# data[].attributes.headline
ԱՄՓՈՓԻՉ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

# data[].attributes.subject
ԱՄՓՈՓԻՉ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ֆիզիկա_Իմպուլս

# data[].attributes.body
Ժամաքանակ՝ 10 ժամ

Կրթական հիմնական խնդիրները.

խորացնել  գիտելիքները բնության հիմնարար օրենքներից մեկի ՝ իմպուլսի պահպանման օրենքի վերաբերյալ,բացահայտել դրա նշանակությունը ֆիզիկական պրոցեսների ուսումնասիրության ժամանակ,

ձևավորել խնդիրներ լուծելիս պահպանման օրենքը կիրառելու հմտություններ:

Ուսուցումը սովորողին հնարավորություն կտա.

իմանալ <<իմպուլս>> , <<ուժի իմպուլս>> մեծությունները , դրանց չափման միավոր-ները , իմպուլսի պահպանման օրենքը,

գաղափար ունենալ  բախումների և բախման պրոցեսում փոխանցված էներգիայի մասին,

գաղափար ունենալ ռեակտիվ  շարժման մասին:

Աշակերտը պետք է կարողանա.

կիրառել  իմպուլսի պահպանման օրենքը տարաբնույթ պրոցեսներում, լուծել բազմաքայլ,միջնորդավորված դատողություններ պահանջող խնդիրներ:

# data[].attributes.headline
Կիրառություն

# data[].attributes.subject
Կիրառություն

# data[].attributes.body
Նեյտրոնները դանդաղեցնելու,նրանցից առավելագույն էներգիա խլելու համար անհրաժեշտ է,որ նրանք բախվեն հնարավորինս մոտ զանգվածով ատոմների(լավագույնը ջրածնի ատոմն է)։Այդ պատճառով նեյտրոնների հոսքից պաշտպանվելու համար օգտագործում են ջրածին պարունակող նյութեր։

# data[].attributes.headline
Կիրառություն

# data[].attributes.subject
Կիրառություն

# data[].attributes.body
1.Եթե նպատակը մարմնի ձևի փոփոխությունն է  (օրինակ՝ քանդակադրոշմում),ապա բախման հետևանքով փոխարկված կինետիկ էներգիայի զգալի մասը պետք է ծախսվի դեֆորմացիայի աշխատանքի համար,որը հնարավոր է ,երբ անշարժ մարմնի զանգվածը շատ մեծ։
2․Եթե բախման նպատակը մարմնի տեղափոխում է(օրինակ ՝ մեխը պատի մեջ խփելը),ապա հարվածի հետևանքով մարմինը պետք է հնարավորինս մեծ կինետիկ էներգիա ձեռք  բերի։
3․Փոխակերպված կինետիկ էներգիայի մեծությամբ է պայմանավորված երկու ավտոմեքենաների բախման կործանարար ազդեցությունը․ որքան մեծ է անշարժ ավտոմեքենայի զանգվածը,այնքան մեծ է նրան բախվող ավտոմեքենայի հասցրած վնասը։

# data[].attributes.headline
Ոչ կենտրոնական

# data[].attributes.subject
Ոչ կենտրոնական

# data[].attributes.body
Հարվածից հետո գնդերը շարժվում են տարբեր կողմեր

# data[].attributes.headline
Կենտրոնական (ճակատային)

# data[].attributes.subject
Կենտրոնական (ճակատային)

# data[].attributes.body
Գնդերը շարժվում են նրանց կենտրոնները միացնող ուղղի երկայնքով։

# data[].attributes.body
Եթե շարժվողի զանգվածը շատ փոքր է անշարժի զանգվածից, ապա շարժվող մարմինը հարվածելով անշարժին ետ է վերադառնում մոդուլով նույն արագությամբ:

# data[].attributes.body
Եթե մարմինների զանգվածները հավասար են,ապա նրանք փոխանակվում են արագություններով՝ շարժվողը կանգ է առնում,իսկ անշարժը սկսում է շարժվել շարժվողի սկզբնական արագությամբ:

# data[].attributes.body
Եթե ավելի մեծ է անշարժ մարմնի զանգվածը,ապա շարժվողը կշարունակի շարժվել,բայց հակառակ ուղղությամբ:

# data[].attributes.body
Եթե ավելի մեծ է շարժվող մարմնի զանգվածը,ապա շարժվող մարմինը կշարունակի շարժվել նույն ուղղությամբ

# data[].attributes.headline
Մարմինները չեն դառնո

# data[].attributes.body
Մարմինները չեն դառնում 1 ամբողջություն,իսկ նրանք սկսում են շարժվել առանձին առանձին։

# data[].attributes.headline
Պահպանվում է համակար

# data[].attributes.body
Պահպանվում է համակարգի իմպուլսը և մեխանիկական էներգիան:

# data[].attributes.headline
Բախման հետևանքով մեխ

# data[].attributes.body
Բախման հետևանքով մեխանիկական էներգիայի կորուստ տեղի չի ունենում և բախվող մարմինների ներքին էներգիան մնում է անփոփոխ:

# data[].attributes.body
Եթե անշարժ մարմնի զանգվածը շատ մեծ է նրան հարվածող մարմնի զանգվածից,բախման հետևանքով գրեթե ամբողջ կինետիկ էներգիան փոխակերպվում է ներքինի:

# data[].attributes.body
Եթե անշարժ և շարժվող մարմինների զանգվածները հավասար են, ապա համակարգի էներգիայի կեսը փոխակերպվում է ներքին էներգիայի:

# data[].attributes.body
Եթե բախումից առաջ անշարժ մարմնի զանգվածը շատ փոքր է շարժվող մարմնի զանգվածից ,համակարգի կինետիկ էներգիան գրեթե չի փոխվում:

# data[].attributes.headline
Բախման ժամանակ տեղի 

# data[].attributes.body
Բախման ժամանակ տեղի է ունենում կինետիկ էներգիայի կորուստ,որի հետևանքով համակարգի մեխանիկական էներգիան նվազում է՝

# data[].attributes.headline
Իմպուլսը պահպանվում 

# data[].attributes.body
Իմպուլսը պահպանվում է

# data[].attributes.headline
Բախումից հետո մարմին

# data[].attributes.body
Բախումից հետո մարմինները միանում են (կպչում են) իրար և այնուհետև շարժվում որպես մեկ ամբողջություն

# data[].attributes.headline
Բացարձակ առաձգական

# data[].attributes.subject
Բացարձակ առաձգական

# data[].attributes.headline
Բացարձակ ոչ առաձգական

# data[].attributes.subject
Բացարձակ ոչ առաձգական

# data[].attributes.body
(Երկու մարմինների կարճատև փոխազդեցություն)

# data[].attributes.headline
Կինետիկ էներգիա

# data[].attributes.subject
Կինետիկ էներգիա

# data[].attributes.body
Օգտվելով մարմնի իմպուլսի բանաձևից կարելի է ստանալ կինետիկ էներգիայի ևս 2 նոր բանաձևեր՝
E=mv^2/2=Pv/2
E=mv^2/2=P^2/2m

# data[].attributes.headline
Ռեակտիվ շարժում

# data[].attributes.subject
Ռեակտիվ շարժում

# data[].attributes.body
Ռեակտիվ շարժում, անվանում են այն շարժումը, որի դեպքում մարմնից որոշակի արագությամբ նրա մի մասի անջատման հետևանքով մնացած մասը շարժվում է հակառակ ուղղությամբ (օրինակ՝կրակելիս հրացանի ստացած <<հետհարվածը>>. կրակելուց հետո հրացանը շարժվում է փամփուշտի շարժմանը հակառակ ուղղությամբ:Մինչև կրակելը համակարգի իմպուլսը 0 է,իսկ կրակելուց հետո հրացանը և փամփուշտը ստանում են ուղղությամբ հակառակ ուղղված,մոդուլով հավասար իմպուլս):

# data[].attributes.body
Մարմնի իմպուլսի և իմպուլսի պահպանման օրենքի վերաբերյալ

# data[].attributes.headline
Իմպուլսի պահպանման օրենքը գործնականում

# data[].attributes.subject
Իմպուլսի պահպանման օրենքը գործնականում

# data[].attributes.attachment_link.title
Галилео. Эксперимент. Сохранение импульса

# data[].attributes.headline
Իմպուլսի պահպանման օրենք

# data[].attributes.subject
Իմպուլսի պահպանման օրենք

# data[].attributes.body
Մարմինների փակ համակարգ կոչվում է միայն միմյանց հետ փոխազդող մարմիններից կազմված համակարգը:
Համակարգի մարմինների միջև փոխազդեցության ուժերն ընդունված է անվանել ներքին ուժեր: Իսկ համակարգի մարմինների վրա այլ մարմինների (որոնք չեն մտնում համակարգի մեջ) կողմից ազդող ուժերն անվանում են արտաքին ուժեր: Շատ դեպքերում փակ են համարում նաև այն համակարգը, որը կազմող մարմինների վրա ազդող արտաքին ուժերի համազորը զրո է, այսինքն՝ համակարգի վրա արտաքին ազդեցությունները համակշռված են:
Փակ համակարգ կազմող մարմինների իմպուլսների գումարը մնում է անփոփոխ,անկախ մարմինների փակ համակարգում տեղի ունեցող պրոցեսներից։
Իմպուլսի պահպանման օրենքը բնության հիմնական օրենքներից է , գործում է մակրո և միկրո աշխարհներում:

# data[].attributes.headline
Մարմնի իմպուլս

# data[].attributes.subject
Մարմնի իմպուլս

# data[].attributes.body
Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և արագության արտադրյալին, կոչվում է մարմնի շարժման քանակ կամ իմպուլս  (լատիներեն  «impulsus»` հրում, հարված բառերից):
Մարմնի իմպուլսը սովորաբար նշանակում են p տառով՝ P=mv:
Քանի որ արագությունը վեկտորական մեծություն է, իսկ զանգվածը՝ սկալյար, ապա իմպուլսը վեկտորական մեծություն է: Իմպուլսի ուղղությունը համընկնում է արագության ուղղության հետ:Իմպուլսի սահմանումից բխում է, որ նրա չափման միավորը ՄՀ-ում 1 կգ·մ/վ-ն է: Դա1մ/վ արագությամբ շարժվող

1կգ զանգվածով մարմնի իմպուլսն է:
Մարմինների համակարգի իմպուլս կոչվում է այդ համակարգը կազմող մարմինների իմպուլսների գումարը:

# data[].attributes.body
Այժմ անցիր այս փոքրիկ թեստը ,որպեսզի ստուգենք ստացածդ գիտելիքները.

# data[].attributes.headline
Ուժի իմպուլսը հավասա

# data[].attributes.body
Ուժի իմպուլսը հավասար է մարմնի իմպուլսի փոփոխությանը՝

# data[].attributes.headline
Ուժի իմպուլս

# data[].attributes.subject
Ուժի իմպուլս

# data[].attributes.body
Ուժի և նրա ազդեցության ժամանակի արտադրյալը կոչվում է ուժի իմպուլս:
Ուժի իմպուլսը վեկտորական մեծություն է ,ուղղված է ուժի ուղղությամբ:
Այն ուժի ժամանակային ազդեցության քանակական չափն է:Միավորների ՄՀ-ում արտահայտվում է 1Նվ միավորով:

# data[].attributes.headline
                                                                                               Մարմնի իմպուլս : Ուժի իմպուլս : Իմպուլսի պահպանման օրենքը

# data[].attributes.subject
                                                                                               Մարմնի իմպուլս : Ուժի իմպուլս : Իմպուլսի պահպանման օրենքը