# data[].attributes.body
2-практикалық

# data[].attributes.headline
Басы - проблемалар&n

# data[].attributes.body
Басы - проблемалар
Үстіңгі қаңқасы -себептер
Астыңғы қаңқасы - дәлелдер
Құйрығы -қортынды

# data[].attributes.headline
Проблемалары 

# data[].attributes.subject
Проблемалары 

# data[].attributes.body
Тіршілік ету ортасын анықтау проблемалары климаттың өзгеруі, адамның әсерлері, мекендеу ортасының жоғалуы және модификациясы, ластану және экожүйенің деградациясы сияқты әртүрлі факторлардан туындауы мүмкін.  Мұның бәрі биоәртүрлілікке әсер етіп, түрлердің жойылу қаупін төндіреді және экологиялық тепе-теңдікті бұзады.

# data[].attributes.body
Биоәртүрлілікке әсер ететін тіршілік ету ортасын анықтау проблемалары жеткіліксіз зерттеулерді, адамның іс-әрекетінен қоршаған ортаның өзгеруін (мысалы, табиғи мекендеу ортасының жойылуы немесе ластануы) және тіршілік ету ортасының түрлерін анықтауды қиындататын климаттың өзгеруін қамтуы мүмкін.

# data[].attributes.body
Климаттың өзгеруі мен тіршілік ету ортасының жоғалуы биоәртүрліліктің жаһандық жоғалуына әкелетін негізгі қауіп төндіретін процестер болып табылады .  Екі процестің де күрделілігіне байланысты олардың биологиялық популяцияларға синергетикалық әсері туралы аз мәлімет бар.  Егер тіршілік ету ортасының жоғалуының және климаттың өзгеруінің бірлескен әсері әрбір қатердің жеке әсерлерінен үлкен болса, табиғатты қорғауды басқарудың ағымдағы стратегиялары тиімсіз және ең нашар жағдайда тиімсіз болуы мүмкін.  Сондықтан, климаттың өзгеруі мен мекендеу ортасының жоғалуы арасындағы өзара әсерлесу әсерлерінің бар-жоғын анықтау және егер бар болса, олардың әсерінің көлемін анықтаудың өзекті қажеттілігі бар.  Бұл мақалада біз тіршілік ету ортасының жоғалуының биологиялық популяцияларға әсерін сандық түрде анықтайтын зерттеулердің мета-талдауын ұсынамыз және осы әсерлердің шамасы қазіргі климаттық жағдайларға және климаттың өзгеруінің тарихи жылдамдығына тәуелді ме, жоқ па, соны зерттейміз.  Біз соңғы 20 жыл ішінде анықталған тіршілік ету ортасының жоғалуы және бөлінуі туралы 1319 құжатты зерттедік, олар таксондар, ландшафттар, жер пайдалану, географиялық орналасулар және климаттық жағдайларды көрсетеді.  Біз қазіргі климат пен климаттың өзгеруі тіршілік ету ортасының жоғалуының түрлердің тығыздығына және/немесе әртүрлілігіне теріс әсерін анықтайтын маңызды факторлар екенін анықтаймыз.  Түрлер мен географиялық аймақтар бойынша орташа алынған мекендеу ортасының жоғалуы мен фрагментация әсерлерінің ең маңызды детерминанты соңғы 100 жылдағы жауын-шашынның орташа өзгеруімен екінші дәрежелі маңызы бар ағымдағы максималды температура болды.  Тіршілік ету ортасының жоғалуы және фрагментацияның әсері максималды температурасы жоғары аймақтарда ең көп болды.  Керісінше, орташа жауын-шашын уақыт өте келе өскен аудандарда олар ең төмен болды.  Біздің білуімізше, бұл қазіргі климаттың, климаттың өзгеруінің және биологиялық популяцияларға тіршілік ету ортасының жоғалуы арасындағы өзара әсер етуді сандық бағалау және сынау үшін бар деректерге ғаламдық жер үсті талдауын жүргізетін алғашқы зерттеу.  Климаттың өзгеруі мен басқа да қауіп төндіретін процестер арасындағы синергетикалық әсерді түсіну климаттың өзгеруіне бейімделу шараларын қолдау және саясатты әзірлеу және басқару шараларына енгізу қабілетіміз үшін маңызды әсер етеді.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1365-2486.2011.02593.x

# data[].attributes.body
Биоәртүрлілікке әсер ететін тіршілік ету ортасын анықтау проблемаларына жеткіліксіз зерттеулер, тіршілік ету ортасының бұзылуы, ластану, климаттың өзгеруі және табиғи ресурстарды дұрыс басқару жатады.  Бұл факторлар тіршілік ету ортасын анықтау мен қорғауды қиындатып, тірі организмдердің алуан түрлілігіне теріс әсер етуі мүмкін.

# data[].attributes.headline
«ПОПС формуласы»

# data[].attributes.subject
«ПОПС формуласы»

# data[].attributes.body
П-Бірінші сөйле«Менің ойымша,….»
О-Екінші сөйлем: «Себебі, мен оны былай түсіндіремін…»
П-Үшінші сөйлем: «Оны мен мына фактілермен, мысалдармен дәлелдей аламын….»
С-Соңғы сөйлем: «Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім…»

# data[].attributes.body
Экология тірі организмдер мен олардың қоршаған ортасы арасындағы қарым-қатынастарды зерттеп, табиғатты сақтау мен сақтау әдістерін жасаумен айналысады.

# data[].attributes.body
Экология ауа мен судың ластануы, биоәртүрліліктің жоғалуы, климаттың өзгеруі сияқты әртүрлі экологиялық проблемаларды зерттеуді және оларды шешудің әдістері мен стратегияларын әзірлеуді қамтиды.

# data[].attributes.body
Климаттың үздіксіз өзгеруі қорғалатын аумақтар желілерінің биотикалық компоненттер жиынтығын және оларда орналасқан экологиялық процестерді сақтаудағы тиімділігін , осылайша олардың болашақта сақтау қабілетіне қауіп төндіреді.  Климаттың өзгеру көрсеткіштері, әсіресе климаттық өзгерістердің жылдамдықтары мен кеңістіктік үлгілері ықтимал қауіптерді бағалауға көмектеседі.  Мұнда біз Солтүстік Америкадағы (Канада, Америка Құрама Штаттары, Мексика—NAM) қорғалатын аумақтар желісінің базалық климатын ғасырдың соңындағы болжамды климатпен (2071–2100) салыстыратын континент бойынша климаттың өзгеруінің осалдығын бағалауды орындаймыз.  .  Біз климаттық жағдайлардың NAM бойынша қайта бөлінуі мүмкін болжамды қарқынын (яғни, климаттық жылдамдық) бағаладық және қорғалатын аумақтардың ішінде, арасында және одан тыс жерде климаттық орын ауыстыру үлгілерін сандық бағалау үшін жақын болашақтағы климаттық аналогтарды анықтадық.  Сондай-ақ, біз климаттық көшу үлгілерін байланысты жер жамылғысы түрлерімен түсіндіреміз.  Біздің талдауымыз NAM қорғаныс желісінің сақтау қабілетіне климаттың өзгеруіне байланысты айтарлықтай зиян келтіруі мүмкін екенін көрсетеді.  Қорғалатын аумақтардың көпшілігі (~80%) климаттық ығысудың жоғары қарқынына ұшырауы мүмкін, бұл түрлердің көптігі мен таралуында маңызды өзгерістерге ықпал етуі мүмкін.  Қорғалатын аумақтардың шағын бөлігі (<10%) болашақ табиғатты қорғау жоспарлары үшін өте маңызды болуы мүмкін, өйткені оларда қазіргі уақытта ҚҰБ бойынша қорғалатын аумақтардың бестен бір бөлігін сипаттайтын жағдайлардың аналогын білдіретін климат болады.  Дегенмен, қорғалатын аумақтар үшін ең жақын климаттық аналогтардың көпшілігі қорғалмаған жерлерде орналасқан.  Сондықтан, қорғалмаған ландшафттар климаттық күштерден басқа қосымша қауіп төндіруі мүмкін, өйткені сезімтал биота қорғалатын аймаққа жету үшін климат жылдамдығымен белгіленгеннен алысырақ қоныс аударуы мүмкін.  ҰБҚ қорғалатын аумақтар желісінің сақтау қабілетіне келешек қауіптерді азайту үшін табиғатты қорғау жоспарлары ҚБҚ қорғалатын аумақтарының ағымдағы желісінен тыс табиғи жер жамылғысы түрлерінің бар болуымен қамтамасыз етілген мүмкіндіктерді пайдалануы қажет.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/gcb.13663

# data[].attributes.body
Экология организмдер мен оларды қоршаған ортаның өзара әрекеттесуін зерттейді, сонымен қатар табиғатты сақтау және оған адамның теріс әсер етуінің алдын алу жолдарын әзірлеумен айналысады.

# data[].attributes.headline
Фишбоун әдісі 

# data[].attributes.subject
Фишбоун әдісі 

# data[].attributes.body
Басы - проблемалар
Үстіңгі қаңқасы -себептер
Астыңғы қаңқасы - дәлелдер
Құйрығы -қортынды

# data[].attributes.headline
Проблемалары 

# data[].attributes.subject
Проблемалары 

# data[].attributes.body
Табиғатты қорғау жұмыстарын зерттеу бірқатар мәселелерді қамтуы мүмкін, соның ішінде:

1. Жүйенің күрделілігі: Табиғи жүйелер көбінесе күрделі және өзара байланысты, сондықтан оларды зерттеу мен болжау қиынға соғады.

2. Деректердің жетіспеушілігі: Кейбір жағдайларда экологиялық процестерді толық түсіну немесе қоршаған ортаны қорғау шараларының тиімділігін бағалау үшін деректер жеткіліксіз.

3. Адам мен табиғаттың өзара әрекеттесуі: адамның қоршаған ортаға әсерін зерттеу және экологиялық стратегияларды әзірлеу әлеуметтік, экономикалық және саяси факторларды есепке алуды талап етеді.

4. Шектеулі ресурстар: Шектеулі қаржылық және адами ресурстар зерттеулер мен табиғатты қорғау бағдарламаларын жүзеге асыруды шектей алады.

5. Нәтижелерді интерпретациялау: Мәліметтерді интерпретациялау және қоршаған ортаны қорғау шараларының тиімділігін бағалау әртүрлі факторлардың әсерінен және уақыт кідірісінен күрделі болуы мүмкін.

Бұл мәселелерді шешу ғалымдардың, мемлекеттік және үкіметтік емес ұйымдардың, жалпы қоғамның бірлескен күш-жігерін қажет етеді.

# data[].attributes.body
Қоршаған ортаны қорғау шараларын зерттеудегі мәселелер әртүрлі себептермен туындауы мүмкін:

1. **Қаржыландырудың жоқтығы**: шектеулі қаржыландыру зерттеулер мен мониторинг үшін, сондай-ақ экологиялық бағдарламаларды іске асыру үшін ресурстардың жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін.

2. **Деректердің жетіспеушілігі**: жеткіліксіз немесе нашар деректер экологиялық процестерді талдау мен түсінуді қиындатады, бұл табиғатты қорғаудың тиімді стратегияларын әзірлеуге кедергі келтіруі мүмкін.

3. **Экожүйелердің күрделілігі**: Табиғи экожүйелер көбінесе күрделі және динамикалық болып табылады, сондықтан оларды зерттеу мен модельдеу қиынға соғады.

4. **Ынтымақтастықтың жоқтығы**: ғалымдар, үкіметтер, азаматтық қоғам ұйымдары және жеке сектор сияқты әртүрлі мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастықтың болмауы үйлестірудің нашар болуына және табиғатты қорғау бойынша тиімсіз күш-жігерге әкелуі мүмкін.

5. **Әртүрлі мүдделер**: Өнеркәсіп, жергілікті қауымдастықтар және үкіметтер сияқты әртүрлі мүдделі тараптардың мүдделері әртүрлі болуы мүмкін, бұл шешім қабылдау мен қоршаған ортаны қорғау стратегияларын жүзеге асыруды қиындатады.

6. **Жаһандық мәселелер**: Климаттың өзгеруі және биоалуантүрліліктің жоғалуы сияқты кейбір экологиялық мәселелер көптеген елдер мен ұйымдардың жаһандық көзқарасты және келісілген әрекетін талап етеді.

Бұл қиындықтарды шешу зерттеуді қаржыландырудағы күш-жігерді арттыруды, деректерге қолжетімділікті жақсартуды, әртүрлі мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастық пен үйлестіруді арттыруды және табиғатты қорғаудың инновациялық тәсілдерін дамытуды талап етеді.

# data[].attributes.body
Климаттың үздіксіз өзгеруі қорғалатын аумақтар желілерінің биотикалық компоненттер жиынтығын және оларда орналасқан экологиялық процестерді сақтаудағы тиімділігін төмендетеді, осылайша олардың болашақта сақтау қабілетіне қауіп төндіреді.  Климаттың өзгеру көрсеткіштері, әсіресе климаттық өзгерістердің жылдамдықтары мен кеңістіктік үлгілері ықтимал қауіптерді бағалауға көмектеседі.  Мұнда біз Солтүстік Америкадағы (Канада, Америка Құрама Штаттары, Мексика—NAM) қорғалатын аумақтар желісінің базалық климатын ғасырдың соңындағы болжамды климатпен (2071–2100) салыстыратын континент бойынша климаттың өзгеруінің осалдығын бағалауды орындаймыз.  .  Біз климаттық жағдайлардың NAM бойынша қайта бөлінуі мүмкін болжамды қарқынын (яғни, климаттық жылдамдық) бағаладық және қорғалатын аумақтардың ішінде, арасында және одан тыс жерде климаттық орын ауыстыру үлгілерін сандық бағалау үшін жақын болашақтағы климаттық аналогтарды анықтадық.  Сондай-ақ, біз климаттық көшу үлгілерін байланысты жер жамылғысы түрлерімен түсіндіреміз.  Біздің талдауымыз NAM қорғаныс желісінің сақтау қабілетіне климаттың өзгеруіне байланысты айтарлықтай зиян келтіруі мүмкін екенін көрсетеді.  Қорғалатын аумақтардың көпшілігі (~80%) климаттық ығысудың жоғары қарқынына ұшырауы мүмкін, бұл түрлердің көптігі мен таралуында маңызды өзгерістерге ықпал етуі мүмкін.  Қорғалатын аумақтардың шағын бөлігі (<10%) болашақ табиғатты қорғау жоспарлары үшін өте маңызды болуы мүмкін, өйткені оларда қазіргі уақытта ҚҰБ бойынша қорғалатын аумақтардың бестен бір бөлігін сипаттайтын жағдайлардың аналогын білдіретін климат болады.  Дегенмен, қорғалатын аумақтар үшін ең жақын климаттық аналогтардың көпшілігі қорғалмаған жерлерде орналасқан.  Сондықтан, қорғалмаған ландшафттар климаттық күштерден басқа қосымша қауіп төндіруі мүмкін, өйткені сезімтал биота қорғалатын аймаққа жету үшін климат жылдамдығымен белгіленгеннен алысырақ қоныс аударуы мүмкін.  ҰБҚ қорғалатын аумақтар желісінің сақтау қабілетіне келешек қауіптерді азайту үшін табиғатты қорғау жоспарлары ҚБҚ қорғалатын аумақтарының ағымдағы желісінен тыс табиғи жер жамылғысы түрлерінің бар болуымен қамтамасыз етілген мүмкіндіктерді пайдалануы қажет.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/gcb.13663

# data[].attributes.body
Қорытындылай келе, қоршаған ортаны қорғау шараларын зерттеу әр түрлі факторларға байланысты өте маңызды, бірақ қиын.  Оларға шектеулі қаржыландыру, деректердің жеткіліксіздігі, экожүйелердің күрделілігі, ынтымақтастықтың болмауы, қайшы мүдделер және жаһандық ауқымдағы мәселелер жатады.  Бұл қиындықтарды шешу зерттеуді қаржыландыруды арттыру, деректердің қолжетімділігі мен сапасын жақсарту, мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастықты дамыту, қайшылықты мүдделерді үйлестіру және табиғатты қорғаудың инновациялық тәсілдерін дамыту бойынша бірлескен күш-жігерді қажет етеді.  Осы қиындықтарға қарамастан, қоршаған ортаны қорғау шаралары туралы түсінігімізді ілгерілету тұрақты дамуды ілгерілету және болашақ ұрпақтар үшін планетаның биоалуантүрлілігі мен экожүйесін сақтау үшін маңызды.

# data[].attributes.body
Популяциялық экология саласындағы проблемалар көбінесе әртүрлі себептерге байланысты:

1. **Тіршілік ортасының жойылуы**: Қаланың кеңеюі, ормандардың кесілуі, өнеркәсіптік қызмет және адамның араласуының басқа да түрлері көптеген түрлердің табиғи мекендеу ортасын бұзады, нәтижесінде популяция саны азаяды.

2. **Климаттың өзгеруі**: Жаһандық климаттың өзгеруі экожүйелер мен көптеген түрлердің өмір сүру жағдайларына әсер етіп, олардың таралуы мен тіршілігіндегі өзгерістерді тудырады.

3. **Популяция және урбанизация**: Популяцияның өсуі ресурстарды тұтынудың артуына және табиғи экожүйелерге қысымның артуына әкеледі, бұл көптеген түрлердің азаюына әкелуі мүмкін.

4. **Қоршаған ортаның ластануы**: Өндірістік қалдықтардың шығарындылары, судың және топырақтың химиялық заттармен ластануы және басқа да ластану түрлері организмдер популяциясына кері әсерін тигізеді, олардың саны мен денсаулығын төмендетеді.

5. **Инвазивті түрлердің таралуы**: Инвазивті түрлердің интродукциясы

# data[].attributes.headline
Білгім келеді 

# data[].attributes.subject
Білгім келеді 

# data[].attributes.body
Тағы тереңрек білгім келеді

# data[].attributes.body
1. **Биологиялық әртүрліліктің төмендеуі**: таби

ғи мекендеу ортасының бұзылуы, қоршаған ортаның ластануы және басқа да антропогендік әсерлердің салдарынан түрлердің көптігі мен әртүрлілігінің төмендеуі.

2. **Климаттың өзгеруі**: Жаһандық климаттың өзгеруі популяциялардың таралуы мен көбеюіне әсер етуі мүмкін, бұл популяцияның азаюына және тіпті жойылып кетуіне әкелуі мүмкін.

3. **Инвазивті түрлерді интродукциялау**: Экожүйелерге инвазивті түрлерді енгізу жергілікті организмдердің популяцияларының тепе-теңдігін бұзуы және олардың өмір сүруіне қауіп төндіруі мүмкін.

4. **Тіршілік ету ортасының жоғалуы**: Жерді игеру, ормандарды кесу, өнеркәсіптік қызмет және адам әсерінің басқа түрлері табиғи мекендеу ортасының жоғалуына және өзгеруіне әкеледі, бұл көптеген түрлердің популяцияларының өмір сүруіне қауіп төндіреді.

5. **Популяция**: адам популяциясының артуы және онымен байланысты ресурстар тапшылығы табиғи экожүйелерге қысым жасап, кейбір түрлердің популяциясының азаюына әкелуі мүмкін.

6. **Ластану**: Ауаның, судың және топырақтың химиялық ластануы жануарлар мен өсімдіктер популяциясының денсаулығы мен мөлшеріне теріс әсер етуі мүмкін.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/gcb.13

663

# data[].attributes.body
https://miro.com/app/board/uXjVNo3juxM=/

# data[].attributes.headline
Постер қорғай 

# data[].attributes.subject
Постер қорғай 

# data[].attributes.body
https://miro.com/app/board/uXjVNmbarBk=/

# data[].attributes.headline
Метальды карта

# data[].attributes.subject
Метальды карта

# data[].attributes.headline
Постер қорғау

# data[].attributes.subject
Постер қорғау

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Аяш Юлдашева

# data[].attributes.attachment_link.title
Жалбыз өсімдігі

# data[].attributes.headline
интелект карта 

# data[].attributes.subject
интелект карта 

# data[].attributes.body
Ағынды суларды тазарту – ағынды суларды қоршаған ортаға тастау немесе қайта пайдалану үшін қауіпсіз ету үшін ластаушы заттарды жою процесі. Ол бірнеше кезеңдерді қамтиды:

1. Алдын ала өңдеу: таяқтар мен қоқыс сияқты үлкен заттар экрандар арқылы жойылады, ал құм мен қиыршық тас сияқты құмдар тұндырылады.

2. Алғашқы тазарту: Ағынды сулар үлкен резервуарларға құйылады, онда ауырырақ қатты заттар төменге шөгіп, тұнба түзеді, ал май мен май сияқты жеңілірек материалдар үстіңгі жағына қалқып, майсыздандырылады. Ішінара тазартылған су келесі кезеңге өтеді.

3. Қосымша тазарту: Ағынды суларды ары қарай тазарту үшін биологиялық процестер қолданылады. Микроорганизмдер судағы органикалық заттарды, қоректік заттарды және қоздырғыштарды тұтынады, оларды биомассаға және көмірқышқыл газы сияқты газдарға айналдырады. Жалпы қайталама өңдеу әдістеріне белсенді тұнба, сүзгілер және айналмалы биологиялық контакторлар жатады.

4. Үшінші өңдеу: қалған ластаушы заттарды кетіру үшін қосымша өңдеу қажет болуы мүмкін. Бұған құм немесе белсендірілген көмір арқылы сүзу, қалған қоздырғыштарды жою үшін хлор немесе ультракүлгін сәулелерді қолдану арқылы коагуляция және дезинфекция сияқты химиялық процестер кіруі мүмкін.

5. Дезинфекция: Тазартылған су ағызудың немесе қайта пайдаланудың алдында қауіпсіздік стандарттарына сай болу үшін қалған бактерияларды, вирустарды және басқа зиянды микроорганизмдерді жою үшін дезинфекциядан өтеді.

6. Шламды өңдеу: Шлам деп аталатын өңдеу кезінде жиналған қатты заттар көлемін азайту және қоздырғыштарды жою үшін қосымша өңдеуден өтеді. Бұл ас қорытуды, суды құрғатуды, кейде өртеу немесе көмуді қамтуы мүмкін.

Процесс барысында мониторинг және сынау тазартылған ағынды сулардың қауіпсіз ағызуға немесе қайта пайдалануға, халықтың денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғауға арналған нормативтік стандарттарға сәйкестігін қамтамасыз етеді

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Аяш Юлдашева

# data[].attributes.attachment_link.title
Ағынды суларды тазарту жолдары

# data[].attributes.headline
Қоршаған орта 

# data[].attributes.subject
Қоршаған орта 

# data[].attributes.body
Қоршаған орта дегеніміз адамзат қоғамы өмір сүретін табиғи және антропогендік орта яғни адамдар мен олардың шаруашылығына бірлесе және тікелей әсер ететін жануарлар, объектілер тіршілік ететін немесе әрекет ететін орта. Адамның күнделікті тіршілігі қоршаған орта жағдайларымен тығыз байланысты. Тipi ағзаларға тән көптеген қасиеттер адам ағзасына да тән. Адамның тыныс алуы, тамақтануы, өсуі, дамуы табиғи орта жағдайында өтеді. Сондықтан да адам тіршіліктің құрамды бір бөлігі болып есептеледі. Адамға дем алатын ауаның, күнделікті пайдаланатын ауыз судың, тағамның таза болуының адам денсаулығымен тығыз байланысты.

Америка ғалымдарының мәліметтері бойынша барлық қатерлі ісік ауруларының 90%-ы қоршаған ортаның қолайсыз әсеріне байланысты. Соңғы 10 жылда қатерлі ісікпен ауыратындардың үлесі ер кісілерде 15-тен 23%-ға дейін, ал әйелдерде 17-ден 25%-ға дейін артқан. Адамдардың шаруашылық қызметі қазіргі кезде биосфераны ластаушылардың негізгі көзі болып отыр. Табиғи ортаға күн сайын, сағат сайын өнеркәсіптің газ тәріздес, сұйық және қатты қалдықтары түсіп отырады.Осы калдықтардағы әр түрлі химиялық заттар ауаға, суға және топыраққа түсіп, бір тізбектен екіншісіне өте отырып, соңынан адам организміне келіп түседі.

Табиғи ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол заттар өзінің табиғатына, шоғырлануына және адам организміне әсер ету уақытына қарай. әр түрлі жағымсыз нәтижелер туғызады. Осындай заттардың қысқа мерзімде болса да адамға әсері - адамның басын айналдырады, құсқысын келтіреді, тамағын жыбырлатып, жөтелтеді. Егер адам организміне осындай улы заттар көп мөлшерде әсер етсе қатты уланып есінен танады, тіптен өліп кетуі де мүмкін. Электр станциялары, түрлі-түсті металл өндіретін зауыттар, химиялық және мұнайды кайта өңдейтін кәсіпорындар, атмосфераға адам организміне зиянды улы заттарды ауаға шығарады.

Дәрігерлер адамдардың әртүрлі аллергиялық аурулары, өкпе демікпесі, қатерлі ісік ауруларының болуы сол аймақтың экологиялық жағдайымен тығыз байланысты екенін анықтап отыр. Денсаулықтың шайқап алсаң кесесін, енді қайтып толтыра алмассың есесін

# data[].attributes.headline
Проблемалары 

# data[].attributes.subject
Проблемалары 

# data[].attributes.body
Биоәртүрлілікке әсер ететін мекендеу орындарын анықтау климат, топырақ, өсімдіктер және адам әрекеті сияқты көптеген факторларға байланысты қиын болуы мүмкін.  Бұл учаскелерді тиімді анықтау ғалымдардың, экологтардың және географтардың бірлескен күш-жігерін, сонымен қатар қашықтықтан зондтау және географиялық ақпараттық жүйелер сияқты заманауи технологияларды пайдалануды талап етеді.

# data[].attributes.headline
Метальды карта

# data[].attributes.subject
Метальды карта

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Аяш Юлдашева

# data[].attributes.attachment_link.title
Helpful Tips: Preparing for an Earthquake

# data[].attributes.body
https://miro.com/app/board/uXjVKREhbdo=/

# data[].attributes.headline
ҚОРШАҒАН ОРТА

# data[].attributes.subject
ҚОРШАҒАН ОРТА

# data[].attributes.body
Тақырып: Экологиялық проблемаларды түсіну: қиындықтар мен шешімдер

---

Қазіргі әлемде экологиялық мәселелер барған сайын кең таралған және өзекті бола бастады. Климаттың өзгеруінен биоалуантүрліліктің жоғалуына дейін адамзат шұғыл назар аударуды және әрекет етуді талап ететін көптеген қиындықтарға тап болуда. Бұл мақалада біз планетамыздың алдында тұрған ең өзекті экологиялық проблемаларды зерттеп, олардың әсерін азайтудың ықтимал шешімдерін талқылаймыз.

### Климаттық өзгеріс

Біздің заманымыздың ең танымал экологиялық мәселесі, климаттың өзгеруі, ең алдымен, атмосфераға көмірқышқыл газы мен метан сияқты парниктік газдардың бөлінуімен байланысты. Бұл газдар жылуды ұстайды, бұл жаһандық жылынуға және кең ауқымды салдарға, соның ішінде жиі және ауыр ауа райы оқиғаларына, теңіз деңгейінің көтерілуіне және экожүйелердің бұзылуына әкеледі.

Климаттың өзгеруімен күресу үшін жаңартылатын энергия көздеріне көшу, энергия тиімділігін арттыру және өнеркәсіп пен көліктегі көміртегі шығарындыларын шектеу саясатын іске асыру сияқты шаралар арқылы парниктік газдар шығарындыларын азайтуға күш салу қажет.

### Ормандарды кесу

Ормандарды кесу, ауыл шаруашылығына, ағаш кесуге және урбанизацияға арналған ормандарды тазарту биоәртүрліліктің жоғалуына және климаттың өзгеруіне үлкен үлес қосады. Ормандар жердің климатын реттеуде, көмірқышқыл газын сіңіруде және өсімдіктер мен жануарлардың сансыз түрлерінің тіршілік ету ортасын қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады.

Ормандарды кесу мәселесін шешу үшін жерді басқарудың тұрақты тәжірибесін ілгерілету, орман экожүйелерін қорғау және қалпына келтіру, сондай-ақ орманды сақтау мен қалпына келтіру жұмыстарын ынталандыратын бастамаларды қолдау маңызды.

### Ластану

Ауаның, судың немесе топырақтың ластануы болсын, адам денсаулығына және қоршаған ортаға айтарлықтай қауіп төндіреді. Өнеркәсіптік қызмет, урбанизация және қалдықтарды дұрыс емес кәдеге жарату қоршаған ортада ластаушы заттардың жиналуына ықпал етіп, экожүйелер мен адам популяциясына бірқатар жағымсыз әсерлерге әкеледі.

Ластанумен күресу үшін қоршаған ортаға зиянды заттардың шығарылуын азайту үшін таза технологиялар мен инфрақұрылымға инвестиция салумен қатар, шығарындылар мен қалдықтарды басқару тәжірибесіне қатысты қатаң ережелер қажет.

### Биоәртүрліліктің жоғалуы

Тіршілік ету ортасының бұзылуы, ластану және климаттың өзгеруі сияқты факторлардың әсерінен биоәртүрліліктің жоғалуы экожүйелер мен олар ұсынатын қызметтерге үлкен қауіп төндіреді. Биоәртүрліліктің жоғалуы сансыз түрлердің өмір сүруіне қауіп төндіріп қана қоймайды, сонымен қатар экожүйелердің қоршаған орта өзгерістеріне төзімділігін төмендетеді.

Қорғау жөніндегі күш-жігер тіршілік ету ортасын қорғауға және қалпына келтіруге, табиғи ресурстарды тұрақты басқаруға және биоәртүрлілікті болашақ ұрпақ үшін сақтау үшін жабайы табиғаттың заңсыз саудасымен күресуге бағытталуы керек.

### Ресурстардың сарқылуы

Табиғи ресурстарды шамадан тыс пайдалану және тұрақсыз тұтыну үлгілері сияқты адам әрекеттері Жердің шектеулі ресурстарын қорқынышты жылдамдықпен сарқып жатыр. Тұщы судан бастап минералдар мен қазбалы отынға дейін ресурстарды шамадан тыс өндіру және пайдалану қоршаған ортаның нашарлауына және әлеуметтік қақтығыстарға әкеледі.

Ресурстардың сарқылуын шешу үшін қалдықтарды барынша азайту және табиғи экожүйелерге жүктемені азайту үшін ресурстардың тиімділігіне, қайта өңдеуге және жаңартылатын баламаларды пайдалануға басымдық беретін айналмалы экономика моделіне көшу қажет.

Қорытындылай келе, экологиялық проблемаларды шешу жергілікті, ұлттық және жаһандық деңгейде ұжымдық әрекетті талап етеді. Тұрақты тәжірибелерді енгізу, инновацияларды қабылдау және үкіметтер, бизнес және азаматтық қоғам арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру арқылы біз болашақ ұрпақ үшін дені сау және икемді планетаға қарай жұмыс істей аламыз.