# data[].attributes.headline
Adam Chmielowski               Ecce Homo (1879)

# data[].attributes.subject
Adam Chmielowski               Ecce Homo (1879)

# data[].attributes.headline
Johann Sebastian Bach                        ,,Pasja wg św. Mateusza" 

# data[].attributes.subject
Johann Sebastian Bach                        ,,Pasja wg św. Mateusza" 

# data[].attributes.attachment_link.title
J.S. Bach - Pasja wg św Mateusza  BWV 244 napisy polskie

# data[].attributes.headline
Wiersze wielkanocne            Jana Twardowskiego znajdziesz w bibliotece szkolnej

# data[].attributes.subject
Wiersze wielkanocne            Jana Twardowskiego znajdziesz w bibliotece szkolnej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ostatnia Wieczerza - według Ewangelii wieczerza paschalna Jezusa z apostołami, która odbyła się wieczorem przed aresztowaniem Jezusa. Jest wspominana przez główne Kościoły chrześcijańskie w Wielki Czwartek. Jest to zarazem moment ustanowienia przez Jezusa Wieczerzy Pańskiej (1 Kor. 11, 20) a w doktrynie Kościoła katolickiego sakramentów Eucharystii oraz kapłaństwa.

Cztery fragmenty Nowego Testamentu mówią o Ostatniej Wieczerzy i ustanowieniu Wieczerzy Pańskiej w trakcie jej trwania. Ze względu na podobieństwa i różnice egzegeci uznają, że opisy są zapisem różnych tradycji liturgicznych sprawowania Eucharystii w lokalnych wspólnotach. Wyróżnia się dwie tradycje: antiocheńską i palestyńską. Opis ustanowienia Eucharystii według tradycji liturgicznej pochodzącej przypuszczalnie ze wspólnot z Antiochii oraz Azji Mniejszej znajduje się w Ewangelii św. Łukasza 22, 14-20 oraz we fragmencie z 1 Listu do Koryntian 11, 23nn św. Pawła. Z kolei przypuszcza się, ze względu na styl zbliżony do aramejskiego, że w liturgicznej tradycji pochodzącej z Palestyny napisany został opis z Ewangelii św. Marka 14, 22-26 oraz Mateusza 26, 26-30.

W Ewangelii Łukasza opisana jest w rozdziale 22 wersety 14-20:

A gdy nadeszła godzina, zasiadł do stołu i dwunastu apostołów z Nim. Wtedy powiedział do nich: Tak bardzo pragnąłem spożywać z wami tę Paschę, zanim zacznę cierpieć. Bo mówię wam, że już nie będę jej pożywał, aż się dopełni w królestwie Bożym. A potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i powiedział: Weźcie go i podzielcie między siebie. Bo mówię wam, że odtąd już nie będę pił z owocu winnego szczepu, dopóki nie przyjdzie królestwo Boże. A potem wziąwszy chleb, odmówił dziękczynienie, połamał i rozdał go im mówiąc: To jest ciało moje wydane za was. Czyńcie to samo na moją pamiątkę. Podobnie po wieczerzy wziął kielich i powiedział: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we krwi mojej, która będzie za was wylana....

Dokładna kolejność wydarzeń podczas Ostatniej Wieczerzy jest dyskutowana, ponieważ wersje z Ewangelii synoptycznych oraz Ewangelii Jana nieco się różnią. Prawdopodobny przebieg Wieczerzy według Ewangelii wyglądał tak:

przygotowanie (Mk 14, 12-16);

z nastaniem wieczoru zajął miejsce u stołu razem z dwunastu uczniami. (Mt 26, 20);

Jezus zapowiada, że jest to jego ostatnia Pascha przed śmiercią: „Już jej spożywać nie będę, aż się spełni w królestwie Bożym"Łk 22,16;

zaczęła się uczta;

Jezus umywa uczniom nogi (J 13, 5-12);

Jezus zapowiada przy wszystkich, że Judasz jest tym, który go zdradzi (Mt 26, 21-25) (Według Ewangelii Łukasza było to po ustanowieniu Eucharystii);

Jezus ustanawia Wieczerzę Pańską (Mt 26, 26-29; Łuk 22: 14-22);

Judasz wychodzi (J 13, 30);

mowa pożegnalna Jezusa (J 13,31 - 16,33);

modlitwa arcykapłańska Jezusa (J 17);

spór apostołów o pierwszeństwo (Łk 22, 24-30);

uczniowie z Jezusem wspólnie odśpiewują hymn (Maariw?, Hallel?) (Mt 26, 30a; Mk 14, 26);

uczestnicy uczty wychodzą ku Górze Oliwnej (Mt 26, 30b);

zapowiedź zaparcia się Piotra (Mt 26, 31-35) (Według Ewangelii Łukasza i Jana było to przed wyjściem z uczty).

Ostatnia wieczerza była posiłkiem liturgicznym. Była Paschą Jezusa. Z jednej strony, przebiegała według formy liturgii wypracowanej dla podobnych celebracji domowych w judaizmie czasów Chrystusa. Z drugiej strony była czymś nowym. Tę nowość nadał jej sam Jezus polecając, by jego Kościół, kierowany przez Apostołów uczestniczących w Ostatniej Wieczerzy, celebrował ją po jego śmierci i zmartwychwstaniu, „czynił to" na jego pamiątkę.

Ostatnia wieczerza jako liturgia żydowska

Opisy Ostatniej Wieczerzy w Ewangeliach synoptycznych i w Ewangelii św. Jana różnią się datą. Synoptycy sugerują, że odbyła się „w pierwszy dzień Przaśników, kiedy ofiarowywano Paschę" ( Ewangelia Marka 14,12). Św. Jan jednak jednoznacznie stwierdza, że wieczerza z uczniami odbyła się dzień wcześniej. Następnego dnia bowiem, w dniu męki Jezusa, przedstawiciele żydowskich władz bronią się przed wejściem do pretorium, żeby uniknąć nieczystości rytualnej i wieczorem „móc spożyć Paschę" (J 18,28). Ostatecznie rozbieżność tę rozwiązuje się przyjmując, że synoptycy w swym opisie mówią o symbolicznym znaczeniu Ostatniej wieczerzy - już nie jako o Pesach Pierwszego Przymierza, lecz jako o Passze Jezusa, Passze Przymierza Nowego. Pozostaje więc pytanie, jaką liturgię sprawował Jezus wraz z apostołami? Według Joachima Jeremiasa była to w całości liturgia sederu paschalnego. Jednak fakt, iż wieczerza Jezusa odbyła się w przeddzień wskazuje - jak ujął to Xavier Léon-Dufour - że „Jezus spożył swój ostatni posiłek w atmosferze Paschy, ale nie w ścisłym sensie według żydowskich obrzędów paschalnych". Argumentem za tym może być także to, że ówczesne bractwa (hebr. haburoth), jak np. Faryzeusze czy Terapeuci, świętowały eschatologiczny posiłek niemal każdego tygodnia, najczęściej w dniu szabatu. Przebieg tych posiłków był analogiczny do świętowania Pesach, z pominięciem obrzędów właściwych dla tego święta, jak dialog z dziećmi czy Hagada paschalna o wyjściu z Egiptu. W czasie tego świątecznego posiłku, który gromadził członków bractwa, przewodniczący podejmował rolę ojca rodziny. Wypowiadał błogosławieństwo nad przaśnym chlebem stojąc z pustymi rękami. Zebrani odpowiadali „Amen". Następnie przewodniczący brał chleb lewą ręką, a prawej używał do odłamywania (nie odcinania) chleba po kawałku i dawania każdemu z obecnych. Dopiero kiedy skończył rozdawanie, każdy spożywał swój otrzymany kawałek chleba. Kolejność posiłku wyglądała następująco:

Błogosławieństwo nad chlebem.
Rytualne błogosławieństwo nad każdą potrawą i nad kolejnymi kielichami.
Błogosławieństwo lampy.
Drugie mycie rąk.
Rytualne błogosławieństwo ostatniego kielicha przez przewodniczącego.

To ostatnie, szczególnie uroczyste i dłuższe błogosławieństwo, normalnie zawierało najpierw podziękowanie za pokarm i za opiekę Bożą w tej dziedzinie. Potem następowało dziękczynienie za ziemię Izraela i za wyzwolenie z Egiptu:

Dziękujemy Ci, Panie, za danie naszym ojcom szerokiej, dobrej i pięknej ziemi jako dziedzictwa; za wyzwolenie nas, Panie nasz Boże, z domu niewoli i wyprowadzenie nas z ziemi egipskiej; za Twoje przymierze, które przypieczętowałeś w naszym ciele; za Twoje prawo, którego nas nauczyłeś, i Twoje ustawy, które nam przekazałeś; za życie, łaskę i miłosierdzie, które wylałeś na nas; i za pokarm, którym odżywiasz i nieustannie nas podtrzymujesz, każdego dnia i każdej godziny każdej pory roku. Za to wszystko, Panie, Boże, dziękujemy i błogosławimy. Niech Twoje imię będzie błogosławione ustami wszystkich żywych stworzeń, nieustannie i na wieki, jak jest napisane: „Będziecie jeść i nasycicie się, i będziecie błogosławić Pana, waszego Boga, za dobrą ziemię, którą wam dał". Błogosławiony bądź, Panie, za jedzenie i za ziemię!

Ostatnia wieczerza jako pascha Jezusa

Polecając uczniom, by odtąd „czynili to na Jego pamiątkę", Jezus nie ustanowił nowego obrzędu, lecz w istniejący obrzęd liturgiczny żydowskiego posiłku świątecznego włożył nową zawartość. Pascha żydowska jest zbawczym wspominaniem wydarzeń z przeszłości i oczekiwaniem nowego działania Bożego w przyszłości. Rzeczywistością z przeszłości wspominaną jest: Wyjście z Egiptu, nadanie Prawa i wejście do ziemi obiecanej. Działanie Boże w przyszłości dotyczy nadziei mesjańskiej: oczekiwania na przyjście Mesjasza i nastania epoki mesjańskiej. Odtąd uczniowie mają celebrować Paschę Jezusa. Jak ukazał to Xavier Léon-Dufour SJ, dar Jezusa z samego siebie, oznaczony przez znaki sakramentalne eucharystii, przede wszystkim chleba i wina, które stają się jego ciałem wydanym za wielu i krwią wylaną dla odpuszczenia grzechów, zapewnia im ich własną „paschę" i nadzieję bycia uczestnikami uczty ostatecznej, eschatologicznej.

Eucharystia ma być znakiem liturgicznym, ma stać się dla celebrującej ją wspólnoty Kościoła środkiem pamiętania i uobecniania zbawczego wydarzenia, które już minęło. Ale także znakiem tego, co ma się wydarzyć w przyszłości: przyjścia Chrystusa na końcu czasów i ustanowienia wiecznego Królestwa Bożego. Pełni więc podwójną funkcję - proroczą patrzącą w przyszłość i kultyczną, która tworzy więź ze zbawczą przeszłością.

Podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus dokonał interpretacji swojej spodziewanej śmierci. Popularne niegdyś poglądy, jakoby Jezus nie spodziewał się swojej śmierci (m.in. Rudolf Bultmann), nie przypisywał jej znaczenia zbawczego (m.in. Willi Marxsen) czy też nie interpretował swoich czynów dokonywanych podczas Ostatniej Wieczerzy, nie są obecnie podtrzymywane przez biblistów. Według Heinza Schürmanna podczas Ostatniej Wieczerzy, poprzez swe słowa „za was", Jezus zinterpretował swoją śmierć jako najwyższy przejaw swojej zbawczej służby, swego oddania innym (proegzystencji). Zdanie to podziela Ferdinand Hahn. Według Joachima Jeremiasa w czasie Ostatniej Wieczerzy Jezus nadał znaczenie Ofiary swemu Krzyżowi i poprzez to usunął wszelkie wcześniejsze ofiary. Benedykt XVI zwrócił uwagę, że wokół Ostatniej Wieczerzy nagromadziło się wiele literatury, zawierającej ogromną liczbę sprzecznych hipotez co do historyczności tego wydarzenia. Jednak właśnie historyczność faktu, że Jezus dał swym uczniom chleb i wino jako swe Ciało i Krew jest fundamentem ważnej i bogatej w treści celebracji Eucharystii przez Kościół.

Jednym z najsłynniejszych przedstawień Ostatniej Wieczerzy w ikonografii jest malowidło Leonarda da Vinci, które znajduje się w Mediolanie.

W hali przylotów gdańskiego lotniska im. Lecha Wałęsy od 2016 znajduje się wielkoformatowy obraz Ostatnia Wieczerza malarza Macieja Świeszewskiego.

Benedykt XVI: Ostatnia Wieczerza. W: Jezus z Nazaretu. T. 2 - Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania. Kielce: Jedność, 2011, s. 115-157. ISBN 978-83-7660-222-6 .

Benoit, Pierre OP: Eucharystia. W: Słownik Teologii Biblijnej. Xavier Léon-Dufour (red.). Poznań: Pallottinum, 1990, s. 265-271.

Dom Gregory Dix: The Shape of the Liturgy. Wyd. 2 (przejrzane). Londyn: A & C Black Publishers Ltd, 1993, s. 784. ISBN 0-7136-0389-5 .

Joachim Jeremias: The Eucharistic Words of Jesus. N. Perrin (przekład na j. ang.). New York: 1966.

Krzysztof Niedałtowski, Zawsze Ostatnia Wieczerza, Warszawa : Twój Styl, 2006. ISBN 83-7163-508-7

Henryk Witczyk, Ostatnia Wieczerza, [w:] Słownik teologiczny, red. Andrzej Zuberbier, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1998. ISBN 83-7030-191-6

Xavier Léon-Dufour SJ: Sharing the Eucharistic Bread. The Witness of the New Testament. Matthew J. O'Connell (przekład na j. angielski). Nowy Jork/Mahwah: Paulist Press, 1987.

Zuffi, Nowy Testament. Postacie i epizody, Ewa Maciszewska (tłum.), Warszawa: Arkady, 2007, ISBN 978-83-213-4470-6 , OCLC 169906138.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ostatnia Wieczerza - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Ostatnia Wieczerza - według Ewangelii wieczerza paschalna Jezusa z apostołami, która odbyła się wieczorem przed aresztowaniem Jezusa. Jest wspominana przez główne Kościoły chrześcijańskie w Wielki Czwartek. Jest to zarazem moment ustanowienia przez Jezusa Wieczerzy Pańskiej (1 Kor. 11, 20) a w doktrynie Kościoła katolickiego sakramentów Eucharystii oraz kapłaństwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Palma wielkanocna - gałązka palmy lub wierzby bądź wiązanka żywych i suszonych roślin przygotowywana przed Wielkanocą na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy i święcona podczas uroczystości Niedzieli Palmowej.

Palmę wielkanocną tworzy się z trzciny, wierzby, ziół, kwiatów suszonych i sztucznych. Jest w niej bukszpan, jałowiec i kwiatki - żywe i sztuczne.

Pierwsze procesje z palmami wielkanocnymi miały miejsce w IV wieku w Jerozolimie. Zwyczaj ten rozpowszechnił się na wschodzie oraz w Hiszpanii i Galii. Od V i VI wieku zaczęły się przejmować także w Kościele zachodnim, sam zaś zwyczaj święcenia gałązek zielonych, czyli palm wielkanocnych, wprowadzono do liturgii Niedzieli Palmowej w XI wieku. W Polsce początki święcenia palm wielkanocnych sięgają XI wieku.

W Wielką Sobotę palmy są palone, a popiół z nich jest używany w następnym roku, kiedy w środę popielcową ksiądz znaczy wiernym głowy popiołem.

Palmy tworzone są z witek wierzbowych, gdyż wierzba jest drzewem, które wiosną najwcześniej budzi się do życia, a w symbolice Kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy.

W zależności od regionu, palmy różnią się wyglądem i techniką wykonania. Swoją odrębność zachowały palemki wileńskie.

Palma kurpiowska powstaje z pnia ściętego drzewka (jodły lub świerka), oplecionego na całej długości widłakiem, wrzosem, borówką, zdobionego kwiatami z bibuły i wstążkami. Czub drzewka pozostawia się zielony. Tradycja wykonywania palm szczególnie zachowała się na Kurpiach w miejscowości Łyse w parafiach Gminy Zbójna. Od lat 60. XX wieku co roku w Niedzielę Palmową odbywa się tam konkurs na najdłuższą palmę.

Palma góralska, palma podhalańska wykonana jest z pęku witek wierzbowych (bazi), wiklinowych lub leszczynowych oraz jałowca i bukszpanu. Palmy te spotyka się podczas procesji w Bukowinie Tatrzańskiej, Lipnicy Murowanej, Tokarni i w Rabce. W Lipnicy i w Rabce corocznie odbywają się konkursy na najdłuższą i najpiękniejszą palmę. Konkurs Palm w Lipnicy odbywa się od 1958 roku.

Palemka wileńska tworzona z papieru, traw i witek wierzbowych jest charakterystyczna dla okolic Wilna. Barwne i ozdobne palmy wileńskie plecie się z 50 gatunków suchych polnych, leśnych i ogrodowych kwiatów zbieranych o różnych porach roku dla uzyskania odpowiedniej kolorystyki. Tradycyjne wileńskie palmy są uwijane na suchych drewnianych patykach z jednej strony lub dookoła z farbowanego albo naturalnego suchotnika, mietliczki, krwawnika, dziurawca, tymotki chmielu, wrotyczy, kocanki piaskowej. Wierzchołek zaś z 11 gatunków traw. W palmie wileńskiej wykorzystuje się kłosy zboża i owsa. Wileńska palma jest Kaziuków Wileńskich

# data[].attributes.attachment_link.title
Palma wielkanocna - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Palma wielkanocna - gałązka palmy lub wierzby bądź wiązanka żywych i suszonych roślin przygotowywana przed Wielkanocą na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy i święcona podczas uroczystości Niedzieli Palmowej. Palmę wielkanocną tworzy się z trzciny, wierzby, ziół, kwiatów suszonych i sztucznych. Jest w niej bukszpan, jałowiec i kwiatki - żywe i sztuczne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pisanka - ogólna, zwyczajowa nazwa jaja (zwykle kurzego, ale także gęsiego czy kaczego) zdobionego różnymi technikami.

Najstarsze pisanki pochodzą z terenów Temerskiej Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek znany był w czasach cesarstwa rzymskiego, wspominają o nim Owidiusz, Pliniusz Młodszy i Juwenalis,. Według mitologii germańskiej, jajka znosił zając, jako zwierzę poświęcone bogini Osterze.

Na ziemiach polskich najstarsze pisanki, pochodzące z końca X wieku, odnaleziono podczas wykopalisk archeologicznych w pozostałościach grodu na opolskiej wyspie Ostrówek. Wzór rysowano na nich roztopionym woskiem, a następnie wkładano je do barwnika - łupin cebuli lub ochry, które nadawały im brunatnoczerwoną barwę. W procesie chrystianizacji pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej. Obecnie pisanki wykonuje się przed Wielkanocą. Mają symbolizować rodzącą się do życia przyrodę, a w chrześcijaństwie dodatkowo nadzieję wynikającą z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa.

W zależności od techniki zdobienia, świąteczne jajka mają w Polsce różne nazwy:

Drapanki powstają przez drapanie ostrym narzędziem zewnętrznej barwionej powłoki jajka, technika spotykana głównie w Polsce i Austrii

(zwane też malowankami lub byczkami) powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, dawniej uzyskiwanym wyłącznie ze składników naturalnych. Używano roślin, które pozwalały na uzyskanie różnych kolorów:

Pisanki mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie (dawniej: pisanie) na skorupce gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narzędzi do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek. Pisanki wykonywane w regionie Białegostoku wykonywane były albo bez narzędzi, poprzez nakrapianie wosku na jaja albo poprzez nanoszenie prostych elementów graficznych rozgrzanym końcem świecy. Zdarzały się też przypadki używania narzędzi takich jak słomki, patyki, czy dętki z opon rowerowych.

Oklejanki (naklejanki) są przyozdobione sitowiem, płatkami bzu, skrawkami kolorowego, błyszczącego papieru, tkaniny, również nicią lub włóczką wełnianą itp.

Nalepianki - popularne zwłaszcza w dawnym województwie krakowskim i w okolicach Łowicza. Powstaje przez ozdabianie skorupki jajka różnobarwnymi wycinankami z papieru.

Ażurki - pisanki ażurowe - są wykonywane z wydmuszek jaj kurzych, kaczych, gęsich i strusich. Technika polega na nawiercaniu w skorupce otworów przy pomocy wiertarki i malutkiego wiertła, miniszlifierki, piaskarki, turbiny dentystycznej, frezarki CNC. Wydmuszka z nawierconymi wzorami jest malowana najczęściej farbą akrylową.

W okolicach Koźla ( Śląsk Opolski), pisanki wypiekano z ciasta piernikowego i przyozdabiano lukrem.

Dawniej zdobieniem jaj zajmowały się wyłącznie kobiety, mężczyźnie wówczas nie wolno było wchodzić do izby. Jeśliby się tak zdarzyło, odczyniano urok, który intruz mógł rzucić na pisanki.

W latach 80. XX wieku w rejonie uroczyska Piatienka w pobliżu wsi Folwarki Tylwickie zaobserwowano jeszcze zwyczaj składania pisanek w okresie wiosennym na grobach przez ludność wyznania prawosławnego.

Z tradycyjnych rosyjskich pisanek wywodzą się słynne jaja wielkanocne, wykonywane w końcu XIX w. przez petersburskiego jubilera Petera Carla Fabergé. Jajka wykonywane z kamieni półszlachetnych, łączonymi z metalami szlachetnymi, zdobione technikami jubilerskimi były wykonywane początkowo wyłącznie dla rodziny carskiej. Później wykonywano je również dla innych dostojników, a także powstawały imitacje, wykonywane przez inne firmy.

Innymi znanymi dziełami sztuki rosyjskiej wywodzącymi się z ludowych pisanek, są jajka, lub częściej ich drewniane imitacje, pokryte czarną laką i zdobione miniaturowym malarstwem temperowym. Tak zdobione jajka wykonywano początkowo w Paliechu, miejscowości o starych tradycjach pisania ikon, obecnie wzorują się na nich twórcy ludowi i profesjonalni artyści z różnych regionów.

Obecnie uroczyste śniadanie w niedzielę wielkanocną poprzedza dzielenie się poświęconym jajkiem. Podobnie jak bożonarodzeniowy zwyczaj łamania się opłatkiem, jest wyrazem przyjaźni.

Muzeum poświęcone wyłącznie pisankom istnieje w Kołomyi. W 2004 w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu otwarto stałą ekspozycję ponad 1000 pisanek pochodzących z prywatnej donacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pisanka - ogólna, zwyczajowa nazwa jaja (zwykle kurzego, ale także gęsiego czy kaczego) zdobionego różnymi technikami. Najstarsze pisanki pochodzą z terenów Temerskiej Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek znany był w czasach cesarstwa rzymskiego, wspominają o nim Owidiusz, Pliniusz Młodszy i Juwenalis,. Według mitologii germańskiej, jajka znosił zając, jako zwierzę poświęcone bogini Osterze.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wielkanocny pacierz - ksiądz Jan Twardowski (wiersz klasyka)

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielkanocny pacierz, wiersz klasyka na Wywrocie

# data[].attributes.headline
Pisanki nie są do jedzenia!          Z pisanek się wyklują   Świąteczne życzenia.

# data[].attributes.subject
Pisanki nie są do jedzenia!          Z pisanek się wyklują   Świąteczne życzenia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielkanoc to najstarsze i najważniejsze święto w chrześcijańskim roku liturgicznym, poświęcone pamięci zmartwychwstania Chrystusa.