέξουμε. Άλλες πάλι, νιώθω πως κάτι μας κρατάει όρθιους. Ίσως η ελπίδα, ίσως η αγάπη μας για την πατρίδα.

Το απόγευμα περπάτησα λίγο κοντά στη λίμνη. Το νερό ήταν ήρεμο και για μια στιγμή νόμιζα πως όλα είναι όπως παλιά. Είδα τα πουλιά να πετάνε και ζήλεψα. Σκέφτηκα πόσο εύκολο είναι για αυτά να φύγουν και πόσο δύσκολο είναι για εμάς να μείνουμε.

Κι όμως, θέλω να μείνουμε. Θέλω να κρατήσουμε μέχρι το τέλος. Θέλω να ξέρω πως δεν τα παρατήσαμε.
Αν αύριο είναι πιο δύσκολο, θα προσπαθήσουμε πάλι. Δεν έχουμε άλλη επιλογή.

# data[].attributes.attachment_link.title
εξοδος μεσολογγιου | iEllada.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Find high-quality images, photos, and animated GIFS with Bing Images

# data[].attributes.headline
Σελίδα ημερολογίου μιας Μεσσολογγίτισας Στόλη Σωτηρία Γ΄1

# data[].attributes.subject
Σελίδα ημερολογίου μιας Μεσσολογγίτισας Στόλη Σωτηρία Γ΄1

# data[].attributes.body
10/4/1826

Σήμερα ξημέρωσε άλλη μια μέρα γεμάτη φόβο και πείνα στον κάμπο του Μεσολογγίου. Δεν θυμάμαι πια πώς ήταν η ζωή πριν από όλα αυτά. Κάθε μέρα μοιάζει ίδια και χειρότερη από την προηγούμενη. Η γη δεν μας προσφέρει πια τίποτα και εμείς δεν έχουμε δύναμη ούτε να σταθούμε όρθιοι.

Από το πρωί κοιτάζω το παιδί μου και σκέφτομαι πώς θα αντέξει άλλη μια μέρα χωρίς φαγητό. Είναι τόσο αδύναμο που φοβάμαι να το αγγίξω. Τα μάτια του έχουν χάσει τη λάμψη τους και πολλές φορές δεν έχει ούτε δύναμη να μιλήσει. Σήμερα μου ζήτησε λίγο ψωμί και εγώ γύρισα το κεφάλι μου για να μη δει τα δάκρυά μου. Τι μάνα είμαι που δεν μπορώ να του προσφέρω ούτε τα βασικά;

Προσπάθησα να βρω κάτι στον κάμπο, αλλά παντού βλέπω μόνο καταστροφή, ζηλεύω τα πουλιά που κάθονται και απολαμβάνουν ένα μικρό σπόρι. Άλλες γυναίκες ψάχνουν κι αυτές απελπισμένες, με τα παιδιά τους να σέρνονται πίσω τους. Όλοι πεινάμε, όλοι πονάμε, αλλά κανείς δεν μπορεί να βοηθήσει τον άλλον. Οι δρόμοι είναι γεμάτοι θλίψη. Ακούγονται κλάματα, προσευχές και στεναγμοί. Μάνες χάνουν τα παιδιά τους κάθε μέρα και φοβάμαι πως σύντομα θα έρθει και η δική μου σειρά. Ο θάνατος είναι τόσο κοντά μας που δεν μας φοβίζει πια, μόνο μας κουράζει.

Το βράδυ κρατάω το παιδί μου στην αγκαλιά μου και νιώθω το σώμα του να τρέμει. Προσεύχομαι σιωπηλά και ζητώ δύναμη να αντέξω λίγο ακόμα. Δεν ζητώ πλούτη ούτε χαρές, μόνο να ζήσει το παιδί μου και να έχω να του προσφέρω έστω τα βασικά αγαθά. Κι αν δεν το καταφέρω, θέλω να ξέρει πως η μάνα του τον αγάπησε όσο τίποτα άλλο στον κόσμο και πάλεψε μέχρι το τέλος, για εκείνον και για το Μεσολόγγι.

# data[].attributes.headline
Το ημερολόγιο ενός Μεσολόγγι ελεονωρα Γ3

# data[].attributes.subject
Το ημερολόγιο ενός Μεσολόγγι ελεονωρα Γ3

# data[].attributes.body
Σήμερα έσκασε η γέφυρα που είχαμε φτιάξει. Οι Τούρκοι είναι παντού γύρω μας. Η πείνα αρχίζει να μας τρώει. Ακούω τους γονείς μου να ψιθυρίζουν για το πόσο λίγο αλάτι έχουμε μείνει.Μας βομβάρδισαν όλη μέρα. Η μητέρα μου κρύβεται στο κελάρι. Προσπαθώ να διαβάσω τα λίγα βιβλία που σώθηκαν, αλλά η σκέψη μου είναι στους φρουρούς στα τείχη. Κάθε μέρα που περνάει είναι νίκη.Δεν έχουμε σχεδόν τίποτα. Ο κόσμος είναι χλωμός. Ο Καραϊσκάκης δεν ήρθε. Η ελπίδα λιγοστεύει. Ο πατέρας μου λέει ότι πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο.Αποφασίσαμε. Θα βγούμε τη νύχτα της 22ας Απριλίου. Θα είναι η Έξοδος. Δεν θα παραδοθούμε ζωντανοί. Θα πολεμήσουμε για την ελευθερία μας, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει θάνατος. Ελπίζω να τα καταφέρω να κρατήσω το μικρό μου αδερφάκι.

# data[].attributes.headline
Ημερολόγιο ενός Μεσολογγίτη

# data[].attributes.subject
Ημερολόγιο ενός Μεσολογγίτη

# data[].attributes.body
Νύχτα, Απρίλιος 1826.

Αγαπητό μου

ημερολόγιο,

Η πόλη είναι σκοτεινή και ήσυχη, μα μέσα μας υπάρχει φόβος. Δεν έχουμε πια φαγητό και πολλοί είναι άρρωστοι.

Όλοι ξέρουμε πως η αυριανή μέρα θα είναι δύσκολη. Κανείς όμως δεν θέλει να παραδοθεί. Προτιμούμε να φύγουμε ελεύθεροι παρά να ζήσουμε σκλαβωμένοι. Οι άνθρωποι εδώ είναι κουρασμένοι, αλλά γενναίοι. Μοιραζόμαστε ό,τι έχουμε και στηρίζουμε ο ένας τον άλλον.

Σήμερα θάψαμε άλλον έναν φίλο. Δεν υπήρξαν δάκρυα, μόνο μια προσευχή ψιθυριστή. Η μάνα μου μου έσφιξε το χέρι και κατάλαβα πως κι αν χαθούμε, η ψυχή μας θα μείνει εδώ. Το Μεσολόγγι δεν είναι μόνο τόπος, είναι όρκος. Κι όσο ανασαίνουμε, θα τον κρατάμε ζωντανό, ακόμα κι αν όλα γύρω μας καταστραφούν.

Αν αυτό το ημερολόγιο σωθεί, θέλω όποιος το διαβάσει να ξέρει πως δεν ήμασταν ήρωες από γεννησιμιού μας. Γίναμε ήρωες γιατί δεν είχαμε άλλη επιλογή. Γιατί το Μεσολόγγι μας έμαθε να μην υποχωρούμε.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Μεσολόγγι έξοδος

# data[].attributes.headline
Kρίκης Ευθύμης, ημερολόγιο Μεσολογγίου 1826

# data[].attributes.subject
Kρίκης Ευθύμης, ημερολόγιο Μεσολογγίου 1826

# data[].attributes.body
10 Απριλίου 1826

Η πείνα μας τρώει από μέσα, αλλά το ηθικό μας είναι ψηλά. Κοιτάζω τη γυναίκα μου και τα μικρά μου παιδιά. Τα πρόσωπά τους είναι καταβεβλημένα από την στέρηση, αλλά τα μάτια τους καίγονται με μια παράξενη, ιερή ένταση. Απόψε θα γίνει η Μεγάλη Φυγή, το Σάββατο του Λαζάρου. Καλύτερα το μαχαίρι του εχθρού από την ντροπή και την ταπείνωση της σκλαβιάς. Έχω ακονίσει το μαχαίρι μου για τελευταία φορά, το χέρι μου τρέμει όχι από φόβο αλλά από κόπωση. Το σχέδιο είναι τρελό: θα ορμήσουμε σαν λιοντάρια πάνω από τα τείχη, θα προσπαθήσουμε να σπάσουμε τον κλοιό του Ιμπραήμ και να φτάσουμε στα βουνά. Θα κρατήσω σφιχτά το χέρι του γιου μου, Και θα γίνω ένας ζωντανός τοίχος ανάμεσα στην οικογένειά μου και τον εχθρό. Τα παιδιά πρέπει να σωθούν, η ελληνική γενιά πρέπει να επιβιώσει. Παναγία, δώσε μας το πέρασμα μέσα από αυτή τη θάλασσα αίματος. Αν πρέπει να πέσουμε, ας μας βρει ο Χριστός ελεύθερους. Το Μεσολόγγι δεν παραδίδεται, απελευθερώνεται.

# data[].attributes.headline
Αποστολία Διαβατούδη

# data[].attributes.subject
Αποστολία Διαβατούδη

# data[].attributes.body
Ημερολόγιο μου,

Αποφασίστηκε η έξοδος. Μετά από έναν χρόνο κλεισμένοι στο Μεσολόγγι, χωρίς τροφή, με την πείνα και τις αρρώστιες να θερίζουν, επιτέλους θα βγούμε από εδώ. Βασικά θέλω να ελπίζω πως θα συμβεί αυτό, αλλά δεν μπορώ. Δεν μπορώ να πιστέψω πως δεν θα μας σκοτώσουν με το που πατήσουμε το πόδι μας έξω από το Μεσολόγγι και νιώθω φόβο για τέτοιο θάνατο. Δεν θέλω να πεθάνω έτσι και ανατριχιάζω μόνο που το σκέφτομαι.

Πολλά ζητάω να ξαναδώ λιβάδια με πρόβατα και αγελάδες η πουλιά στα δέντρα να τιτιβίζουν. Είναι και άνοιξη, προσπαθούσα όμως να το ξεχάσω, για αυτό δεν στο ανέφερα πριν. Ίσως αν ήταν χειμώνας να μην σκεφτόμουν έτσι.

Ρώτα κάπως ηρέμησα. Σίγουρα δεν μπορώ να προσπειηθώ πως όλα θα πάνε καλά, αλλά ευχαριστιέμαι που άντεξα μέχρι και την τελευταία στιγμή και δεν παραδόθηκα.

Σε ευχαριστώ που με άκουσες. Έπρεπε να μιλήσω σε κάποιον, αλλά δεν ήθελα να αποθαρίνω τους υπόλοιπους, ούτε να τους βάλω σε δύσκολες σκέψεις, αν και τώρα πιστεύω πως και αυτοί νιώθουν το ίδιο.

Αντίο, ελπίζω να τα ξαναπούμε.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Λιβάδι με ζώα

# data[].attributes.headline
 Ειναι ξημερώματα του 

# data[].attributes.body
Ειναι ξημερώματα του 1826 και νιώθω πως δεν έχω άλλη δύναμη μέσα μου. Είμαι πολιορκημένη μαζί με τους άλλους. Οι μέρες περνούν βαριές και ίδιες. Πείνα, φόβος και πόνος παντού. Δεν έχουμε πια ψωμί. Φτάσαμε στο σημείο να τρώμε ό,τι βρίσκουμε, ακόμα και πτώματα. Κάτι που ούτε στα πιο άσχημα όνειρά μου δεν φανταζόμουν.

Το σώμα μου είναι αδύναμο. Τα χέρια μου τρέμουν και δεν μπορώ πια να κρατήσω όπλο. Θέλω να πολεμήσω, αλλά δεν αντέχω. Δεν έχω δύναμη ούτε να σταθώ όρθια .Η κατάσταση είναι απελπιστική. Κάθε μέρα χάνουμε ανθρώπους, όχι μόνο από τους εχθρούς , αλλά από την πείνα και τις αρρώστιες. Οι σύντροφοι παίρνουν που και να σφυρίζεις το κεφάλι σου βλέπεις πτώματα και όσοι ζουν είναι σαν σκελετοί που απλά αναπνέουν, είμαστε γεμάτοι όλοι με μελανιές και αφιδατομενοι σαν σταφίδες , την νύχτα βλέπεις τα κρανία των ανθρώπων να κυλάνε πάνω στις πέτρες από τον αέρα που φυσάει σαν διάολος .Δεν μπορώ να κάνω τίποτα για να ταΐσω τα παιδιά μου όλοι μας βλέπουμε το ίδιο μέλλον μπροστά μας και ο τίτλος του είναι θανατος...

Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή την ασχήμια, κάτι μας κρατά. Η ελευθερία. Ξέρω πως μπορεί να μη ζήσω, αλλά δεν θέλω να παραδοθώ. Με το ζόρι τα βγάζω πέρα, αλλά η ψυχή μου δεν θέλει σκλαβιά. Καλύτερα να πεθάνω ελεύθερη. παρά να ζήσω υποδουλωμένη σε αυτούς .

# data[].attributes.headline
Βαγγέλης Δαμιγος

# data[].attributes.subject
Βαγγέλης Δαμιγος

# data[].attributes.body
Η πολιορκία συνεχίζεται και οι μέρες μοιάζουν ίδιες, βαριές σαν τον καπνό που σκεπάζει το Μεσολόγγι. Ξυπνήσαμε πάλι από τους κανονιοβολισμούς· τα τείχη άντεξαν, μα κάθε χτύπημα μας κόβει την ανάσα. Η πείνα αρχίζει να φαίνεται στα πρόσωπα όλων. Το ψωμί λιγοστό, μοιρασμένο με δικαιοσύνη, κι όμως ποτέ αρκετό. Τα παιδιά παίζουν σιωπηλά, σαν να μεγάλωσαν απότομα. Οι γυναίκες κουβαλούν νερό και περιποιούνται τους τραυματίες χωρίς παράπονο. Σήμερα βοήθησα να ενισχύσουμε ένα ρήγμα στο τείχος με ό,τι βρήκαμε: πέτρες, ξύλα, ακόμα και έπιπλα. Κουραστήκαμε, μα κανείς δεν εγκαταλείπει. Τα βράδια μαζευόμαστε και μιλάμε χαμηλόφωνα για την ελευθερία, σαν να είναι πρόσωπο αγαπημένο που περιμένουμε να φανεί. Ο φόβος υπάρχει, αλλά η ελπίδα επιμένει. Όσο κρατάμε, το Μεσολόγγι ζει.

# data[].attributes.headline
Ευαγγελία Κόσμαρου

# data[].attributes.subject
Ευαγγελία Κόσμαρου

# data[].attributes.body
Αγαπημένο μου ημερολόγιο ,

Σήμερα ο ήλιος ανέτειλε βαριά, σαν να γνώριζε τι μας περιμένει. Η πείνα μάς έχει λυγίσει, μα όχι την ψυχή μας. Τελικά η ηθική μάχη είναι πιο δύσκολη από την σωματική. Δεν αντέχαμε άλλο ,δεν άντεχε κανείς μα αυτό ποτέ δεν ακούστηκε.    Όλοι ήταν αναστατωμένοι υποψιαζόμουν το γιατί ……

Ακούγονται ψίθυροι για Έξοδο. Κανείς δεν το λέει φωναχτά, μα όλοι το ξέρουμε. Οι άντρες ετοιμάζουν τα όπλα τους και οι γυναίκες, πήραν τα παιδιά στην αγκαλιά τους, κρύβουμε τον φόβο μας βαθιά στην καρδιά.

Απόψε προσευχήθηκα όχι για  να σωθώ, αλλά να σταθώ άξια της πατρίδας μου. Αν είναι να φύγω από τον κόσμο αυτό, θέλω να το κάνω περήφανη και ελεύθερη.

Η νύχτα έπεσε και μαζί της η απόφαση. Βγήκαμε σιωπηλοί, σαν σκιές, με την καρδιά να χτυπά πιο δυνατά . Η μητέρα μου, μου είπε πως έπρεπε να πάρω την αδερφή μου από το χέρι και να μην την αφήσω ότι και αν συμβεί . Κρατούσα το χέρι της αδελφής μου και ένιωθα τον ιδρώτα και τον φόβο της να περνούν στο δικό μου κορμί. Γύρω μας φωτιές, φωνές και καπνός, μα μέσα σε όλη τη φρίκη υπήρχε και μια παράξενη γαλήνη. Κάναμε το χρέος μας. Κάθε βήμα μακριά από τα τείχη ήταν και μια ελπίδα ελευθερίας, ακόμη κι αν ξέραμε πως ίσως να ήταν το τελευταίο μας.

# data[].attributes.headline
Σοφία Κατσούφη

# data[].attributes.subject
Σοφία Κατσούφη

# data[].attributes.body
Νύχτα Απρίλιος 1826.

Η σημερινή μέρα πρέπει να είναι αν όχι η χειρότερη, μια από τις χειρότερες μέρες που έχω ζήσει. Ήταν μια κρύα μέρα αλλά μπορούσα να δω πως ο καιρός θα γινόταν καλύτερος, με τα λουλούδια να ανθίζουν, ο ήλιος σιγά σιγά να εμφανίζεται και αυτό με έκανε να νιώσω ακόμα χειρότερα. Έχω να φάω τόσες μέρες που το στομάχι μου έχει σταματήσει να με παρακαλάει για φαγητό και φοβάμαι πως το σώμα μου έχει αρχίσει να τα παρατάει και αυτό με την κάθε μέρα που περνάει. Όλοι μας είμαστε μέσα στην μισέρια και μπορώ να το δω στα μάτια τους πως έχουν αρχίσει να χάνουν ελπίδα μα αρνούνται να τα παρατήσουν όπως και όλοι μας. Είμαστε συνέχεια τρομαγμένοι μήπως ο εχθρός κάνει επίθεση, μα πως μπορώ να μας υπερασπιστώ ενώ καλά καλά δεν έχω την δύναμη να σηκώσω το τουφέκι μου; Νερό, φαγητό δεν υπάρχουν πουθενά και οι εχθροί το ξέρουν και μας βλέπουν να βασανιζόμαστε. Είμαι σε άθλια κατάσταση αλλά ξέρω πως αξίζει για την πατρίδα μου. Έχω τόσα χρόνια να κλάψω, όμως σήμερα μου βγήκαν τα δάκρυα χωρίς να προλάβω να τα σταματήσω, θέλω εγώ και οι συμπατριώτες μου να ζήσουμε ελεύθεροι χωρίς τον φόβο κάθε μέρα πως θα μπορεί η σημερινή μας μέρα να είναι και η τελευταία μας. Μας εύχομαι πως θα νικήσουμε αυτή την δύσκολη μάχη και πως θα πάμε όλοι στα σπίτια μας ασφαλείς με τον Θεό να μας προστατεύει.

# data[].attributes.attachment_link.title
το σκατομεσολογγι

# data[].attributes.headline
ΓΚΟΥΝΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 

# data[].attributes.subject
ΓΚΟΥΝΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 

# data[].attributes.body
Ημερολόγιο ενός Μεσολογγίτη

18 Μαρτίου 1826

Η πολιορκία συνεχίζεται εδώ και μήνες. Η ζωή στο Μεσολόγγι έχει γίνει πολύ δύσκολη. Το φαγητό λιγοστεύει και πολλοί άνθρωποι είναι κουρασμένοι, αλλά κανείς δεν σκέφτεται την παράδοση. Όλοι πιστεύουμε στην ελευθερία.

25 Μαρτίου 1826

Σήμερα, ανήμερα της γιορτής, μαζευτήκαμε στην εκκλησία. Προσευχηθήκαμε και θυμηθήκαμε γιατί πολεμάμε. Παρά τον φόβο, νιώθω περηφάνια που ανήκω σε αυτή την πόλη.

2 Απριλίου 1826

Οι μάχες δεν σταματούν. Βοηθάω όσο μπορώ μεταφέροντας νερό και τρόφιμα στους αγωνιστές. Η πείνα είναι μεγάλη, αλλά η αλληλεγγύη μας κρατά ενωμένους.

9 Απριλίου 1826

Μάθαμε ότι πλησιάζει η Έξοδος. Όλοι φοβόμαστε, αλλά ξέρουμε πως δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Προτιμάμε να πεθάνουμε ελεύθεροι παρά να ζήσουμε σκλαβωμένοι. Το Μεσολόγγι θα μείνει για πάντα στην ιστορία.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εδώ έγινε το τελευταίο συμβούλιο των πολιορκημένων του Μεσολογγίου στο οποίο αποφασίστηκε η Ηρωική Έξοδος.

Κήπος των Ηρώων, Μεσολόγγι.

Ανδριάντας του Επισκόπου Ιωσήφ Ρωγών στη θέση Ανεμόμυλος, Μεσολόγγι. Φιλοτεχνήθηκε από τον γλύπτη Ευάγγελο Τύμπα.

Έξοδος του Μεσολογγίου ή κατά ορισμένους συγγραφείς Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου αναφέρεται στην έξοδο που πραγματοποίησαν οι πολιορκημένοι στρατιώτες και άμαχοι του Μεσολογγίου, όταν οι δυνατότητες συνέχισης της άμυνας απέναντι στα τουρκικά και αιγυπτιακά στρατεύματα είχαν χαθεί, λόγω εξάντλησης των τροφίμων. Το γεγονός συνέβη την νύχτα μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου 1826, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821.

Το Μεσολόγγι επαναστάτησε στις 20 Μαΐου του 1821. Η σημασία της θέσης έγινε γρήγορα αντιληπτή από την τοπική ηγεσία της επανάστασης. Στην πόλη πραγματοποιήθηκε η συνέλευση της Δυτικής Ελλάδας και στη συνέχεια έγινε έδρα της διοίκησης της Δυτικής Ελλάδας, που έφερε την ονομασία Οργανισμός της Δυτικής Χέρσου Ελλάδας.

Το 1822 η πόλη πολιορκήθηκε για πρώτη φορά από τα στρατεύματα του Κιουταχή που είχε νικήσει τους Έλληνες στο Πέτα, και του Ομέρ Βρυώνη που είχε ολοκληρώσει την υποταγή του Σουλίου. Μετά από δύο μήνες οι Τούρκοι έλυσαν την πολιορκία έχοντας υποστεί σοβαρές απώλειες. Την επόμενη χρονιά ένα νέο τουρκικό στράτευμα με επικεφαλής τον Μουσταή πασά κατευθύνθηκε προς το Μεσολόγγι αλλά αναλώθηκε ανεπιτυχώς στην πολιορκία του γειτονικού Αιτωλικού. Οι Τούρκοι μετά την αποτυχία να καταλάβουν το Αιτωλικό εγκατέλειψαν το σχέδιο επίθεσης στο Μεσολόγγι και αποχώρησαν.

Το 1825 ο Κιουταχής συγκέντρωσε μεγάλο στρατό στη Λάρισα και κατευθύνθηκε στο Μεσολόγγι. Στα τέλη Απριλίου 1825 στρατοπέδευσε στην περιοχή και ξεκίνησε την πολιορκία του Μεσολογγίου. Όλες οι επιθέσεις που επιχείρησε ο Κιουταχής εναντίον της πόλης απέτυχαν, όπως και η προσπάθεια του να αποκλείσει τον ανεφοδιασμό της πόλης από στεριά και θάλασσα. Οι πολιορκημένοι ήρθαν σε συνεννόηση με τον Καραϊσκάκη, ο οποίος διεξήγαγε πόλεμο φθοράς στα νώτα του στρατεύματος του Κιουταχή, αναγκάζοντάς τον να περάσει σε θέση άμυνας, τον Οκτώβριο του 1825.

Εν τω μεταξύ, ο Σουλτάνος προβλέποντας ορθά ότι η πολιορκία θα ήταν χρονοβόρα και βάσει του ότι οι Ευρωπαϊκές Αυλές, πιεζόμενες από το φιλελληνικό κίνημα των λαών τους, είχαν αρχίσει να αναγνωρίζουν την ύπαρξη ελληνικού ζητήματος, θέλησε να ενισχύσει τον αποκλεισμό της πόλης με επιπλέον δυνάμεις και του Ιμπραήμ, παρά το ότι κάτι τέτοιο δεν προβλεπόταν στην αρχική του συμφωνία με τον Αιγύπτιο στρατάρχη. Στις αρχές του Οκτώβριου 1825 κατέπλευσαν στην Αλεξάνδρεια ναυτικές μοίρες όλων των Οθωμανών συμμάχων, συνολικής δύναμης 145 πλοίων, που αποτελούνταν από τούρκικα, αιγυπτιακά, αλγερινά, τριπολίτικα μεταγωγικά και πολεμικά σκάφη, ενώ υπήρχαν και αρκετά υπό διάφορες ευρωπαϊκές σημαίες. Παράλληλα, στην πόλη αυτή συγκεντρώθηκαν 8.000 Άραβες πεζοί, 1.200 ιππείς καθώς και περίπου 800 άτακτοι τούρκοι που εκγυμνάζονταν υπό την επίβλεψη Γάλλων στρατηγών, ενώ μεγάλες ποσότητες τροφίμων και πολεμοφοδίων είχαν επίσης φτάσει από τους Γαλλικούς λιμένες. Με όλες αυτές τις δυνάμεις, ο Ιμπραήμ σκόπευε τόσο στην καθυπόταξη ολόκληρης της Πελοποννήσου όσο και στην άλωση του Μεσολογγίου.

Με την άφιξη του νέου ισχυρού στρατεύματος η πολιορκία ξανάρχισε σφοδρότερη. Παρόλα αυτά μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 οι Τούρκοι δεν είχαν σημειώσει καμία επιτυχία. Ο Ανδρέας Μιαούλης με τον στόλο του κατάφερνε να ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι και η άμυνα των πολιορκημένων παρέμενε ισχυρή.

Από τον Μάρτιο όμως η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με κατάληψη από τους Τούρκους στρατηγικών νησίδων της λιμνοθάλασσας, όπως το Βασιλάδι και ο Ντολμάς. Οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο της νησίδας Κλείσοβα μετά από μία σφοδρή μάχη, στην οποία τα στρατεύματα του Ιμπραήμ είχαν πολύ βαριές απώλειες. Όμως η δυνατότητα του ελληνικού στόλου να ανεφοδιάσει την πόλη είχε καταστεί αδύνατη, με αποτέλεσμα οι αμυνόμενοι να βρεθούν σε δυσχερέστατη θέση. Η κατάσταση στην πόλη έγινε δραματική και η πείνα άρχισε να θερίζει τους κατοίκους. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση το συμβούλιο των οπλαρχηγών και προκρίτων της πόλης πήρε την απόφαση για την έξοδο των κατοίκων από το Μεσολόγγι. Η έξοδος ορίστηκε για την νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων, μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου 1826. Το σχέδιο της εξόδου πιθανότατα προδόθηκε, μάλλον από αυτόμολο ξένο, με αποτέλεσμα οι τουρκοαιγύπτιοι να απαντήσουν με σφοδρή επίθεση που συνοδεύτηκε από σφαγή. Χιλιάδες Έλληνες σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και μόνο 1.500 κατάφεραν να διασωθούν. Περισσότερη αξιόπιστη για την καταγραφή των απωλειών της εξόδου είναι η άποψη του Τζορτζ Φίνλεϊ, ο οποίος υπολογίζει σε περίπου 4.000 τους πεσόντες, σε 3.000 τους αιχμαλωτισθέντες, ενώ αναφέρεται σε 2.000 διασωθέντες. Μεταξύ εκείνων που σώθηκαν ήταν ο Ιταλός φιλέλληνας Ιακομούτσι, που προηγούμενα είχε καταφέρει να αποκρούσει την οθωμανική επίθεση εναντίον της νήσου Βασιλάδι, μία από τις πολλές της λιμνοθάλασσας.

Χάρις στον Κασομούλη γνωρίζουμε την εσωτερική ιστορία της πολιορκίας.

Ερωτηματικά διατυπώνουν οι ιστορικοί σχετικά με το ρόλο του (ασθενούς) Καραϊσκάκη, την ημέρα της εξόδου. Σύμφωνα με τον Κασομούλη, ο οπλαρχηγός υποδέχτηκε κλινήρης στη σκηνή του στο ελληνικό στρατόπεδο στη Δερβέκιστα (48 χλμ. μακριά από το Μεσολόγγι) τους διασωθέντες του σώματος του Δημήτριου Μακρή, με ειρωνική διάθεση, για να δεχτεί την άμεση και οργισμένη απάντηση του δεύτερου.

Η πτώση του Μεσολογγίου οδήγησε σε διάλυση της τρίτης εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου του 1826 και στην παραίτηση της κυβέρνησης Κουντουριώτη. Στο εξωτερικό αναθέρμανε το φιλελληνικό κίνημα και επιτάχυνε τις διαδικασίες για επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για την τελική λύση του ελληνικού ζητήματος. Σύμφωνα με τον Αμερικανό φιλέλληνα Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου, η πτώση της "ιεράς πόλεως" αποτέλεσε την "ενοχοποιητική απόδειξη της εγωϊστικής αδιαφορίας του χριστιανικού κόσμου". Κατά μία φήμη, λέγεται ότι η πτώση της πόλης και οι δραματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες εκτυλίχθηκε, που έγιναν γνωστές στη Δύση και προκάλεσαν έντονη συγκίνηση στην Ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, ήταν η αφορμή που προκάλεσε την άρνηση του καγκελάριου της Αυστρίας Μέτερνιχ να συμφωνήσει σε απαίτηση του σουλτάνου την ελληνική επανάσταση να καταστείλουν στρατεύματα της "Ιεράς Συμμαχίας". Ο Μέτερνιχ, φέρεται να έδωσε την απάντηση "Τώρα πια, μετά το Μεσολόγγι, αυτό είναι αδύνατο..."

1. Aθανασιάδης-Νόβας Γεώργιος, Δοξαστικό της εξόδου του Μεσολογγίου, "Το Εἰκοσιένα". Πανηγυρικοί Λόγοι Ἀκαδημαϊκῶν, ἐκδ. Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, Ἵδρυμα Κώστα καὶ Ἑλένης Οὐράνη, Ἀθῆναι 1977.

2. Κοτσώνης Λ. Κωνσταντίνος (2005) Αιγυπτιακή Στρατιά εισβολής στην Πελοπόννησο. Συγκρότησις, τακτική, ηγεσία. Πρακτικά Ζ' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, δημοσιευθέν στο "Πελοποννησιακά", Παράρτ. 27, 2007, σ. 486

3. Διονύσιος Κόκκινος, "Η Ελληνική Επανάστασις" (6τομο, έκδοση "Μέλισσα") Τ. 5, σελ. 142: "Αι νέαι προπαρασκευαί του Ιμβραήμ"

4. Ο Σπυρίδων Τρικούπης αναφέρει έναν "αλλοεθνή", ενώ κατ΄ άλλους (εφημερίδες "Φίλος του Νόμου" της Ύδρας και "Γενική Εφημερίς του Ναυπλίου") πιθανολογείται αυτόμολος βουλγαρικής ή σέρβικης εθνικότητας

5. Κωνσταντίνος Δημαράς, "Ελεύθεροι πολιορκημένοι", στο: Κ.Θ.Δημαράς, Σύμμικτα Α' Από την παιδεία στην λογοτεχνία, (επιμ.Αλέξης Πολίτης), Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Αθήνα, 2000, σελ.135

6. David Brewer, "1821 - 1833, η Φλόγα της Ελευθερίας, Κεφάλαιο 26: "Η Πτώση του Μεσολογγίου", σελ. 389

7. Διονύσιος Κόκκινος, "Η Ελληνική Επανάστασις", έκδοση "Μέλισσα", Αθήνα, 1974, Τόμος 5ος, σελ. 291: "Η σημασία και αι συνέπειαι του γεγονότος"

# data[].attributes.attachment_link.title
Έξοδος του Μεσολογγίου - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Έξοδος του Μεσολογγίου ή κατά ορισμένους συγγραφείς Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου αναφέρεται στην έξοδο που πραγματοποίησαν οι πολιορκημένοι στρατιώτες και άμαχοι του Μεσολογγίου, όταν οι δυνατότητες συνέχισης της άμυνας απέναντι στα τουρκικά και αιγυπτιακά στρατεύματα είχαν χαθεί, λόγω εξάντλησης των τροφίμων. Το γεγονός συνέβη την νύχτα μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου 1826, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821.

# data[].attributes.headline
Κολτσακλη Χριστίνα 

# data[].attributes.subject
Κολτσακλη Χριστίνα 

# data[].attributes.body
Αγαπητό ημερολόγιο,

Σήμερα ξημέρωσε άλλη μια δύσκολη μέρα στο Μεσολόγγι, η πόλη μας είναι περικυκλωμένη και όλοι φοβόμαστε για το τι θα συμβεί οι δρόμοι είναι άδειοι πίναμε πάρα πολύ και πολλές φορές δεν έχουμε τίποτα για φαγητό .Τα πρόσωπα μας είναι κουρασμένα και τα μάτια μας ταλαιπωρημένα από το κλάμα .

Η φύση όμως είναι αλλιώς έξω όλα είναι όμορφα τα λουλούδια έχουν ανθίσει και η λίμνη είναι ήσυχη σαν να μη συμβαίνει τίποτα κακό .Αυτο με στεναχωρεί πως γίνεται η φύση να είναι τόσο όμορφη κι εμείς να υποφέρουμε και να περνάμε αυτά που περνάμε;

Όλοι μας μέσα μας έχουμε πίστη ξέρουμε ότι τα πράγματα είναι δύσκολα αλλά δεν θέλουμε να τα παρατήσουμε θέλουμε να μείνουμε ελεύθεροι και να χαμογελάσουμε ξανά. Αυτά ,και για σήμερα ελπίζω να προλάβω να σου γράψω και αύριο. Εύχομαι η αυριανή μέρα να είναι καλύτερη.

# data[].attributes.headline
κριστιανα σταυριανιδου

# data[].attributes.subject
κριστιανα σταυριανιδου

# data[].attributes.body
αγαπητό ημερολόγιο

Σήμερα βρήκα λίγο χρόνο και κρύφτηκα πίσω απο το χαλασμένο τείχοσ για να σου γράψω. Δεν ξέρω αν θα το διαβάσει ποτέ κανείς αυτό το τετράδιο.

Η πείνα μας έχει λυγίσει.Πλέον έχουν δυσκολέψει τα πράγματα γιατί ολοι πεινάμε και μερικοί έχουν φτάσει σε σημείο να φάνε και σώμα νεκρών ανθρώπων δεν τους κατηγορώ η πείνα τρελαίνει .Νερό δεν υπάρχει καθόλου.Η ζωή μας έχει αλλάξει.Δεν έχουμε δυνάμεις για τίποτα ακόμα και τώρα που σου γράφω μου είναι δύσκολο μέχρει και το μολύβι έχει γίνει βαρύ

Τα βράδια δεν κοιμάμαι. Σκέφτομαι αν θα αντέξουμε κι άλλο, αν θα έρθει βοήθεια,αν θα ζήσω να δω το Μεσολόγγι ελεύθερο.εύχομαι να μας ξειμερωσει μια καλυτέρη μερααα!!!

# data[].attributes.headline
Η αποψινή νύχταείναι γ

# data[].attributes.body
Η αποψινή νύχταείναι γεμάτη αγωνία. Κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει αύριο. Η μάχη που έρχεται μπορεί να μας τελειώσει ή να μας δώσει μια νέα αρχή. Παρόλο που είμαστε κουρασμένοι, μαζεύουμε το λίγο κουράγιο που μας έχει μείνει.

Έχουμε περάσει πολλά. Βλέπω γύρω μου ανθρώπους να χάνονται από την πείνα και τον πόλεμο και νιώθω ανήμπορος. Ο φόβος υπάρχει μέσα μου, αλλά δεν τον αφήνω να φανεί. Πρέπει να σταθούμε δυνατοί ο ένας για τον άλλον.

Δεν με τρομάζει ο θάνατος όσο η σκλαβιά. Γι’ αυτό και συνεχίζω. Άντρες, γυναίκες και παιδιά είμαστε όλοι ενωμένοι με έναν κοινό σκοπό να ζήσουμε ελεύθεροι.

Όταν έρθει η ώρα, θα σταθώ κι εγώ στη μάχη. Θα δώσω ό,τι έχω για τον τόπο μου. Κι αν δεν τα καταφέρουμε, τουλάχιστον θα ξέρουμε πως παλέψαμε με τιμή.

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι σε διαδικτυακή θεατρική παράσταση για τα 3Β

# data[].attributes.attachment_link.description
Στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 μέσα από μια πρωτότυπη θεατρική παραγωγή μας μεταφέρει ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και ο Οργανισμός Αθλητισμού Πολιτισμού και Παιδικής Αγωγής (ΟΑΠΠΑ). Η παράσταση που με τίτλο «Ελεύθεροι πολιορκημένοι – Η τελευταία ώρα του Οδυσσέα Ανδρούτσου», δημιουργήθηκε ειδικά για το Δήμο των 3Β και έχει ως βασικό άξονα τους […]

# data[].attributes.headline
Ημερολόγιο μιας Μεσολογγίτισσας 

# data[].attributes.subject
Ημερολόγιο μιας Μεσολογγίτισσας 

# data[].attributes.body
10 Απριλίου 1826

Αγαπητό ημερολόγιο,

Σου γράφω τώρα με την ελπίδα ότι θα καταφέρω να σου ξαναγράψω. Χθες αποφασίστηκε από όλους τους Μεσολογγίτες για να μπορέσουμε με κάποιο τρόπο να αμυνθούμε από τους Οθωμανούς να γίνει σήμερα το βράδυ η έξοδός μας από το Μεσολόγγι. Αυτή η απόφαση πάρθηκε μετά από ώρες διότι αν μπορούσες να δεις την σωματική και την ψυχολογική κατάσταση εκείνων θα καταλάβαινες.

Οι στρατιώτες με το ζόρι να σηκώνουν το όπλο στα χέρια τους, οι μανάδες να μην έχουν την δύναμη να κρατήσουν τα μωρά στην αγκαλιά τους να τα κοιμήσουν και τα παιδιά να ψάχνουν κάποιο χόρτο στο έδαφος για να το φάνε. Έχουν φτάσει στο σημείο κάποιοι άνθρωποι να βρίσκουν πτώματα στον δρόμο και να τρώνε την σάρκα τους μήπως και ξεγελάσουν την πείνα τους. Είχα σοκαριστεί όταν αντίκρισα στα μάτια μου αυτήν την φρικαλέα εικόνα. Δεν θα μου περνούσε ποτέ από το μυαλό πως η Ελλάδα θα έφτανε σε αυτή την οικτρή κατάσταση δηλαδή σε μια κατάσταση απελπισίας και ματαιοδοξίας.

Εγώ ξύπνησα από πολύ πρωί γιατί η αγωνία είχε αρχίσει να με κυριεύει και να μου σφίγγει το στομάχι. Στριφογύριζα στο κρεβάτι μου για ώρες με την ελπίδα ότι θα ξεχάσω τις άσχημες σκέψεις που μου είχαν καταλάβει το μυαλό και πως θα κοιμόμουνα ξανά ήρεμα. Αλλά μάταια. Προτίμησα να σηκωθώ και να περπατήσω κατά μήκος του λιμανιού μήπως άνοιγε και καθάριζε το μυαλό μου. Και πραγματικά αυτό είχε συμβεί. Αναπόλησα όλες εκείνες τις στιγμές και τους καιρούς που ένιωθα ελεύθερη και χαρούμενη νομίζοντας πως θα έρθουν άλλα επόμενα  πιο ωραία και ευχάριστα. Αλλά εκείνα τελικά δεν ήρθαν ποτέ. Στον δρόμο της επιστροφής μου για το σπίτι αντίκρισα τις ασχημότερες εικόνες που είχα δει μέχρι στιγμής. Να μαζεύουν οι Οθωμανοί από τα σπίτια κυρίως ανήμπορες γυναίκες και παιδιά που από ότι κατάλαβα για δουλεμπόριο τις χρειαζόντουσαν και τους άντρες για να μην έχουν κάποια πιθανότητα αντίστασης εκείνη την στιγμή, τους βασάνιζαν άγρια με αποτέλεσμα οι περισσότεροι να πέθαιναν. Και ο ήχος που βασάνιζε τα αυτιά μου περισσότερο ήταν το γέλιο αυτών των αχρείων. Δεν μπορώ ακόμα να καταλάβω πως ένας άνθρωπος ευχαριστιέται με το κακό και τον πόνο του άλλου;

Με όλες αυτές τις σκέψεις να μου γυρίζουν στο μυαλό όταν κατάφερα και έφτασα στο σπίτι είδα το εξής. Το τζάμι της κουζίνας μου σπασμένο και την γλάστρα με τον δυόσμο που είχα φυτέψει να μην είναι εκεί. Παντού υπήρχαν μόνο κομμάτια από τζάμι. Αλλά να σου πω την αλήθεια; Δεν με πείραξε τόσο αυτό μην σου πω καθόλου. Το τζάμι μου ήθελα μόνο να μην είχαν σπάσει  έτσι ώστε να μην άκουγα συνέχεια τις κραυγές και τα κλάματα των γυναικόπαιδων και των συζύγων τους. Αφού κάποια στιγμή έπεσα στο πάτωμα κλείνοντας όσο περισσότερο μπορούσα τα αυτιά μου και άρχιζα να κλαίω για πολύ ώρα μην μπορώντας άλλο αυτήν την κατάσταση.

Επειδή σιγά σιγά πλησιάζει η ώρα ένα μόνο πράγμα θα σου πω. Υπόσχομαι πως μόνο αν βγούμε ζωντανοί και ελεύθεροι θα ξαναγράψω σε σένα, γιατί μου απαγορεύω να ζήσω ξέροντας πως μια ζωή θα είμαι μέσα στην σκλαβιά. Όταν θα μπω στο πεδίο της μάχης το σπαθί θα φύγει από το χέρι μου μόνο όταν θα φύγει και η ζωή από το σώμα μου. Και στα αυτιά μου δεν θα τριβελίζει άλλος ήχος παρά μόνο οι λέξεις ελευθερία ή θάνατος.

# data[].attributes.attachment_link.title
αρχείο λήψης (1)

# data[].attributes.headline
Ιωσηφίδου Αλεξανδρα σελίδα ημερολογίου απο έναν πολιορκημένο 

# data[].attributes.subject
Ιωσηφίδου Αλεξανδρα σελίδα ημερολογίου απο έναν πολιορκημένο 

# data[].attributes.body
Έχω χάσει το μέτρημα των ημερών, δεν θυμάμαι πλέον πόσες μέρες, μήνες ή και χρόνια βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι μέσα στα τοίχοι. Η ελπίδα για την ελευθερία άρχισε να φαντάζει μακρινή ανάμνηση όταν στέρεψαν οι προμήθειες και η άνοιξη με τον ερχομό της κουβαλόντας νοσταλγία, ζήλο για την ζωή και την ανεξαρτησία.

Όλοι μιλάνε για μια τελευταία μάχη «την έξοδο» όπως την ονομάζουν. Λένε πως θα είναι η αρχή της ελευθερίας, η δικαίωση των όσων θυσιάσαμε για να βρισκόμαστε εδώ μέσα. Είμαι σίγουρος πως τα λεγόμενά τους είναι ένα είδος επιφανειακής εμψύχωσης για τους ευάλωτους και αδύναμους ψυχολογικά που πρώτη τους σκέψη είναι η αυτοκτονία. Το ξέρω γιατί είμαι ένας απο αυτούς που προσπαθούν να ξεσηκώσουν τους αρρώστους, τους απογοητευμένους και κατερριπτομένους επιζήσαντες με μια προπαγάνδα ψεύτικης ελπίδας. Μέσα μου έχω ανάγκη να τους φωνάξω πως μονόδρομος είναι ο θάνατος και ο εχθρός το ξέρει, πως τα χέρια μου δε βαστάν το όπλο, πως αν μου δινόταν η ευκαιρία πριν περάσω τα τοίχοι να δω την σημερινή μου κατάληξη δεν θα βρισκόμουν μπροστά τους τώρα. Στα μάτια μου όλα αυτά φωνάζουν και τα γυναικόπαιδα το ξέρουν. Για αυτούς τους λίγους και τους συμπατριώτες που μας περιμένουν θα πεθάνω ηρωικά και αυτή η σελίδα θα είναι η εξομολόγηση μου, θυμίζοντας σε όλους τους έλληνες την έξοδό μας.

# data[].attributes.headline
Φιλοκτήμων Ναλμπάντης Γ'2 

# data[].attributes.subject
Φιλοκτήμων Ναλμπάντης Γ'2 

# data[].attributes.body
Ημερολόγιο,

Απρίλιος του ’26.

Ο μήνας μπήκε με σκοτάδι, κι ας είναι άνοιξη. Στο Μεσολόγγι δεν ανθίζουν λουλούδια· ανθίζει μόνο η αποφασιστικότητα. Η πείνα μας έχει γονατίσει, τρώμε ό,τι βρίσκεται, μα τα μάτια μας μένουν καθαρά. Από τα χαράματα στέκομαι στα τείχη, με το καριοφίλι αγκαλιά και τα αυτιά μου γεμάτα από τον βρόντο των κανονιών. Οι Τούρκοι σφίγγουν τον κλοιό, μα εμείς σφίγγουμε τα δόντια.

Χτες θάψαμε άλλους δύο συντρόφους. Δεν είχαμε ξύλο για σταυρό· μόνο χώμα και μια προσευχή ψιθυριστή. Οι γυναίκες και τα παιδιά υποφέρουν περισσότερο απ’ όλους, κι αυτό μας δίνει δύναμη να κρατηθούμε. Κανείς δεν μιλά πια για σωτηρία, μόνο για τιμή. Ξέρουμε τι πλησιάζει. Η Έξοδος ψιθυρίζεται σαν όρκος.

Το βράδυ μοιραστήκαμε λίγη πίτα και νερό . Κοιταχτήκαμε σιωπηλοί, σαν αδέρφια. Αν ο Απρίλης αυτός είναι ο τελευταίος μας, ας γραφτεί πως δεν λυγίσαμε. Στο Μεσολόγγι, τον Απρίλιο του ’26, διαλέξαμε την ελευθερία, ακόμη κι αν κόστιζε τη ζωή μας.

# data[].attributes.headline
Χρυσούλα Μυλωνίδου

# data[].attributes.subject
Χρυσούλα Μυλωνίδου

# data[].attributes.body
Απρίλιος 1826

Σήμερα ξύπνησα φοβισμένη για το τι θα συμβεί. Οι εχθροί μας έχουν περικυκλώσει και η έξοδος είναι απαγορευμένη. Το φαγητό όλο και λιγοστεύει με ανθρώπους να πεθαίνουν από την πείνα και από αρρώστιες. Οι γυναίκες βοηθούν όσο μπορούν τα παιδιά και τους αρρώστους, ενώ οι άνδρες προσέχουν τα τείχη.

Έξω τα λουλούδια έχουν αρχίσει να ανθίζουν και τα πουλιά να κελαηδάν, κάτι το οποίο μας έκανε να νιώσουμε χειρότερα, προκαλώντας μας ένα αίσθημα μελαγχολίας και λύπης. Η ζωή μας είχε αλλάξει εντελώς. Κατά την διάρκεια της μέρας και της νύχτας ακούγονταν συνεχώς πυροβολισμοί και κανονιές. Πλέον έχουμε συνηθίσει τον θόρυβο αλλά δεν παύει να μας προκαλεί τρόμο.

Ακούγεται συνεχώς ότι πλησιάζει η ώρα της εξόδου κάτι το οποίο δεν προκαλεί κανένα συναίσθημα ενθουσιασμού αλλά αποφασιστικότητας.

# data[].attributes.headline
Μερσάκη Ιουλία Γ2

# data[].attributes.subject
Μερσάκη Ιουλία Γ2

# data[].attributes.body
2 Απριλίου 2026

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Σήμερα ξύπνησα από το κλάμα της μαμάς μου. Δεν την είχα ξανακούσει να κλαίει έτσι. Ακουγόταν σαν να είχε χάσει τη γη κάτω απ' τα πόδια της. Γυρνάω πλευρό, για να δω τον λόγο που κλαίει η μάνα μου, και πριν προλάβω να της μιλήσω εγώ, μιλάει πρώτη αυτή, και μου λέει με μαυρισμένα μάτια "Χρόνια πολλά αγάπη μου" κρατώντας μία μικρή μαύρη κουβερτούλα. Είχα ξεχάσει πως είχα τα γενέθλια μου σήμερα. Της απαντάω ένα ταπεινό "Ευχαριστώ" και κλείνω τα μάτια μου. Συνήθως σηκώνομαι τα πρωινά και παίζω με την αδερφή μου, μιας που θέλω να νιώσει καλύτερα, και να ξεχάσει έστω για λίγο όλα αυτά που γίνονται. Ανοίγω λοιπόν τα μάτια μου για να την ρωτήσω για την αδερφή μου γιατί δεν την είδα κάπου όταν άνοιξα τα μάτια μου την πρώτη φορά. Την ρωτάω κι εγώ "Μαμά, που είναι η μικρή;". Αυτή με βουρκωμένα μάτια, ανοίγει δειλά την κουβερτούλα και βλέπω την αδερφή μου, χλωμή και αφυδατωμένη, με ένα σχεδόν αδιάκριτο χαμόγελο. Μου λέει τότε η μαμά μου "Δεν τα κατάφερε χρυσό μου, έφυγε". Τα μάτια μου βούρκωσαν, έχασα τη γη κάτω από τα πόδια μου. Ένιωσα την καρδιά μου να ραγίζει καθώς τα δάκρυά μου έπεφταν στο παγωμένο της μάγουλο. Με αγκαλιάζει τότε η μαμά μου και κλαίγαμε κι δυο με λυγμούς. Μετά από εκείνη την στιγμή δεν θυμάμαι τίποτα. Όλα θάμπωσαν, έγιναν μαύρα. Ο χαμός της αδερφής μου, πήρε και την τελευταία μου ελπίδα...