# data[].attributes.headline
Μαρία Ανδρουλάκη, Μαρία Κορομπύλη, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Μαρία Ανδρουλάκη, Μαρία Κορομπύλη, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Τα πρώτα χρόνια, όταν ήμουνα νέα, όλα ήταν τόσο ήρεμα. Ήταν ήσυχα τα χρόνια που ήμουν απλά ένα σπίτι. Σπίτι επιχειρηματία!!!Τώρα, τίποτα δεν είναι ίδιο.Από τότε που έγινα σχολείο, δεν μπορώ να βρω γαλήνη πουθενά. Τα παιδιά δεν με σέβονται, βανδαλίζουν τους χώρους, καταστρέφουν τα πάντα στο πέρασμά τους.Αγωνίζομαι να υπομένω ανακαινίσεις και επιδιορθώσεις.Θα ήθελα απλά να φύγουν!Δεν έπρεπε ποτέ να γίνω σχολείο!Πλέον μόνο το καλοκαίρι, που φεύγουν για διακοπές, μόνο τότε μπορώ να βρω λίγη γαλήνη. Τότε μονάχα τα πατώματα δεν τρίζουν από τα βίαια ποδοβολητά αυτών των νεαρών όντων.Ακόμη και κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο περισσότερη ηρεμία είχα απ’ ότι σήμερα.Παλιά με σεβόντουσαν περισσότερο. Σήμερα, οι μαθητές δεν σέβονται ούτε τους καθηγητές τους που του λένε να με φροντίζουν. Οι καημένοι παθαίνουν «εγκεφαλικά επεισόδια» βλέποντας τους τοίχους μου «αχ…» βαμμένους μ’ αυτά τα περίεργα σχέδια και τα γκράφιτι. Το χειρότερο όμως απ΄όλα είναι οι καταλήψεις.Βανδαλισμοί χωρίς λόγο κι εγώ όμηρος των παιδιών.Έφτασα στο σημείο να εύχομαι να συμβεί ένας δυνατός σεισμός όπως αυτός του 1999, προκειμένου να θεωρηθώ «ακατάλληλο» κι ελπίζω μετά τις εργασίες αποκατάστασης να με μετατρέψουν σε μουσείο, να έρχονται να θαυμάζουν οι επισκέπτες τα περιβότητα τζάκια τζάκια μου και τα περίτεχνα αρχιτεκτονικά μοτίβα, να μάθουν την ιστορία μου και τις περιπέτειες μου στο διάβα του χρόνου. Έχουν περάσει από εμένα σπουδαίοι και τρανοί ποιητές και καλλιτέχνες, πολιτικοί και κάθε λογής διάσημοι επαγγελματίες. Όλους τους γνώρισα, όλους τους πρόσεξα όταν ήταν έφηβοι αλλά με τι τίμημα; Όλοι τους με εγκατέλειψαν. Με ξέχασαν…μόνο στα αρχεία ίσως υπάρχουν κάποιες αναφορές για το παρελθόν μου.Τα τζάκια μου που άλλοτε άναβαν να ζεστάνουν τα δωμάτια τώρα έχουν πια γεμίσει με σκουπίδια, τσαλακωμένα χαρτιά από σκισμένα βιβλία και τετράδια ή σακουλάκια από τρόφιμα που καταναλώνουν οι μαθητές και οι μαθήτριες στα διαλείμματα.Τα ξύλινα παντζούρια μου χάσκουν ταλαιπωρημένα, δύσκολα στερεώνονται όταν φυσάει δυνατά ο άνεμος και για στολίδι πάνω στην ξεφτισμένη μπογιά φέρουν αυτοκόλλητα ποδοσφαιρικών ομάδων.Το όμορφο μπαλκόνι του ορόφου είναι πλέον άχρηστο, κανείς δεν θα πιει τον καφέ του εκεί, είναι επικίνδυνο να είναι ανοιχτό εφόσον υπάρχουν γύρω παιδιά, όσο για τον κήπο μου είναι παραμελημένος και στην πίσω αυλή ακούγεται δυνατά ο χτύπος της μπάλας στο έδαφος αφού οι μαθητές πρέπει να αθληθούν στο μάθημα της γυμναστικής.Τίποτε δεν εκτιμάται πλέον εδώ, όλα τα θεωρούν δεδομένα. Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τον πόνο που κουβαλώ!

# data[].attributes.attachment_caption
Πλάντο από την ταινία "Τέλος Εποχής" σε σκηνοθεσία Αντώνη Κόκκινου (1994). Η ταινία έχει γυριστεί στο κτήριο τη οδού Ηπίτου.

# data[].attributes.headline
Αλεξάνδρα Ασημακοπούλου,Χριστίνα Βαλάση, Κτήρια που έχουν φωνή! 

# data[].attributes.subject
Αλεξάνδρα Ασημακοπούλου,Χριστίνα Βαλάση, Κτήρια που έχουν φωνή! 

# data[].attributes.body
Και ξαφνικά φεύγουν όλοι…

Το τελευταίο κουδούνι ηχεί μέσα μου. Οι μαθητές, οι καθηγητές φεύγουν, όλοι φεύγουν, με εγκαταλείπουν, με ξεχνούν και μένω μόνος ξανά. Μέχρι αύριο δεν θα είμαι παρά μία ανάμνηση, ένας εφιάλτης, ένα άδειο κουφάρι από σοβά και τούβλα γεμάτο μίσος και στενοχώρια αλλά ταυτόχρονα και θ' αποτελώ ανάμνηση για τις πιο όμορφες στιγμές, τα μαθητικά χρόνια.

Σε λίγα χρόνια, όλοι οι μαθητές θα φύγουν, έζησαν κοντά μου τα χρόνια του Λυκείου, τα χρόνια της εφηβείας τους. Τελειώνοντας την Γ΄Λυκείου όμως όλοι θα φύγουν, θα με αφήσουν αυτή τη φορά οριστικά. Θα ζήσουν όμορφες και γεμάτες ζωές, θα με ξεχάσουν, εγώ όμως θα παραμένω εδώ, οδός Ηπίτου, αριθμός 15, εγώ θα θυμάμαι.

Χρόνο με το χρόνο, γερνάω, χάνω όλο και περισσότερο τις δυνάμεις μου. Οι μαθητές μου, τα νέα παιδιά αξίζουν κάτι καλύτερο από ένα παλιό κτήριο σαν κι εμένα. Ακούω τα παράπονά τους  «το καλοκαίρι έχει ζέστη πολλή και δεν υπάρχει air condition στις αίθουσες»,  «τα μεγάλα ξύλινα παράθυρα και οι μπαλκονόπορτες κλείνουν με δυσκολία και το χειμώνα μπαίνει το κρύο», «δεν υπάρχει ασανσέρ και η πρόσβαση για άτομα με κινητικά προβλήματα είναι δύσκολη», «το προαύλιο είναι μικρό, δεν χωράμε να αθληθούμε όλοι την ώρα της γυμαστικής κι ο θόρυβος που κάνουμε στην μικρή αυλή ενοχλεί τους άλλους που κάνουν μάθημα στις τάξεις του ισογείου». Ακούω τα παράπονα και τα κατανοώ αλλά δεν μπορώ ν’ αλλάξω, έτσι είμαι εγώ «ένα διατηρητέο κτήριο». Δεν θέλω να με ξεχάσουν, θέλω να τους προσφέρω ό,τι καλύτερο μπορώ, αλλά δεν είμαι αρκετός. Είμαι ένα κτήριο μικρό προορισμένο για κατοικία, ένα μέγαρο, χρειάζομαι συντήρηση και αναπαλαιώσεις αλλιώς αργά ή γρήγορα θα καταρρεύσω. Τα παιδιά απ΄την άλλη χρειάζονται χώρο, ελευθερία…

Λέτε να φύγουν ξαφνικά όλοι;

# data[].attributes.attachment_caption
Πλάνο από  την ταινία "Τέλος Εποχής" σε σκηνοθεσία Αντώνη Κόκκινου (1994).

# data[].attributes.headline
Γεώργιος Δεσύπρης, Φίλιππος Ζερβός, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Γεώργιος Δεσύπρης, Φίλιππος Ζερβός, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Ξεκίνησε η κατασκευή μου το μακρινό 1914, με προόριζαν για κατοικία του επιχειρηματία Παναγιώτη Φραντζή και της οικογένειας του.Τόσο καιρό που στέκομαι ορθό έχω περάσει πολλά. Αρχικά πολυτελές μέγαρο κι έπειτα σχολείο για «εκλεκτούς». Όλα αυτά τα χρόνια ακούω νεανικές φωνές και γέλια, ακούω το κουδούνι να χτυπάει κάθε 45΄στα μεσοδιαστήματα σε κάθε αίθουσα-δωμάτιο στην ουσία- και άλλο μάθημα, εδώ φυσική, παραδίπλα μαθηματικά, αρχαία, ιστορία και στο προαύλιο γυμνασική. Κάθε μέρα που ξημερώνει, κάθε πρωϊνό έχω την ίδια ελπίδα πως θα γεμίσω από παιδιά, διψασμένα για παιχνίδι και γνώσεις. Όταν τ’ απόγευμα αδειάζω, μετά τη μεσημεριανή σιέστα περιμένω να  πέσει το βράδυ ώστε να νιώσω τις ματιές των περαστικών που περνώντας μου ρίχνουν κλεφτές ματιές και αναρωτιούνται: «Μα πόσο παλιό μπορεί να είναι;» ή ψιθυρίζουν «Τι όμορφο! Στολίδι του πεζόδρομου αληθινό!» Μ’ αρέσει ακόμη να κρυφακούω τα λόγια των θαμώνων στα μπαράκια του αδιέξοδου δρόμου της οδού Ηπίτου που τις νύχτες σφίζει από ζωή.

Όμως οι άλλοι, οι μαθητές, οι καθηγητές και οι περαστικοί δεν μπορούν ν’ακούσουν εμένα, δεν μπορούν να νιώσουν ότι τους μιλάω, ότι τους προστατεύω κι ότι ομορφαίνω τη μέρα τους καθώς το βλέμμα τους πέφτει πάνω μου.Κι όμως, ναι, έχω κι εγώ συναισθήματα, ναι, έχω κι εγώ φωνή!

Μπορεί να έχω ζήσει πολλά, πολέμους, σεισμούς, φυσικές καταστροφές, καταλήψεις και πραγματικά για όλα θέλω να μιλήσω, να φωνάξω αλλά δεν μπορώ. Φωνή μου για το παρελθόν είναι όσα έγγραφα υπάρχουν στο αρχείο και για την καθημερινότητα, για το τώρα, φωνή μου είναι οι μαθητές και οι μαθήτριες που όσο κι αν μερικές φορές δεν με σκέφτονται και με πονάνε, εγώ συνεχίζω να τους προστατεύω και να τους αγαπώ. Είμαι το καταφύγιο τους. Είτε τη νύκτα, είτε τη μέρα, εγώ πάντα βρίσκω κάτι ν’ ασχολούμαι, να βλέπω, να παρατηρώ. Οι μέρες περνούν γρήγορα και τα χρόνια γρηγορότερα. Κάθε γενιά έχει κάτι καινούργιο να μου προσφέρει: καινούργιο λεξιλόγιο «Τι γίνεται μπρο;..», καινούριες ιδέες «ας αντιγράψουμε την εργασία με τη βοήθεια του chatgpt, πού θα το καλάβει αυτή η φιλόλογος, δεν ξέρει από τέτοια, δεν υπήρχαν στον καιρό της», καινούριες συνήθειες «δεν έχει κυλικείο στο σχολείο, ας πρόσεχαν, θα μας φέρουν delivery από τα κάγκελα της πίσω αυλής». Μαζί με τη νέα γενιά γίνομαι κι εγώ ξανά νέος. Ηπίτου 15 το όνομά του. Γεννάδειο Λύκειο το παλιακό.

Αγαπώ την Πλάκα, αυτή την παλιά γειτονιά της Αθήνας,  χαίρομαι που είμαι ένα κομμάτι της ιστορίας της. Θέλω συνέχεια όλο και περισσότεροι άνθρωποι να με ανακαλύπτουν και να μαθαίνουν για εμένα, να με γνωρίζουν για να καταλάβουν με τον τρόπο τους, πως ΕΧΩ ΦΩΝΗ!!!

# data[].attributes.attachment_caption
Πλάνο από την ταινία "Τέλος Εποχής" σε σκηνοθεσία του Αντώνη Κόκκινου (1994)

# data[].attributes.headline
Νικόλαος Καρδουλάκης,Λάμπρος Λυμπερόπουλος, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Νικόλαος Καρδουλάκης,Λάμπρος Λυμπερόπουλος, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Το 1ο Πρότυπο Αθηνών

Παλιό και νεοκλασικό

Μοιάζει σοβαρό

Αλλά αν το προσέξεις, δεν είναι σιωπηλό.

Κάθε πρωί κοιτά

Μπαίνουμε βιαστικά

Τσάντες βαριές, μυαλά αλλού

Αυτό όμως μένει εκεί.

Στις τάξεις γράφουμε βιαστικά

«παιδί μου δεν διαβάζονται τα γράμματα αυτά!»

Μετράμε ώρες και λεπτά

Μέχρι να νιώσουμε το διάλειμμα ξανά και ξανά

Τότε το κτήριο νοερά μαζί μας συνομιλεί

Σαν να είχε φωνή

Όμως αυτό δεν μας αρκεί

Αφού ξαφνικά σωπαίνει την επόμενη στιγμή

Στο σχόλασμα αυτό μένει εκεί,

Στάσιμο, δεν μπορεί να κουνηθεί

Όταν έρθει ξανά πρωί, το ίδιο ξυπνά

Και αποκτά ζωή

Έτοιμο με χαρά να μας ξαναϋποδεχτεί.

# data[].attributes.headline
Στέλιος Καρίμαλης, Γιώργος Κίλιας, Βασίλης Μανιακούρας,Γιάννης Μοίρας, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Στέλιος Καρίμαλης, Γιώργος Κίλιας, Βασίλης Μανιακούρας,Γιάννης Μοίρας, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Περπατώντας στα στενά

Με ακουστικά στ’αυτιά

Στους δρόμους του πουθενά

Με Μαργαρίτη να τραγουδά

Ακούω μία σπιθαμή

Από που να  ’ρχεται αυτή η φωνή;

Ένα κτήριο μόνο του ομιλεί

Και την ιστορία του εξυμνεί

Το πρωί μέσα στις φωνές

Λέει δυνατά την προσευχή

Ακούει τον κόσμο να περπατεί

Και ξαφνικά…

Το βράδυ επικρατεί σιγή

Μοναχικό μες τη νυχτερινή ροή

Περιμένει να ’ρθεί το επόμενο πρωί.

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Θα ήθελα αν μπορείς να μου σχεδιάσεις ένα μαθητή Λυκείου με σακίδιο κι ακουστικά στ' αυτιά.Να είναι κάπως ατημέλητος και με φάτσα επαναστάτη

# data[].attributes.headline
Ξενοφών-Μάριος Κουφαδάκης,Βασίλης Μαυρουδής,Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Ξενοφών-Μάριος Κουφαδάκης,Βασίλης Μαυρουδής,Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Έπειτα από ένα μεγάλο καλοκαίρι, γυρνώντας στο σχολείο κάτι είχε αλλάξει…Στην αποθήκη του σχολείου εμφανίστηκε ένα τεράστιο σώμα με θρανία για γλώσσα, παράθυρα για δόντια και σοβάδες για ούλα. Το σώμα δυστυχώς δεν ήταν ήσυχο αλλά φώναζε ακατανόητα λόγια, ακατάπαυστα.Οι μαθητές αστειευόμενοι υποστήριζαν πως θα έπρεπε «να σώσουν τα μαθήματα», μιας και μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, ούτε το κτήριο δεν ήταν έτοιμο για την αρχή της σχολικής χρονιάς.Παρ’ όλα αυτά, λόγω της συνεχόμενης βοής από το σώμα του σχολείου, τα μαθήματα γινόντουσαν ηλεκτρονικά, μέσω Webex. Το σχολείο από την πλευρά του συνέχιζε να φωνάζει και μερικοί θαμώνες από το μαγαζί, λίγο παραδίπλα, υποστήριζαν πως τα βράδια το σχολείο έκλαιγε κιόλας!!!Κάθε μέρα το σώμα γινόνταν όλο και πιο θορυβώδες ώσπου έφτανε ν’ ακούγεται και ως την οδό Ερμού. Μερικοί αγανακτισμένοι πια πολίτες ήλθαν ένα πρωϊνό στην είσοδο του εξοπλισμένοι με βαριοπούλες. Ώρα με την ώρα το ιστορικό αυτό σχολείο θρυμματιζόταν (με σχετική εύκολία, θα έλεγα), αφήνοντας πίσω του μόνο ασβεστένια σκόνη.Όταν έφτασαν να κατεδαφίζουν την αποθήκη, οι πολίτες σταμάτησαν τρομαγμένοι από το θέαμα… Το στόμα του σχολείου, το φτιαγμένο από κομμάτια του κτηρίου, είχε σημάδια που έδειχναν ότι ήταν βανδαλισμένο και κατεστραμμένο, πληγωμένο θανάσιμα ώσπου τελικά σταμάτησε να φωνάζει, κατέληξε σ’ ένα απογοητευμένο ξεφύσημα, ένα παρατεταμένο ΟΥΦ!!! σαν να ξεψυχάει.

Φτάνοντας η ιστορία αυτή στ’ αυτιά των μαθητών, πολλές φήμες δημιουργήθηκαν, η ισχυρότερη που διαδόθηκε από στόμα σε στόμα ήταν η εξής: «το τόσο αγαπητό σχολείο, μονάχο ως ήταν φώναζε μονάχα για παρέα και ζεστασιά από τους μαθητές που για χρόνια φιλοξενούσε αλλά αυτοί αντί να το σεβαστούν και να το αγκαλιάσουν σαν ένα δεύτερο σπίτι, το ξέγραψαν, δεν το σεβάστηκαν αρκετά και τελικά το κατέστρεψαν». Εκείνο φώναζε, μα αυτοί είχαν τ’ αφτιά τους βουλωμένα...

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Αν μπορείς ζωγράφισέ μου ένα σχολικό κτήριο βανδαλισμένο μετά από κατάληψη

# data[].attributes.attachment_caption
Πλάνο από την ταινία "Τέλος εποχής" σε σκηνοθεσία Αντώνη Κόκκινου (1994).

# data[].attributes.headline
Ολυμπία Μαμούκαρη, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.subject
Ολυμπία Μαμούκαρη, Κτήρια που έχουν φωνή!

# data[].attributes.body
Στην οδό Ηπίτου στέκομαι εδώ και δεκαετίες, ένα κτήριο που έμαθε να ακούει πριν μάθει να μιλά. Είμαι το 1ο Πρότυπο Λύκειο Αθηνών-Γεννάδειο και μέσα στους τοίχους μου έχουν χαραχθεί σκέψεις, όνειρα, φιλοδοξίες, αγωνίες μαθητών για το αν θα μπούνε στις «ανώτερες» σχολές. Κάθε πρωί ξυπνάω με τον θόρυβο των βημάτων τους και κάθε απόγευμα ησυχάζω κρατώντας μέσα μου όσα ειπώθηκαν και όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ. Έχω δει βλέμματα γεμάτα άγχος πριν από τα διαγωνίσματα και χαμόγελα ανακούφισης μετά το τελευταίο κουδούνι της μέρας καθώς «όλοι θέλουν να ξεφύγουν από φυσικοχημείες, άλγεβρες, γραμματικές[1]».Άκουσα "στις ίδιες τάξεις, στα ίδια θρανία τα παιδιά να κάνουν αστεία και τους καθηγητές να κοιτάζουν καχύποπτα". Κάθε γρατζουνιά, κάθε φθορά είναι και μία ανάμνηση, όχι μόνο για μένα αλλά και για τους μαθητές και τις μαθήτριες.Σκέφτομαι συχνά πως δεν είμαι απλώς ένα σχολείο.Είμαι κάτι πολύ παραπάνω καθώς μεγαλώνω μαζί με όσους με κατοικούν. Αν μπορούσα να μιλήσω, θα έλεγα στους μαθητές μου να μη φοβούνται, να ονειρεύονται. Τα μαθητικά τα χρόνια δεν γυρίζουν πίσω. Και … σαν τελειώσει το σχολείο, «τελειώνουν της ζωής μας οι στιγμές» οι πιο καλές…

[1] Σε πολλά σημεία το κείμενο αντλεί έμπευση από το τραγούδι : « Τα μαθητικά τα χρόνια» σε στίχους και μουσική του Νίκου Καρβέλα με ερμηνεύτρια την Άννα Βίσση. Το τραγούδι περιλαμβάνεται στο Άλμπουμ «Τώρα» του 1988.

# data[].attributes.headline
Οδός Ηπίτου 15. Μένουμ

# data[].attributes.body
Οδός Ηπίτου 15. Μένουμε εκεί. Μαθητές, Μαθήτριες, Εκπαιδευτικοί.

# data[].attributes.headline
Aντωνίου Ηλιάνα, Μαρκατάτου Σταματία

# data[].attributes.subject
Aντωνίου Ηλιάνα, Μαρκατάτου Σταματία

# data[].attributes.body
Ήμουν, είμαι και θα είμαι κτήριο διαχρονικό

αλλαγές πολλές δεν δέχομαι

γιατί είμαι ιστορικό.

Παλιά παράθυρα και τοίχοι

ποδοπατούνται από τα πλήθη.

Με ένα πάτωμα που τρίζει

και τα χρόνια δεν στηρίζει.

Με μαθητές που φωνάζουν,

που πάντα βρίσκουν με κάτι να γελάσουν

Με καθηγητές που "οργιάζουν"

και δεν τους αφήνουν ευχάριστο χρόνο να περάσουν.

Παραστάσεις, χοροί, τραγούδια είναι κατακριτέα,

ακόμα κι αν όλοι ξέρουν πως είναι τα τελευταία.

Βαρέθηκα ν' ακούω τους καθηγητές με αποβολές

να απειλούν τους μαθητές που προσπαθούν.

Βαρέθηκα τους βαθμούς που αδικούν τους μαθητές που ελεύθερα θέλουν να εκφραστούν.

Βαρέθηκα τις φωνές μες στο γραφείο,

τα κλειστά καλοριφέρ που με αφήνουν κρύο και των μαθητών το ψυχρό "αντίο"...

Κι όμως σαν φτάσει καλοκαίρι

μένω μόνος,

χωρίς τα γέλια να μου κρατούν το χέρι και δυστυχώς έτσι συμβαίνει κάθε καλοκαίρι.