# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The Tree's Unhealed Roots/

A lone withered tree standing there waiting
Waiting for something to occur
However the silence remains
And the forest ceases of light
As it is always night cause the sun is not bright
A glooming ambience over the not so blooming tree
overtaking its source of life
It used to be full of hope even in the rain
Suddenly without a notice,
a vehement fire burnt and wiped away its purpose
And the air reminded it of its haunting scars
Forcing its melancholic memories to be retrieved
And how so hard it had tried to burry them down

had vanished from the punishing fire.
What could only be found of them were ashes
Though they weren't so benevolent,
the inclemency of solitude was easy to disregard
All seasons around, the image it had was feigned
Even when it had everything,
self exposure was impossible,
for it hadn't accepted its true identity
It was afraid of the unknown,
what would happen to it

if it were to break the balance of nature?

Οι ανεπούλωτες ρίζες του δέντρου

Ένα μοναχικό μαραμένο δέντρο κάθεται και περιμένει,
Περιμένει για κάτι να του συμβεί
Ωστόσο η ησυχία παραμένει
Και το δάσος πια παύει να έχει φως
Καθώς η νύχτα κυριαρχεί και ο ήλιος έχασε την λάμψη του,
Μια ζοφερή ατμόσφαιρα περικυκλώνει το όχι πλέον ανθισμένο δέντρο,
το οποίο έχει χάσει την πηγή της ζωής του
Συνήθιζε να έχει ελπίδα ακόμα

και όταν έβρεχε και στις καταιγίδες
Όμως ξαφνικά μια μέρα,
χωρίς προειδοποίηση,
μια σφοδρή φωτιά εμφανίστηκε και έκαψε το πεπρωμένο του
Και ο αέρας το ανάγκαζε να θυμηθεί τα βασανιστικά του τραύματα
Αυτές τις μελαγχολικές αναμνήσεις
τις οποίες τόσο πολύ είχε προσπαθήσει να τις ξεχάσει
και να τις θάψει στην πονεμένη του καρδιά
Τα φιλαράκια του, με τα οποία μεγάλωσε, είχαν χαθεί από την εκδικητική φλόγα
Το μόνο ίχνος που άφησαν ήταν οι στάχτες τους.
Aν και δεν ήταν και τόσο ευγενικοί και καλοί,
η δυστυχία της μοναξιάς στάθηκε εύκολο να αγνοηθεί.
Σε όλες τις εποχές του χρόνου, η εικόνα του ήταν πλαστή
Παρόλο που είχε τα πάντα,
ήταν αδύνατο να φανερώσει τ ον αληθινό του χαρακτήρα,
καθώς και το ίδιο δεν είχε αποδεχτεί το ποιο πραγματικά είναι.
Φοβόταν το άγνωστο,
τι θα του συνέβαινε

αν διέλυε την ισορροπία της φύσης;

* Η Δέσποινα Σταματελιά είναι μαθήτρια Β' ΛΥΚΕΙΟΥ.

*Οι φωτογραφίες είναι παρμένες από το pixabay.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΦΗΒΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ/// ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΤΑΜΑΤΕΛΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
The Tree's Unhealed Roots/ A lone withered tree standing there waiting Waiting for something to occur However the silence remains And the fo...

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Fractal * Η γεωμετρία των ιδεών

# data[].attributes.attachment_link.title
Ποιητικές επισκέψεις σε σχολεία: πικρές διαπιστώσεις. * Fractal

# data[].attributes.attachment_link.description
Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη // Tα τελευταία χρόνια έχω την ευκαιρία να επισκέπτομαι σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για να μιλήσω για την ποίηση. Πηγαίνω όπου με καλούν. Το θεωρώ πάντα μια συναρπαστική εμπειρία, και, γενικά, έχω πολλές ιστορίες να αφηγηθώ!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Fractal * Η γεωμετρία των ιδεών

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ποιητής και ο έφηβος: Mε αφορμή το ποίημα του Ελύτη "Είσαι νέος" * Fractal

# data[].attributes.attachment_link.description
Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη // Θα ξεκινήσω με μια προσωπική μου εμπειρία από την επίσκεψή μου σε ένα Γενικό Λύκειο στον Ίλιον. Πριν τρία χρόνια, ήμουν καλεσμένη σε τάξη Β Λυκείου από την καθηγήτρια φιλόλογο για να μιλήσω για την ποίηση.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
"Ανιχνεύοντας την εφηβεία"

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια Και του μιλ...

# data[].attributes.headline
ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ της Α.Ξηρογιάννη

# data[].attributes.subject
ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ της Α.Ξηρογιάννη

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
H Ποίηση είναι σημαντική για τα παιδιά. Το ανακαλύπτω καθημερινά μέσα από τη δουλειά μου στο σχολείο, καθώς και κάθε φορά που κάνω ένα ποιητικό πρότζεκτ με καλή θέληση και μόνο. Η ποίηση είναι άνοιγμα στον κόσμο ,είναι αναφορές, είναι συναισθήματα είναι συσχετισμοί. Διαβάζοντας ποίηση και μάλιστα καλή ποίηση τα παιδιά μαθαίνουν να αφουγκράζονται τα ζωή και όσα αυτή δίνει. Μαθαίνουν να σκέφτονται και να νιώθουν, να αναρωτιούνται και να απαντούν. Είναι μια υπέροχη διεργασία του νου και της ψυχής. Σε βάζει σε κίνηση εσωτερική, σε παρηγορεί, σε διευρύνει, σε διδάσκει.

Η ποίηση έχει μακρά ιστορία, και είναι μια τέχνη μαγική αναφορικά με τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο. Δεν είναι μόνο η παραδοσιακή ποίηση που ξεσηκώνει τα παιδιά. Αν και η ρίμα από μόνη της δίνει έναν παιχνιδιάρικο τόνο και διευκολύνει τα πράγματα. Πολλοί ποιητές έγραψαν ποιήματα για παιδιά σε ελεύθερο στίχο όπως ο Βρεττάκος. Ο εκλεκτός κλασικός μας πια Βιζυηνός, εκτός από θαυμάσια διηγήματα που αποτελούν στην ουσία ψυχογράμματα, έγραψε και πολλά παιδικά ποιήματα. Και ο Ελύτης επίσης έγραψε παιδικά ποιήματα.

Η ποίηση δεν έχει ως στόχο να πείσει τα παιδιά ή τους ενήλικους. Δεν είναι ρητορική, δεν είναι ιστορία! Εχει ως στόχο να χαρίσει γενναιόδωρα σε όλους σε μια νέα πραγματικότητα. Να τους δώσει ερεθίσματα, νέο λεξιλόγιο, νέες ιδέες, νέες εμπειρίες. Η ποίηση, αυτή η ανοιχτή πόρτα, που έλεγε και ο Παυλόπουλος! Κεντρίζει τη φαντασία, απελευθερώνει νοήματα, δίνει ποικίλες ερμηνείες, ενώ ταυτόχρονα κάνει χρήση μιας ειδικής γλώσσας που διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από την τρέχουσα. Και αυτό με την έννοια ότι η ποίηση αντλεί από ένα κοινό σε όλους υλικό, για να το μεταπλάσει, μορφοποιήσει τόσο ώστε να δώσει μια διαφορετική αίσθηση των πραγμάτων, ένα άλλο βλέμμα!

Ναι μεν γράφουμε ποίηση, όμως η ποίηση έχει και πρέπει να έχει κοινωνικό πρόσωπο. Δηλαδή γράφουμε για να επικοινωνήσουμε με τον κόσμο γύρω μας. Τα παιδιά πρέπει να το κατανοήσουν αυτό και να τη βάλουν μέσα στη ζωή τους. Να ζούμε με ποίηση! Ο άντρας μπορεί να γράψει ένα ποίημα για τη γυναίκα που αγαπά, η γυναίκα το ίδιο για τον άντρα που αγαπά. Ο φίλος για το φίλο. Οι μαθητές για το δάσκαλο. Η υποφαινόμενη συχνά γράφει ποιήματα για τα παιδιά της. Καθώς εκείνα μεγαλώνουν. Καθώς και κείνη συνεχίζει να κολυμπά όλο και πιο βαθιά στη θάλασσα της ποίησης. Αντί τα παιδιά και οι νέοι να βλέπουν τηλεόραση ή να είναι κολλημένοι με τα ηλεκτρονικά, ας γράφουν ποιήματα.

Το διάβασμα της ποίησης μπορεί όχι μόνο να εξάπτει δημιουργικά τη φαντασία και να οξύνει το βλέμμα ,αλλά μπορεί να έχει ως συνέπεια και τη δημιουργία μελλοντικών ποιητών, συγγραφέων γενικά!

Τίθεμαι λοιπόν υπέρ των ποιητικών ανθολογιών με ποιήματα για παιδιά. Έίχα κάνει και μια σχετική έρευνα που δημοσίευσα στο Ιστολόγιο Varelaki και πρότεινα κάποιες από τις ποιητικές ανθολογίες για παιδιά και εφήβους . Μάλιστα είχα δικαιολογήσει την ενέργειά μου αυτή ως εξής: "Μια φορά ένας μαθητής μου με περίμενε μια μέρα έξω από την πόρτα με το ποίημα του Βρεττάκου "Το έργο των ποιητών" και την ώρα που μου το έδινε μού είπε: "Κυρία οι ποιητές κατοικούν έξω από τον φόβο". Είχα λοιπόν σε κείνο το αφιέρωμα αναφερθεί στις κάτωθι ανθολογίες:

1. Σύγχρονη σχολική ποιητική Ανθολογία του Διονύση Παπαδόπουλου, Φύλλα 2008

2. Σχολική ποιητική ανθολογία του Σπύρου Κοκκίνη, Βιβλιοπωλείο της Εστίας 1994

3. Ποιητική ανθολογία για παιδιά και εφήβους των Μαρίας Μουρτζούκου και Σωτήρη Τριβιζά από τις εκδόσεις Καλέντη

4. Ανθολογία παιδικής ποίησης της Θέτης Χορτιάτη, Λιβάνης 2000 και

5. Σχολική ποιητική Ανθολογία Θόδωρου Γιαννόπουλου, Ελληνική Παιδεία 1983.

Στα παιδιά μου διαβάζω τουλάχιστον ένα ποίημα την ημέρα και συζητάμε γι' αυτό. Όταν πηγαίνουμε στη βιβλιοθήκη αναζητάμε την ποίηση. Με τους μαθητές μου δραματοποιούμε τα ποιήματα ή τους βάζουμε εικόνες. Εδώ μοιραία εμπλέκω και το θεατρικό παιχνίδι. Σε κάθε γιορτή, εμείς διαβάζουμε ποιήματα. Αλλά και να μην έχει γιορτή, εμείς δημιουργούμε μία μέσα από την ποίηση. Μεταμφιέσεις, απαγγελίες, χειροκροτήματα, μοίρασμα, θεατροπαιχνίδια βασισμένα σε στίχους. Και που και που σκαρώνουμε όλοι μαζί και κανένα στιχάκι.

Πηγή: Βακχικόν

# data[].attributes.attachment_link.title
Ποίηση και παιδιά

# data[].attributes.attachment_link.description
H Ποίηση είναι σημαντική για τα παιδιά. Το ανακαλύπτω καθημερινά μέσα από τη δουλειά μου στο σχολείο, καθώς και κάθε φορά που κάνω ένα ποιητικό πρότζεκτ με καλή θέληση και μόνο. Η ποίηση είναι άνοιγμα στον κόσμο ,είναι αναφορές, είναι συναισθήματα είναι συσχετισμοί.

# data[].attributes.headline
Η εφηβεία στρέφεται προς τον Καβάφη κι αυτός της κλείνει ‘συνωμοτικά’ το μάτι!

# data[].attributes.subject
Η εφηβεία στρέφεται προς τον Καβάφη κι αυτός της κλείνει ‘συνωμοτικά’ το μάτι!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ανήκω στη γενιά εκείνη - πιο σωστά σε μια από τις γενιές των τελευταίων δεκαετιών του 20ου αιώνα- που γνωρίσανε τον Καβάφη μέσα από τα σχολικά βιβλία.

Ότι μας έδινε η σχολική καθημερινότητα με τη μορφή Τέχνης μας φαινότανε κουραστικό ή αδιάφορο ή γλυκερό ή τέλος πάντων -αυτό το υποψιαζόμαστε- κάτι που ήθελε να μετατρέψει το ελεύθερο συναίσθημα σε ελεγχόμενη ιδέα.

Γι αυτό αποδεχόμαστε, μεν, το μέγεθος ενός Σολωμού, ενός Παλαμά, ενός Σικελιανού, αλλά δεν μπορούσαμε να το κάνουμε δικό μας.

Η εφηβεία μας έμενε ορφανή από την Ποίηση.

Κι όμως κάπου μέσα στις σελίδες των Ανθολόγιων, κάτι αισθανόμαστε να σπαρταρά...

Στίχοι -κι αυτοί;- που μπορούσαν να υπηρετήσουν τις προτροπές του συστήματος.

Τους αποστηθίζαμε, τους αναλύαμε αλλά ενώ είμαστε και έτοιμοι να τους βάλουμε στην άκρη, κάτι μας έκανε να διστάζουμε. Κάτι ακόμα υπήρχε, υποψιαζόμαστε. Κάτι κρυμμένο... Που όμως εξέπεμπε το σήμα του

Οι αποκλεισμένοι στίχοι φτάναν ως εμάς ως υποψία. Υποψία μιας ποιητικής τόνωσης της εφηβικής ανησυχίας μας.

Κ. Π. Καβάφης -αυτός ο ποιητής λες και μας έκλεινε ραντεβού σε μια ιδιότυπη καφετέρια, σε μια μυστική πλατεία.

Κι έτσι τον αγαπήσαμε. Γιατί ο Καβάφης αμφισβητεί κοινωνικές συμβάσεις ενώ δείχνει πως υποτάσσεται σ' αυτές.

Κι έτσι από τη μια ξεγελά την κεντρική εξουσία της εκπαίδευσης και την κάνει να πιστέψει πως βρήκε στο έργο του ένα σύμμαχο να περάσει τις ιδέες της...

Και από την άλλη ο ίδιος πάλι κλείνει το μάτι στους αναγνώστες που το εκπαιδευτικό σύστημα τους αναγκάζει μονόπατα να τον γνωρίσουν και με αυτό το σινιάλο σαλπίζει την υπόγεια αμφισβήτηση του κατεστημένου...

Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται ή δεν μπορώ

Να τάβρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω.

Ίσως το φως να είναι μια νέα τυραννία.

Ναι. Μπορούσαμε να τον εμπιστευθούμε. Να εμπιστευθούμε τις ενοχές και τα όνειρά μας.

Οι πολλά γνωρίζοντες -ενήλικες πάντα- υποστηρίζανε πως ήταν μεγάλος ποιητής γιατί στοχαζότανε πάνω στα παιχνίδια της Ιστορίας.

Αλλά εμείς ξαναμμένοι από του έρωτα τα πάθη -καθόλου δε διαχωρίζαμε αυτά τα πάθη με τους κανόνες μιας κοινωνικής ηθικής που θέλει να αγνοεί τις απαιτήσεις της σάρκας- θέλαμε να μοιραστούμε το όνειρο ή την απογοήτευση από τη στάση της καλής ή του καλού μας και μουρμουρίζαμε, παρακαλούσαμε...

Διαβάτη αν είσαι Αλεξανδρεύς, δεν θα επικρίνεις. Ξέρεις την ορμή

Του βίου μας* τι θέρμη έχει* τι ηδονή υπέρτατη.

Ναι, ο Καβάφης ίσως είναι ο πιο κοντινός ποιητής στη ψυχοσύνθεση των εφήβων -αγοριών και κοριτσιών.

Νομίζουμε -όταν πλέον έχουμε ενηλικιωθεί- πως ο αναστοχασμός πάνω στην ερωτική επιθυμία είναι συνήθεια ενήλικων ατόμων.

Μα τι πλάνη ! Θέλουμε να ξεχάσουμε την αγωνία πριν από το πρώτο ραντεβού, το αβέβαιο μιας πρώτης σεξουαλικής επαφής, το αδιέξοδο μιας απόρριψης... Και ξεχνάμε αυτό που στ΄ αλήθεια βλέπαμε, αυτό που συναισθανόμαστε καθώς η εικόνα του άλλου που θέλαμε να τον έχουμε δίπλα μας, πολύ δίπλα μας, μόνο με κάτι τέτοιους στίχους μπορούσε να περιγραφεί-

Γραμμές του σώματος. Κόκκινα χείλη. Μέλη ηδονικά.

Μαλλιά σαν από αγάλματα ελληνικά παρμένα*

Πάντα έμορφα κι αχτένιστα σαν είναι

Και πέφτουν λίγο επάνω στ΄ άσπρα μέτωπα.

Λοιπόν... Προσωπικά το έχω αποδεχτεί. Και το χαίρομαι.

Ως σύμβολο της εφηβείας από την ποίηση παρμένο, κάποιο ποίημα του Καβάφη θα διάλεγα. Σχεδόν το όποιο ποίημα... Την όποια στροφή...

Γιατί; -αναρωτιέστε! Πώς γίνεται και κάτι τέτοιο δύναται να ισχύει; Ο γέροντας ο αμαρτωλός να γράφει τον στίχο που θα συντροφεύσει το συναίσθημα ενός εφήβου;

Ναι, λοιπόν! Γιατί όχι. Ας το σκεφτούμε.

Ο γέροντας που τολμά να περιγράφει το νεανικό πάθος που ποτέ δεν έχει ξεχάσει. Και από νοσταλγία το μετατρέπει σε επανάσταση -

Χαρά και μύρο της ζωής μου η μνήμη των ωρών

Που ηύρα και που κράτησα την ηδονή ως την ήθελα

Χαρά και μύρο της ζωής μου εμένα, που αποστράφηκα

Την κάθε απόλαυσιν ερώτων της ρουτίνας.

Και ο έφηβος -το παλικαράκι και η κοπελιά- αρπάζει τις λέξεις αυτές και τις συμπληρώνει με κάποιες ακόμα-

Το προσέξατε; Από τον ίδιο ποιητή το πάθος του έρωτα και ο τρόμος της επιβολής της τάξης.

Και οι αναγνώστες - παραλήπτες του μηνύματος; Ποιοι;... Μα οι έφηβοι και όσοι δεν έχουν πάψει ως έφηβοι να στοχάζονται, να ζουν και να πεθαίνουν.

Αυτοί που ποτέ δεν αποδέχτηκαν ότι-

οι βάρβαροι ήσαν μια κάποια λύσις

Αυτοί -όσοι, έστω- μπορούν να τολμήσουν την υιοθεσία κάποιων στίχων, όπως...

Ήλθε για να διαβάσει. Είν' ανοιχτά

δυο, τρία βιβλία· ιστορικοί και ποιηταί.

Μα μόλις διάβασε δέκα λεπτά,

και τα παραίτησε. Στον καναπέ

μισοκοιμάται. Ανήκει πλήρως στα βιβλία -

αλλ' είναι είκοσι τριώ ετών, κι είν' έμορφος πολύ·

και σήμερα το απόγευμα πέρασ' ο έρως

στην ιδεώδη σάρκα του, στα χείλη.

Στη σάρκα του που είναι όλο καλλονή

η θέρμη πέρασεν η ερωτική·

χωρίς αστείαν αιδώ για την μορφή της απολαύσεως...

Ναι, οι έφηβοι αναγνώστες αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στην περιγραφή που κάνει ένα γέροντας.

Αισθάνονται ως και να τους κλείνει -συνωμοτικά- το μάτι.

Λογικό δεν είναι να τον λατρέψουν;

Σχόλια

Σχόλια

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εφηβεία στρέφεται προς τον Καβάφη κι αυτός της κλείνει 'συνωμοτικά' το μάτι, γράφει ο Μάνος Κοντολέων

# data[].attributes.attachment_link.description
Ανήκω στη γενιά εκείνη - πιο σωστά σε μια από τις γενιές των τελευταίων δεκαετιών του 20ου αιώνα- που γνωρίσανε τον Καβάφη μέσα από τα σχολικά βιβλία.

# data[].attributes.headline
Νέα Ελληνικά A & Γ’ Λυκείου / Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία – Κριτήριο Αξιολόγησης: Εφηβεία, Συγκρουσιακές σχέσεις και Οικογένεια

# data[].attributes.subject
Νέα Ελληνικά A & Γ’ Λυκείου / Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία – Κριτήριο Αξιολόγησης: Εφηβεία, Συγκρουσιακές σχέσεις και Οικογένεια

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Της Έρης Ναθαναήλ
Εφηβεία: αμφισβήτηση και δημιουργία

Όλοι περνάμε από το δρόμο της, άλλοι με μεγαλύτερη ένταση και φασαρία και άλλοι με μικρότερη. Την ξαναγεύονται πολλοί άνθρωποι μέσα από τα παιδιά τους και ακόμα μέσα από τα εγγόνια τους. Πρόκειται για την εφηβεία, την περίοδο της αμφισβήτησης του κόσμου των άλλων και της δημιουργίας του δικού μας κόσμου, την πιο δυναμική και την πιο άστατη περίοδο της ζωής μας.

Υπάρχει και ένα μέρος των ανθρώπων που τη γεύονται συχνά, είναι οι εκπαιδευτικοί και κυρίως οι εκπαιδευτικοί του Λυκείου. Οι μαθητές / μαθήτριες έρχονται στο Λύκειο παιδιά και φεύγουν νέοι και νέες. Σχεδόν όλη η εκδίπλωση της εφηβείας συμβαίνει σ' αυτό τον κοινωνικό θεσμό. Και η εφηβεία είναι συνδεδεμένη με το πιο αποφασιστικό ίσως βήμα της ζωής τους, αφού σ' αυτό το στάδιο θα δώσουν τις εισαγωγικές εξετάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που θα καθορίσει εν πολλοίς τη συνολική εκπαιδευτική τους πορεία και μάλλον την επαγγελματική και την κοινωνική εξέλιξή τους. Oι εκπαιδευτικοί ζούνε μαζί με την εφηβεία μεγάλο μέρος της ζωής τους και πρέπει να συμφιλιωθούν μαζί της, να φέρνουν ένα κομμάτι από τη δική τους εφηβεία διαρκώς στην επιφάνεια, για να μπορούν να συμπορευτούν μαζί της μέσα από τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μαθητών / μαθητριών. Η διαχείριση της εφηβείας από τους εκπαιδευτικούς είναι σημαντικό μέρος της όλης παιδαγωγικής τους ευθύνης.

Η εφηβεία περιλαμβάνει πυκνά γεγονότα, ρυθμούς πρωτόγνωρους. Το σώμα των παιδιών αναπτύσσεται με επαναστατικούς ρυθμούς, η σκέψη τους επιχειρεί να ανοίξει δρόμους αυτονομίας και απεξάρτησης από το στενό περιβάλλον, οι ορμόνες μετασχηματίζουν σημαντικούς "χυμούς της ζωής", ο συναισθηματικός κόσμος εξέρχεται από την περίοδο της αθωότητας και παράλληλα επιχειρεί να ανοίξει ορμητικά τους δρόμους της σεξουαλικότητας. Ακόμα και τα ίδια τα παιδιά ξαφνιάζονται από τις δραματικές αλλαγές που συμβαίνουν "μπροστά στα μάτια τους" αλλά μακριά από την εξήγηση της σκέψης τους.

Οι παλιότερες γενιές βίωναν την εφηβεία σε πιο απλές συνθήκες. Τα παιδιά λόγω κοινωνικών συνθηκών - και κυρίως λόγω της συμμετοχής τους στις δουλειές της οικογένειας - ωρίμαζαν πιο νωρίς και η εφηβεία ήταν μια σύντομη και σε ύστερη φάση εκδηλούμενη έκφραση της ηλικιακής τους εξέλιξης. Και επιπλέον, το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον ήταν πιο απλό και λιγότερο απαιτητικό. Και μόνο η εμφάνιση της τηλεόρασης αρχικά και του διαδικτύου στη συνέχεια μετασχημάτισαν το πολιτιστικό τοπίο, αρκεί να σκεφτούμε ότι τα ερεθίσματα σεξουαλικού (ή -δυστυχώς- πορνογραφικού) περιεχομένου είναι πλέον φοβερά πολλαπλάσια σήμερα. Και όλο αυτό το εν πολλοίς παρακμιακό σκηνικό αναταράσσει τον κόσμο όχι μόνο των εφήβων αλλά και των παιδιών με επιπτώσεις στη συναισθηματική τους εξέλιξη και στην καλλιέργεια του κόσμου της αγάπης.

Η μεγάλη αντίφαση του ανθρώπου στην εφηβεία είναι ότι δεν αποδέχεται τη σύγκρουση ανάμεσα στους νέους και στους γονείς τους, όταν αυτή η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη και μάλλον αναγκαία. Ο ενήλικας - γονέας δεν αποδέχεται την τόσο εδραιωμένη παραδοχή ότι η αυτονομία του νέου περνάει μέσα από τα μονοπάτια της αντιπαράθεσης με το πιο οικείο περιβάλλον του, ότι η διαμόρφωση της προσωπικότητάς του και η κατάκτηση της ανεξαρτησίας του θα εδραιωθούν μέσα από τη (συχνά και βίαιη) αποκοπή μέρος των ριζών των εφήβων και ότι στην αμέσως επόμενη φάση της ηλικίας της νεότητας εκεί όχι μόνο θα αποκατασταθούν οι βαθιές σχέσεις αγάπης, αλλά και θα τροφοδοτηθούν με άλλα πιο ενεργά χαρακτηριστικά από την πλευρά των νέων.

Οι γονείς συχνά θέλουν να ξεχνούν και κάποια άλλα στοιχεία: α) Η εκδήλωση της αντιπαράθεσης από την πλευρά των εφήβων δεν συνδέεται με κάποια απομείωση της αγάπης των παιδιών προς το πρόσωπο των γονέων τους. β) Είναι προτιμότερο να εκφραστεί μια έκρηξη εξωστρέφειας των εφήβων ακόμα και προς τα ριζώματά τους (τους γονείς τους) παρά να καθηλωθεί η όλη ορμητικότητα και η έκρηξη της αμφισβήτησης στα στενά μονοπάτια της εσωστρέφειας, ακριβώς γιατί εκεί ελλοχεύουν και άλλες αθέατες από τον ορθολογισμό του ανθρώπου δυνάμεις και μπορεί να οδηγήσουν στις γκρίζες εικόνες της κατάθλιψης ή της απομείωσης του αυτοσεβασμού των εφήβων. γ) Η σύγκρουση γονέων και εφήβων είναι διαχρονική, αφορούσε και το παρελθόν, θα αφορά και το μέλλον. Ακόμα και η παραδοσιακή και πολύ αθώα σκηνή συμβουλής / σύγκρουσης " του να πάρουν τα παιδιά το μπουφάν για να μην κρυώσουν " είναι σκηνή που παίζεται από γενιά σε γενιά με φοβερά πανομοιότυπο τρόπο. δ) Η σταθερή και διαχρονική παράμετρος για μια ορθολογική στάση των γονέων απέναντι στην εφηβεία είναι η ενίσχυση της φιλίας των παιδιών, η καλλιέργεια φιλικών σχέσεων και δεσμών που είναι ο καλύτερος σύντροφος γι' αυτό το στάδιο της ζωής των νέων.

Η στάση των γονέων σήμερα στο θέμα της εφηβείας πρέπει να είναι ουσιαστική, να έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο που θα συνεργεί στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των εφήβων και στην ενίσχυση της αυτονομίας τους και της πνευματικής ανεξαρτησίας τους. Η αγάπη τους δεν πρέπει να γίνεται φόβος ή απόρριψη της εφηβικής κουλτούρας της αμφισβήτησης, γιατί μαζί με την αμφισβήτηση να γεννιέται και κουλτούρα της δημιουργίας και της αυτονομίας. Και ποιος δεν θέλει να αποκτήσει το παιδί του μια μορφή αυτονομίας, που θα το βοηθήσει στη συνέχεια και στην προσπάθεια αυτοπραγμάτωσής του;

Του Νίκου Τσούλια

(Κείμενο ελαφρώς διασκευασμένο)

"Αγαπητέ γονιέ,

Αυτό είναι το γράμμα που εύχομαι να μπορούσα να σου γράψω.

Αυτή τη στιγμή τσακωνόμαστε και αυτόν τον καβγά μας τον χρειάζομαι. Δεν μπορώ να στο εξηγήσω, επειδή δεν έχω τα σωστά λόγια και - αν το έκανα - δεν θα έβγαζε και κανένα νόημα, αλλά τον χρειάζομαι. Πολύ! Χρειάζομαι να σε μισώ τώρα και εσύ να επιβιώσεις από αυτό. Χρειάζομαι αυτόν τον καβγά κι ας τον μισώ και εγώ. Δεν έχει σημασία το γιατί τσακωνόμαστε, αν είναι για τα ρούχα, το φαγητό, για το διάβασμα, τους φίλους ή τις σχέσεις μου. Καμία σημασία. Χρειάζομαι αυτόν τον καβγά και τη δική σου απάντηση σε αυτόν.

Σε χρειάζομαι απεγνωσμένα να κρατάς την άλλη άκρη του σχοινιού. Να κρατάς γερά όσο εγώ θα καταστρέφω τη δική μου πλευρά. Μέχρι πριν λίγο ήξερα ποιος είμαι, ήξερα ποιος είσαι, ποιοι ήμασταν μαζί. Τώρα, όμως δεν ξέρω. Τώρα ψάχνω για τα όριά μου και καμιά φορά τα βρίσκω, όταν σε πιέζω κι όταν πιέζω όλα όσα ήξερα, μέχρι τα άκρα. Τότε νιώθω, πως υπάρχω για ένα λεπτό, πως αναπνέω για λίγο! Ξέρω, ότι λαχταράς να γίνω και πάλι εκείνο το καλό παιδί που ήξερες. Και το ξέρω αυτό, επειδή και εγώ το ίδιο ψάχνω και καμιά φορά αυτή η αναζήτηση είναι τόσο επώδυνη.

Χρειάζομαι αυτόν τον καβγά. Θέλω να δω, ότι όσο άσχημα ή έντονα και αν είναι τα συναισθήματά μου δεν θα μας καταστρέψουν. Χρειάζομαι την αγάπη σου ακόμα και στα χειρότερα. Ακόμα και όταν φαίνεται πως δεν σε αγαπώ. Θέλω να αγαπάς τον εαυτό σου και εμένα και για τους δυο μας. Ξέρω, ότι το να μην σε αγαπούν και να μην σε συμπαθούν είναι άσχημο. Μην με αφήσεις. Μην με παρατήσεις σε αυτόν τον καβγά, σε αυτόν τον αγώνα.

Αυτός είναι ο καβγάς που θα με διδάξει, ότι οι σκιές μου δεν είναι μεγαλύτερες από την λάμψη μου. Αυτός είναι ο αγώνας που θα με διδάξει, ότι τα άσχημα συναισθήματα δεν δείχνουν το τέλος μιας σχέσης. Αυτός είναι ο καβγάς που θα με διδάξει να ακούω τον εαυτό μου, ακόμα και όταν απογοητεύω τους άλλους.

Και αυτός ο συγκεκριμένος καβγάς θα τελειώσει. Όπως οι καταιγίδες. Και εγώ θα ξεχάσω και εσύ θα ξεχάσεις. Και μετά θα ξανασυμβεί και εγώ θα έχω ανάγκη να κρατάς αυτό το σχοινί ξανά. Και θα το χρειάζομαι για χρόνια ακόμα.

Ξέρω, ότι δεν θα σε ευχαριστήσω ποτέ γι' αυτό ούτε θα σου αναγνωρίσω την προσφορά σου. Πιθανότατα, μάλιστα, να σε κριτικάρω και να σε κατηγορώ για όλη τη σκληρή δουλειά σου. Θα μοιάζει σαν τίποτα από αυτά που κάνεις να μην είναι αρκετό. Κι όμως, βασίζομαι ολοκληρωτικά στην ικανότητά σου να παραμείνεις σε αυτόν τον καβγά. Όσο κι αν φωνάζω όσο κι αν διαφωνώ. Όσο σιωπηλός κι αν μένω, όσο κι αν δυσανασχετώ.

Σε παρακαλώ, κάνε κουράγιο και κράτα την άλλη άκρη του σχοινιού. Και να θυμάσαι, ότι κάνεις την πιο σημαντική δουλειά που θα μπορούσε να κάνει κανείς για μένα αυτή τη στιγμή...

Ο έφηβός σου"

Πηγή: lovewhatmatters.com

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Το ποίημα "Ο γκεμιστής" γράφτηκε το 1907 και ο Κωστής Παλαμάς (1859-1943) το αφιέρωσε στον 'Ιωνα Δραγούμη.

απελάτης= βυζαντινός φρουρός των συνόρων - ζωοκλέφτης.

νοητάκι= μαγικό άλογο με υπερφυσικές ικανότητες

ακρεμένου= ξενιτεμένου

απελατίκι= επιδρομή

πλατωσιές= πλατώματα, πλατύ άνοιγμα, ξέφωτο

γρικάω= ακούω

Να παρουσιάσετε συνοπτικά τις απόψεις του συγγραφέα του πρώτου κειμένου σχετικά με τα χαρακτηριστικά και την κρισιμότητα της εφηβικής ηλικίας. (60-80 λέξεις)

1.Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις αποδίδουν ορθά απόψεις του συγγραφέα του πρώτου κειμένου; ( Σ ή Λ). Να τις επαληθεύσετε ή διαψεύσετε, με βάση το κείμενο, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη ή . Να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας παραθέτοντας σχετικά αποσπάσματα από το κείμενο Ι.

Η εφηβεία είναι η πιο δυναμική και πιο άστατη περίοδο της ζωής μας.

Oι εκπαιδευτικοί, για να μπορούν να συμπορευτούν και να διαχειριστούν την εφηβεία των μαθητών τους, δεν πρέπει να ανακαλούν τα δικά τους εφηβικά χρόνια.

Τα παιδιά που βιώνουν την εφηβεία δέχονται φυσιολογικά τις αλλαγές που τους συμβαίνουν.

Η εμφάνιση της τηλεόρασης αρχικά και του διαδικτύου στη συνέχεια μετασχηματίζοντας το πολιτιστικό τοπίο κάνουν τη βίωση της εφηβείας από τους σύγχρονους νέους πιο ομαλή.

Ο ενήλικας - γονέας δεν αποδέχεται τη σύγκρουση ανάμεσα στους νέους και στους γονείς τους από φόβο ότι θα χαθεί η μεταξύ τους αγάπη.

2. α)Να παρουσιάσετε την οργάνωση του επιχειρήματος στην 4η παράγραφο του πρώτου κειμένου:

"Οι παλιότερες γενιές βίωναν την εφηβεία σε πιο απλές συνθήκες...και στην καλλιέργεια του κόσμου της αγάπης".

β)Τι πετυχαίνει ο συντάκτης του κειμένου Ι με τη χρήση του ερωτήματος στην τελευταία παράγραφο ως προς την οργάνωση του κειμένου και ως προς την αντίδραση του αναγνώστη;

3. Αν ο σκοπός του συγγραφέα του κειμένου ΙΙ είναι να ευαισθητοποιήσει τον/την αναγνώστη/τριά του, πώς το επιτυγχάνει; Για την απάντησή σας να παρατηρήσετε α) την επιλογή του κειμενικού είδους και β) τις γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα. [Για να τεκμηριώσετε την απάντησή σας, να αναφέρετε πέντε (5) στοιχεία-παραδείγματα από το κείμενο, 2 στοιχεία για το σκέλος α) της ερώτησης και 3 στοιχεία για το σκέλος β)].

Να σχολιάσετε εκείνο το θέμα, από όσα θέτει το ποιητικό κείμενο ΙΙΙ, που κρίνετε πιο σημαντικό. Τεκμηριώστε τη θέση σας. (150-200λ)

Πομπός: Μαθητής/Μαθήτρια

Μέσο: περιοδικό του σχολείου

Στα κείμενα Ι και ΙΙ παρουσιάζονται κάποιοι προβληματισμοί σχετικά με τις σχέσεις και τις συγκρούσεις των εφήβων με τους γονείς τους. Αξιοποιώντας δημιουργικά τις πληροφορίες (π.χ. επιχειρήματα, ιδέες κ.ά.) από τα κείμενα Ι και ΙΙ να αναπτύξετε τις απόψεις σας σχετικά με τα αίτια των συγκρουσιακών σχέσεων ανάμεσα στους γονείς και τους εφήβους και τις προϋποθέσεις καλλιέργειας σχέσεων αγάπης και κατανόησης στα πλαίσια της οικογένειας.

Διαβάστε ακόμα:
Χρήσιμο υλικό για τα Νέα Ελληνικά / Νεοελληνική γλώσσα & Λογοτεχνία Λυκείου (50+ προτάσεις) Πώς εξετάζονται τα Αρχαία Ελληνικά και η Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις Φιλολογικά μαθήματα Γ' ΓΕΛ: Οι τελευταίες οδηγίες του ΥΠΑΙΘ για τη διδασκαλία και αξιολόγηση Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Γ΄ ΓΕΛ Νέα Ελληνικά Γ' Λυκείου, Κριτήριο: Διαφήμιση - Καταναλωτισμός (Ν. Γλώσσα-Λογοτεχνία) Νέα Ελληνικά Γ' Λυκείου, Κριτήριο: "Ανθρώπινα δικαιώματα, Ανθρωπισμός, Εθελοντισμός" (με το νέο ΦΕΚ) Νέα Ελληνικά Γ' Λυκείου, Κριτήριο Αξιολόγησης: "Παιδεία-Εκπαίδευση" (με το νέο ΦΕΚ)
Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Νέα Ελληνικά/Νεοελληνική Γλώσσα - Έκθεση Λυκείου
1. Έκφραση-Έκθεση Α' Λυκείου, 2. Έκφραση-Έκθεση Β' Λυκείου, 3. Έκφραση-Έκθεση Γ' Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Νέα Ελληνικά A & Γ' Λυκείου, Κριτήριο: Εφηβεία, Συγκρουσιακές σχέσεις και Οικογένεια (Ν. Γλώσσα-Λογοτεχνία)

# data[].attributes.attachment_link.description
Νέα Ελληνικά A & Γ' Λυκείου / Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία - Κριτήριο Αξιολόγησης: Εφηβεία, Συγκρουσιακές σχέσεις και Οικογένεια Της Έρης Ναθαναήλ KEIMENO I Εφηβεία: αμφισβήτηση και δημιουργία Όλοι περνάμε από το δρόμο της, άλλοι με μεγαλύτερη ένταση και φασαρία και άλλοι με μικρότε

# data[].attributes.headline
ΜΑ ΟΙ ΝΕΟΙ ΔΕΝ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΠΟΙΗΣΗ

# data[].attributes.subject
ΜΑ ΟΙ ΝΕΟΙ ΔΕΝ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΠΟΙΗΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΕΔΩ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ τα θέματα της έκθεσης και γενικά τα φιλολογικά θέματα στις Πανελλαδικές γεννούν σαρκαστικές αντιδράσεις. Άλλοτε για την αντι-τεχνολογική τους εμμονή, άλλοτε για τον αδιόρθωτο διδακτισμό τους. Το γεγονός ότι πολλές ιδέες και θέματα έχουν από χρόνια γίνει στοκ για τα φροντιστήρια μεγαλώνει την αίσθηση μιας ματαιότητας ή έστω της αποτυχίας των θεμάτων να συνδεθούν με τη σύγχρονη πραγματικότητα και τις μαθητικές ευαισθησίες.

Φέτος, χρονιά σημαδεμένη από τη θλιβερή περιπέτεια του Covid-19, ο λόγος ήταν για το βιβλίο, την ανάγνωση, τη γραφή και την ποίηση. Τα ονόματα του ποιητή Τίτου Πατρίκιου, του δοκιμιογράφου Κώστα Τσιρόπουλου ή του μυθιστοριογράφου Θεόδωρου Γρηγοριάδη ακούγονται και σχολιάζονται από τη στιγμή που έγιναν γνωστά τα θέματα των εξετάσεων.

Κάποιοι -λίγοι όμως- έδειξαν να χαίρονται με αυτή την επιλογή. Πολλοί περισσότεροι φάνηκαν αμφίθυμοι ή και ενοχλημένοι. Είδαν κυρίως την απόσταση των θεμάτων αυτών από την εμπειρική αλήθεια των παιδιών. Και όλη αυτή η έμφαση στον πολιτισμό του βιβλίου και στην πιο "αριστοκρατική" του έκφραση -την ποίηση- θεωρήθηκε απόδειξη μιας υποκρισίας που έχει γίνει δεύτερη φύση του σχολικού συστήματος και των εξεταστικών του μηχανισμών.

Αναρωτιούνται, λοιπόν, τι σχέση έχει η ανάγνωση της λογοτεχνίας με τους πραγματικούς δεκαεπτάρηδες και τα σημερινά τους δωμάτια. Μήπως η μυθοπλαστική φαντασία των νεότερων περνάει από τα βίντεο του ΤikΤοk, τους στίχους του "Λόγω Τιμής" ή από τις δικές τους ολονυχτίες στο Netflix; Η κριτική τώρα δεν έβαλε στόχο την ηθικολογία των αυτονόητων συμπερασμάτων (η τεχνολογία αλλοτριώνει) αλλά το γεγονός ότι παιδιά που δεν έχουν στη ζωή τους τη λογοτεχνία υποχρεώνονται να απαντήσουν κάτι που βρίσκεται έξω από την ταυτότητά τους.

Όπως και αν το δούμε, ακόμα και για όσους ή όσες δεν συνηθίζουν το "άθλημα", η σημασία της ποίησης και των κόσμων που ξεκλειδώνει η ανάγνωση πηγαίνει πέρα από ένα στιγμιαίο "μου αρέσει" και το "δεν μου αρέσει". Έχει σχέση με την πνευματική σύσταση και τα συμβολικά περιεχόμενα του πολιτισμού στον οποίο βρεθήκαμε να ανήκουμε.

Υπάρχουν, φυσικά, και πιο εντοπισμένες και βάσιμες αντιρρήσεις. Για τη μέθοδο, για τα "υποερωτήματα" ή για τη δυσκολία να συμπυκνώσει ο μαθητής απάντηση σε τριακόσιες πενήντα λέξεις. Μια σοβαρή, επίσης, ένσταση για το γεγονός ότι ζητούνται απαντήσεις για μια προσωπική σχέση με την ποίηση, αλλά η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων έχει στείλει υποδείξεις στα βαθμολογικά κέντρα, προκαθορίζοντας κατά κάποιον τρόπο τις ενδεδειγμένες απαντήσεις.

Όμως αυτό που προσάπτουν στα θέματα για την ανάγνωση και την ποίηση είναι, για άλλη μια φορά, ότι αναπαράγουν έναν κόσμο που δεν "συνομιλεί με το σήμερα". Τα παιδιά δεν διαβάζουν ή η συντριπτική πλειονότητα σταματάει το όποιο παιδικό/ εφηβικό διάβασμα από τη στιγμή που βρίσκει άλλες πηγές μυθοπλαστικής σαγήνης, απόδρασης και αναψυχής.

Είναι όμως έτσι; Πρέπει να δεχτούμε μοιρολατρικά ότι η πνευματικότητα της λογοτεχνίας είναι μια νεκρή ύλη του παρελθόντος; Ότι μαζί με την όπερα, τις συζητήσεις για τον Μεσοπόλεμο ή για τη δεκαετία του '60, μαζί με τα μυθιστορήματα του Κούντερα ή τα διηγήματα του Χιόνη, πρέπει όλα αυτά τα νοήματα να βγουν από το κάδρο των εκπαιδευτικών θεμάτων; Ως αναφορές που δεν συντονίζονται με τον δεκαεφτάχρονο του 2020, τις δικές του παραστάσεις και τον δικό του τρόπο να περνάει τον "ελεύθερο χρόνο" του;

Μπορεί όμως ο σκοπός της λογοτεχνίας να μην πρέπει να απαντά στις "ανάγκες" μας έτσι όπως αυτές σχηματίζονται συγκυριακά. Και όταν εμείς δίναμε εξετάσεις στις αρχές της δεκαετίας του '80, πάλι η σχέση της ποίησης με τις ζωές μας δεν ήταν καθόλου φυσική και αυτονόητη. Ακόμα και αν κάνουμε την αυθαίρετη υπόθεση ότι οι αναγνώσεις εξωσχολικών κειμένων αφορούσαν κάποτε περισσότερους και περισσότερες, πάλι για μικρά σύνολα και κύκλους μιλούμε. Δεν υπήρξε ποτέ μια χρυσή λογοτεχνική νεότητα που ήρθε κατόπιν ο άσπλαχνος ηδονισμός της "πλαστικής ευημερίας" ή αργότερα τα ινσταγκραμικά πάθη για να την καταπλακώσουν και να την εξοντώσουν.

Ο αναγνώστης, και μάλιστα ο αναγνώστης ποίησης, ήταν ζητούμενος και ποτέ δεδομένος. Η ίδια η εμπειρία της ανάγνωσης λογοτεχνίας είναι κάτι που μεταβιβάζεται, ξαφνιάζοντας συχνά όποιον ή όποια ανακαλύπτει, εάν ανακαλύπτει, αυτή την ιδιαίτερη σχέση με άλλους κόσμους και ιστορίες. Λένε πολλοί: μα γιατί η ποίηση και όχι λ.χ. ο αθλητισμός, η πολιτική οικονομία ή το σινεμά; Όμως το ζήτημα δεν είναι ένας χωρίς νόημα ανταγωνισμός ανάμεσα σε αντικείμενα, ενδιαφέροντα και πάθη.

Μπορούμε να αποφασίσουμε αν θέλουμε η λογοτεχνία ως μέλημα να ατονήσει και να πάψει να ενδιαφέρει τελείως ή αν, αντιθέτως, χρειάζεται και στους νεότερους και σε αυτούς που θα έλθουν μετά από εμάς. Νομίζω ότι μια απάντηση αδιάφορη ή αρνητική δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Όχι γιατί περιμένουμε από την ανάγνωση της λογοτεχνίας ή τη σχέση με την ποίηση να λύσουν άλλα, βαθιά ζητήματα, π.χ. το θέμα της πολιτικής συνείδησης ή της ηθικής αφύπνισης για διάφορες αδικίες.

Απλώς, όπως και αν το δούμε, ακόμα και για όσους ή όσες δεν συνηθίζουν το "άθλημα", η σημασία της ποίησης και των κόσμων που ξεκλειδώνει η ανάγνωση πηγαίνει πέρα από ένα στιγμιαίο "μου αρέσει" και το "δεν μου αρέσει". Έχει σχέση με την πνευματική σύσταση και τα συμβολικά περιεχόμενα του πολιτισμού στον οποίο βρεθήκαμε να ανήκουμε.

Αν και μια εξεταστική διαδικασία είναι ίσως η πιο άβολη στιγμή για να μετρηθεί η σχέση του μαθητή με τη λογοτεχνία, πιστεύω πως καλώς "έπεσε" το συγκεκριμένο θέμα. Ως υπενθύμιση ενός κόσμου που περιμένει να τον ανακαλύψουν καινούργιοι αναγνώστες, να μην ξεχαστεί ως εκλεκτική αναφορά κάποιων boomers, να μην παραμεριστεί επειδή δεν αποτελεί μαζική συνήθεια των λυκειόπαιδων της εποχής.

Η Ελλάδα έχει πολλά κενά και πλείστες κρατικές αμαρτίες σε σχέση με τον πολιτισμό του βιβλίου. Ένα ορισμένο στυλιζαρισμένο εγκώμιο της λογοτεχνίας όντως πάσχει από ρητορικό διδακτισμό και υποκριτικό στόμφο. Ένας λόγος παραπάνω, όμως, για να επιμένουμε στη σημασία των γραμμάτων για τη δημιουργική φαντασία και την εκλέπτυνση της ζωής, πέρα από τα παιχνίδια της μόδας και τα εφηβικά κολλήματα της κάθε εποχής.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
θέμα έκθεσης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πανελλαδικές 2020

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
"Μα οι νέοι δεν διαβάζουν ποίηση"

# data[].attributes.attachment_link.description
ΕΔΩ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ τα θέματα της έκθεσης και γενικά τα φιλολογικά θέματα στις Πανελλαδικές γεννούν σαρκαστικές αντιδράσεις. Άλλοτε για την αντι-τεχνολογική τους εμμονή, άλλοτε για τον αδιόρθωτο διδακτισμό τους. Το γεγονός ότι πολλές ιδέες και θέματα έχουν από χρόνια γίνει στοκ για τα φροντιστήρια μεγαλώνει την αίσθηση μιας ματαιότητας ή έστω της αποτυχίας των θεμάτων να συνδεθούν με τη σύγχρονη πραγματικότητα και τις μαθητικές ευαισθησίες.

# data[].attributes.headline
ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ ΈΦΗΒΟΙ ΓΡΑΦΟΥΝ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ

# data[].attributes.subject
ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ ΈΦΗΒΟΙ ΓΡΑΦΟΥΝ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ανοικτή Βιβλιοθήκη

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το υλικό σε αυτό το βιβλίο είναι αποτέλεσμα ενός κύκλου διαδικτυακών εργαστηρίων γραφής, που έγιναν από τον Απρίλιο έως τον Μάιο του 2020 με 24 έφηβους και έφηβες πρόσφυγες στο πλαίσιο της δράσης "Μονόλογοι σε καραντίνα".

Τα κορίτσια και τα αγόρια, που συμμετείχαν στη δράση, γράφουν για το πώς βίωσαν τις ημέρες της προσωρινής καραντίνας. Τι επιπτώσεις είχε ο περιορισμός στη ζωή τους και τι επίδραση είχε αυτή η περίοδος στις προσδοκίες, στις επιδιώξεις, στα εμπόδια και στον αγώνα που δίνουν καθημερινά;

Η δράση αυτή είναι μέρος του προγράμματος "Κι αν ήσουν εσύ;" - ένα πρόγραμμα ευαισθητοποίησης στα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα προσφύγων, με χρήση τεχνικών θεάτρου και εκπαιδευτικού δράματος.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ανοικτή βιβλιοθήκη

# data[].attributes.attachment_link.title
"Μονόλογοι σε καραντίνα" - Έφηβοι πρόσφυγες γράφουν στον καιρό της πανδημίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Το υλικό σε αυτό το βιβλίο είναι αποτέλεσμα ενός κύκλου διαδικτυακών εργαστηρίων γραφής, που έγιναν από τον Απρίλιο έως τον Μάιο του 2020 με 24 έφηβους και έφηβες πρόσφυγες στο πλαίσιο της δράσης "Μονόλογοι σε καραντίνα". Τα κορίτσια και τα αγόρια, που συμμετείχαν στη δράση, γράφουν για το πώς βίωσαν τις ημέρες της προσωρινής καραντίνας.

# data[].attributes.headline
ΔΕΚΑ ΥΠΈΡΟΧΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΕΟΤΗΤΑ

# data[].attributes.subject
ΔΕΚΑ ΥΠΈΡΟΧΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΕΟΤΗΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δέκα ποιήματα για την περίοδο που η χίμαιρα γίνεται συγκάτοικος της ψυχής του ανθρώπου. Για το ξάναμμα και την αναπάντεχη επαφή με την τραχύτητα. Για το ανάβρυσμα των ορμονών και των νοημάτων που ασφυκτιούν μέσα στο κεφάλι και περιμένουν την έξοδο. Η επιλογή των ποιημάτων έγινε από τους Κώστα Τσιαχρή, Μαρίνο Μισόκαλο και Άντη Μαραγκίνη. Στη θέση αυτών θα μπορούσαν να βρίσκονται άλλα τόσα αντιπροσωπευτικά του ίδιου θέματος...Και κατά έναν ειρωνικό τρόπο επιλέξαμε να "μιλήσουν" για τη νεότητα ποιητές και ποιήτριες μιας περασμένης γενιάς .

1. Νικηφόρος Βρεττάκος Το λυπημένο τραγούδι της νιότης μου

Τα κύτταρά μου διεχώρισα
σε άπειρα πολλοστημόρια
για να τ' αγαπήσω όλα
όσα κινούνται στη γη,
όσα στων θαλασσών τα βάθη αναπαύονται
κι όσα στ' αχανή μού διαφεύγουν.

Χάνομαι τόσο νωρίς
στη γλαυκή απεραντοσύνη
γιατί δε μ' αγάπησε τίποτε.

τα ζεστά μεσημέρια του Απρίλη

καθώς εκχυλίζει ο χείμαρρος

των φοιτητών και φοιτητριών

ναυαγείστε στο ρεύμα του

καθαρίστε τις αισθήσεις σας

3. Μαρία Πόθου Ηδονική νεότητα

Δεν είναι πια το σώμα ή η μορφή που αγαπήσαμε σ' εκείνη
την ηδονική νεότητα
Και ούτε οι ονομασίες των δρόμων ή των σταθμών που ταξιδέψαμε
Με τον άγγελο να μας γνέφει πίσω απ' το τζάμι της βροχής.
Είναι ο αγέρας που φυσά μες στις βαθιές
Στις άγριες ραγισματιές π' άνοιξε ο χρόνος
Κι είναι η άβυσσος που βρυχιέται γύρω μας
Όρθια ξέσκεπη άβυσσος
Όπου ηχούν ακόμα οι πέτρες που έριξα
Να την πατώσω.

Δωμάτια παρατημένα να τα μετρούν οι καταιγίδες
Ξέρω, ήταν λίγο πριν απ' τη μικρή αιωνιότητά μας
Λίγο πριν σημάνει για το τραγούδι
Δεν είχα δει το μνήμα που ανάβλυζε σκοτεινό μέσα μου
Να αιχμαλωτίσει το χρόνο
Δεν είχα δει το πέρασμα του αγγέλου.

4. Κωνσταντίνος Καβάφης Δυο νέοι 23 έως 24 ετών

5. Ντίνος Χριστιανόπουλος Σοδομίτες

6. Τάσος Λειβαδίτης Εφηβεία

Είναι κάτι βράδια που μόνον ένας στεναγμός μας χωρίζει απ' τον Παράδεισο
κι άλλοτε ανατέλλει η σελήνη απ΄το λόφο σα μεγάλη ευτυχία
περοπλανήσεις στη νύχτα κι οι γρίλιες απ΄όπου μισοείδαμε το εσώ-
ρουχο μιας γυναίκας που κοιμόταν
κι άξαφνα στη στροφή του δρόμου η θλίψη ενός φανοστάτη μας
πλημμύριζε με δάκρυα.

Κανείς δε μας περίμενε όταν γυρίσαμε

7. Ζωή Καρέλλη Ο έφηβος των Αντικυθήρων

Για λίγο με σταμάτησε ο Κροίσος
"στήθι και οίκτιρον...ώλεσε θούρος Αρης".
Στην κίνηση, στη θέση των χεριών,
Ιδιαίτερη στροφή πρόδινε την ψυχή
Που απόμενε ακόμα εκεί
Κι' έδινε τη συγκρατημένη θέληση
Του σώματος προς τα εμπρός.
Θρους φανταστικός της ζωής των αγαλμάτων,
Οταν μπορέσει να συλλάβει ο τεχνίτης
Την καίρια στιγμή...

Υπέροχε, δεν είσαι μονάχα
Ο έφηβος της τέλειας καλλονής,
Της ακτινόβολης νεότητας,
Ο αρμονικός στο σχήμα της μουσικής των μελών,
Ο τη στάση του έχων και κρατών
Στη φυσική του δύναμη κι επιβολή,
Οπως η πέτρα ή το φυτό
Που υπάρχουν απλά και τέλεια μαζί,

Εκταση των χεριών σε ισορροπία ιδανική,
Θεία γραμμή,
Αδιάφθορη αγνότητα του συλληφθέντος χρόνου,
Της αφθαρσίας μειλίχιο πρόσωπο,
Υψωση της φθαρτής μας στάσης.

Πραγματικότητα και μαγεία,
Λεία της ζωής επιφάνεια,
Κολπούμενη, καμπυλωμένη
Από την κρυμμένη μέσα σου ορμή,
Συγκρατημένη κι' οδηγούμενη.

Προσφορά και της ύπαρξης παραδοχή,
Σε κίνηση μαζί κι' ακινησία,
Σαν ζύγισμα βασιλικού πουλιού.

Γεννήθηκες
Πριν από το δίδαγμα της αμαρτίας.
Είσαι εκείνη του πνεύματος η παροχή
Που σβήνει την ακόρεστη στέρηση
Κι' εκμηδενίζει την απληστία.
Επιθυμείς και μένεις έτοιμος να στερηθείς.
Από πάνω σου γλιστρά
Η κάθε ξένη προς το σχήμα σου διάθεση.
Ζητάς της ψυχής το τίμημα
Κι' εσύ το χαρίζεις, σώμα ζωντανό και γαλήνιο.

Συνάντηση λιτή με το απόλυτο,
Γυμνό μυστήριο.
Μορφή γλυτωμένη απ' την ανάγκη.
Μουσική του ενός ήχου υψώνεσαι
Θεία ικανότητα δοσμένη ανθρώπινα.

Δεν σε παίδεψε η αγάπη
Που είναι αμφιβολία,
Καημός κι' υποταγή οδυνηρή

Κι' ας έχεις στο βλέμμα
Τη θαυμάσια ανθρώπινη μελαγχολία,

Εργο του ανθρώπου εσύ,
Εκείνου που αγάπησε τη ζωή του
Σε δόξα αγέρωχη και σεμνή.

8. Μανόλης Αναγνωστάκης Ήτανε νέοι

9. Κώστας Καρυωτάκης Τι νέοι που φτάσαμεν εδώ

10. Ηλίας Σιμόπουλος Εφηβεία

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΏΣΤΑΣ ΤΣΙΑΧΡΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι Φιλολογικές Ματιές παρουσιάζουν δέκα υπέροχα ποιήματα για τη νεότητα

# data[].attributes.attachment_link.description
Δέκα ποιήματα για την περίοδο που η χίμαιρα γίνεται συγκάτοικος της ψυχής του ανθρώπου. Για το ξάναμμα και την αναπάντεχη επαφή με την τραχύτητα. Για το ανάβρυσμα των ορμονών και των νοημάτων που ασφυκτιούν μέσα στο κεφάλι και περιμένουν την έξοδο. Η επιλογή των ποιημάτων έγινε από τους Κώστα Τσιαχρή, Μαρίνο Μισόκαλο και Άντη Μαραγκίνη.

# data[].attributes.headline
Εφηβος έγραψε ένα συναρπαστικό ποίημα που διαβάζεται και ανάποδα!

# data[].attributes.subject
Εφηβος έγραψε ένα συναρπαστικό ποίημα που διαβάζεται και ανάποδα!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εγινε viral μέσα σε χρόνο μηδέν. Το εκπληκτικό ποίημα που έγραψε ένας 14χρονος από το Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ, έχει προκαλέσει τον αμέριστο σεβασμό και έχει διαβαστεί από άπειρους χρήστες των social media.

Το ποίημα ανέβασε στο Twitter ο αδελφός του ανήλικου ποιητή, Derek Nichols: "Διαβάστε αυτό ... Ο 14χρονος αδελφός μου το έγραψε και είναι τρέλα". Στη συνέχεια ανέβασε σε tweet τη φωτογραφία με το ποίημα και αυτό που ακολούθησε ήταν αξεπέραστο: μέσα σε λίγη ώρα έκανε τουλάχιστον 120.000 retweets. Το συγκλονιστικό με το συγκεκριμένο ποίημα είναι ότι μπορεί να διαβαστεί το ίδιο και από την ανάποδη.

Διαβάστε το ποίημα:

Our generation will be known for nothing.

Never will anybody say.

We were the peak of mankind.

That is wrong, the truth is

Our generation was a failure.

Thinking that

But in the reverse direction, the poem reads:

Thinking that

Our generation was a failure.

That is wrong, the truth is

We were the peak of mankind.

Never will anybody say,

Our generation will be known for nothing.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
βόρεια καρολίνα

# data[].attributes.attachment_link.title
Εφηβος έγραψε ένα συναρπαστικό ποίημα που διαβάζεται και ανάποδα -Σαρώνει στα social media με 120.000 retweets [εικόνα] | ΖΩΗ | iefimerida.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Εγινε viral μέσα σε χρόνο μηδέν. Το εκπληκτικό ποίημα που έγραψε ένας 14χρονος από το Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ, έχει προκαλέσει τον αμέριστο σεβασμό και έχει διαβαστεί από άπειρους χρήστες των social media. | ΖΩΗ | iefimerida.gr | ΗΠΑ, Ποίηση, έφηβος, βόρεια Καρολίνα, viral, twiiter

# data[].attributes.headline
H ποίηση δρα ευεργετικάσ τον ψυχισμό των εφήβων!

# data[].attributes.subject
H ποίηση δρα ευεργετικάσ τον ψυχισμό των εφήβων!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γράφει στο efiveia.gr η Δημοσιογράφος Μαρία Σκαμπαρδώνη
Η ποίηση είναι ένα μέρος του γραπτού λόγου, με το πρώτο να είναι η λογοτεχνία και ο πεζός λόγος. Η ποίηση χρησιμοποιεί συναισθηματικές εκφράσεις, πολλές φορές έχει ομοιοκαταληξία και δεν ταυτίζεται πάντοτε με την πραγματικότητα.

Η ποίηση αγγίζει τις ψυχές πολλών ανθρώπων, κυρίως διότι διεγείρει τον συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου μέσω βαρύγδουπων εκφράσεων και μεταφορικών εννοιών.

Πώς μπορεί να επιδράσει η ποίηση στην ψυχή ενός εφήβου;

Οι έφηβοι μπορούν να ωφεληθούν από την αξία της ποίησης, είναι δε μεγάλη η ευλογία του να έχουμε σα χώρα πολλούς ποιητές που να έχουν διακριθεί για το σημαντικό και τόσο ωφέλιμο ποιητικό τους έργο.

Κάθε έφηβος μπορεί να οραματιστεί μαζί με τον ποιητή, να εκφραστεί μέσα από τους προβληματισμούς του, να συγκινηθεί από την περιγραφεί σημαντικών εννοιών και συναισθημάτων. Η ποίηση παρακινεί τον άνθρωπο για τη βελτίωση, του δημιουργεί την εσωτερική ανάγκη για αλλαγή και για εξύψωση του πνεύματος.

Αν οι γονείς παρακινήσουν τα παιδιά τους να διαβάσουν ποίηση, αν το εκπαιδευτικό μας σύστημα δημιουργήσει την αίσθηση πως αυτή είναι όχημα για τη βελτίωση της ανθρωπότητας και όχι μία σχολική ύλη που απλώς πρέπει να αποστηθίσει ο μαθητής, ο έφηβος θα την αγαπήσει. Θα έρθει κοντά της και θα της επιτρέψει να διεγείρει τον συναισθηματικό του κόσμο, να αισθανθεί ψυχική δροσιά και ελπίδα.
Η ποίηση είναι ένα λυρικό ταξίδι μέσα στη ζωή. Και κάθε έφηβος μπορεί-και αξίζει-να την αγαπήσει.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Μαρία Σκαμπαρδώνη

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ποίηση δρα ευεργετικά στον ψυχισμό των εφήβων - efiveia.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Γράφει στο efiveia.gr η Δημοσιογράφος Μαρία Σκαμπαρδώνη Η ποίηση είναι ένα μέρος του γραπτού λόγου, με το πρώτο να είναι η λογοτεχνία και ο πεζός λόγος. Η ποίηση χρησιμοποιεί συναισθηματικές εκφράσεις, πολλές φορές έχει ομοιοκαταληξία και δεν ταυτίζεται πάντοτε με την πραγματικότητα.

# data[].attributes.headline
ΠΕΣ ΤΟ ΜΕ ΠΟΙΗΣΗ /// 

# data[].attributes.subject
ΠΕΣ ΤΟ ΜΕ ΠΟΙΗΣΗ /// 

# data[].attributes.body
ΝΕΟΣ-ΝΕΟΤΗΤΑ -ΝΙΟΤΗ

# data[].attributes.headline
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ - ΕΦΗΒΟΣ

# data[].attributes.subject
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ - ΕΦΗΒΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το καλοκαίρι στα δεκαέξι μου χρόνια τραγούδησε μια ξένη φωνή μέσα στ' αφτιά μου ήταν θυμούμαι στην ακροθαλασσιά, ανάμεσα στα κόκκινα δίχτυα και μια βάρκα ξεχασμένη στην άμμο, σκελετός δοκίμασα να την πλησιάσω τη φωνή εκείνη βάζοντας την ακοή μου πάνω στην άμμο η φωνή χάθηκε 5 μα ένα πεφταστέρι σα να 'βλεπα για πρώτη φορά ένα πεφταστέρι και στα χείλια η αρμύρα του κυμάτου. Τη νύχτα εκείνη δεν ήρθαν πια οι ρίζες των δέντρων. Την άλλη μέρα ένα ταξίδι ανοίχτηκε μέσα στο νου μου κι έκλεισε πάλι σα ζωγραφισμένο βιβλίο· 10 συλλογίστηκα να πηγαίνω κάθε βράδυ στ' ακρογιάλι να μάθω πρώτα τ' ακρογιάλι κι έπειτα να πάρω το πέλαγο· την τρίτη μέρα αγάπησα μια κοπέλα πάνω σε μια κορφή είχε ένα άσπρο σπιτάκι σα ρημοκλήσι μια γριά μάνα στο παραθύρι με σκυμμένα γυαλιά πάνω σε βελόνες, πάντα σιωπηλή 15 μια γλάστρα βασιλικό μια γλάστρα γαρούφαλα την έλεγαν νομίζω Βάσω Φρόσω ή Μπίλιω· έτσι ξέχασα τη θάλασσα. Μια Δευτέρα του Οχτώβρη βρήκα μια σπασμένη στάμνα μπροστά στο άσπρο σπιτάκι 20 η Βάσω (για συντομία) φάνηκε μ' ένα μαύρο φουστάνι αχτένιστα μαλλιά και κόκκινα μάτια όταν τη ρώτησα: "Πέθανε, ο γιατρός λέει πέθανε γιατί δε σφάξαμε το μαύρο κόκορα στα θεμέλια... πού να βρεθεί μαύρος κόκορας εδώ πέρα... μονάχα άσπρα κοπάδια... και τα πουλιά τα πουλούν μαδημένα στην αγορά". Δε φανταζόμουνα έτσι τη θλίψη και το θάνατο έφυγα και ξαναγύρισα στη θάλασσα. 25 Τη νύχτα πάνω στην κουβέρτα του "Αϊ-Νικόλα" ονειρεύτηκα μια παμπάλαιη ελιά να δακρύζει.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Σεφέρης: 3. Έφηβος

# data[].attributes.attachment_link.description
Το καλοκαίρι στα δεκαέξι μου χρόνια τραγούδησε μια ξένη φωνή μέσα στ' αφτιά μου ήταν θυμούμαι στην ακροθαλασσιά, ανάμεσα στα κόκκινα δίχτυα και μια βάρκα ξεχασμένη στην άμμο, σκελετός δοκίμασα να την πλησιάσω τη φωνή εκείνη βάζοντας την ακοή μου πάνω στην άμμο η φωνή χάθηκε 5 μα ένα πεφταστέρι σα να 'βλεπα για πρώτη φορά ένα πεφταστέρι και στα χείλια η αρμύρα του κυμάτου.

# data[].attributes.headline
ΕΦΗΒΟΙ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη

# data[].attributes.subject
ΕΦΗΒΟΙ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η Ποίηση για τον αρχαίο κόσμο δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά δημιουργία ζωής, όπως την κηρύσσει ο Πλάτων στο Συμπόσιο. Οι αρχαίοι ποιητές δεν ήταν απλώς συνθέτες στίχων ωραίων, αλλά δημιουργοί, που ρύθμιζαν τη ζωή των συγχρόνων τους σύμφωνα με το ιδανικό στο οποίο αναφέρονταν. Ο λυτρωτικός της ρόλος και η παντοδυναμία της γλώσσας, όταν γίνεται λόγος ποιητικός, αναγνωρίζεται στον περίφημο ορισμό της τραγωδίας.

Για τους νέους η Ποίηση είχε παιδαγωγικό χαρακτήρα. Άγγιζε τις δημιουργικές δυνάμεις τους, τη φαντασία, το όνειρο και το συναίσθημά τους. Για τους εφήβους ιδιαίτερα, οι ποιητές ήταν δάσκαλοι. Τοις γαρ παιδαρίοισιν έστι διδάσκαλος όστις φράζει, τοις ηβώσιν δε ποιηταί (Αριστοφάνης). Με την εσωτερική τους αλήθεια μιλούσαν στην ψυχή τους κι έβαζαν μέτρο στην εκ φύσεως υπερβολή τους.

Η τεχνοκρατούμενη εποχή μας έχει παγώσει την ποιητική θέαση του κόσμου. Ο ποιητικός λόγος βρίσκεται σε κρίση και ο χώρος που διατίθεται για τα ποιητικά βιβλία είναι ελάχιστος. Κάποιοι ισχυρίζονται πως λιγότερο από όλους η ποίηση ενδιαφέρει τους εφήβους.

Κι όμως, πριν από δυο μήνες περίπου, σε μια συνάντηση δασκάλων, μια νεαρή φιλόλογος, διορισμένη σε λύκειο της δυτικής Αθήνας, είχε διαφορετική άποψη για τη στάση των εφήβων απέναντι στην Ποίηση: "Έπαψα να πιστεύω ότι οι έφηβοί μας είναι άμουσοι, ότι δεν ενδιαφέρονται για τη λογοτεχνία και την ποίηση".

Ο λόγος της είχε αφετηρία βιωματική. Αρχή της σχολικής χρονιάς και ανέλαβε να διδάξει Νέα Ελληνικά σε ένα τμήμα της Β' τάξης. Η αναστάτωση όμως και η φασαρία που επικρατούσαν στην αίθουσα της διδασκαλίας ήταν τόση, ώστε η νεαρή δασκάλα ένιωσε ότι δεν είχε τη δύναμη ούτε τη δυνατότητα να αποκαταστήσει τη χαμένη αρμονία, και το προκαθορισμένο κύρος των δασκάλων δεν φαινόταν υπολογίσιμο στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στεκόταν μπροστά στην έδρα ακίνητη. Δεν μιλούσε. Πάλευε να συγκρατήσει την ταραχή που την κυρίευε. Κάποια στιγμή, άνοιξε την τσάντα κι έβγαλε το βιβλίο. Το άνοιξε τυχαία στον "Τελευταίο σταθμό" του Σεφέρη. Άρχισε να διαβάζει. Το βούισμα του μελισσιού από κάτω έφτανε στ' αυτιά της δυνατό, αλλά σιγά σιγά και όσο προχωρούσε η ανάγνωση γινόταν ολοένα και πιο μακρινό.
Ένα παρθένο δάσος σκοτωμένων φίλων το μυαλό μας.
Στην τάξη είχε απλωθεί μια σιωπή που ήταν απόλυτη και ολοκληρωτική.
Σιωπές αγαπημένες της σελήνης...
Να μιλήσω για ήρωες, να μιλήσω για ήρωες: Ο Μιχάλης
που έφυγε μ' ανοιχτές πληγές απ' το νοσοκομείο
ίσως μιλούσε για ήρωες όταν, τη νύχτα εκείνη
που έσερνε το ποδάρι του μες στη συσκοτισμένη πολιτεία
ούρλιαζε ψηλαφώντας τον πόνο μας: "Στα σκοτεινά
πηγαίνουμε στα σκοτεινά προχωρούμε..."
Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.
Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ' αρέσουν.
Η δασκάλα σήκωσε το κεφάλι και κοίταξε τους μαθητές της. Η συγκίνηση που έβλεπε στο πρόσωπό τους ήταν ζωντανή, μπορούσε να την ψηλαφίσει. Τι είχε συμβεί; Τι ήταν εκείνο που επέδρασε στη φρενιασμένη εφηβική ορμή και τη μετέτρεψε σε προσήλωση; Τι είχε απηρεμήσει την ψυχή ακόμη και των πιο ζωηρών στην τάξη;

Η ποιητική υψηγορία του Σεφέρη τούς είχε κυριεύσει.

Οι έφηβοι έχουν τον δικό τους τρόπο να βλέπουν τον κόσμο και τη ζωή, να σκέφτονται, να αισθάνονται και να ενεργούν. Όσο πιο αληθινός είναι ο ποιητής, τόσο πιο πολύ τους πλησιάζει, γιατί οι νέοι αναζητούν στη ροή του χρόνου τον άνθρωπο και τον λόγο που είναι πρότυπο και έμβλημα, για να τον κάνουν σύμβολο των αναζητήσεών τους, της ελπίδας και των ονείρων τους. Αναζητούν το ερέθισμα που θα κεντρίσει το έμφυτο καλαισθητικό τους συναίσθημα, που υπαγορεύει τη λαχτάρα για το νόημα και την αρμονία του κόσμου. Η ψυχή τους είναι ένα με την αρμονία του κόσμου και αποβάλλουν σαν ξένο σώμα ό,τι δε συνταυτίζεται με αυτή. Το διάβασμα της Ποίησης στην εφηβεία είναι κανόνας.

Κι αν σήμερα η στάση του εφήβου στο σχολείο είναι παθητική, αρνητική ή και επιθετική ακόμη, αν το ενδιαφέρον του για τον ποιητικό λόγο φαίνεται περιορισμένο έως ανύπαρκτο, είναι γιατί το σχολείο, και ιδιαίτερα το λύκειο, έχει παραδώσει τον εαυτό του ολοκαύτωμα στο εξεταστικό σύστημα, θυσιάζοντας στον βωμό της στείρας νοησιαρχίας τη δημιουργική φαντασία του εφήβου, το συναίσθημα και τα όνειρά του. Είναι γιατί ο υλικός ευδαιμονισμός και η χρησιμοθηρία που έχει επιβάλει ακόμη και στο εκπαιδευτικό σύστημα ο πολιτισμός της εποχής δεν ευνοεί την επαφή του παιδιού με την τέχνη. Είναι γιατί οι δάσκαλοι, βασιζόμενοι σε έναν εμπειρισμό ανεπαρκή, παλεύουν να συσχηματίσουν την Τέχνη με την Επιστήμη. Η Τέχνη όμως δεν είναι Επιστήμη, ή μάλλον έχει ελάχιστη σχέση με αυτή. Είναι η τροφός της αρμονίας του κόσμου και, χωρίς αυτή, η ανθρωπότητα θα αγνοούσε το βαθύτερο νόημά της.

Οι έφηβοι ποθούν να απορροφήσουν τον γύρω κόσμο και να τον κάνουν δικό τους, να ενώσουν στην τέχνη το περιορισμένο "εγώ" με μια ύπαρξη κοινοτική, να κάνουν κοινωνική την ατομικότητά τους. Οτιδήποτε τους στερεί αυτή τη δυνατότητα καταδικάζει το πνεύμα τους στην αιχμαλωσία της τύφλωσης.

Οι αληθινοί δημιουργοί, έστω και σε πείσμα αυτών των αλλόκοτων καιρών, εξακολουθούν να γράφουν ποιήματα κι ας είναι "αντιεμπορικά", ας μένουν τις περισσότερες φορές στα αζήτητα. Αγαπούν με πάθος το Έργο τους, που είναι και η μόνη ανταμοιβή τους.

Χωρίς αυτούς καμιά γενιά δεν θα έβρισκε τον δρόμο της. Δίνοντας με τον ποιητικό τους λόγο ένα αίσθημα του κόσμου πιο καθολικό και πιο βαθύ, συγκινούν τους εφήβους που ξεχωρίζουν από τους παλιούς, γιατί τα αισθήματά τους είναι διαφοροποιημένα και γέρνουν κάτω από το βάρος μιας γνώσης που δεν είχαν ποτέ οι προγενέστεροί τους. Οι ποιητές προσπαθούν να διαλύσουν τη σύγχυση των άμεσων χρονικών εντυπώσεων και να αναγάγουν τη νεανική ψυχή στην αλήθεια, να τη μυήσουν στη συγκίνηση της ζωής, στην ακεραίωση του αισθήματος, στη μαγεία της παρουσίας του Άλλου δίπλα της.

"Δεν άργησα να αντιληφθώ ότι και για τους ποιητές ισχύει αυτό εδώ, ότι δεν δημιουργούν με τη σοφία, αλλά με κάποιο φυσικό χάρισμα, με κάποια έμπνευση ανάλογη μ' εκείνη των μάντεων και των χρησμωδών... Με τα μάτια των στίχων μάς λυτρώνουν από τα δεσμά της ματαιότητας, αφτοί δίνουν αιωνιότητα σ' ό,τι αγγίσουνε με την πνοή τους. Χάρη σ' αφτούς ο κόσμος γίνεται καλύτερος και βασιλεύουνε στη γης η ψυχή και ο Θεός". (Κ. Βάρναλης, "Η αληθινή απολογία του Σωκράτη")

Όταν οι ποιητές δουλεύουν στον πηλό της Ποίησης το πρόπλασμα του μέλλοντος, όταν μεταβάλλουν σε θαυμαστή ποιητική ύλη τον πόνο, τη μοναξιά ή την παρηγορία και την ελπίδα των ανθρώπων, οι έφηβοι ανταποκρίνονται, μιλούν και μάλιστα ουσιαστικά. Η αισθητική συν-κίνηση, που τους οδηγεί να ψάξουν στην αλληλουχία των ιδεών τα ζωοποιά στοιχεία του ποιήματος, γίνεται το ιδανικό αντίβαρο του φόβου που δημιουργεί η αντικατάσταση της φυσικής ζωής, του φυσικού τοπίου από το ηλεκτρονικό. Γνώμονας και υπογραμμός ο ποιητικός λόγος. Υπάρχει εδώ ένας τρόπος μυστικός που σαγηνεύει την ψυχή των εφήβων. Είναι εκείνος που ικανοποιεί, κατά τον Σαχτούρη, "τη λανθάνουσα κοινή ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό".

# data[].attributes.attachment_link.title
"Η ποίηση και οι εφήβοι" της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Ποίηση για τον αρχαίο κόσμο δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά δημιουργία ζωής, όπως την κηρύσσει ο Πλάτων στο Συμπόσιο. Οι αρχαίοι ποιητές δεν ήταν απλώς συνθέτες στίχων ωραίων, αλλά δημιουργοί, που ρύθμιζαν τη ζωή των συγχρόνων τους σύμφωνα με το ιδανικό στο οποίο αναφέρονταν. Ο...