# data[].attributes.headline
สวัสดีค่ะ ชื่อครูไก่

# data[].attributes.body
สวัสดีค่ะ ชื่อครูไก่ ซัมเมอร์นี้เรียนออกแบบเทคโนโลยีกัน

# data[].attributes.headline
จากภาพให้นักเรียนส่งหัวข้อโครงงานออกแบบที่นักเรียนจะทำ คนละ 1 หัวข้อค่ะ

# data[].attributes.subject
จากภาพให้นักเรียนส่งหัวข้อโครงงานออกแบบที่นักเรียนจะทำ คนละ 1 หัวข้อค่ะ

# data[].attributes.attachment_caption
คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
﻿เทคโนโลยี ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี ๕(การออกแบบและเทคโนโลยี) คมู่ ือครูรายวิชาพ้นื ฐานวทิ ยาศาสตร์ ตามมาตรฐานการเรยี นรู้และตัวชีว้ ดั กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขนั้ พ้นื ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ ตู�ควบคุม ตค�ู วบคุม

50 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.2 การพฒั นาแนวคิด การประเมนิ และตัดสนิ ประเมนิ และ ประเมินและ ประเมินและ ประเมนิ และ ใจเลอื กขอ้ มลู ความรทู้ ี่ จำ�เป็นตอ่ การแก้ปญั หา ตัดสนิ ใจเลือก ตดั สินใจเลือก ตัดสินใจเลือก ตัดสนิ ใจเลือก การพจิ ารณาหนา้ ทอี่ งค์ ขอ้ มลู ไดส้ อดคลอ้ ง ขอ้ มลู ไดส้ อดคลอ้ ง ขอ้ มลู ไดส้ อดคลอ้ ง ขอ้ มลู ไม่ ประกอบทีจ่ ำ�เปน็ และ การพฒั นาแนวคดิ ใน กบั การแก้ปญั หา กบั การแกป้ ัญหา กบั การแก้ปัญหา สอดคลอ้ ง การแก้ปัญหา อย่างเปน็ ระบบ อย่างเป็นระบบ กบั การแก้ปญั หา ไดข้ ้อมูลถกู ตอ้ ง ได้ข้อมูลถูกต้อง และสามารถ และสามารถ ก�ำ หนดขอ้ มลู ท่ี กำ�หนดข้อมูลท่ี ต้องการสืบค้น ต้องการสบื ค้น เพิ่มเตมิ ได้ โดย เพ่ิมเติมได้ รวบรวมข้อมลู ทจ่ี �ำ เปน็ ตอ่ การแก้ ปญั หาไดค้ รบถว้ น พฒั นาแนวคดิ ใน พฒั นาแนวคดิ พัฒนาแนวคดิ ใน พฒั นาแนวคดิ การแกป้ ญั หาได้ ในการแก้ปัญหา การแก้ปัญหาได้ ในการแก้ปญั หา อยา่ งหลากหลาย ได้ 2-3 แนวคดิ 1 แนวคดิ โดยมี ได้ 1 แนวคิดโดย มคี วามเป็นไปได้ โดยมรี ายละเอียด รายละเอยี ดของ ไมม่ รี ายละเอยี ด ในการนำ�ไปใช้ ของหนา้ ทห่ี รอื หน้าที่หรอื องค์ ของหน้าท่หี รือ แกป้ ัญหา โดยมี องคป์ ระกอบท่ี ประกอบทจี่ ำ�เป็น องค์ประกอบที่ รายละเอยี ดของ จ�ำ เป็นต่อการ ต่อการแก้ปญั หา จำ�เป็นต่อการ หน้าทห่ี รือ แก้ปัญหาอยา่ ง อย่างชัดเจน แก้ปญั หาอย่าง องคป์ ระกอบ ชัดเจน และ ชัดเจน ทจ่ี ำ�เปน็ ตอ่ การ เลอื กแนวคิดใน แก้ปัญหาอย่าง การแกป้ ัญหาได้ ชดั เจน และเลอื ก สอดคล้องกับผู้ แนวคดิ ในแกป้ ญั หา ใช้ ผู้ทเ่ี กีย่ วขอ้ ง ไดส้ อดคลอ้ งกบั ผใู้ ช้ และขอบเขตของ ผู้ท่ีเก่ยี วข้องและ ปัญหา ขอบเขตของปญั หา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ 51 การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเด็นการประเมิน ระดบั คะแนน การเขยี นภาพร่าง หรือ 4321 แผนภาพแสดงราย ละเอียดของแนวคิดใน เขยี นภาพรา่ ง หรอื เขยี นภาพรา่ ง หรอื เขยี นภาพรา่ ง หรอื เขยี นภาพรา่ ง หรอื การแกป้ ญั หา แผนภาพแสดง แผนภาพแสดง แผนภาพแสดง แผนภาพไม่ รายละเอยี ดของ รายละเอียด รายละเอยี ดของ ละเอยี ด ขาด แนวคดิ ในการแก้ ของแนวคิดใน แนวคิดในการแก้ ขอ้ มลู เปน็ สว่ นใหญ่ ปัญหาได้อย่าง การแกป้ ญั หาได้ ปญั หา แตย่ งั ขาด และไม่สามารถ ละเอียด แสดง สามารถสอ่ื สารให้ ข้อมูลบางสว่ น สอื่ สารให้ผู้อื่น ข้อมูลครบถ้วน ผูอ้ ืน่ เขา้ ใจตรงกนั และไม่สามารถ เข้าใจตรงกัน สามารถสอ่ื สารให้ สือ่ สารให้ผอู้ นื่ ผอู้ ่ืนเข้าใจตรงกนั เขา้ ใจตรงกัน 2.3 การสร้างแนวทางการแกป้ ญั หา การสร้างตน้ แบบในการ สร้างผลงานได้ สรา้ งผลงานได้ สร้างผลงานได้ สรา้ งผลงานได้ แก้ปญั หา ตรงตามแนวคดิ ท่ี ตรงตามแนวคิด ออกแบบไวเ้ สร็จ ท่อี อกแบบไว้ ตรงตามแนวคดิ ไมเ่ สรจ็ และไม่ การทดสอบกบั ผ้ใู ช้ สมบรู ณ์ และ เสร็จสมบรู ณ์ แต่ สามารถนำ�ไปใช้ สามารถน�ำ ไปใช้ ทีอ่ อกแบบไว้ แต่ ตรงตามแนวคดิ ทดสอบกับผใู้ ช้ ทดสอบกับผใู้ ช้ หรือผทู้ ่เี กย่ี วขอ้ ง หรอื ผ้ทู ีเ่ กีย่ วข้อง ผลงานไมส่ มบรู ณ์ ท่อี อกแบบไว้ ไดท้ ้ังหมด ไดเ้ พียงบางส่วน มกี ารก�ำ หนด มกี ารก�ำ หนด สามารถน�ำ ไปใช้ เกณฑ์การ เกณฑก์ าร ทดสอบผลงาน ทดสอบผลงาน ทดสอบกบั ผู้ใช้ ผลงานสามารถ ผลงานสามารถ แก้ปัญหาผ้ใู ช้ได้ ใชแ้ ก้ปัญหากบั หรอื ผู้ทีเ่ ก่ยี วขอ้ ง อย่างสมบรู ณ์ ผู้ใช้ไดเ้ ป็นส่วน และมีการเก็บ ใหญ่ แต่ยงั มีขอ้ ไดเ้ พียงบางสว่ น ข้อมูลผลการ บกพรอ่ ง และมี ทดสอบ การเกบ็ ขอ้ มลู ผล มีการก�ำ หนด ผลงานไมส่ ามารถ การทดสอบ เกณฑ์การ ใชท้ ดสอบกับผูใ้ ช้ ทดสอบผลงาน งานได้ และไม่มี ผลงานสามารถ การเกบ็ ขอ้ มูลผล ใชแ้ ก้ปญั หากับ การทดสอบ ผูใ้ ช้ไดเ้ พยี งบาง ส่วน และมีการ เก็บข้อมลู ผลการ ทดสอบ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

52 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเดน็ การประเมิน ระดับคะแนน การนำ�ผลการทดสอบ 4 321 และข้อมลู ยอ้ นกลับ เพื่อปรบั ปรงุ แกไ้ ข น�ำ ผลการ น�ำ ผลการทดสอบ น�ำ ผลการทดสอบ ไม่มกี ารน�ำ ผล ทดสอบและ ขอ้ มูลย้อนกลับ และขอ้ มลู ยอ้ น และข้อมลู ย้อน การทดสอบ หรอื มาเพือ่ ปรบั ปรุง แก้ไขสอดคล้อง กลับมาเพือ่ กลบั มาเพื่อ ข้อมลู ยอ้ นกลบั กบั ผลงานไดเ้ ปน็ สว่ นใหญ่ และ ปรบั ปรงุ แกไ้ ข ปรบั ปรงุ แกไ้ ข มาเพ่อื ปรบั ปรงุ สามารถกำ�หนด แนวทางการ สอดคลอ้ งกับ สอดคลอ้ งกบั ผลงาน พัฒนาผลงาน เพม่ิ เติมได้ ผลงานไดเ้ ปน็ ผลงานได้เพียง สว่ นใหญ่ บางสว่ น เกณฑก์ ารประเมนิ (กจิ กรรม 1.1 ชว่ ยคณุ สมารท์ หาจดุ คมุ้ ทนุ ) ประเดน็ การประเมิน 4 ระดับคะแนน 1 32 การรวบรวมขอ้ มูลท่ี ก�ำ หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเด็น กำ�หนดประเดน็ กำ�หนดประเด็น จ�ำ เปน็ ต่อการวิเคราะห์ สืบค้นและ สบื คน้ และ สบื คน้ และ สบื ค้นและ จดุ คุม้ ทนุ ในการลงทนุ รวบรวมข้อมลู ที่ รวบรวมข้อมลู รวบรวมขอ้ มลู รวบรวมขอ้ มลู ผลติ พชื 4 ชนิด เกยี่ วขอ้ งกับการ ท่เี กี่ยวข้องกบั ทเ่ี ก่ยี วข้องกับ ท่เี ก่ียวขอ้ งกบั วเิ คราะห์จดุ คมุ้ การวิเคราะหจ์ ุด การวเิ คราะหจ์ ดุ การวิเคราะห์ ทุนด้วยวิธกี ารที่ คมุ้ ทนุ จากแหลง่ คมุ้ ทนุ จากแหลง่ จุดคมุ้ ทนุ แต่ หลากหลายจาก ขอ้ มลู ทน่ี า่ เชอ่ื ถอื ขอ้ มลู ทน่ี า่ เชอ่ื ถอื แหล่งข้อมลู ท่ี แหลง่ ข้อมูลท่ีน่า ไดข้ อ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ ง ไดข้ อ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ ง สืบคน้ ไมน่ ่าเช่อื เชื่อถือ ไดข้ อ้ มลู เพยี งพอต่อการ แต่ไม่เพยี งพอ ถอื ไดข้ ้อมูลท่ี ที่ถูกต้อง เพยี ง แก้ปัญหา ต่อการแก้ปัญหา ไม่ถกู ตอ้ ง ไม่ พอต่อการแก้ สอดคลอ้ งกับ ปัญหา ปญั หา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ 53 การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเดน็ การประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 หาจุดคุ้มทนุ โดย การหาจดุ คมุ้ ทนุ โดย หาจดุ คมุ้ ทนุ หาจุดคมุ้ ทุนโดย หาจุดคมุ้ ทนุ โดย การสรา้ งกราฟ หรอื การค�ำ นวณ การสรา้ งกราฟหรอื จาก โดยการสร้าง การสรา้ งกราฟ การสรา้ งกราฟ ได้ไม่ถกู ต้อง ไม่ สามารถน�ำ มาใช้ การค�ำ นวณ เพอ่ื ตดั สิน กราฟหรือการ หรือการค�ำ นวณ หรือการค�ำ นวณ อธบิ ายเหตผุ ล ในการเปรยี บ ใจเลอื กปลกู พืช คำ�นวณได้อย่าง ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง ได้อยา่ งถูกต้อง เทยี บตัดสินใจ เลอื กชนดิ พืช ถูกต้อง สมบรู ณ์ สมบูรณ์ แต่ แต่ไมส่ ามารถ ท่จี ะปลกู รวมทง้ั สามารถ อธิบายเหตผุ ลใน อธบิ ายเหตุผล เปรยี บเทียบและ การเปรียบเทยี บ ในการเปรยี บ อธบิ ายเหตผุ ล ตัดสนิ ใจเลอื ก เทยี บตัดสนิ ใจ ในการตดั สินใจ ชนดิ พืชที่จะ เลอื กชนิดพชื เลอื กชนิดพชื ที่ ปลูกขาดการให้ ที่จะปลกู จะปลูกได้อย่าง เหตุผลท่ี เปน็ เหตุเป็นผล เหมาะสม จากขอ้ มลู บางส่วน การกำ�หนดขอบเขต นำ�ขอ้ มลู จาก น�ำ ข้อมลู จาก นำ�ข้อมลู จาก น�ำ ขอ้ มูลจาก ของปญั หาใหมโ่ ดยใช้ การวิเคราะหม์ า การวเิ คราะหม์ า การวิเคราะหม์ า การวเิ คราะห์มา ขอ้ มลู จากการวเิ คราะห์ กำ�หนดขอบเขต ก�ำ หนดขอบเขต ก�ำ หนดขอบเขต กำ�หนดขอบเขต ของปัญหาใหม่ ของปญั หาใหม่ ของปญั หาใหม่ ของปญั หาใหม่ ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม ทส่ี อดคล้องกบั ซง่ึ เปลีย่ นแปลง และอธบิ าย แตก่ ารอธิบาย การแกป้ ญั หา จากเดมิ เพยี ง เหตผุ ลไดอ้ ย่าง เหตผุ ลขาดความ แตข่ าดความ เลก็ นอ้ ย หรือ ถกู ต้อง ชดั เจน สมเหตุสมผล เหมาะสมบาง ยังไม่เหมาะสม และเปน็ เหตุ บางส่วน ส่วน และอธบิ าย เปน็ ผล เหตผุ ลได้เพียง เลก็ น้อย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

54 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา เกณฑ์การประเมิน (กจิ กรรม 1.2 ช่วยคุณสมาร์ทวางระบบน�ำ้ ) ประเด็นการประเมนิ ระดบั คะแนน การรวบรวมข้อมลู ที่ จำ�เปน็ ตอ่ การวาง 432 1 ระบบน�้ำ กำ�หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเด็น ก�ำ หนดประเด็น การออกแบบการวาง สบื ค้นและ สบื คน้ และ ระบบน�ำ้ ในโรงเรือน สบื คน้ และ สบื ค้นและ รวบรวมขอ้ มูลที่ รวบรวมข้อมลู และอธิบายเหตุผลใน เกีย่ วข้องกบั การ ทเ่ี กีย่ วขอ้ งกับ การตดั สนิ ใจเลือกชนดิ รวบรวมข้อมลู ที่ รวบรวมขอ้ มูลที่ วางระบบน้ำ�จาก การวางระบบน�้ำ และจำ�นวนอปุ กรณท์ ่ี แหลง่ ขอ้ มลู ทีน่ ่า แตแ่ หลง่ ขอ้ มลู ต้องการ เกี่ยวขอ้ งกับการ เก่ยี วขอ้ งกับการ เชื่อถอื ได้ข้อมูล ท่ีสบื คน้ ไม่นา่ ท่ีถกู ต้อง แต่ไม่ เชอ่ื ถอื ไดข้ ้อมูล วางระบบน�ำ้ ด้วย วางระบบน�้ำ จาก เพยี งพอต่อการ ท่ไี ม่ถกู ตอ้ ง ไม่ แก้ปัญหา สอดคลอ้ งกับ วิธกี ารทห่ี ลาก แหลง่ ขอ้ มูลทนี่ า่ ปญั หา หลายจากแหล่ง เชือ่ ถือ ได้ขอ้ มูล พัฒนาแนวคดิ ใน การวางระบบน�ำ้ ข้อมูลท่ีนา่ เชอ่ื ถอื ท่ีถูกตอ้ ง เพียง ในโรงเรือนได้ 1 แนวคิดโดยมีราย ได้ข้อมูลท่ถี กู ตอ้ ง พอตอ่ การแก้ ละเอียดของ ชนิดและจ�ำ นวน เพยี งพอต่อการ ปัญหา อปุ กรณ์ทจ่ี �ำ เปน็ ตอ่ การแกป้ ัญหา แกป้ ญั หา ไม่ชดั เจน หรือ ไมม่ ี พฒั นาแนวคิดใน พฒั นาแนวคดิ ใน พัฒนาแนวคดิ ใน การวางระบบนำ้� การวางระบบน�ำ้ การวางระบบน�ำ้ ในโรงเรอื นได้ ในโรงเรือนได้ ในโรงเรือนได้ 1 อย่างหลากหลาย 2-3 แนวคดิ แนวคดิ โดยมีราย มคี วามเปน็ ไปได้ โดยมีรายละเอยี ด ละเอยี ดของ ในการนำ�ไปใช้ ของชนิดและ ชนิดและจำ�นวน แก้ปญั หา โดยมี จำ�นวนอุปกรณ์ อุปกรณท์ จี่ ำ�เปน็ รายละเอยี ดของ ท่จี �ำ เปน็ ตอ่ การ ต่อการแก้ปญั หา ชนดิ และจ�ำ นวน แก้ปัญหาอย่าง อย่างชดั เจน อุปกรณท์ ่จี �ำ เปน็ ชดั เจน และเลือก ตอ่ การแกป้ ญั หา แนวคดิ ในการ อย่างชดั เจน และ แกป้ ญั หาได้ เลอื กแนวคิดใน สอดคล้องกับ แกป้ ญั หาได้ ผู้ใช้ ผทู้ เี่ กีย่ วข้อง สอดคล้องกับ และขอบเขต ผใู้ ช้ ผู้ทเี่ กย่ี วขอ้ ง ของปัญหาโดย และขอบเขต อธิบายเหตุผลใน ของปญั หา การตัดสนิ ใจ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ 55 การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเดน็ การประเมนิ ระดับคะแนน การเขียนภาพรา่ ง หรอื 4321 แผนภาพแสดงราย ละเอียดของระบบน้ำ� โดยอธิบาย เลอื กได้อย่างถกู สำ�หรับโรงเรือน เหตุผลในการ ต้อง ชดั เจนและ ตดั สนิ ใจเลือก เหมาะสม ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง ชัดเจนและ เหมาะสม เขียนภาพรา่ ง เขยี นภาพรา่ ง เขียนภาพรา่ ง เขียนภาพร่าง หรอื แผนภาพ หรอื แผนภาพ หรอื แผนภาพ หรอื แผนภาพ แสดงรายละเอยี ด แสดงรายละเอยี ด แสดงรายละเอยี ด แสดงระบบนำ้� ของระบบน�้ำ ของระบบน�ำ้ ของระบบน�ำ้ สำ�หรบั โรงเรอื น สำ�หรบั โรงเรอื น ส�ำ หรับโรงเรอื น สำ�หรับโรงเรอื น ได้ไม่ละเอยี ด ได้อยา่ งละเอียด ได้ สามารถ ได้ แต่ยงั ขาด ขาดข้อมลู เปน็ แสดงข้อมลู ครบ สื่อสารให้ผู้อ่ืน ข้อมลู บางส่วน ส่วนใหญ่ และไม่ ถ้วน สามารถ เขา้ ใจตรงกัน และไม่สามารถ สามารถส่อื สาร สอ่ื สารให้ผู้อน่ื สือ่ สารใหผ้ ู้อืน่ ใหผ้ อู้ นื่ เข้าใจ เขา้ ใจตรงกนั เข้าใจตรงกนั ตรงกัน เกณฑก์ ารประเมนิ (กจิ กรรม 1.3 ความรูก้ บั การออกแบบสนามเด็กเล่น) ประเด็นการประเมนิ 4 ระดับคะแนน 1 32 การระบุสาเหตุ สาระ ระบสุ าเหตุ หรอื ระบสุ าเหตุ หรือ ระบสุ าเหตุ หรือ ระบุสาเหตุ หรือ ส�ำ คญั และก�ำ หนด สาระสำ�คญั ของ สาระสำ�คัญของ สาระส�ำ คัญของ สาระส�ำ คัญของ ขอบเขตของการ การสร้างสนาม การสรา้ งสนาม การสรา้ งสนาม การสร้างสนาม ออกแบบสนามเด็กเลน่ เดก็ เลน่ โดยค�ำ นงึ เดก็ เลน่ โดยค�ำ นงึ เดก็ เลน่ โดยค�ำ นงึ เด็กเลน่ โดย ผใู้ ช้ และผ้ทู ี่ ผใู้ ช้ และผทู้ ่ี ผใู้ ชห้ รือผทู้ ี่ ไมไ่ ดน้ ำ�ขอ้ มูล เกย่ี วขอ้ งไดอ้ ยา่ ง เกีย่ วข้องได้ เก่ียวข้องบาง ทีร่ วบรวมมา ชดั เจนสอดคลอ้ ง โดยใชข้ ้อมูล สว่ น โดยใช้ ประกอบการ กบั ขอ้ มลู ที่ ที่รวบรวม ข้อมูลทร่ี วบรวม พจิ ารณา และ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

56 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 รวบรวมมา มาประกอบ มาประกอบ กำ�หนดขอบเขต เพอ่ื ใชก้ �ำ หนด การกำ�หนด การก�ำ หนด การออกแบบ ขอบเขตของ ขอบเขตของการ ขอบเขตของการ สนามเด็กเล่นได้ การออกแบบ ออกแบบสนาม ออกแบบสนาม ไม่ถกู ตอ้ ง สนามเดก็ เล่น เด็กเลน่ ได้อย่าง เดก็ เลน่ แต่ขาด โดยค�ำ นึงความ ชัดเจน ความสมบูรณ์ ตอ้ งการ ขอ้ จ�ำ กดั หรอื เงอ่ื นไขตา่ ง ๆ ไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง และชดั เจน การวเิ คราะห์และ วิเคราะห์ผใู้ ช้ วเิ คราะห์ผู้ใช้ วเิ คราะห์ผใู้ ช้ ระบผุ ูใ้ ช้ หรือผ้ทู ี่ ทำ�ความเข้าใจเกีย่ วกับ เกย่ี วข้องกับการ ผู้ใชแ้ ละผทู้ เ่ี ก่ียวขอ้ ง ผูท้ ่เี กี่ยวข้องกบั ผ้ทู เ่ี กี่ยวข้องกับ ผทู้ ่เี กีย่ วขอ้ งกบั สรา้ งสนามเด็ก เลน่ ไดแ้ ตไ่ ม่ การสรา้ งสนาม การสร้างสนาม การสร้างสนาม ครบถว้ น เดก็ เลน่ ไดค้ รบถว้ น เด็กเล่นได้ครบ เด็กเล่น ไดค้ รบ รวบรวมข้อมูล ถ้วน รวบรวม ถ้วน แตร่ วบรวม พ้ืนฐาน ขอ้ จ�ำ กัด ขอ้ มลู พื้นฐาน ขอ้ มูลพน้ื ฐาน และความตอ้ งการ และความตอ้ งการ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกับ ของบคุ คลท่ี ของบุคคลซึ่ง บคุ คลดังกล่าว จำ�เป็นต่อการ จ�ำ เป็นตอ่ การ ได้ไมค่ รบถ้วน แกป้ ญั หาได้ ออกแบบสนาม หลากหลาก เดก็ เล่นได้ ครบถ้วน พอ ครบถว้ น เพยี งต่อการน�ำ ไปพฒั นาแนวคดิ ในการออกแบบ สนามเดก็ เล่น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ 57 การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเด็นการประเมิน 4 ระดับคะแนน 1 32 การรวบรวมขอ้ มลู สบื คน้ และรวบรวม สบื คน้ และรวบรวม สบื คน้ และรวบรวม สบื คน้ และรวบรวม ที่จ�ำ เปน็ ต่อการแก้ ปัญหา ขอ้ มูล ความรู้ท่ี ขอ้ มลู ความรู้ที่ ข้อมลู ความรู้ที่ ข้อมลู ความรูท้ ่ี เก่ียวข้องกบั การ เก่ยี วขอ้ งกับการ เกี่ยวข้องกับการ เกย่ี วขอ้ งกบั การ ออกแบบสนาม ออกแบบสนาม ออกแบบสนาม ออกแบบสนาม เดก็ เลน่ ดว้ ยวธิ กี าร เดก็ เลน่ จากแหลง่ เดก็ เลน่ จากแหลง่ เด็กเล่น แต่ ท่ีหลากหลาย ขอ้ มลู ทน่ี า่ เชอ่ื ถอื ขอ้ มลู ทน่ี า่ เชอ่ื ถอื แหลง่ ข้อมลู จากแหลง่ ข้อมูล ไดข้ อ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ ง ไดข้ อ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ ง ท่สี บื ค้นไมน่ ่า ที่นา่ เช่ือถอื ได้ เพียงพอต่อการ แตไ่ มเ่ พยี งพอ เชอ่ื ถอื ไดข้ ้อมูล ข้อมูลท่ีถูกต้อง แก้ปญั หา ตอ่ การแกป้ ญั หา ทไี่ ม่ถกู ต้อง เพยี งพอต่อการ ไม่สอดคล้อง แกป้ ญั หา กับปญั หา การประเมนิ และตัดสิน ประเมนิ และ ประเมนิ และ ประเมนิ และ ประเมินและ ตัดสนิ ใจเลอื ก ตดั สนิ ใจเลือก ใจเลอื กข้อมลู ความรูท้ ี่ ตัดสนิ ใจเลือก ตดั สินใจ ขอ้ มูล ความรู้ ข้อมลู ความรู้ ได้สอดคลอ้ งกับ ไมส่ อดคล้องกบั จ�ำ เปน็ ต่อการออกแบบ ขอ้ มูล ความรู้ เลอื กข้อมูลได้ การออกแบบ การออกแบบ สนามเด็กเล่น สนามเดก็ เลน่ สนามเด็กเล่น ไดส้ อดคลอ้ งกับ สอดคล้องกับ การออกแบบ การออกแบบ สนามเดก็ เล่น สนามเดก็ เลน่ อย่างเป็นระบบ อย่างเปน็ ระบบ ไดข้ อ้ มลู ถกู ต้อง ไดข้ ้อมลู ถูกตอ้ ง และสามารถ และสามารถ กำ�หนดขอ้ มูล กำ�หนดข้อมลู ที่ ความรู้ที่ตอ้ งการ ต้องการสบื ค้น สืบค้นเพมิ่ เตมิ เพม่ิ เตมิ ได้ ได้ โดยรวบรวม ข้อมลู ที่จ�ำ เป็น ต่อการแก้ปญั หา ได้ครบถว้ น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

58 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา ประเดน็ การประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 การพจิ ารณา พฒั นาแนวคดิ พฒั นาแนวคดิ พฒั นาแนวคิด พัฒนาแนวคิด องค์ประกอบทีจ่ �ำ เปน็ ในการออกแบบ ในการออกแบบ ในการออกแบบ ในการออกแบบ และการพฒั นาแนวคิด สนามเดก็ เล่น สนามเด็กเลน่ ได้ สนามเด็กเลน่ ได้ สนามเดก็ เลน่ ได้ ในการออกแบบสนาม ไดอ้ ยา่ งหลาก 2-3 แนวคิด 1 แนวคดิ โดยมี 1 แนวคดิ โดยไมม่ ี เดก็ เลน่ หลากมีความ โดยมรี ายละเอยี ด รายละเอียดของ รายละเอียดของ เปน็ ไปไดใ้ นการ ขององคป์ ระกอบ องคป์ ระกอบท่ี องค์ประกอบท่ี น�ำ ไปใชแ้ กป้ ญั หา ทจ่ี ำ�เปน็ ตอ่ การ จำ�เป็นต่อการ จำ�เปน็ ตอ่ การ โดยมรี ายละเอยี ด แกป้ ัญหาอยา่ ง แก้ปญั หาอยา่ ง แกป้ ญั หาอยา่ ง ขององคป์ ระกอบ ชดั เจน และ ชัดเจน ชดั เจน ท่จี �ำ เป็นต่อการ เลอื กแนวคดิ ใน แก้ปญั หาอยา่ ง การแกป้ ัญหาได้ ชัดเจน และ สอดคลอ้ งกับ เลอื กแนวคดิ ผู้ใช้ ผู้ท่ีเกยี่ วข้อง ในแกป้ ัญหาได้ และขอบเขต สอดคล้องกับ ของปัญหา ผูใ้ ช้ ผู้ทเ่ี กีย่ วขอ้ ง และขอบเขต ของปัญหา การเขียนภาพร่าง เขียนภาพรา่ ง เขียนภาพรา่ ง เขยี นภาพร่าง เขียนภาพร่าง หรอื แผนภาพแสดง หรือ แผนภาพ หรือ แผนภาพ หรอื แผนภาพ หรอื แผนภาพ รายละเอยี ดของแนวคดิ แสดงรายละเอยี ด แสดงรายละเอยี ด แสดงรายละเอยี ด ของแนวคดิ ใน ในการออกแบบ ของแนวคดิ ใน ของแนวคิดใน ของแนวคิดใน การออกแบบ สนามเด็กเล่น การออกแบบ การออกแบบ การออกแบบ สนามเด็กเล่น สนามเดก็ เล่น สนามเด็กเล่นได้ สนามเดก็ เล่น ไม่ละเอยี ด ขาด ไดอ้ ย่างละเอียด สามารถสอื่ สาร แต่ยังขาดข้อมลู ข้อมูลเปน็ สว่ น แสดงข้อมูลครบ ใหผ้ ้อู ื่นเขา้ ใจ บางสว่ น และไม่ ใหญ่ และไม่ ถว้ น สามารถ ตรงกนั สามารถส่อื สาร สามารถสือ่ สาร สอื่ สารใหผ้ อู้ ื่น ใหผ้ ู้อื่นเขา้ ใจ ใหผ้ อู้ ่นื เข้าใจ เขา้ ใจตรงกัน ตรงกัน ตรงกัน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ความรู้และ 59 การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา เกณฑ์การตดั สินระดบั คุณภาพ คะแนน 31-40 คะแนน หมายถงึ ระดับคุณภาพ ดมี าก คะแนน 21-30 คะแนน หมายถึง ระดับคุณภาพ ดี คะแนน 11-20 คะแนน หมายถึง ระดบั คุณภาพ พอใช้ คะแนน 1-10 คะแนน หมายถงึ ระดบั คณุ ภาพ ปรบั ปรุง หมายเหตุ เกณฑ์การวัดและประเมนิ ผลสามารถปรับเปล่ียนไดต้ ามความเหมาะสม 9. แหลง่ เรยี นรู้ 9.1 เวบ็ ไซตข์ องส�ำ นักงานนวัตกรรมแหง่ ชาติ https://www.nia.or.th/ 9.2 เวบ็ ไซตข์ อง TCDC (Thailand Creative & Design Center) https://web.tcdc.or.th/th/Home/ 9.3 เวบ็ ไซตข์ อง Design Council https://www.designcouncil.org.uk/ 9.4 เวบ็ ไซตข์ องทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั design thinking ของ IDEO https://designthinking.ideo.com/ 10. ข้อเสนอแนะ ในการวัดและประเมินผล จุดประสงค์การเรียนรู้ การวิเคราะห์สถานการณ์หรือความต้องการ ท่ีคำ�นึงถึงผู้ใช้ด้วยการคิดเชิงออกแบบและความรู้จากศาสตร์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาด้วยการคิด เชิงออกแบบ ซึ่งประกอบด้วย 3 กระบวนการย่อย (การระบุและตีความปัญหา การพัฒนาแนวคิด และ การสร้างแนวทางการแก้ปัญหา) ผู้สอนสามารถวัดและประเมินผลการแก้ปัญหาด้วยการคิดเชิงออกแบบ โดยใช้กิจกรรมท่ีแนะนำ�ไว้ในหนังสือเรียนตามความเหมาะสม เช่น วัดและประเมินกระบวนการย่อย ของการคิดเชิงออกแบบในเรื่องการพัฒนาแนวคิดจากกิจกรรม 1.1 ช่วยคุณสมาร์ทหาจุดคุ้มทุน การวัดกระบวนการย่อยของการคิดเชิงออกแบบในเรื่องการสร้างแนวทางการแก้ปัญหาจากกิจกรรม 1.2 ชว่ ยคณุ สมารท์ วางระบบน�้ำ หรอื จะวดั และประเมนิ ผลการแกป้ ญั หาดว้ ยการคดิ เชงิ ออกแบบทงั้ กระบวนการ ด้วยกิจกรรม 1.3 ความรู้กับการออกแบบสนามเด็กเล่น หรือกิจกรรมท้ายบท โดยเลือกเพียงกิจกรรมใด กิจกรรมหนึ่ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจดั 2 โครงงานกับการแกป้ ัญหา การเรยี นรทู้ ่ี ตัวชวี้ ดั และสาระการเรยี นรู้ จดุ ประสงค์การเรียนรู้ ทักษะและกระบวนการทเี่ ป็นจุดเนน้ ความรเู้ ดมิ ท่ีผูเ้ รียนต้องมี สาระสำ�คัญ สอื่ และอปุ กรณ์ แนวทางการจัดการเรยี นรู้ การวัดและประเมนิ ผล แหลง่ เรยี นรู้ ขอ้ เสนอแนะ แนวคำ�ตอบกิจกรรม ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 5 เวลา 20 ช่วั โมง

62 แผนการจดั การเรียนรูท้ ี่ 2 โครงงานกบั การแกป้ ญั หา 1. ตัวชี้วดั และสาระการเรียนรู้ 1.1 ตัวช้วี ัด ประยกุ ต์ใช้ความร้แู ละทกั ษะจากศาสตร์ตา่ ง ๆ รวมทัง้ ทรพั ยากรในการท�ำ โครงงานเพ่ือแกป้ ญั หา หรือพัฒนางาน 1.2 สาระการเรยี นรู้ 1) การทำ�โครงงาน เป็นการประยุกต์ใช้ความรู้ และทักษะจากศาสตร์ต่าง ๆ รวมท้ังทรัพยากร ในการสรา้ งหรอื พฒั นาชนิ้ งานหรอื วธิ กี าร เพอื่ แกป้ ญั หาหรอื อ�ำ นวยความสะดวกในการท�ำ งาน 2) การทำ�โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี สามารถดำ�เนินการได้ โดยเร่ิมจากการสำ�รวจ สถานการณป์ ญั หาทส่ี นใจ เพอ่ื ก�ำ หนดหวั ขอ้ โครงงาน แลว้ รวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ทเี่ กย่ี วขอ้ ง กบั ปญั หา ออกแบบแนวทางการแกป้ ญั หา วางแผน และด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา ทดสอบ ประเมนิ ผล ปรบั ปรุงแกไ้ ขวธิ ีการแก้ปญั หาหรือช้นิ งาน และนำ�เสนอวิธีการแกป้ ญั หา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 2 63 โครงงานกบั การแก้ปญั หา 2. จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ พฒั นาโครงงานเพ่อื แก้ปัญหาด้วยกระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 3. ทักษะและกระบวนการท่ีเป็นจุดเนน้ 3.1 กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม 3.2 ทกั ษะการคดิ อยา่ งมวี จิ ารญาณ 3.3 ทักษะการคิดวเิ คราะห์ 3.4 ทักษะการคดิ สรา้ งสรรค์ 3.5 ทักษะการส่ือสาร 3.6 ทกั ษะการทำ�งานร่วมกบั ผอู้ ่ืน 4. ความรู้เดมิ ทผี่ เู้ รียนตอ้ งมี ผู้เรียนควรมีความรู้ท่ีเก่ียวข้องกับการแก้ปัญหา เช่น ความรู้พื้นฐานท่ีประกอบด้วยความรู้ ทางคณติ ศาสตร์ วทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี มนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ และความรแู้ ละทกั ษะในการปฏบิ ตั ิ งาน รวมทัง้ การวิเคราะห์ประเดน็ ทีเ่ ก่ยี วขอ้ งกับสถานการณ์และการแกป้ ญั หาดว้ ยการคิดเชิงออกแบบหรือ กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมโดยคำ�นึงถึงผู้ท่ีเกี่ยวข้องกับปัญหา ความรู้และแนวคิดเหล่านี้สามารถ น�ำ มาใช้พฒั นาโครงงาน 5. สาระส�ำ คัญ โครงงาน เปน็ การศกึ ษาทเี่ ปดิ โอกาสใหน้ กั เรยี นศกึ ษาคน้ ควา้ หาความรแู้ ละลงมอื ปฏบิ ตั ดิ ว้ ยตนเอง ในเรอื่ งใดเรอ่ื งหนง่ึ ทตี่ อ้ งการรคู้ �ำ ตอบใหล้ กึ ซงึ้ โดยใชก้ ระบวนการหรอื วธิ กี ารทม่ี รี ะบบ ภายใตก้ ารดแู ลและ ให้คำ�ปรึกษาของครูหรือผู้เช่ียวชาญตั้งแต่การเลือกหัวข้อเร่ืองที่จะทำ�โครงงาน การกำ�หนดขอบเขต การวางแผนด�ำ เนนิ งานและขน้ั ตอน และลงมอื ปฏบิ ตั ติ ามแผนทว่ี างไว้ จนไดข้ อ้ สรปุ ทเ่ี ปน็ ค�ำ ตอบในเรอ่ื งนน้ั ๆ การทำ�โครงงานเพ่ือแก้ปัญหาด้วยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมมีจุดเน้นในด้านของการนำ� แนวคิด หลักการหรือทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และความรู้จากศาสตร์อื่น ๆ มาบูรณาการ เพอ่ื พฒั นาสง่ิ ของเครอ่ื งใชห้ รอื วธิ กี ารเพอ่ื การแกป้ ญั หาหรอื สนองความตอ้ งการของมนษุ ย์ ผา่ นกระบวนการ ออกแบบเชงิ วศิ วกรรม โดยส�ำ รวจสถานการณป์ ญั หาทสี่ นใจ เพอ่ื ก�ำ หนดปญั หาหรอื ความตอ้ งการเปน็ หวั ขอ้ โครงงาน แล้วรวบรวมข้อมูลและแนวคิดท่ีเก่ียวข้องกับปัญหา ออกแบบแนวทางการแก้ปัญหา ท่ีมีการ วางแผนการท�ำ งานอยา่ งเปน็ ขนั้ ตอนเพอ่ื แกป้ ญั หา ทดสอบ ประเมนิ ผล ปรบั ปรงุ แกไ้ ขวธิ กี ารแกป้ ญั หาหรอื ช้นิ งาน และนำ�เสนอวิธกี ารแก้ปัญหา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

64 แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแก้ปญั หา 6. สอ่ื และอุปกรณ์ 6.1 ใบกิจกรรม ใบกจิ กรรม เรื่อง เวลา (นาที) กจิ กรรม 2.1 การวเิ คราะหโ์ ครงงาน 120 กจิ กรรม 2.2 การตัดสินใจเลือกปัญหาจากสถานการณ์ท่ีสนใจเพื่อพัฒนา 120 โครงงาน กจิ กรรม 2.3 ก�ำ หนดกรอบแนวคดิ และขอบเขตของปญั หาในการท�ำ 120 โครงงาน กิจกรรม 2.4 การรวบรวมข้อมลู ทเ่ี กี่ยวข้องกบั โครงงาน 120 กิจกรรม 2.5 การออกแบบวธิ ีการแก้ปญั หา 120 กจิ กรรม 2.6 การวางแผนและด�ำ เนินการแกป้ ัญหา 240 กิจกรรม 2.7 การทดสอบ ประเมนิ ผล และปรบั ปรงุ แก้ไขวิธกี ารแกป้ ญั หา 120 หรือช้นิ งาน กจิ กรรม 2.8 การน�ำ เสนอโครงงาน 120 กจิ กรรมท้ายบท (วิเคราะหแ์ ละน�ำ เสนอผลงานของนักเรียน) 120 หมายเหตุ จ�ำ นวนเวลาในแตล่ ะกจิ กรรมเปน็ ข้อเสนอแนะ โดยสามารถปรับเปลย่ี นไดต้ ามความเหมาะสมของสถานศกึ ษา 6.2 สอ่ื อน่ื ๆ 1) ตวั อยา่ งโครงงานวทิ ยาศาสตร์ โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี โครงงานสะเตม็ ศกึ ษา เช่น โครงงานทส่ี บื ค้นจากเวบ็ ไซต์ https://www.scimath.org/project 2) เวบ็ ไซต์ที่เกี่ยวขอ้ งกับนวัตกรรม ช้นิ งาน เช่น สำ�นักงานนวัตกรรมแหง่ ชาติ (http://www.nia.or.th/) 3) เวบ็ ไซตก์ ฏหมายท่เี ก่ียวข้องกับเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือนวตั กรรมดิจทิ ลั เทคโนโลยี เช่น กระทรวงดจิ ิทัลเพ่อื เศรษฐกจิ และสงั คม (http://www.mdes.go.th/view/1/home) 4) สือ่ อิเลก็ ทรอนิกสอ์ ืน่ ๆ เชน่ ภาพมลั ตมิ ีเดีย วีดทิ ศั น์ เวบ็ บล็อก สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 65 โครงงานกับการแกป้ ัญหา 7. แนวทางการจดั การเรยี นรู้ 1) ผสู้ อนน�ำ เขา้ สบู่ ทเรยี นโดยใชค้ �ำ ถามในกจิ กรรม 2.1 การวเิ คราะหโ์ ครงงาน และอภปิ รายรว่ มกบั ผเู้ รยี นเกยี่ วกบั โครงงาน ทผี่ เู้ รยี นเคยปฏบิ ตั ใิ นชนั้ เรยี นทผ่ี า่ นมาหรอื เคยศกึ ษา และใหผ้ เู้ รยี นชว่ ยกนั วเิ คราะห์ โครงงานนัน้ โดยใช้ประเดน็ คำ�ถาม เชน่ 1. โครงงานมเี ป้าหมายในการศึกษา หรือแกป้ ัญหาอะไร 2. โครงงานนน้ั มวี ิธกี ารด�ำ เนนิ การอยา่ งไร 3. ผลการด�ำ เนินงานของโครงงานเปน็ อย่างไร ขณะที่ผู้เรียนทำ�กิจกรรม 2.1 ให้ศึกษาเน้ือหา หัวข้อ 2.1 การแก้ปัญหาด้วยการทำ�โครงงาน ประกอบการทำ�กิจกรรม จากน้ันผู้สอนใช้ตัวอย่างโครงงานท่ีผู้เรียนนำ�เสนอประกอบการอภิปรายและ วเิ คราะหโ์ ครงงาน โดยใหพ้ จิ ารณารายละเอยี ดของโครงงานตามประเดน็ ค�ำ ถามทกี่ �ำ หนดไว้ ซงึ่ อาจน�ำ เสนอ ผลการวเิ คราะห์โครงงานในรปู แบบตาราง โดยโครงงานที่ผูเ้ รียนยกตัวอย่างอาจมีลักษณะในการศึกษาท่แี ตกต่างกนั วิธีการทำ�โครงงานลักษณะการทดลอง กำ�หนดปัญหา กำ�หนดตัวแปร ต้ังสมมติฐาน (คาดการณ์ ผลท่เี กิดขน้ึ ) ออกแบบการทดลอง ด�ำ เนินการทดลอง รวบรวมขอ้ มลู แปลผล และสรุปผลการศึกษา วธิ กี ารทำ�โครงงานลักษณะส�ำ รวจ ก�ำ หนดประเด็นทีต่ อ้ งการสำ�รวจ วางแผนออกแบบการส�ำ รวจ เลือกวธิ กี ารดำ�เนนิ การ สรุปผล และอภิปรายผลจากการสำ�รวจ วิธีการทำ�โครงงานลักษณะส่ิงประดิษฐ์ กำ�หนดความต้องการสิ่งประดิษฐ์ วางแผนออกแบบ สิ่งประดิษฐ์ เลือกวัสดุ ลงมือประดิษฐ์ตามท่ีได้ออกแบบไว้ ทดสอบประสิทธิภาพของสิ่งประดิษฐ์ สำ�รวจ ความพงึ พอใจตอ่ การใช้สิ่งประดิษฐ์ และสรปุ ผลการศึกษา (ผูส้ อนสามารถสบื คน้ โครงงานที่น่าสนใจได้จาก https://www.scimath.org/project) 2) ตัวแทนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอผลการวิเคราะห์โครงงานตามตาราง และอภิปรายประเด็น เกี่ยวกบั จุดเด่น จุดด้อย และขอ้ เสนอแนะเพอื่ การพัฒนาโครงงานต่อไป 3) ผู้เรียนร่วมกันอภิปรายหลักการและประโยชน์ของการทำ�โครงงาน เพ่ือให้ได้ข้อสรุปว่า การทำ�โครงงานเกิดจากปัญหาหรือความต้องการท่ีผู้เรียนสนใจ โดยมีการศึกษาค้นคว้าข้อมูลและวางแผน การดำ�เนินการอย่างเป็นระบบ การทำ�โครงงานเป็นกระบวนการหนึ่งท่ีผู้เรียนสามารถนำ�มาใช้แก้ปัญหา ศึกษาค้นคว้าในเรื่องท่ีต้องการรู้อย่างลึกซึ้ง และลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง นอกจากนี้กิจกรรมการวิเคราะห์ โครงงานท�ำ ใหท้ ราบถงึ แนวทางการท�ำ โครงงานในลกั ษณะตา่ ง ๆ ชว่ ยใหส้ ามารถตรวจสอบ ความสอดคลอ้ ง ของแตล่ ะขั้นตอน และติดตามความส�ำ เร็จของโครงงานได้ เพอ่ื ใหไ้ ด้ผลลัพธท์ ่มี คี ุณค่าและนา่ เชือ่ ถอื 4) ผู้สอนนำ�เข้าสู่บทเรียน หัวข้อ 2.2 การพัฒนาโครงงานโดยใช้กระบวนการออกแบบ เชิงวศิ วกรรม โดยใช้ ค�ำ ถามชวนคิด "นักเรียนเคยทำ�โครงงานท่ใี ช้กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรมใน การท�ำ งานหรือไม่ นักเรยี นคดิ ว่าโครงงานดงั กล่าวควรมลี ักษณะอยา่ งไร" ใหผ้ ู้เรียนศึกษาเน้ือหาหวั ข้อ 2.2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

66 แผนการจดั การเรยี นรู้ท่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแกป้ ญั หา จากน้ันผู้เรียนและผู้สอนร่วมกันอภิปรายจนได้ข้อสรุปเกี่ยวกับลักษณะของโครงงานท่ีใช้กระบวนการ ออกแบบเชิงวิศวกรรมในการแกป้ ัญหา แนวคำ�ตอบ โครงงานท่ีใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมในการปัญหา เป็นโครงงานที่มี จุดเน้นในด้านการนำ�แนวคิด หลักการหรือทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และความรู้จากศาสตร์ อ่ืน ๆ มาบูรณาการเพ่ือพัฒนานวัตกรรมในรูปแบบชิ้นงานหรือวิธีการ ในการแก้ปัญหาหรือตอบสนอง ความต้องการของมนุษย์ ซึ่งอาจนำ�ไปตอ่ ยอดสู่การประกอบอาชีพ ในการแก้ปัญหานัน้ ดำ�เนินการโดยผา่ น ขัน้ ตอนของกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 5) ให้ผู้เรียนศึกษารูปท่ี 2.2 แสดงข้ันตอนของกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมซ่ึงสัมพันธ์ กับระยะการดำ�เนินงานของโครงงาน โดยพิจารณาขั้นตอนแต่ละระยะของการทำ�โครงงาน และร่วมกัน สรุปขั้นตอนการทำ�โครงงานโดยใช้กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม ดังนี้ แนวค�ำ ตอบ การพัฒนาโครงงานโดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม แบ่งออกเปน็ 3 ระยะ ไดแ้ ก่ 1. ระยะเรม่ิ ตน้ ของโครงงาน 2. ระยะพัฒนาโครงงาน 3. ระยะน�ำ เสนอโครงงาน 1. ระยะเรมิ่ ตน้ โครงงาน ประกอบดว้ ย การส�ำ รวจสถานการณ์ของปัญหา 2. ระยะพัฒนาโครงงาน ประกอบด้วย ขัน้ ระบปุ ญั หา ข้ันรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ท่เี ก่ียวขอ้ ง กบั ปญั หา ขน้ั ออกแบบวธิ กี ารแกป้ ญั หา ขนั้ วางแผนและด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา และขนั้ ทดสอบ ประเมนิ ผล และปรบั ปรงุ แกไ้ ขวิธีการแกป้ ญั หาหรือชน้ิ งาน 3. ระยะนำ�เสนอโครงงาน ประกอบด้วย ขั้นการนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหา หรอื ชิ้นงาน 1. ระยะเรม่ิ ต้น 2. ระยะพัฒนา 3. ระยะน�ำ เสนอ โครงงาน โครงงาน โครงงาน ส�ำ รวจสถานการณ์ ระบุปัญหา ก า ร นำ � เ ส น อ วิ ธี ก า ร รวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ แกป้ ญั หาผลการแกป้ ญั หา หรอื ชิ้นงาน ท่ีเก่ยี วข้องกบั ปญั หา ออกแบบวธิ กี ารแกป้ ญั หา วางแผนและดำ�เนินการ แก้ปัญหา ทดสอบ ประเมินผลและ ปรับปรุงแก้ไขวิธีการ แก้ปญั หาหรือชิ้นงาน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 2 67 โครงงานกบั การแกป้ ัญหา 6) ผู้สอนนำ�เข้าสู่การทำ�โครงงาน ในหัวข้อ 2.2.1 ระยะเริ่มต้นโครงงาน โดยให้ผู้เรียนช่วยกัน ยกตวั อยา่ งสถานการณป์ ญั หาทนี่ า่ สนใจในปจั จบุ นั โดยผสู้ อนแนะน�ำ ผเู้ รยี นวา่ สถานการณป์ ญั หาทจ่ี ะพฒั นา เปน็ หัวข้อโครงงานอาจไดจ้ ากการสำ�รวจสถานการณใ์ นสถานท่ีต่าง ๆ เชน่ โรงเรียน บา้ น หรือชมุ ชน หรอื สถานการณท์ เี่ กยี่ วขอ้ งกบั ผเู้ รยี นเอง รวมทง้ั อาจไดจ้ ากการสบื คน้ จากแหลง่ ขอ้ มลู ตา่ ง ๆ เชน่ หนงั สอื วารสาร บทความ ขา่ ว แหล่งเรยี นร้อู อนไลน์ แหลง่ เรยี นรู้ทอ้ งถน่ิ ตัวอยา่ งสถานการณ์ปัญหา ตน้ ไมใ้ นสวนสาธารณะของชมุ ชนแห้งตายเปน็ จ�ำ นวนมาก ถนนในชุมชนข้างโรงเรียนมลี กั ษณะมืดและเปล่ียว แหลง่ น้�ำ ในชมุ ชนเนา่ เสยี และมีกลน่ิ เหมน็ ไม่มีใครรดน�้ำ ต้นไม้ทโ่ี รงเรยี นในชว่ งวันหยดุ กอ๊ กนำ�้ ถูกเปิดให้น้ำ�ไหลทิ้ง ผสู้ อนและผเู้ รยี นรว่ มกนั อภปิ รายถงึ การเลอื กสถานการณท์ เ่ี ปน็ ปญั หา เพอ่ื พฒั นาเปน็ หวั ขอ้ โครงงาน อาจพิจารณาจากความน่าสนใจ ความส�ำ คญั ของสถานการณ์ที่เป็นปัญหา ผลกระทบทเี่ กิดขึน้ หากไมแ่ กไ้ ข ดงั ตวั อยา่ งสถานการณ์ การทพี่ อ่ คา้ ในตลาดไมร่ บั ซอ้ื มะมว่ งน�ำ้ ดอกไมท้ ช่ี าวสวนปลกู ท�ำ ใหช้ าวสวนสญู เสยี รายได้เป็นเงินจำ�นวนมาก มะม่วงนำ้�ดอกไม้เป็นผลผลิตสำ�คัญของชุมชนและสร้างรายได้ให้ชุมชนมานาน อีกท้ังเป็นสินค้าส่งออกที่สามารถทำ�รายได้ให้แก่ประเทศไทยปีละหลายล้านบาท ดังนั้น หากสามารถ แกป้ ญั หาการไมร่ ับซ้อื มะม่วงน�้ำ ดอกไมข้ องพอ่ คา้ ได้ก็จะชว่ ยแกป้ ญั หาของเกษตรกรรายอน่ื ๆ ด้วย 7) ผู้เรียนศึกษาเน้ือหา หัวข้อ 2.2.2 ระยะพัฒนาโครงงาน : ข้ันระบุปัญหา จากตัวอย่าง สถานการณป์ ัญหาในหนงั สือเรียนเกี่ยวกบั พอ่ ค้าในตลาดไมร่ ับซ้ือมะม่วงน�้ำ ดอกไม้ โดยผูส้ อนตั้งคำ�ถามว่า จากสถานการณ์ดังกล่าวจะสามารถระบุปัญหาท่ีเก่ียวข้องกับสถานการณ์ และตัดสินเลือกปัญหา จากสถานการณไ์ ดอ้ ยา่ งไร แนวคำ�ตอบ จากตัวอย่างสถานการณ์พ่อค้าในตลาดไม่รับซื้อมะม่วงนำ้�ดอกไม้ เพื่อให้ได้แนวคิด เกย่ี วกบั การระบปุ ญั หาจากสถานการณป์ ญั หา จงึ ตอ้ งท�ำ ความเขา้ ใจกบั ประเดน็ ตา่ ง ๆ ทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั ปญั หา อยา่ งรอบดา้ น เชน่ สาเหตุ สาระส�ำ คญั เหตกุ ารณ์ และบคุ คลทเ่ี กย่ี วขอ้ ง เพอื่ น�ำ ไปสกู่ ารระบปุ ญั หาทเี่ กย่ี วขอ้ ง กับสถานการณ์ ตวั อย่างการระบปุ ัญหาจากสถานการณ์ 1) ผลมะมว่ งนำ�้ ดอกไมท้ ่ีเก็บเก่ยี วมาเกดิ การสุก เนา่ เสยี ระหว่างเกบ็ รักษาและรอการขนส่ง 2) มะม่วงนำ้�ดอกไมผ้ ลหนึ่งเกิดการสุก ท�ำ ใหม้ ะมว่ งทีเ่ กบ็ รักษาในทเ่ี ดยี วกันเกดิ การสุกตาม 3) ผลมะมว่ งน�้ำ ดอกไม้สุกช�้ำ ง่ายเวลาขนสง่ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

68 แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ญั หา 8) ผู้สอนนำ�อภิปรายในการตัดสินใจเลือกปัญหา ควรใช้ความรู้จากศาสตร์ต่าง ๆ และปัจจัย ทเี่ กยี่ วขอ้ งเพอื่ น�ำ มาวเิ คราะหป์ ญั หา ดงั ตวั อยา่ งการวเิ คราะหป์ ญั หาในหนงั สอื เรยี น โดยพบวา่ ทง้ั 3 ปญั หา เก่ียวข้องกับการสุกของผลมะม่วงที่เกิดจากการกระตุ้นโดยเอทิลีนท่ีเกิดขึ้นในผลมะม่วงเอง และตัดสินใจ เลือกปญั หาโดยพิจารณาจากความเกี่ยวขอ้ งและผลกระทบของปญั หา เช่น จากสถานการณ์ตัดสินใจเลอื ก แกป้ ญั หาท่ี 1 คอื ผลมะมว่ งน�ำ้ ดอกไมท้ เี่ กบ็ เกยี่ วมาเกดิ การสกุ จนเนา่ เสยี ระหวา่ งเกบ็ รกั ษาและรอการขนสง่ โดยปัญหาที่ 1 เป็นปญั หาทก่ี ่อให้เกดิ ปญั หาท่ี 2 และปัญหาท่ี 3 ซง่ึ หากแก้ปัญหาท่ี 1 ได้ จะเปน็ ปจั จัยหน่ึง ทช่ี ่วยลดการเกดิ ปัญหาที่ 2 และ 3 ไปดว้ ย 9) ผเู้ รยี นปฏบิ ตั กิ จิ กรรม 2.2 การตดั สนิ ใจเลอื กปญั หาจากสถานการณท์ ส่ี นใจเพอ่ื พฒั นาโครง งาน โดยให้ผู้เรียนสำ�รวจสถานการณ์ท่ีสนใจใหม่ ระบุปัญหา และตัดสินใจเลือกปัญหาที่ผู้เรียนสนใจโดย พจิ ารณาปจั จัยดา้ นต่าง ๆ ประกอบการตดั สนิ ใจ เชน่ ความสนใจ ผลกระทบของปัญหา ความเปน็ ไปไดใ้ น การแกป้ ัญหา ความพรอ้ มของทรพั ยากรหรอื เครื่องมอื ท่ใี ช้ในการแกป้ ญั หา 10) ผู้เรียนศึกษาตัวอย่างจากเน้ือหาในหนังสือที่เก่ียวกับการกำ�หนดขอบเขตของปัญหา เพอื่ กำ�หนดแนวทางการแกป้ ัญหาท่ตี ัดสินใจเลือกให้ชัดเจน โดยอาจน�ำ เทคนคิ การวิเคราะหต์ า่ ง ๆ มาช่วย เชน่ เทคนิคการตัง้ คำ�ถาม 5W1H เทคนิคการวเิ คราะหด์ ว้ ยผังกา้ งปลา (fishbone diagram) โดยผู้สอน น�ำ อภปิ รายเพอ่ื ใหไ้ ดต้ วั อยา่ งแนวทางการสรปุ กรอบแนวคดิ และขอบเขตของปญั หาจากตวั อยา่ งสถานการณ์ ปญั หาในหนังสอื เรียน คือ "ตอ้ งการชะลอการสกุ ของผลมะม่วงท่ีเกิดจากแก๊สเอทิลนี ในช่วงเก็บรกั ษาและ ขนสง่ เป็นเวลาอย่างน้อย 25 วนั " 11) ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรม 2.3 กำ�หนดกรอบแนวคิดและขอบเขตของปัญหาในการทำ� โครงงาน ในประเด็นปัญหาท่ีสนใจจากกิจกรรม 2.2 นำ�มาวิเคราะห์ด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ท่ีเหมาะสม และก�ำ หนดกรอบแนวคดิ และขอบเขตของปัญหาทตี่ นเองสนใจใหม้ ีความชดั เจน 12) ผู้เรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอข้อมูลผลการวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาที่สนใจและการตัดสินใจ เลือก (กิจกรรม 2.2) และการกำ�หนดกรอบแนวคิดและขอบเขตของปัญหา (กิจกรรม 2.3) เพื่อจะใช้เป็น ประเด็นการพัฒนางานโครงงาน และเปิดโอกาสให้มีการอภิปรายซักถามเก่ียวกับข้อมูลของแต่ละกลุ่ม ในชั้นเรยี น 13) ผเู้ รยี นศกึ ษาเนอ้ื หาในหนงั สอื หวั ขอ้ ขนั้ การรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั ปญั หา ของระยะพฒั นาโครงงาน และรว่ มกนั สรปุ หลกั การในการรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ปญั หาวา่ "เปน็ การรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ทางวทิ ยาศาสตร์ คณติ ศาสตร์ และเทคโนโลยี หรอื ศาสตรอ์ น่ื ๆ ทเี่ กย่ี วขอ้ ง กับแนวทางการแก้ปัญหาและประเมินความเป็นไปได้ ข้อดีและข้อจำ�กัด เพ่ือตัดสินใจเลือกแนวทาง การแก้ปัญหาที่เหมาะสม และนำ�ไปออกแบบวิธกี ารแก้ปัญหา" 14) ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรม 2.4 การรวบรวมข้อมลู ท่เี ก่ียวขอ้ งกบั โครงงาน และรวบรวมขอ้ มูล ท่ีเกีย่ วข้องกบั การทำ�โครงงาน ผู้สอนให้ข้อเสนอแนะในการปฏบิ ัติกิจกรรม ดงั น้ี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี 2 69 โครงงานกบั การแก้ปญั หา ก�ำ หนดประเดน็ ในการรวบรวมขอ้ มลู กอ่ น อาจใชก้ ารระดมสมองของสมาชกิ โดยหวั ขอ้ หรือประเด็นในการรวบรวมข้อมูลต้องแสดงได้ชัดเจนว่า ต้องการรวบรวมหรือศึกษา ในประเดน็ ใด เมือ่ ไดป้ ระเด็นจึงไปดำ�เนนิ การสบื คน้ ข้อมูล สบื คน้ ขอ้ มลู เกย่ี วกบั โครงงานหรอื งานวจิ ยั อน่ื ๆ ทเี่ กย่ี วขอ้ ง โดยระบแุ หลง่ ทมี่ าของขอ้ มลู ตามรปู แบบการเขยี นอ้างอิง เช่น รูปแบบการอ้างอิงแบบ APA แนะนำ�แหล่งสืบค้นข้อมูลเพ่ิมเติมให้แก่นักเรียน เช่น แหล่งข้อมูลออนไลน์ ห้องสมุด โรงเรียน/ห้องสมุดประจำ�จังหวัด ภูมิปัญญาท้องถ่ิน ผู้เช่ียวชาญ การสังเกตหรือการ สัมภาษณผ์ ้ใู ช้งาน และการศกึ ษาดงู านจากสถานทจ่ี รงิ วเิ คราะหค์ วามนา่ เชอื่ ถอื ของแหลง่ ขอ้ มลู เชน่ แหลง่ ขอ้ มลู ออนไลน์ ควรมที มี่ าจากผเู้ ขยี น หรอื หนว่ ยงานทเ่ี ปน็ ทร่ี จู้ กั และไดร้ บั การยอมรบั ขอ้ มลู ทอ่ี า้ งองิ ไมค่ วรนานเกนิ กวา่ 10 ปี จดบนั ทกึ ผลการรวบรวมขอ้ มลู ทง้ั หมดไว้ โดยอาจบนั ทกึ ลง log book หรอื อปุ กรณบ์ นั ทกึ ขอ้ มูลอื่น ๆ พรอ้ มระบุทมี่ าของขอ้ มลู 15) ผู้เรียนสรปุ ข้อมลู ทไ่ี ดจ้ ากการสืบค้นท่ีจ�ำ เปน็ ต่อการแก้ปญั หาโครงงาน ในรูปผงั กราฟกิ หรือ แผนท่ีความคิดโดยผู้สอนอาจแนะนำ�เพ่ิมเติมว่าปัจจุบันมีโปรแกรมซอฟต์แวร์ช่วยในการสร้างผังกราฟิกได้ ผู้เรียนสามารถใชโ้ ปรแกรมเหล่าน้ีชว่ ยในการสรปุ ขอ้ มลู ทีร่ วบรวมมาในรปู แบบทน่ี า่ สนใจได้ 16) ผู้เรียนศึกษาเนื้อหาในหนังสือเรียน หัวข้อ ขั้นการออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โดยใช้ สถานการณ์ตัวอย่างจากหนงั สือเรียน ประเด็น ต้องการชะลอการสกุ ของผลมะมว่ งท่ีเกิดจากแก๊สเอทิลนี ในช่วงเก็บรักษาและขนส่งเปน็ เวลาอย่างนอ้ ย 25 วัน 17) ผู้เรียนและผู้สอนร่วมกันอภิปรายหลักการขั้นออกแบบวิธีการแก้ปัญหา เพ่ือให้ได้ข้อสรุปว่า ในขน้ั ตอนนส้ี ามารถออกแบบการแกป้ ญั หาไวห้ ลายแนวทางกอ่ น แลว้ วเิ คราะหป์ จั จยั ทเ่ี กย่ี วขอ้ งเพอ่ื ตดั สนิ ใจ เลอื กแนวทางการแกป้ ญั หา โดยมกี ารประเมนิ ความเปน็ ไปไดใ้ นการท�ำ งาน จากปจั จยั ดา้ นตา่ ง ๆ ที่เกี่ยวขอ้ ง ท้ังทางด้านทรัพยากรทางเทคโนโลยี ความปลอดภัย การบำ�รุงรักษา ความสะดวกสบายในการใช้งาน ผลกระทบ ขึ้นอยู่กับลักษณะของแนวทางการแก้ปัญหา อาจใช้ตารางช่วยประเมินเพื่อตัดสินใจเลือก โดยพิจารณาเลือกจากค่าผลรวมของเง่ือนไขการตัดสินใจที่มีค่าคะแนนมากท่ีสุด ซ่ึงแนวทางหรือวิธีการ ดังกลา่ วมคี วามสอดคลอ้ งและความเหมาะสมส�ำ หรับใชแ้ กป้ ัญหาหรือสนองความต้องการมากท่ีสดุ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

70 แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแก้ปญั หา ตวั อย่างตารางการประเมนิ เพอื่ ตดั สนิ ใจเลือกวธิ ีการแก้ปัญหา เงอื่ นไขการตัดสินใจ แนวทาง วัสดแุ ละ งบประมาณ ความปลอดภัย การบ�ำ รงุ ความ การป้องกนั การปอ้ งกนั ผลรวม การแก้ปญั หา วิธีการสร้าง รักษา สะดวกสบาย (คะแนน) ปลอดภยั = 1 ในการใชง้ าน แมลง บาดแผล ไม่ปลอดภยั = 0 ง่าย = 1 มี = 1 ถกู = 1 ยาก = 0 สะดวก = 1 มี = 1 มี = 1 ไมม่ ี = 0 แพง = 0 ไมส่ ะดวก = 0 ไมม่ ี = 0 ไม่มี = 0 แนวทาง 1 1 1 1 1 1 00 5 ผงถา่ นกมั มนั ต์ มาบรรจุในถุงผา้ แนวทาง 2 11 1 1 1 00 5 แท่งผงถา่ น กมั มันตผ์ สม ตัวกลาง แนวทาง 3 กล่องกระดาษ 1 1 1 1 1 11 7 ผสมผงถ่าน กมั มนั ต์ 18) ผู้สอนแนะนำ�ผู้เรียนหลังจากตัดสินใจเลือกแนวทางในการแก้ปัญหา ควรพัฒนาแนวทาง การแกป้ ญั หาใหม้ คี วามชดั เจน รวมทงั้ หลกั การออกแบบเบอ้ื งตน้ และการถา่ ยทอดแนวความคดิ ของวธิ กี าร แกป้ ญั หาเพอ่ื ใหน้ กั เรยี นสามารถสอ่ื สารใหผ้ อู้ น่ื เขา้ ใจและมองเหน็ ภาพชดั เจนขนึ้ โดยใชภ้ าพรา่ งหรอื วธิ กี าร อนื่ ท่ีเหมาะสม เชน่ ภาพ 2 มิติ 3 มิติ ภาพฉาย ผงั งาน แผนภาพ และการใช้ซอฟต์แวรช์ ่วยในการออกแบบ ดังเช่น ตวั อย่างการออกแบบและพัฒนาบรรจภุ ัณฑเ์ พอื่ เกบ็ รกั ษามะม่วง ในหนังสือเรียน 19) ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรม 2.5 การออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โดยสร้างทางเลือกแนวทาง แก้ปัญหาจากปัญหาท่ีเลือกในกจิ กรรม 2.2 และ 2.3 และอาศยั ขอ้ มลู ทไ่ี ดจ้ ากการรวบรวมในกจิ กรรม 2.4 เป็นแนวทางในการออกแบบวธิ กี ารแก้ปญั หา แลว้ ตดั สนิ เลอื กแนวทางทเ่ี หมาะสม 20) ผู้เรียนจัดทำ�เค้าโครงโครงงาน โดยอาศัยความรู้และข้อมูลจากการศึกษาและทำ�กิจกรรม ที่ 2.2-2.5 ประกอบการเขยี นเคา้ โครงโครงงาน โดยศกึ ษาหวั ขอ้ การเขยี นจากหนงั สอื เรยี น และผสู้ อนอธบิ าย เพิม่ เติมในแตล่ ะหวั ขอ้ ดังน้ี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 2 71 โครงงานกบั การแกป้ ญั หา การเขยี นเคา้ โครงโครงงาน ช่ือโครงงาน ชอื่ โครงงานควรเปน็ ขอ้ ความทกี่ ระชบั ชดั เจน สอ่ื ความหมายตรงประเดน็ เฉพาะเจาะจงและ สอดคลอ้ งกับ แนวทางการเลือกวิธีการแก้ปญั หา รายชื่อคณะผทู้ ำ�โครงงาน ชื่อครูท่ปี รกึ ษา ที่มาและความสำ�คญั น�ำ ขอ้ มลู จากขนั้ ระบปุ ญั หาในกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม ซง่ึ ประกอบดว้ ยระบปุ ญั หา จากสถานการณป์ ญั หา วเิ คราะหแ์ ละสงั เคราะหข์ อ้ มลู ทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั ปญั หา เพอ่ื ตดั สนิ ใจเลอื ก ปัญหาจากสถานการณ์ แล้วกำ�หนดกรอบแนวคิดและขอบเขตของปัญหา ในการเขียนท่ีมา และความสำ�คัญควรมสี ่วนส�ำ คญั 3 สว่ น คือ 1) สว่ นน�ำ หรอื ภาพรวม 2) เนอ้ื หา 3) สว่ นสรปุ ถงึ แนวทางการเลอื กปญั หา กรอบแนวคดิ และ ขอบเขตของปัญหา โดยเขยี นเน้อื หาท้ังหมดเปน็ ความเรยี ง จดุ ประสงค์ของโครงงาน เขยี นจดุ ประสงคใ์ หส้ อดคลอ้ งกบั แนวทางการแกป้ ญั หา ซง่ึ ตอ้ งเขยี นใหช้ ดั เจนและตรงประเดน็ กับปัญหา ข้อมูลท่เี กีย่ วข้อง นำ�ข้อมลู และแนวคดิ ทางวทิ ยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี หรอื ศาสตร์อืน่ ๆ ทเี่ กยี่ วขอ้ ง กบั ปญั หา แนวทางการแกป้ ญั หาซง่ึ ไดด้ �ำ เนนิ การในขน้ั รวบรวมขอ้ มลู มาประเมนิ ความเปน็ ไปได้ ข้อดีและข้อจำ�กัด นำ�ไปสู่การเลือกแนวทางแก้ปัญหา เพ่ือการพัฒนาหรือออกแบบวิธีการ แกป้ ัญหา แผนผัง หรอื ภาพรา่ งของแนวทางแกป้ ญั หา และวธิ ดี ำ�เนินงาน ผลทไ่ี ดจ้ ากการด�ำ เนนิ งานในขนั้ ออกแบบวธิ กี ารแกป้ ญั หา อาจเปน็ ภาพรา่ งหรอื ภายฉายของ ชิ้นงานท่ีนำ�มาใช้ในการแก้ปัญหาพร้อมรายละเอียดขั้นตอนในการสร้าง หรือแผนผังแสดง ล�ำ ดับขน้ั ตอนการแก้ปญั หา โดยระบชุ นดิ และจำ�นวนของวสั ดุ อปุ กรณท์ ีใ่ ช้ แผนด�ำ เนนิ งานและงบประมาณ นำ�เสนอข้ันตอนในการดำ�เนินงานซึ่งมีกำ�หนดเวลาเร่ิมต้นและเวลาเสร็จของงานในแต่ละ ข้นั ตอน และงบประมาณที่ใช้ ประโยชนท์ ีค่ าดว่าจะได้รบั นำ�เสนอสิ่งทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั จากผลของการด�ำ เนนิ โครงงาน บรรณานกุ รม เอกสารท่ใี ชเ้ ปน็ ขอ้ มลู โดยเขยี นอ้างอิงตามหลักการเขียนบรรณานกุ รม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

72 แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแกป้ ัญหา 21) ผู้เรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอเค้าโครงโครงงานในช้ันเรียนเพื่อร่วมกันเสนอแนะและอภิปราย แนวทางการพัฒนาและปรับปรุงการดำ�เนินงานโครงงานต่อไป โดยให้สมาชิกในชั้นเรียนมีส่วนร่วมในการ ประเมินให้คะแนนการนำ�เสนอเค้าโครงโครงงานของเพื่อนแต่ละกลุ่ม โดยใช้แบบประเมินการนำ�เสนอ เคา้ โครงโครงงาน 22) ผเู้ รยี นศกึ ษาเนือ้ หาในหนังสอื เรยี น หัวข้อ ขน้ั วางแผนและด�ำ เนินการแก้ปญั หา โดยผู้สอน ยำ้�ให้ผู้เรียนวิเคราะห์และศึกษารายละเอียดให้ชัดเจนเก่ียวกับการออกแบบวิธีการแก้ปัญหาท่ีผู้เรียนเลือก แล้ว เพ่ือนำ�มากำ�หนดแนวทางการลงมือปฏิบัติการพัฒนาวิธีการแก้ปัญหา รวมท้ังวางแผนการปฏิบัติงาน อยา่ งเปน็ ขนั้ ตอน โดยศกึ ษาตวั อยา่ งจากหนงั สอื เรยี นตามแผนภาพขน้ั ตอนการพฒั นาบรรจภุ ณั ฑเ์ พอ่ื รกั ษา มะม่วงน้ำ�ดอกไม้ และตวั อย่างแผนปฏบิ ตั งิ านสรา้ งกล่องบรรจภุ ณั ฑเ์ กบ็ รกั ษามะมว่ งน�้ำ ดอกไม้ 23) ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรม 2.6 การวางแผนและดำ�เนินการแก้ปัญหา โดยกำ�หนดลำ�ดับ ขน้ั ตอนในการพฒั นางาน ระบุเคร่อื งมือ วสั ดุ อุปกรณท์ ี่เหมาะสมกับงาน เขียนแผนปฏิบัติงานโดยก�ำ หนด เวลาให้เหมาะสมกับงานและลงมือปฏิบัติในการแก้ปัญหาหรือสร้างชิ้นงานตามแผนปฏิบัติงาน โดยผู้สอน ย้ำ�ให้มกี ารบันทกึ ขอ้ มลู รูปภาพแต่ละข้นั ตอนในการลงมอื ปฏิบัติและสรา้ งชิน้ งาน 24) ผู้เรียนศึกษาเนื้อหาในหนังสือเรียน หัวข้อ ขั้นทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไข วิธีการแก้ปัญหาหรือช้ินงาน และนำ�ความรู้มากำ�หนดเกณฑ์การทดสอบวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงานของ กลุ่มโดยปฏิบัติกิจกรรม 2.7 การทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน กรณที ผ่ี เู้ รยี นไดด้ �ำ เนนิ การสรา้ งชน้ิ งานหรอื แกป้ ญั หาเสรจ็ ผสู้ อนใหผ้ เู้ รยี นทดสอบและประเมนิ ผลการท�ำ งาน ของชน้ิ งานหรือวิธกี ารวา่ สามารถแก้ปัญหาได้ตามจุดประสงค์ทกี่ ำ�หนดไว้หรือไม่ หากยงั มขี อ้ บกพรอ่ งหรอื ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ตามวัตถุประสงค์ควรนำ�ผลการทดสอบมาวิเคราะห์ และหาวิธีการปรับปรุงแก้ไข โดยเสนอแนวทางการแก้ไข หรือทำ�การปรบั ปรุงแกไ้ ขหากด�ำ เนินการได้ 25) ผู้สอนและผู้เรียนร่วมกันสรุปหลักการการดำ�เนินโครงงาน ระยะพัฒนาโครงงาน โดยใช้ โครงงานทีผ่ ู้เรยี นท�ำ ประกอบการอภปิ รายและสรปุ ความรทู้ ่ีเกยี่ วขอ้ งกับโครงงานแต่ละขั้นตอน 26) ผู้สอนนำ�เข้าสู่บทเรียน หัวข้อ ระยะนำ�เสนอโครงงาน โดยนำ�ภาพตัวอย่างหรือวีดิทัศน์ การจัดนิทรรศการโครงงาน หรือ การนำ�เสนอ/ประกวดผลงานโครงงานจากแหล่งเรียนรู้แบบออนไลน์ ให้ผู้เรียนดู และร่วมกันอภิปรายจุดประสงค์ของการนำ�เสนอผลงานต่าง ๆ เพ่ือให้ได้ข้อสรุปเกี่ยวกับ การนำ�เสนอผลงานวา่ "เปน็ การเผยแพร่ หรอื สอ่ื สารผลการท�ำ โครงงานของนักเรยี นใหผ้ ูอ้ ่นื เข้าใจเก่ยี วกับ ภาพรวมของกระบวนการทำ�งาน ตั้งแต่แนวคิดในแก้ปัญหา ข้ันตอนการแก้ปัญหา รวมทั้งผลของ การแก้ปัญหาและแนวทางการปรับปรุงแก้ไขให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น" โดยการนำ�เสนอผลงานมีหลายวิธี เช่น การเขียนรายงานโครงงาน การนำ�เสนอด้วยโปสเตอร์ การนำ�เสนอด้วยซอฟต์แวร์นำ�เสนอ หรือ การนำ�เสนอผ่านสื่อออนไลน์ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนร้ทู ่ี 2 73 โครงงานกบั การแก้ปญั หา 27) ใหผ้ เู้ รยี นปฏบิ ตั กิ จิ กรรม 2.8 การน�ำ เสนอโครงงาน โดยใหผ้ เู้ รยี นน�ำ เสนอผลงาน ในชน้ั เรยี น ในรูปแบบที่เหมาะสม เช่น การจัดทำ�รายงาน การทำ�แผ่นพับ การนำ�เสนองานโดยใช้โปรแกรมประยุกต์ และให้ผู้สอนและผู้เรียนมีส่วนร่วมในการซักถาม ให้ข้อเสนอแนะ ข้อคิดเห็นรวมท้ังการประเมินผล การน�ำ เสนอผลงานของผเู้ รยี น โดยผสู้ อนอาจก�ำ หนดรปู แบบกจิ กรรมการน�ำ เสนอตามบรบิ ทของสถานศกึ ษา และผู้เรียน เช่น การน�ำ เสนอหน้าช้ันเรียนกับสมาชิกในห้อง เชิญคณะผู้บริหารและครูในโรงเรียนเข้าร่วม เปิดโอกาสให้นักเรียนในโรงเรียนท่ีสนใจเข้าร่วมชมการนำ�เสนอ หรือจัดเป็นนิทรรศการนำ�เสนอผลงาน นักเรยี น 28) ผู้เรียนและผู้สอนสรุปร่วมกันถึงการทำ�โครงงาน และให้ข้อเสนอแนะกับผู้เรียนในเร่ืองการ ทำ�งาน เช่น ระยะเวลาในการทำ�งานโครงงานควรเหมาะสมกับเวลา ความรู้พ้ืนฐานของผู้เรียนมีส่วนส�ำ คัญ ต่อการทำ�โครงงานให้ประสบความส�ำ เร็จ งบประมาณควรมกี ารจดั สรรและใช้อย่างคุม้ คา่ รวมทั้งกระตุน้ ให้ ผเู้ รยี นคดิ วา่ โครงงานของผเู้ รยี นทที่ �ำ ขน้ึ จะมแี นวทางในการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานของตนเองไดอ้ ยา่ งไร 8. การวัดและประเมินผล รายการประเมนิ วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมือท่ีใช้วัด เกณฑก์ ารประเมนิ การผา่ น 1. การวเิ คราะหโ์ ครงงาน ตรวจใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม 2.1 คะแนน 4 หมายถงึ ดมี าก 2.1 คะแนน 3 หมายถงึ ดี คะแนน 2 หมายถงึ พอใช้ การพฒั นาโครงงานดว้ ยกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม คะแนน 1 หมายถงึ ปรบั ปรงุ 2. การตัดสนิ ใจเลือกปญั หา ตรวจใบกิจกรรม ใบกจิ กรรม 2.2 ผเู้ รยี นไดร้ ะดบั คณุ ภาพ พอใช้ จากสถานการณท์ ่สี นใจ 2.2 ขึน้ ไปถอื ว่าผ่าน เพ่ือพฒั นาโครงงาน คะแนน 55-72 หมายถงึ ดมี าก 3. กำ�หนดกรอบแนวคิดและ ตรวจใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม 2.3 คะแนน 37-54 หมายถงึ ดี คะแนน 19-36 หมายถงึ พอใช้ ขอบเขตของปญั หา 2.3 คะแนน 1-18 หมายถงึ ปรบั ปรงุ ในการทำ�โครงงาน ผ้เู รียนได้ระดับคุณภาพ ดี ขึ้นไปถอื วา่ ผา่ น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

74 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ญั หา รายการประเมนิ วิธีการวดั เครื่องมอื ท่ีใชว้ ดั เกณฑก์ ารประเมนิ การผา่ น 4. การรวบรวมขอ้ มูลที่ ตรวจใบกิจกรรม ใบกิจกรรม 2.4 เกี่ยวข้องกบั โครงงาน 2.4 5. การออกแบบวิธีการ ตรวจใบกิจกรรม ใบกจิ กรรม 2.5 แก้ปัญหา 2.5 6. การวางแผนและด�ำ เนิน ตรวจใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม 2.6 การแกป้ ัญหา 2.6 7. การทดสอบ ประเมนิ ผล ตรวจใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม 2.7 และปรับปรงุ แก้ไขวธิ กี าร 2.7 แก้ปญั หาหรอื ช้นิ งาน 8. ความส�ำ เรจ็ ของช้นิ งาน ประเมินชนิ้ งาน แบบประเมนิ ชน้ิ งาน หรือวิธีการแก้ปัญหา หรือวธิ กี าร หรอื วธิ กี ารแกป้ ญั หา แก้ปญั หา การน�ำ เสนอโครงงาน 9. การนำ�เสนอผลงาน ประเมินการ แบบประเมนิ คะแนน 13-16 หมายถงึ ดมี าก นำ�เสนอผลงาน คะแนน 9-12 หมายถงึ ดี คะแนน 5-8 หมายถงึ พอใช้ คะแนน 1-4 หมายถงึ ปรบั ปรงุ 10. รายงานโครงงาน ประเมินรายงาน แบบประเมนิ ผูเ้ รยี นได้ระดับคณุ ภาพ ดี ข้นึ ไปถอื วา่ ผา่ น คะแนน 22-28 หมายถงึ ดมี าก คะแนน 15-21 หมายถงึ ดี คะแนน 8-14 หมายถงึ พอใช้ คะแนน 1-7 หมายถงึ ปรบั ปรงุ ผู้เรยี นได้ระดบั คุณภาพ ดี ขึน้ ไปถอื ว่าผ่าน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 75 โครงงานกับการแกป้ ญั หา รายการประเมนิ วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมอื ท่ใี ชว้ ดั เกณฑก์ ารประเมนิ การผา่ น 11. แผ่นนำ�เสนอโครงงาน ประเมินแผน่ แบบประเมนิ คะแนน 4 หมายถงึ ดมี าก (โปสเตอร์) นำ�เสนอโครงงาน คะแนน 3 หมายถงึ ดี (โปสเตอร์) คะแนน 2 หมายถงึ พอใช้ คะแนน 1 หมายถงึ ปรบั ปรงุ ทักษะการคดิ อยา่ งมี สงั เกตพฤติกรรม แบบประเมนิ ทกั ษะ ผ้เู รียนไดร้ ะดับคณุ ภาพ วิจารญาณ พอใช้ ขนึ้ ไปถือวา่ ผา่ น ทักษะการคดิ วิเคราะห์ สงั เกตพฤตกิ รรม แบบประเมนิ ทกั ษะ สังเกตพฤตกิ รรม แบบประเมนิ ทกั ษะ ผเู้ รยี นไดร้ ะดบั คณุ ภาพ ดี ทักษะการคิดสรา้ งสรรค์ ข้นึ ไป ถอื ว่าผา่ น (ดูเกณฑ์การประเมนิ ในภาคผนวก) ทักษะการสือ่ สาร สังเกตพฤตกิ รรม แบบประเมนิ ทกั ษะ ทกั ษะการท�ำ งานรว่ มกบั ผอู้ น่ื สงั เกตพฤติกรรม แบบประเมนิ ทกั ษะ เกณฑก์ ารวัดและประเมนิ ผล ประเดน็ การประเมนิ ระดับคะแนน 2.1 การวิเคราะห์ 4321 โครงงาน วิเคราะห์ราย วเิ คราะหร์ าย วเิ คราะหร์ าย วเิ คราะห์ราย ละเอยี ดปญั หา ละเอยี ดปัญหา วธิ ดี �ำ เนนิ การ วธิ ดี �ำ เนนิ การ ละเอยี ดปญั หา ละเอยี ดปัญหา และผลการ และผลการ ดำ�เนนิ การของ ดำ�เนนิ การของ วธิ ดี �ำ เนนิ การ วิธีดำ�เนินการ โครงงานได้ โครงงานได้ ครบถ้วน ถกู ตอ้ ง ครบถว้ น ถกู ตอ้ ง และผลการ และผลการ และชดั เจน ดำ�เนนิ การของ ดำ�เนินการของ โครงงานได้ โครงงานได้ ครบถว้ น แต่ ไม่ครบถ้วน ไมถ่ กู ตอ้ งบางสว่ น และไมถ่ กู ต้อง บางสว่ น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

76 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ญั หา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 การใช้กระบวนการออกแบบเซงิ วิศวกรรมในการพฒั นาโครงงาน 2.2 การตดั สินใจเลือก วเิ คราะหป์ ญั หา วเิ คราะห์ปญั หา วเิ คราะห์ปญั หา วเิ คราะห์ปัญหา ปัญหาจาก หรอื ความตอ้ งการ หรอื ความตอ้ งการ หรอื ความตอ้ งการ หรอื ความตอ้ งการ สถานการณ์ จากสถานการณ์ จากสถานการณ์ จากสถานการณ์ จากสถานการณ์ ท่ีสนใจเพ่ือพฒั นา โดยใช้การตง้ั โดยใชก้ ารตงั้ โดยใชก้ ารต้ัง โดยใชก้ ารตง้ั โครงงาน ค�ำ ถาม 5W1H คำ�ถาม 5W1H คำ�ถาม 5W1H ค�ำ ถาม 5W1H 2.2.1 การวิเคราะห์ ทสี่ อดคล้องกับ ไดแ้ ตส่ อดคลอ้ ง ได้แตส่ อดคล้อง ได้ เพียง 1 ดา้ น องค์ประกอบ ประเด็นปัญหาได้ กบั ประเดน็ ปญั หา กบั ประเดน็ ปญั หา หรอื ไมส่ อดคลอ้ ง ปัญหาจากการตั้ง ครบถว้ นทง้ั 6 ดา้ น เพยี ง 4-5 ด้าน เพียง 2-3 ดา้ น กบั ประเดน็ ปญั หา คำ�ถาม 5W1H 2.2.2 การหาสาเหตแุ ละ ใช้ผงั กา้ งปลา ใช้ผงั กา้ งปลา ใชผ้ ังกา้ งปลา ใชผ้ งั กา้ งปลา ปจั จัยของปญั หา เพื่อระบุสาเหตุ เพอื่ ระบสุ าเหตุ เพ่อื ระบุสาเหตุ เพ่อื ระบสุ าเหตุ โดยการวเิ คราะห์ และปัจจัยได้ และปจั จัยได้ และปจั จยั ได้ และปจั จัยไดไ้ ม่ ดว้ ยผังก้างปลา สอดคล้องกบั สอดคลอ้ งและ สอดคล้องและ ครอบคลุมกับ ครอบคลมุ กับ ครอบคลมุ กบั ปญั หาและขาด ครอบคลมุ กับ ปัญหา มีความ ปญั หา แต่ขาด ความถูกตอ้ ง ปญั หา มคี วาม ถกู ตอ้ ง ความถกู ต้อง บางส่วน ถกู ต้อง ชัดเจน บางสว่ น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 2 77 โครงงานกบั การแกป้ ญั หา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.3 กำ�หนดกรอบ กำ�หนดกรอบ กำ�หนดกรอบ ก�ำ หนดกรอบ ก�ำ หนดกรอบ แนวคดิ และ แนวคดิ และ แนวคิดและ ขอบเขตของ แนวคิดและ แนวคิดและ ปัญหาได้ ขอบเขตของปญั หา ขอบเขตของ สอดคลอ้ งกับ ขอบเขตของ ขอบเขตของ สถานการณ์ที่ ในการทำ�โครงงาน ปญั หาได้ สนใจไดค้ รบถว้ น ปญั หาได้ ปญั หาที่ต้องการ สอดคล้องกับ สอดคลอ้ งกบั แกไ้ ขไดส้ อดคลอ้ ง สถานการณ์ท่ี สถานการณ์ท่ี บางส่วนและ สนใจไดค้ รบถว้ น สนใจเปน็ ส่วน ขาดความชดั เจน ชดั เจน ใหญ่แต่ขาดความ เป็นสว่ นใหญ่ ชัดเจนบางส่วน 2.4. การรวบรวมขอ้ มลู ทีเ่ กยี่ วข้องกับ โครงงาน 2.4.1 การกำ�หนด กำ�หนดประเด็น กำ�หนดประเด็น ก�ำ หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเด็น ประเด็นเพื่อ เพอ่ื ใช้รวบรวม เพอื่ ใชร้ วบรวม เพอื่ ใช้รวบรวม เพอ่ื ใชร้ วบรวม รวบรวมขอ้ มลู ข้อมลู ได้ตรงตาม ขอ้ มลู ทต่ี รงตาม ขอ้ มลู ทต่ี รงตาม ขอ้ มลู ได้ แต่ไม่ ปญั หาหรอื ความ ปัญหาหรอื ความ ปัญหาหรอื ความ ตรงกับประเด็น ต้องการไดอ้ ยา่ ง ต้องการได้ ต้องการ แตข่ าด ปัญหาเป็น ครบถ้วนสมบูรณ์ ความชัดเจน ส่วนใหญ่ บางส่วน 2.4.2 การรวบรวมและ รวบรวมข้อมูล รวบรวมข้อมลู รวบรวมข้อมลู รวบรวมข้อมูล สรปุ ขอ้ มลู ที่ ตามประเด็นที่ ตามประเด็นที่ ตามประเดน็ ท่ี ตามประเดน็ ท่ี เกย่ี วข้องกบั ก�ำ หนดไว้ ก�ำ หนดไว้ กำ�หนดไว้และ กำ�หนดไวแ้ ละ ประเดน็ ปญั หา ไดข้ อ้ มูลถูกต้อง ได้ข้อมลู ถูกตอ้ ง สรปุ ในรูปแบบ สรปุ ในรปู แบบ สมบรู ณ์ สามารถ สมบูรณ์ สามารถ แผนทีค่ วามคดิ ได้ แผนทคี่ วามคดิ ได้ สรุปในรปู แบบ สรุปในรูปแบบ โดยแสดงใหเ้ หน็ แต่ความสมั พนั ธ์ แผนทค่ี วามคดิ แผนทีค่ วามคดิ ความสัมพนั ธข์ อง ของข้อมูลขาด ได้โดยแสดงให้ ได้ โดยแสดงให้ ข้อมลู แตข่ าด ความถกู ตอ้ ง เห็นความสัมพนั ธ์ เหน็ ความสมั พนั ธ์ ความถูกต้อง เป็นส่วนใหญ่ ของขอ้ มลู อยา่ ง ของข้อมลู บางสว่ น ถกู ต้อง ครบถว้ น อย่างถกู ต้อง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

78 แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ัญหา ประเดน็ การประเมนิ 4 ระดับคะแนน 1 32 2.4.3 วิเคราะห์ขอ้ ดี วิเคราะห์ข้อดี วิเคราะห์ข้อดี วเิ คราะหข์ ้อดี วิเคราะหข์ ้อดี ขอ้ จ�ำ กดั จากขอ้ มลู ขอ้ จำ�กดั ของ ขอ้ จ�ำ กดั จากขอ้ มลู ขอ้ จ�ำ กดั จากขอ้ มลู ขอ้ จำ�กดั จาก ของชน้ิ งานหรอื วิธีการทส่ี ามารถ แนวทางแกไ้ ข ของชิน้ งานหรอื ของชิ้นงานหรือ ขอ้ มลู ของชน้ิ งาน นำ�มาใชเ้ พ่ือแกไ้ ข ปัญหาทสี่ นใจได้ ปญั หาทร่ี วบรวมไว้ วิธกี ารที่สามารถ วธิ ีการท่ีสามารถ หรือวธิ ีการท่ี แต่ขาดความ ถกู ต้องเปน็ นำ�มาใช้เพือ่ แก้ไข นำ�มาใช้เพ่ือแกไ้ ข สามารถน�ำ มาใช้ สว่ นใหญ่ ปญั หาท่สี นใจ ปัญหาท่ีสนใจได้ เพือ่ แก้ไขปญั หา ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง อยา่ งถกู ต้อง ที่สนใจได้แตข่ าด สมบรู ณ์ ความถูกต้อง บางส่วน 2.4.4 การเลอื กแนวทาง ตัดสนิ ใจเลอื ก ตัดสินใจเลอื ก ตดั สนิ ใจเลอื ก ตัดสนิ ใจเลอื ก แนวทางในการ แนวทางในการ ในการแก้ปัญหา แนวทางในการ แนวทางในการ แก้ปญั หาได้แต่ แกป้ ญั หาหรือ ใช้ข้อมลู และ ความตอ้ งการ แกป้ ัญหาได้โดย แก้ปญั หาไดโ้ ดย เหตุผลเพยี ง ของตนเองได้ แต่ บางส่วนเพ่ือ ไม่ไดใ้ ชข้ อ้ มูล ใชข้ ้อมูลและ ใชข้ อ้ มลู และ พิจารณาความ และเหตุผลเพื่อ เปน็ ไปได้ พิจารณาความ เหตุผลอยา่ ง เหตผุ ลอย่าง เปน็ ไปได้ สรา้ งทางเลอื กใน สมเหตุสมผลและ สมเหตสุ มผล การแกไ้ ขปญั หา สร้างทางเลือกใน ได้ 2 แนวทาง การแก้ไขปัญหา เปน็ ไปตามข้อ ได้ 1 แนวทาง เทจ็ จริง 2.5. การออกแบบวธิ ี สร้างทางเลือกใน การแกป้ ญั หา การแก้ไขปัญหา 2.5.1 การสรา้ งทางเลอื ก สรา้ งทางเลือกใน ได้ 3 แนวทาง ในการแกไ้ ขปญั หา การแก้ไขปัญหา ไดอ้ ยา่ งหลาก หลายไดม้ ากกว่า 3 แนวทาง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 2 79 โครงงานกับการแก้ปญั หา ประเดน็ การประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.5.2 เปรยี บเทยี บและ เปรยี บเทียบผลดี เปรียบเทียบผลดี เปรยี บเทยี บผลดี เปรียบเทียบผลดี ตดั สนิ ใจเลอื กวธิ ี การแกป้ ญั หา ผลเสยี และตดั สนิ ผลเสยี และตดั สนิ ผลเสยี และตดั สนิ ผลเสยี และตดั สนิ เลือกวธิ กี าร เลือกวธิ กี ารแก้ เลือกวธิ ีการแก้ เลอื กวธิ กี าร แกป้ ัญหา ปญั หาสอดคล้อง ปญั หาสอดคล้อง แกป้ ญั หาภายใต้ สอดคล้องกบั กบั ปัญหาภายใต้ กบั ปัญหาภายใต้ จำ�กัดทีม่ อี ยู่ ปัญหาภายใต้ ขอ้ จ�ำ กดั ทม่ี อี ยู่ ข้อจำ�กัดทม่ี อี ยู่ แตข่ าดความ ข้อจำ�กัดทีม่ ีอยู่ อย่างเหมาะสม แตข่ าดความ สมเหตุผลและ อยา่ งสมเหตุ สมเหตสุ มผลหรือ ความเป็นไปได้ สมผลและเปน็ ไป ความถูกตอ้ ง ตามขอ้ เท็จจริง บางสว่ น 2.5.3 การออกแบบและ ออกแบบโดย ออกแบบโดย ออกแบบโดย ออกแบบโดย ถา่ ยทอดความคดิ ถ่ายทอดความคดิ ถา่ ยทอดความคดิ ถา่ ยทอดความคดิ ถา่ ยทอดความคิด ของชน้ิ งานหรอื วธิ ีการแก้ปญั หา วิธีการแกป้ ัญหา วิธกี ารแก้ปญั หา วธิ กี ารแกป้ ัญหา วธิ กี ารในการ หรือสนองความ หรือสนองความ หรอื สนองความ หรอื สนองความ แกไ้ ขปญั หา ต้องการเปน็ ตอ้ งการเป็น ตอ้ งการเป็น ต้องการเปน็ ภาพ 2 มิติ ภาพ ภาพ 2 มติ ิ ภาพ ภาพ 2 มติ ิ ภาพ ภาพ 2 มิติ ภาพ 3 มิติ ภาพฉาย 3 มิติ ภาพฉาย 3 มติ ิ ภาพฉาย 3 มติ ิ ภาพฉาย แผนภาพ หรอื แผนภาพ หรอื แผนภาพ หรือ แผนภาพ หรือ ผังงาน ได้อยา่ ง ผังงานได้ แต่ยงั ผงั งานได้ แตย่ ัง ผงั งานไมล่ ะเอียด ละเอยี ดและ ขาดขอ้ มลู บางสว่ น ขาดขอ้ มลู บางสว่ น ขาดขอ้ มูลเป็น แสดงขอ้ มูล แต่สามารถ และไมส่ ามารถ ส่วนใหญ่ และ ครบถ้วน สามารถ สือ่ สารให้ผอู้ ่นื ส่ือสารให้ผอู้ ่ืน ไมส่ ามารถสอ่ื สาร สือ่ สารให้ผอู้ น่ื เขา้ ใจตรงกัน เขา้ ใจตรงกนั ใหผ้ อู้ ่ืนเขา้ ใจ เข้าใจตรงกัน ตรงกนั สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

80 แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแก้ปญั หา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.6 การวางแผน วางแผนเพอ่ื ใหก้ าร วางแผนเพอ่ื ใหก้ าร วางแผนเพอ่ื ใหก้ าร วางแผนเพอ่ื ใหก้ าร และดำ�เนินการ แกป้ ัญหา ท�ำ งานเป็นไป ทำ�งานเปน็ ไป ทำ�งานเป็นไป ทำ�งานเป็นไป 2.6.1 การวางแผน การท�ำ งาน ตามเป้าหมาย ตามเปา้ หมาย ตามเป้าหมาย ตามเป้าหมาย 2.6.2 การสรา้ งผลงาน และระยะเวลาท่ี และระยะเวลาท่ี และระยะเวลาที่ และระยะเวลา ก�ำ หนด สามารถ กำ�หนด สามารถ กำ�หนด สามารถ ทกี่ �ำ หนดแต่ไม่ ปฏบิ ัติตามแผนท่ี ปฏิบัตติ ามแผนที่ ปฏิบัติตามแผนที่ สามารถปฏบิ ตั ิ วางไวไ้ ด้ครบถ้วน วางไวไ้ ดค้ รบถว้ น วางไวไ้ ด้ครบถ้วน ตามแผนท่วี างไว้ แตต่ ้องมีการปรับ แต่ตอ้ งมีการปรับ ไดค้ รบถ้วน เปลีย่ นแผนการ เปลีย่ นแผนการ ทำ�งานเพียง ท�ำ งาน เลก็ น้อย สร้างผลงานได้ สร้างผลงานได้ สร้างผลงานได้ สร้างผลงานได้ ตรงตามแนวคดิ ท่ี ตรงตามแนวคิด ตรงตามแนวคิด ไมต่ รงตามแนวคดิ ออกแบบไว้ ทีอ่ อกแบบไว้เป็น ท่อี อกแบบไว้ได้ ทอ่ี อกแบบไว้ สว่ นใหญ่ เพยี งบางสว่ น 2.7 การทดสอบ ประเมนิ ผล และ ปรบั ปรงุ แกไ้ ขวธิ กี าร แกป้ ญั หาหรอื ชน้ิ งาน 2.7.1 การก�ำ หนดประเดน็ กำ�หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเด็น ก�ำ หนดประเดน็ ในการทดสอบ ในการทดสอบ ในการทดสอบ ในการทดสอบ ในการทดสอบ ผลงานท่ีจำ�เปน็ ผลงานทจ่ี �ำ เปน็ ผลงานท่จี �ำ เปน็ ต่อการแก้ปัญหา ตอ่ การแก้ปัญหา ตอ่ การแก้ปัญหา ผลงาน ผลงานทจ่ี �ำ เปน็ ตามท่กี �ำ หนดไว้ ตามท่กี ำ�หนดไว้ ตามท่ีก�ำ หนด ไดเ้ ป็นสว่ น ไดบ้ างส่วน โดยขาด ต่อการแก้ปญั หา ตามทก่ี ำ�หนดไว้ อยา่ งครบถว้ น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 2 81 โครงงานกบั การแก้ปญั หา ประเดน็ การประเมิน 4 ระดบั คะแนน 1 32 และสามารถใช้ ใหญ่ สามารถใช้ ความสอดคลอ้ ง ทดสอบชิน้ งาน ทดสอบช้ินงาน เปน็ สว่ นใหญ่ ไดจ้ ริง ได้จริง 2.7.2 การสรา้ งทางเลอื ก สร้างทางเลือก สร้างทางเลือก สรา้ งทางเลือก สรา้ งทางเลอื ก ในการปรบั ปรงุ ในการปรบั ปรุง ในการปรับปรงุ ในการปรับปรงุ ในการปรับปรงุ แกไ้ ขผลงาน แก้ไขผลงานได้ แก้ไขผลงานได้ แก้ไขผลงาน แกไ้ ขผลงานยังไม่ เหมาะสมกับ เหมาะสมกับ สอดคล้องกบั สอดคล้องกับ ข้อบกพร่องทีพ่ บ ข้อบกพร่องท่ีพบ ขอ้ บกพรอ่ งที่พบ ขอ้ บกพร่องทพ่ี บ อย่างหลากหลาย และสามารถนำ� บางสว่ น และสามารถน�ำ ไปใช้ปรับปรงุ ผล ไปใชป้ รับปรุงผล งานไดบ้ างส่วน งานได้ 2.8 ความส�ำ เร็จของ ชิ้นงานหรือวธิ กี าร แก้ปัญหา 2.8.1 ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร สามารถแกป้ ญั หา สามารถแกป้ ญั หา สามารถแกป้ ญั หา สามารถแกป้ ญั หา ไมส่ ามารถ ได้ ได้สมบรู ณ์ ไดเ้ ป็นส่วนใหญ่ ไดบ้ างส่วน แกป้ ญั หาได้ 2.8.2 ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ประยกุ ตใ์ ชช้ น้ิ งาน ประยกุ ตใ์ ชช้ น้ิ งาน ประยกุ ตใ์ ชช้ น้ิ งาน ไมส่ ามารถ สามารถน�ำ ไป หรือวิธกี ารใหเ้ กิด หรอื วิธีการให้เกิด หรอื วธิ ีการใหเ้ กิด ประยกุ ตใ์ ชช้ น้ิ งาน ประยกุ ตใ์ ชไ้ ด้ ประโยชน์ใน ประโยชน์ใน ประโยชนใ์ น หรอื วธิ กี ารใหเ้ กดิ ในชวี ติ ประจ�ำ วนั ชีวติ ประจ�ำ วนั ชีวติ ประจ�ำ วัน ชวี ติ ประจ�ำ วนั ประโยชนใ์ น ได้เป็นอยา่ งดี ไดเ้ ปน็ สว่ นใหญ่ ไดบ้ างส่วน ชีวติ ประจ�ำ วันได้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

82 แผนการจดั การเรยี นรูท้ ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแกป้ ญั หา ประเด็นการประเมิน 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.8.3 ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ช้ินงานมคี วาม ชนิ้ งานมีความ ชนิ้ งานมคี วาม ชิ้นงานไมม่ คี วาม มีความปลอดภยั ปลอดภัย มีความ ปลอดภัย หรือ ปลอดภยั หรือ ปลอดภัย ไม่ มคี วามเหมาะสม เหมาะสมกบั ผ้ใู ช้ มีความเหมาะสม มีความเหมาะสม เหมาะสมกับผ้ใู ช้ กับผู้ใชง้ านและ งาน และคำ�นึงถงึ กับผู้ใช้งาน หรอื กับผใู้ ช้งาน หรอื งาน และไมค่ ำ�นึง ค�ำ นงึ ถงึ สง่ิ แวดลอ้ ม สงิ่ แวดล้อม ค�ำ นงึ ถงึ สง่ิ แวดลอ้ ม ค�ำ นงึ ถงึ สง่ิ แวดลอ้ ม สง่ิ แวดลอ้ ม (ครบ 3 ข้อ) (มี 2 ขอ้ ) (มี 1 ขอ้ ) 2.8.4 ความคิด ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร สรา้ งสรรคข์ อง ชนิ้ งานหรือ แกป้ ัญหาแสดง แก้ปญั หา แก้ปญั หา แกป้ ัญหา วธิ ีการแกป้ ัญหา ให้เห็นความคดิ ปรับปรุงมาจาก ปรบั ปรุงมาจาก ลอกเลียนแบบ รเิ ริม่ สรา้ งสรรค์ ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร ชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร จากชิน้ งานหรอื ทมี่ ผี ู้ท�ำ มาแลว้ ที่มีผทู้ �ำ มาแล้ว วธิ กี ารที่มผี ู้ท�ำ บางส่วน เป็นส่วนใหญ่ มาแลว้ การน�ำ เสนอโครงงาน นำ�เสนอเปน็ นำ�เสนอเปน็ น�ำ เสนอไม่เป็น ล�ำ ดบั ข้นั ตอน ลำ�ดับข้นั ตอน ลำ�ดบั ข้นั ตอน 2.9 การนำ�เสนอผลงาน หรอื มคี วามนา่ หรอื มีความนา่ ไมน่ า่ สนใจ และ 2.9.1 รปู แบบการน�ำ เสนอ น�ำ เสนอเป็น สนใจ หรอื เขา้ ใจ สนใจหรือเข้าใจ เข้าใจยาก งา่ ย (มี 2 ขอ้ ) ง่าย (มี 1 ขอ้ ) ล�ำ ดับข้ันตอน มีความนา่ สนใจ และเขา้ ใจง่าย (ครบ 3 ขอ้ ) 2.9.2 เนอ้ื หาท่นี �ำ เสนอ เนื้อหาถูกต้อง เนื้อหาถกู ตอ้ ง เนือ้ หาบางสว่ น เน้อื หาโดยสว่ น ตรงประเด็นและ ตรงประเด็นแต่ ไมถ่ ูกต้องและ ใหญ่ไม่ถกู ต้อง มีรายละเอียด มรี ายละเอยี ด ไม่ครอบคลุม และไม่ครอบคลมุ ครอบคลุม บางส่วน ไมค่ รอบคลุม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 2 83 โครงงานกบั การแก้ปญั หา ประเด็นการประเมนิ 4 ระดับคะแนน 1 32 2.9.3 การอธบิ าย อธบิ ายความรู้ อธิบายความรู้ อธิบายความรู้ ไมส่ ามารถ ความรทู้ เี่ กย่ี วขอ้ ง ทเี่ กีย่ วขอ้ งและ ท่เี กย่ี วขอ้ งและ ที่เกยี่ วข้องและ อธิบายความรู้ และเชอื่ มโยงกบั เชอื่ มโยงกับการ เชื่อมโยงกับ เช่ือมโยงกับการ ที่เกย่ี วข้อง การแก้ปญั หา แกป้ ัญหาไดอ้ ย่าง การแกป้ ัญหา แกป้ ัญหาได้ ไมเ่ ชอ่ื มโยงกับ ไดถ้ กู ต้อง ชัดเจน ถูกตอ้ งชัดเจน ได้อย่างถูกตอ้ ง อยา่ งถูกต้องและ การแก้ปญั หา และสมบรู ณ์ และชัดเจน ชดั เจนไดบ้ างสว่ น ไมถ่ ูกตอ้ งและ เปน็ ส่วนใหญ่ ไม่ชดั เจน 2.9.4 การนำ�เสนอ นำ�เสนอผลงาน นำ�เสนอผลงาน น�ำ เสนอผลงาน น�ำ เสนอผลงาน ผลงานตามเวลา ภายในเวลาท่ี เกนิ เวลาทก่ี �ำ หนด เกนิ เวลาทก่ี �ำ หนด เกนิ เวลาทก่ี �ำ หนด ทก่ี ำ�หนด ก�ำ หนด แต่ไม่เกิน 2 นาที แต่ไมเ่ กิน 5 นาที ตงั้ แต่ 5 นาที 2.10 รายงานโครงงาน ขน้ึ ไป 2.10.1 องคป์ ระกอบ ของเลม่ รายงาน องค์ประกอบของ องคป์ ระกอบของ องคป์ ระกอบของ องค์ประกอบของ และเนอ้ื หาสาระ เลม่ รายงานถกู ตอ้ ง เลม่ รายงานถกู ตอ้ ง เลม่ รายงานถกู ตอ้ ง เลม่ รายงานไม่ เนื้อหาถูกต้อง เน้ือหาถกู ตอ้ ง เนื้อหาถูกตอ้ ง ถูกต้อง เนื้อหา สอดคลอ้ งกบั เรอ่ื ง สอดคลอ้ งกบั เรอ่ื ง สอดคลอ้ งกบั เรอ่ื ง ไมถ่ ูกต้องและ ครบถว้ น และ ครบถว้ น แตก่ าร แตไ่ มค่ รบถว้ น ไมค่ รบถ้วน และ เปน็ ไปตามรปู เรยี งลำ�ดบั หรือ และการเรียง แตกต่างจาก แบบทกี่ ำ�หนด รูปแบบไม่เป็นไป ล�ำ ดบั หรอื รปู แบบ รปู แบบทก่ี �ำ หนด ตามที่กำ�หนด ไมเ่ ป็นไปตามที่ บางสว่ น กำ�หนดบางส่วน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

84 แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแก้ปัญหา ประเดน็ การประเมิน 4 ระดบั คะแนน 1 32 2.10.2 ท่มี าและความ ระบปุ ัญหาจาก ระบุปญั หาจาก ระบุปญั หาจาก ระบปุ ญั หาจาก สำ�คญั สถานการณ์ได้ สถานการณไ์ ด้ สถานการณ์ได้ สถานการณ์ได้ อยา่ งชัดเจน อยา่ งชัดเจน แสดงการ ไม่ชัดเจน แสดง แสดงการ แสดงการ วิเคราะหแ์ ละ การวิเคราะหแ์ ละ วเิ คราะห์และ วเิ คราะห์และ สังเคราะห์ สังเคราะหข์ อ้ มลู สงั เคราะห์ขอ้ มลู สงั เคราะหข์ ้อมลู ขอ้ มลู ท่ีเกย่ี ว ที่เก่ียวกบั ปญั หา ทีเ่ กย่ี วกบั ปัญหา ทเี่ กย่ี วกับปญั หา กับปญั หา และ ได้ไมช่ ดั เจน และตัดสนิ ใจ และตัดสนิ ใจ ตัดสินใจเลอื ก ตัดสินใจเลือก เลอื กปัญหาอย่าง เลือกปญั หาอย่าง ปญั หาโดยขาด ปญั หาโดยขาด เปน็ เหตุเป็นผล เป็นเหตเุ ป็นผล เหตผุ ลทีช่ ัดเจน เหตุผล กำ�หนด แลว้ กำ�หนด แต่ก�ำ หนดกรอบ บางสว่ น กำ�หนด กรอบแนวคดิ กรอบแนวคิด แนวคดิ และ กรอบแนวคิด และขอบเขต และขอบเขตของ ขอบเขตของ และขอบเขตของ ของปัญหา ปัญหาได้อย่าง ปัญหายังขาด ปญั หาขาดความ ได้ไมช่ ัดเจน ชัดเจน ความชัดเจน ชดั เจนบางส่วน บางส่วน 2.10.3 จุดประสงคข์ อง เขียนจุดประสงค์ เขียนจดุ ประสงค์ เขยี นจุดประสงค์ เขียนจุดประสงค์ ได้ตรงประเดน็ ไดต้ รงประเดน็ ไม่ตรงประเด็น โครงงาน ไดต้ รงประเดน็ กับปัญหา และ กับปัญหา กับปญั หา และ สอดคลอ้ งกับ แต่ระบุแนวทาง ไม่สอดคล้องกบั กับปัญหา และ แนวทางการ การแก้ปญั หาได้ แนวทางการแก้ แก้ปญั หาแต่ ไม่ชัดเจน ปัญหา สอดคลอ้ งกับ ขาดความชดั เจน บางสว่ น แนวทางการ แก้ปัญหา ไดอ้ ยา่ งชัดเจน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 2 85 โครงงานกับการแกป้ ญั หา ประเดน็ การประเมิน ระดับคะแนน 4 321 2.10.4 ขอ้ มลู ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง มีการศึกษา มกี ารศึกษา มกี ารศกึ ษา ไม่มกี ารศกึ ษา กบั โครงงาน คน้ คว้า หลักการ ค้นควา้ หลกั การ ค้นควา้ หลกั การ ค้นควา้ หลักการ ทฤษฎี และงาน ทีเ่ กยี่ วข้อง ทฤษฎี แลงาน ทฤษฎี และงาน ทฤษฎี และงาน สอดคลอ้ งกบั โครงงาน และ ท่เี กย่ี วข้อง ท่เี กี่ยวข้อง แต่ ทเ่ี กี่ยวข้อง หรอื นำ�ข้อมลู มา วเิ คราะหแ์ ละ สอดคลอ้ งกบั ไม่สมบูรณ์ และ มกี ารศึกษาแต่ ประเมนิ ความ เปน็ ไปได้ ข้อดี โครงงาน และ นำ�ขอ้ มูลมา นอ้ ยมาก และ ขอ้ จำ�กดั เพ่ือ เลอื กแนวทาง นำ�ขอ้ มลู มา วเิ คราะห์และ ไม่ได้นำ�ขอ้ มลู การแกป้ ญั หาที่ ชดั เจน วิเคราะหแ์ ละ ประเมินความ มาวิเคราะหแ์ ละ ประเมินความ เป็นไปได้ ข้อดี ประเมนิ ความ เปน็ ไปได้ ขอ้ ดี ขอ้ จ�ำ กดั เพอ่ื เลอื ก เป็นไปได้ ข้อดี ขอ้ จ�ำ กดั เพ่ือ แนวทางการ ข้อจำ�กดั เพื่อ เลอื กแนวทางการ แก้ปัญหายงั ขาด เลอื กแนวทาง แกป้ ัญหา แต่ยัง ความชดั เจน การแก้ปัญหา ขาดความชัดเจน บางส่วน บางสว่ น 2.10.5 วธิ ดี ำ�เนินการ แสดงการพัฒนา แสดงการพัฒนา แสดงการพฒั นา แสดงการพฒั นา แกป้ ัญหา แนวทางในการ แนวทางในการ แนวทางในการ แนวทางในการ แก้ปัญหาขั้นตอน แกป้ ัญหาข้นั ตอน แกป้ ญั หา ขน้ั ตอน แกป้ ญั หา และ การแก้ปัญหา การแกป้ ัญหา การแก้ปญั หา ข้ันตอนการ ไดอ้ ยา่ งครบถว้ น ไดอ้ ย่างครบถ้วน ไดค้ รบถว้ นเปน็ แก้ปัญหาได้ สมบูรณ์ แตข่ าดรายละเอยี ด ส่วนใหญ่ และ ไมค่ รบถว้ นและ ทีช่ ัดเจน ขาดรายละเอียด ไม่ได้แสดง ท่ีชดั เจน รายละเอียด สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

86 แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแก้ปญั หา ประเดน็ การประเมิน 4 ระดับคะแนน 1 32 2.10.6 การนำ�เสนอ น�ำ เสนอผลการ นำ�เสนอผลการ น�ำ เสนอผลการ น�ำ เสนอผลการ ผลการแกป้ ญั หา แกป้ ัญหาและ แกป้ ญั หาและ แก้ปญั หาและ แกป้ ญั หาและ และสรุปผล สรุปผลไดถ้ กู ตอ้ ง สรปุ ผลไดถ้ กู ตอ้ ง สรปุ ผลขาดความ สรปุ ผลได้ไม่ และสอดคลอ้ งกับ และสอดคล้องกับ ถูกต้องบางส่วน ถูกตอ้ งและ ข้อมลู ขอ้ มลู เปน็ สว่ นใหญ่ และสอดคลอ้ งกบั ไม่สอดคลัองกบั ขอ้ มลู เปน็ สว่ นใหญ่ ขอ้ มูล 2.10.7 การใชภ้ าษา เลือกใชค้ ำ�ถูกต้อง เลอื กใชค้ ำ�ถูกตอ้ ง เลือกใช้ค�ำ ถกู ต้อง เลือกใช้คำ�ไมถ่ ูก 2.11 แผน่ น�ำ เสนอ ตามหลกั ไวยากรณ์ ตามหลกั ไวยากรณ์ ตามหลกั ไวยากรณ์ ตามหลกั ไวยากรณ์ โครงงาน (โปสเตอร)์ กระชบั รัดกุม กระชบั รัดกุม แต่ แตข่ าดความ ขาดความกระชับ เข้าใจงา่ ย สอ่ื ส่ือความหมาย กระชบั รัดกมุ รดั กุม และไม่ ความหมายได้ ไมช่ ดั เจนบางสว่ น หรือไม่สามารถ สามารถส่อื ชดั เจน สอื่ ความหมายได้ ความหมาย ชัดเจนบางส่วน ไดช้ ดั เจน แผน่ น�ำ เสนอ แผน่ นำ�เสนอ แผ่นนำ�เสนอ แผน่ น�ำ เสนอ โครงงานขนาด โครงงานขนาด โครงงานขนาด โครงงานผดิ ขนาด ถกู ตอ้ งตามท่ี ถูกตอ้ งตามท่ี ถกู ต้องตามที่ นำ�เสนอเนื้อหา ก�ำ หนด นำ�เสนอ กำ�หนด นำ�เสนอ ก�ำ หนด นำ�เสนอ ทสี่ ำ�คัญไมถ่ กู ต้อง เน้ือหาทีส่ ำ�คญั เนอ้ื หาทส่ี ำ�คัญ เนอ้ื หาที่ส�ำ คญั และไมค่ รบถว้ น ถกู ต้อง ครบถ้วน ถกู ตอ้ ง ครบถว้ น ถูกต้อง แต่ขาด ออกแบบไมน่ ่า ออกแบบได้ แต่ออกแบบได้ ความชัดเจน สนใจ และ นา่ สนใจ และ นา่ สนใจ แตเ่ ขา้ ใจ บางส่วน หรือ เขา้ ใจยาก เข้าใจงา่ ย ไดย้ ากบางส่วน ออกแบบขาด ความนา่ สนใจ หรือเข้าใจไดย้ าก บางสว่ น หมายเหตุ เกณฑก์ ารวดั และประเมนิ ผลสามารถปรับเปล่ยี นได้ตามความเหมาะสม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 87 โครงงานกับการแกป้ ัญหา 9. แหล่งเรยี นรู้ 9.1 คลังความรู้ สสวท. http://www.scimath.org/ 9.2 แอนิเมชนั อธบิ ายกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม https://www.youtube.com/watch?v=80gWU-AJwF0&t=107s 10. ขอ้ เสนอแนะ 10.1 ผู้สอนควรแนะนำ�เร่ืองทรัพย์สินทางปัญญา ลิขสิทธิ์ หรือสิทธิบัตร กฎหมายเกี่ยวกับส่ือ อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ รวมทงั้ การอา้ งองิ แหลง่ ทมี่ าของขอ้ มลู และแหลง่ ขอ้ มลู ทน่ี �ำ มาใชใ้ นการอา้ งองิ ควรเปน็ แหล่งข้อมลู ท่มี คี วามนา่ เชื่อถอื 10.2 ผลงานของผู้เรียนอาจมีความหลากหลาย หากผู้เรียนทำ�ได้เกินกว่าจุดประสงค์การเรียนรู้ ผสู้ อนก�ำ หนดเกณฑ์การประเมินให้สอดคล้องกับภาระงาน 10.3 ผสู้ อนสามารถเลอื กใชเ้ ทคนคิ แผนภาพกราฟกิ ซอฟตแ์ วรอ์ นื่ ๆ ทชี่ ว่ ยในการวเิ คราะหข์ อ้ มลู หรอื ออกแบบช้ินงานไดต้ ามความเหมาะสม 11. แนวคำ�ตอบกจิ กรรม กิจกรรม 2.1 การวิเคราะห์โครงงาน ให้นกั เรียนยกตัวอยา่ งโครงงาน 1 โครงงาน ท่นี กั เรยี นเคยทำ�หรือศึกษา แล้วตอบค�ำ ถาม ตอ่ ไปนี้ 1. โครงงานมเี ป้าหมายในการศกึ ษา หรอื แกป้ ญั หาอะไร 2. โครงงานน้ันมวี ิธีการดำ�เนินการอยา่ งไร 3. ผลการด�ำ เนินงานของโครงงานเปน็ อย่างไร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

88 แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแกป้ ัญหา แนวคำ�ตอบ ใหผ้ ู้เรียนวิเคราะห์โครงงานโดยอาจท�ำ ในรปู ตาราง ดงั ตวั อย่าง ชื่อโครงงาน 1. เตาอบแหง้ พลังงานแสงอาทิตย ์ 2. พืชย่อยโฟม ตัวอยา่ งตารางวเิ คราะห์โครงงาน ดงั น้ี โครงงาน ปัญหา/ความ จุดประสงค์ วธิ ดี �ำ เนนิ การ ลกั ษณะ ผลการด�ำ เนนิ งาน ตอ้ งการ ของโครงงาน โครงงาน เตาอบแห้ง เตาอบแหง้ ผลผลิตทางการ เพื่อศึกษาหลกั 1. กำ�หนด สรา้ งสิ่ง พลงั งานแสง พลังงานแสง อาทติ ยท์ ่สี รา้ ง อาทิตย์ เกษตร ไดแ้ ก่ การและวธิ กี าร ขอบเขตของ ประดิษฐ์ ข้นึ สามารถมี อุณหภูมิภายใน พชื ผกั ผลไมแ้ ละ สร้างเตาอบแหง้ โครงงาน เตาอบ ประมาณ 40-50 องศา ปลา มีปรมิ าณ พลังงาน 2. รวบรวม เซลเซยี ส เตาอบแหง้ มากเกนิ ความ แสงอาทติ ย์ ขอ้ มลู ท่ี พลงั งานแสง อาทิตย์ใช้ ตอ้ งการผบู้ รโิ ภค เก่ยี วขอ้ ง อบอาหารได้ ผลิตภัณฑท์ ไ่ี ด้มี ในบางฤดู หลกั การพา คุณภาพดกี วา่ การ ตากแดดธรรมดา กระบวนการ ความร้อนและ ซึง่ ส่งิ ประดิษฐท์ ่ี สร้างข้ึนมามีขอ้ ดี ถนอมอาหาร การแผ่รงั สี คือ มีตน้ ทนุ ตำ�่ สามารถใชง้ าน จากการตาก ความรอ้ น ไดน้ าน และ ยดื หยุน่ ตอ่ การ แดดธรรมดา หลักการและ ใช้งาน เพราะ สามารถใชก้ ับ หากมฝี นตก วธิ ีการสรา้ ง ผลติ ภณั ฑ์ ผลติ ภณั ฑ์ทตี่ าก เตาอบแหง้ แดดนั่นอาจเกิด วสั ดุ และอปุ กรณ์ การข้ึนราได้ ในการสรา้ ง สร้างเตาอบแห้ง เตาอบแห้ง เพอ่ื อบแห้ง พลงั งาน อาหารต่าง ๆ แสงอาทิตย์ โดยใช้ประโยชน์ การเพ่มิ จากพลงั งาน ประสทิ ธิภาพ แสงอาทิตย์ เตาอบแห้ง เปน็ เครือ่ งอบ พลังงานแสง แหง้ ท่ีปราศจาก อาทติ ย์ สารพิษและ ประหยัดไฟฟา้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 2 89 โครงงานกับการแก้ปัญหา โครงงาน ปัญหา/ความ จดุ ประสงค์ วธิ ดี �ำ เนนิ การ ลกั ษณะ ผลการด�ำ เนนิ งาน พืชย่อยโฟม ตอ้ งการ ของโครงงาน โครงงาน 3. วางแผนและ ทางการเกษตร ปฏิบัตติ าม ไดห้ ลายชนดิ แผนงาน 4. ออกแบบและ สร้างเตาอบ แห้งพลงั งาน แสงอาทิตย์ 5. ทดสอบและ ปรบั ปรงุ ชน้ิ งาน 6. นำ�เสนอ ผลงาน ขยะโฟมมี เพื่อทดสอบ 1. กำ�หนด ท�ำ การทดลอง เปลอื กพชื ตระกลู ปรมิ าณมากขน้ึ อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง คณุ สมบัติ ขอบเขตใน สม้ ทง้ั 4 ชนดิ คอื การยอ่ ยสลาย ของโฟมใชเ้ วลา ประสทิ ธิภาพ การศกึ ษา สม้ สม้ โอ มะกรดู นานถงึ 400 ปี การเผาท�ำ ลาย ในการละลาย 2. รวบรวม มะนาว พบวา่ ใน โฟมจะกอ่ ให้ เกดิ มลพษิ รวม โฟมพอลิสไตรีน ขอ้ มลู พชื การกลน่ั ดว้ ยไอน�ำ้ ทง้ั สาร CFC จากโฟมกจ็ ะ โดยสารสกัด ตระกลู ส้ม เปลอื กมะกรดู ให้ ลอยขน้ึ ไปยงั ชน้ั บรรยากาศ จากเปลือก ที่เปลอื ก น�ำ้ มนั หอมระเหย ท�ำ ลายชน้ั โอโซน เปน็ สาเหตขุ อง พืชตระกลู ส้ม มนี ำ้�มันที่ม ี มากทส่ี ดุ รองลงมา ภาวะโลกรอ้ น ท่หี าได้งา่ ยใน คุณสมบัติ คอื เปลอื กสม้ โอ ประเทศไทย ละลายโฟม เปลอื กสม้ เขยี วหวาน ได้แก่ สม้ เขยี ว พอลสิ ไตรนี ได้ และเปลอื กมะนาว หวาน มะนาว 3. ก�ำ หนดตวั แปร มะกรดู และ ในการ ศึกษา สม้ โอ และตัง้ สมมติฐาน 4. วางแผนและ ปฏบิ ตั ติ ามแผน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

90 แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ัญหา โครงงาน ปัญหา/ความ จุดประสงค์ วธิ ดี �ำ เนนิ การ ลกั ษณะ ผลการด�ำ เนนิ งาน ตอ้ งการ ของโครงงาน โครงงาน แตก่ ารสกดั ดว้ ย การรไี ซเคลิ โฟม ศกึ ษาวธิ ที เ่ี หมาะ เฮกเซน พบวา่ ยงั มกี ารด�ำ เนนิ สมในการสกดั เปลอื กสม้ โอให้ การนอ้ ยและมี น�ำ้ มนั หอม น�ำ้ มนั หอมระเหย ตน้ ทนุ ในการ ระเหยทม่ี สี ว่ น มากทส่ี ดุ รองลงมา ด�ำ เนนิ การสงู ประกอบของ คอื เปลอื กมะนาว ลโิ มนนี จาก เปลอื กมะกรดู และ เปลอื กพชื เปลอื กสม้ ตามล�ำ ดบั ตระกลู สม้ เมอ่ื น�ำ น�ำ้ มนั หอม เปรยี บเทยี บ ระเหยทไ่ี ดจ้ ากการ ประสทิ ธภิ าพ สกดั ดว้ ยไอน�ำ้ ไป การรไี ซเคลิ ละลายโฟมพบวา่ ขยะโฟม น�ำ้ มนั หอมระเหย ดว้ ยน�ำ้ มนั หอม จากเปลอื กสม้ เขยี ว ระเหยทไ่ี ด้ หวาน และสม้ โอ จากเปลอื กพชื สามารถละลายโฟม ตระกลู สม้ กบั ไดม้ ากกวา่ เปลอื ก ตวั ท�ำ ละลาย มะนาว และมะกรดู อนิ ทรยี ์ 3 ชนดิ และสามารถละลาย ไดแ้ ก่ โทลอู นี โฟมไดใ้ กลเ้ คยี ง อะซโี ตน และ กบั โทลอู นี ซง่ึ เปน็ ไดคลอโรมเี ทน ตวั ท�ำ ละลายทด่ี ี ส�ำ หรบั พอลสิ ไตรนี 5. ทดลองและ น�ำ้ มนั หอมระเหย ทไ่ี ดจ้ ากเปลอื ก สรปุ ผล พชื ตระกลู สม้ ซง่ึ เปน็ ของเหลอื ใช้ 6. น�ำ เสนอ สามารถน�ำ้ มาใช้ ในการรไี ซเคลิ ผลงาน โฟมไดอ้ ยา่ งมี ประสทิ ธภิ าพ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 2 91 โครงงานกบั การแก้ปญั หา กจิ กรรม 2.2 การตดั สนิ ใจเลือกปัญหาจากสถานการณท์ ่สี นใจ เพ่ือพฒั นาโครงงาน ใหน้ ักเรียนส�ำ รวจสถานการณ์ที่สนใจ ระบปุ ัญหา และตดั สนิ ใจเลอื กปญั หาทน่ี กั เรยี นสนใจ ในการพฒั นาโครงงาน แนวค�ำ ตอบ ผสู้ อนอาจใชผ้ ลงานผเู้ รยี นหรอื ใชก้ รณศี กึ ษา โครงงานเกา้ อช้ี ว่ ยพยงุ ประกอบการอธบิ าย สถานการณ์ทส่ี นใจ ตวั อยา่ งสถานการณ์ ในปัจจุบันประเทศไทยมีแนวโน้มจำ�นวนประชากรผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเน่ือง เน่ืองจาก การเปลี่ยนแปลงในหลายด้าน รวมท้ังความก้าวหน้าด้านการแพทย์ ส่งผลให้ประชากรมีอายุ ยนื ยาวขนึ้ จงึ ท�ำ ใหป้ ระเทศไทยกา้ วเขา้ สสู่ งั คมผสู้ งู อายุ (aging society) เมอื่ ผสู้ งู อายมุ อี ายทุ ม่ี ากขน้ึ จึงเกิดการเปล่ียนแปลงของสภาพร่างกายที่เส่ือมลง และมักมีปัญหาสุขภาพหลายด้านตามมา เช่น ปัญหาการทรงตัวหรือการเคล่ือนไหวร่างกายที่ยากลำ�บากขึ้น ปัญหาในเรื่องความจำ� ซ่ึงอาจทำ�ให้ ลืมรับประทานยา ความต้านทานต่อโรคลดลง การสูญเสียการได้ยิน สายตาที่พร่ามัว การกลั้นการ ขับถ่ายไม่อยู่ ปัญหาสุขภาพดังกล่าวส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำ�วัน โดยส่งผลกระทบต่อจิตใจของ ผู้สูงอายุ ท�ำ ใหเ้ กิดความวิตกกังวล สูญเสียความมนั่ ใจในตนเอง จนอาจเกิดภาวะซมึ เศรา้ และแยกตวั จากสงั คม ความเสอื่ มดา้ นสขุ ภาพจงึ ท�ำ ใหผ้ สู้ งู อายไุ มส่ ามารถท�ำ งานได้ จงึ ตอ้ งพงึ่ พาผอู้ น่ื และตอ้ งการ ผูด้ แู ล ประกอบกับสภาพสงั คมปัจจุบนั ทีน่ ิยมเปน็ ครอบครวั เดยี วมากยง่ิ ขึ้น ทำ�ใหผ้ สู้ ูงอายมุ แี นวโน้ม อย่คู นเดียวหรอื ต้องพ่ึงพาตนเองมากข้นึ การระบุปญั หาภายใตส้ ถานการณ์ทส่ี นใจ ตวั อย่างการระบปุ ัญหา ปญั หาดา้ นสุขภาพ ปญั หาการทรงตวั หรอื การเคล่อื นไหวรา่ งกายทยี่ ากล�ำ บากข้นึ ปัญหาในเรื่องความจำ� ความต้านทานต่อโรคลดลง การสญู เสียการได้ยิน สายตาพร่ามัว การกลน้ั การขับถา่ ยไม่อยู่ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

92 แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแก้ปญั หา ปญั หาดา้ นจติ ใจ ความวิตกกงั วล การสญู เสียความมน่ั ใจในตนเอง ภาวะซึมเศร้าแยกตัวจากสังคม ปญั หาดา้ นสงั คม ไม่มรี ายได้ ตอ้ งการผูด้ ูแล จำ�เปน็ ต้องอยูค่ นเดียว และต้องพงี่ พาตนเอง ผังก้างปลาแสดงความเชื่อมโยงปัญหาของผ้สู งู อายุ ดา นรา งกาย การกลั้นการขบั ถายไมอยู ปญ หา ของ ปัญหาการไดย ิน ปญั หาการมองเหน็ ผูสงู อายุ ความดันโลหติ สงู เบาหวาน การสญู เสียการทรงตวั ปญั หาโรคประจําตวั โรคหลอดเลือด ความวิตกกังวล ภาวะซึมเศรา ขาดรายได ดานจติ ใจ การนอนไมหลบั ขาดผูดแู ล ดา นสังคม เมอื่ พจิ ารณาจะเหน็ วา่ ปญั หาดา้ นรา่ งกายทเี่ สอื่ มลงของผสู้ งู อายุ สง่ ผลใหเ้ กดิ ปญั หาดา้ นจติ ใจ และปัญหาด้านสังคมตามมา ดังน้ันการแก้ไขปัญหาด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ หรือการลดข้อจำ�กัด ในการใช้ชีวติ ของผู้สงู อายุทเ่ี กิดจากปัญหาด้านสขุ ภาพ จงึ อาจลดปญั หาอ่นื ๆ ตามมาได้ จากปญั หาดา้ นสขุ ภาพของผสู้ งู อายุ ปญั หาหนง่ึ ทส่ี ง่ ผลกระทบตอ่ การใชช้ วี ติ ของผสุ้ งู อายุ คอื ปัญหาการสูญเสียการทรงตัว เม่ือผู้สูงอายุมีอายุมากข้ึนร่างกายเกิดการเส่ือมโทรมลงจากกระบวน การชราภาพ การคดิ การเคลอ่ื นไหวรา่ งกายชา้ ลง รวมทงั้ โรคขอ้ เสอ่ื มในผสู้ งู อายุ ท�ำ ใหผ้ สู้ งู อายทุ รงตวั ไมด่ ี เสยี หลกั ไดง้ า่ ย ลกุ นงั่ ล�ำ บาก เมอ่ื เดนิ ไปในพน้ื ทต่ี า่ งระดบั หรอื พน้ื ทท่ี ล่ี นื่ ท�ำ ใหเ้ กดิ อบุ ตั เิ หตุ หรอื ล่ืนล้มได้ง่าย ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายแก่ผู้สูงอายุ ซ่ึงส่งผลให้การใช้ชีวิตได้ลำ�บาก เช่น การลุกขึ้นยืน จากเก้าอี้ การเดนิ การข้ึนลงบันได สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรทู้ ่ี 2 93 โครงงานกับการแกป้ ญั หา ปัญหาที่เลอื กเปน็ หัวขอ้ ของโครงงาน ปัญหาการลุกขึน้ ยนื จากเก้าอ้ีของผู้สูงอายุ เหตผุ ลในการเลือกปัญหา การที่ผู้สูงอายุต้องลุกข้ึนยืนจากเก้าอ้ี มักจะมีอาการปวดข้อเข่าร่วมด้วยอย่างหลีกเล่ียงไม่ได้ ผู้สูงอายุบางรายมีอาการข้อเข่าเส่ือมโดยข้อจะมีการปวดและอักเสบเมื่อมีการเคล่ือนไหว ซ่ึงทำ�ให้ เส่ียงต่อการหกล้ม เนื่องจากการเปลี่ยนท่าดังกล่าวต้องใช้แรงอย่างมากโดยเฉพาะอย่างย่ิง แรงของ กล้ามเนื้อขา ดังนั้นจึงเป็นอุปสรรคสำ�คัญท่ีทำ�ให้ผู้สูงอายุกลัวการหกล้มและไม่สามารถดำ�เนินชีวิต อย่างอิสระได้ จึงเป็นปัญหาท่ีควรนำ�มาแก้ไขเพื่อเพ่ิมศักยภาพในการดำ�เนินชีวิตของผู้สูงอายุและ ลดภาระจากผู้ดูแล กจิ กรรม 2.3 การก�ำ หนดกรอบแนวคิดและขอบเขต ของปญั หาในการท�ำ โครงงาน ให้นักเรียนวิเคราะห์รายละเอียดของปัญหาท่ีได้เลือกไว้ในกิจกรรมที่ 2.2 โดยอาจใช้ การต้ังคำ�ถาม 5W1H หรือการวิเคราะห์ด้วยผังก้างปลา เพ่ือกำ�หนดขอบเขตของปัญหาให้มี ความชัดเจน ในการทำ�โครงงาน แนวค�ำ ตอบ ปญั หาทส่ี นใจ ปัญหาการลุกข้นึ ยืนจากเกา้ อี้ของผสู้ ูงอายุ การวเิ คราะห์รายละเอียดของปัญหา จากตัวอย่างปัญหาการลุกข้ึนยืนจากเก้าอี้ของผู้สูงอายุหากนำ�มาวิเคราะห์ด้วยการตั้งคำ�ถาม 5W1H ตวั อย่างคำ�ตอบที่เปน็ ไปได้ สามารถแสดงได้ดังตารางข้างลา่ ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

94 แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกับการแก้ปญั หา คำ�ถาม 5W 1H ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ ปัญหาหรอื ความต้องการเกดิ ขนึ้ กับใคร ผสู้ งู อายุที่ประสบปัญหาการลกุ ขนึ้ ยืนจากเก้าอี้ (Who) หรอื ผู้สูงอายทุ ี่มอี าการปวดขอ้ เขา่ ขณะลุก-น่งั ปัญหาหรอื ความตอ้ งการนี้เกิดขน้ึ ทีไ่ หน บา้ นหรอื สถานทที่ ี่มีผูส้ งู อายอุ าศัยอยู่ (Where) ปญั หาหรอื ความต้องการเกดิ ขนึ้ เมื่อใด เมอื่ ผสู้ ูงอายุตอ้ งการลุกขึน้ ยนื จากเกา้ อดี้ ้วย (When) ตนเอง ปญั หาหรือความตอ้ งการคอื อะไร ผสู้ งู อายมุ ปี ัญหาในการลุกขึ้นยืนจากเกา้ อี้ ผ้สู งู (What) อายเุ คลื่อนไหวไดช้ ้าลง เคลอ่ื นไหวร่างกายไม่ สมั พนั ธ์กนั ท�ำ ใหเ้ สยี การทรงตัวไดง้ ่าย ทำ�ไมจงึ เกดิ ปัญหาหรือความต้องการ ผ้สู ูงอายุเสียการทรงตัว เม่อื ลุกขน้ึ ยนื จากเกา้ อ้ี (Why) จากกระบวนการชราภาพ การแก้ปญั หาหรอื ความตอ้ งการน้จี ะท�ำ ตอ้ งการช่วยใหผ้ ู้สูงอายุท่มี ีปญั หาการลุกขึ้น อย่างไร (How) ยืนจากเก้าอ้ดี ว้ ยตนเองได้สะดวกขน้ึ และ ปลอดภัยในกรณีทไ่ี มม่ ผี ้ดู แู ล กรอบแนวคดิ และขอบเขตของปญั หา ต้องการวิธีการหรือแนวทางท่ีช่วยให้ผู้สูงอายุลุกข้ึนยืนจากเก้าอ้ีโดยไม่ต้องมีผู้ช่วย มีความ สะดวกสบาย และปลอดภยั ในการใชง้ าน ซง่ึ อาจมองประเด็น ในเรื่องความสะดวกสบาย คือ ช่วยผ่อนแรงในการลุกข้ึนยืน และมีความสะดวก ในการเคลื่อนยา้ ย ในเร่ืองความปลอดภัยในการใช้งาน คือ ไม่เกิดอันตรายหรือส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บ จากการใชง้ าน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 2 95 โครงงานกบั การแก้ปัญหา กิจกรรม 2.4 การรวบรวมขอ้ มลู ท่ีเก่ยี วข้องกบั โครงงาน ใหน้ กั เรยี นก�ำ หนดหวั ขอ้ ในการสบื คน้ ขอ้ มลู ทสี่ อดคลอ้ งกบั ปญั หา ตอ่ จากนน้ั สบื คน้ สรปุ และ น�ำ เสนอขอ้ มูลโดยเลือกใช้รูปแบบผงั กราฟกิ ทีเ่ หมาะสม และมีรายละเอียดทชี่ ดั เจน แนวคำ�ตอบ จากกจิ กรรม 2.3 ซึง่ ไดก้ ำ�หนดขอบเขตของปญั หา คือ ตอ้ งการวิธกี ารหรอื แนวทางท่ีช่วยให้ ผู้สูงอายุลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้โดยไม่ต้องมีผู้ช่วย มีความสะดวกสบาย และปลอดภัยในการใช้งาน จึงก�ำ หนดการรวบรวมข้อมูลทีเ่ กย่ี วขอ้ งกบั โครงงาน ดังนี้ ประเด็นในการสืบคน้ ข้อมูล ลกั ษณะทางกายภาพของผสู้ ูงอายุ ลักษณะของเกา้ อี้ ผลกระทบของปญั หาทเ่ี กิดขนึ้ กบั ผูส้ งู อายุ วธิ กี ารช่วยพยงุ ตวั ผ้สู ูงอายใุ นสถานการณต์ า่ ง ๆ การสรปุ ขอ้ มลู ท่สี บื ค้น ตัวอย่างแผนท่ีความคิดแสดงความเชื่อมโยงของข้อมูลผู้สูงอายุเสียการทรงตัวเมื่อลุกข้ึนยืน จากเก้าอ้ี ข�อมูลขนาดสดั สว� นร�างกาย ผลกระทบ เกิดอบุ ัติเหตแุ ละบาดเจ็บ ลกั ษณะการน่งั และลุกขนึ้ ยนื ผูส� งู อายุไม�สามารถช�วยเหลอื ตนเองได� ความมัน่ ใจในตนเองลดลง ขอ� มูลด�านการยศาสตร�ของผ�ใู ช� มีภาวะโรคซึมเศร�า ตอ� งมผี อู� น่ื ดแู ล ลกั ษณะทางกายภาพ ผู�สงู อายุเสียการทรงตัว ลักษณะของเกา� อี้ ของผู�สงู อายุ เม่ือลุกขน้ึ ยนื จากเก�าอี้ สาเหตทุ ี่ทำให�เกดิ การเสียการทรงตัว วธิ ีการช�วยพยุงตัว ขนาดรปู ร�างและ ลกั ษณะพน้ื ฐาน โรคขอ� เส่อื ม การใชอ� ุปกรณ�ชว� ยพยงุ ตวั จากโถสุขภัณฑ� รปู แบบเกา� อ้ีทมี่ ีหน�าท่ี กลา� มเนื้ออ�อนแรง การใช�อปุ กรณช� ว� ยลกุ ขึ้นยืนจากเกา� อ้ี ใชส� อยต�าง ๆ รา� งกายเคล่ือนไหวช�า การใช�ราวจับยึดช�วยยืน วัสดทุ ่ีนำมาใชท� ำเกา� อี้ รา� งกายเคลอ่ื นไหวไม�สัมพนั ธ�กนั การใช�ไม�เท�าคำ้ ยัน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

96 แผนการจดั การเรยี นรูท้ ่ี 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแกป้ ัญหา จากประเด็นที่ไปสืบค้นมาพบวิธีการช่วยพยุงตัวผุ้สูงอายุในสถานการณ์ต่าง ๆ เช่น การใช้ อุปกรณ์ช่วยพยุงตัวจากโถสุขภัณฑ์ การใช้อุปกรณ์ช่วยลุกข้ึนยืนจากเก้าอ้ี การใช้ราวจับยึดช่วยยืน การใช้ไม้เท้าคำ้�ยัน จึงนำ�วิธีการเหล่าน้ีมาเปรียบเทียบโดยใช้ตารางวิเคราะห์ โดยกำ�หนดประเด็น ในการประเมินที่สอดคล้องกับกรอบหรือขอบเขตในการแก้ปัญหา ประเด็นแรก คือ ความสะดวก สบายในการใช้งาน ซึ่งพจิ ารณาในเร่อื งการช่วยผ่อนแรงผู้ใช้ และอปุ กรณ์สามารถเคล่ือนย้ายได้ง่าย ประเดน็ ทส่ี อง คอื ความปลอดภัยในการใช้งาน คอื ผใู้ ช้ไมเ่ กิดอันตรายจากการใช้งาน และประเดน็ สุดท้าย คอื การช่วยพยงุ ตัวใหล้ กุ ขน้ึ ยนื และลักษณะการใช้งาน ตัวอยา่ งตารางวิเคราะหว์ ิธกี ารช่วยพยงุ ตวั ประเดน็ ในการประเมนิ แนวทางการแก้ปัญหา ความสะดวกสบายในการ ความปลอดภยั การชว่ ยพยงุ ตวั ใหล้ กุ ขน้ึ ยนื ใชง้ าน ในการใชง้ าน 1. อปุ กรณ์ช่วยพยงุ ตัว การชว่ ยพยงุ ตวั การใชง้ าน จากโถสขุ ภัณฑ์ ชว่ ยผอ่ น สามารถ  ใหล้ กุ ขน้ึ ยนื แรงผใู้ ช้ เคลอ่ื นยา้ ย มีการผ่อนแรง  เม่ือออกแรงกด ท่วี างแขนให้เคล่อื น  ไปขา้ งหน้า 2. อุปกรณช์ ่วยลุกขน้ึ ยืน ต้องใชแ้ รงแขนและ จากเก้าอี้ มอื ในการพยุงตัวให้   ลกุ ขึ้นยืน  3. ราวจบั ยึดชว่ ยยนื ต้องใช้แรงแขนและ   มอื ในการพยุงตวั ให้ ลกุ ข้นึ ยนื  สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรูท้ ี่ 2 97 โครงงานกับการแกป้ ัญหา ประเดน็ ในการประเมนิ แนวทางการแกป้ ัญหา ความสะดวกสบายในการ ความปลอดภยั การชว่ ยพยงุ ตวั ใหล้ กุ ขน้ึ ยนื 4. ไมเ้ ท้าค�้ำ ยัน ใชง้ าน ในการใชง้ าน การชว่ ยพยงุ ตวั การใชง้ าน ชว่ ยผอ่ น สามารถ  ใหล้ กุ ขน้ึ ยนื แรงผใู้ ช้ เคลอ่ื นยา้ ย ต้องใชแ้ รงแขนและ  มือในการพยงุ ตัวให้ ลุกข้ึนยืน  ผลจากการพจิ ารณาดงั ตัวอยา่ งตารางวเิ คราะห์พบวา่ แนวทางการแก้ปัญหาที่ 1 อุปกรณ์ช่วยพยุงตัวจากโถสุขภัณฑ์มีแนวทางการแก้ปัญหา ท่สี อดคลอ้ งกับประเดน็ การประเมินทกุ ขอ้ แนวทางการแกป้ ญั หาท่ี 2 อปุ กรณช์ ว่ ยลกุ ขน้ึ ยนื จากเกา้ อ้ี มแี นวทางทส่ี อดคลอ้ งกบั ประเดน็ การประเมินยกเว้นในเรื่องการช่วยผ่อนแรงผู้ใช้งาน เนื่องจากต้องใช้แรงแขนและมือในการพยุง ตัวให้ลกุ ขึน้ ยืน แนวทางการแก้ปัญหาท่ี 3 ราวจับยึดช่วยยืน จากการพิจารณาตามประเด็นการประเมิน พบว่ายังขาดในเร่ืองความสะดวกสบายในการใช้งาน คือ การช่วยผ่อนแรงผู้ใช้ และการเคลื่อนย้าย อปุ กรณ์ เน่ืองจากเป็นอุปกรณท่ีมกั ติดตั้งไว้ใช้งานเฉพาะท่ี แนวทางการแกป้ ญั หาท่ี 4 ไมเ้ ทา้ ค�ำ้ ยนั พบวา่ ยงั ขาดในเรอ่ื งความสะดวกสบายในการใชง้ าน ทชี่ ว่ ยผอ่ นแรงผใู้ ช้ และความปลอดภยั ในการใชง้ านซง่ึ อาจพบปญั หาในผสู้ งู อายทุ มี่ ปี ญั หาการทรงตวั คอ่ นข้างมาก หรอื ผู้ทีม่ นี ้�ำ หนกั ตวั มาก ๆ สรปุ แนวทางทเี่ ลอื กเพือ่ ใชใ้ นการแก้ปญั หา จากการเปรียบเทียบแนวทางการช่วยพยุงตัวผู้สุงอายุ พบว่าการใช้อุปกรณ์ช่วยพยุงตัวจาก โถสุขภัณฑ์ มีแนวทางของการช่วยพยุงตัวให้ลุกขึ้นยืนจากท่าน่ังสอดคล้องกับประเด็นการประเมิน มากท่ีสุด ทงั้ ในเร่อื ง ความสะดวกสบายในการใช้งาน ความปลอดภัยในการใช้งาน และการชว่ ยพยงุ ตัวให้ลุกขึ้นยืน จึงนำ�แนวทางดังกล่าวมาพัฒนาวิธีการท่ีช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถลุกข้ึนยืนจากเก้าอ้ี ด้วยตนเองไดอ้ ยา่ งสะดวกและปลอดภยั สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

98 แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 2 คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี โครงงานกบั การแก้ปัญหา กจิ กรรม 2.5 การออกแบบวธิ กี ารแกป้ ญั หา ให้นักเรียนนำ�ข้อมูลที่รวบรวมได้จากกิจกรรม 2.4 มาพัฒนาทางเลือกในการแก้ปัญหา อย่างน้อย 3 แนวทาง และตัดสินใจเลือกโดยใช้ตารางประเมิน กำ�หนดเงื่อนไขในการพิจารณา ที่เหมาะสม และถ่ายทอดความคิดของแนวทางการแก้ปัญหาเป็นผังกราฟิก ภาพร่าง 3 มิติ หรือ ภาพฉาย เพ่ือส่ือสารใหผ้ ู้อืน่ เขา้ ใจ แนวคำ�ตอบ ขอ้ มูลทีเ่ กี่ยวกบั การออกแบบ ตัวอย่างประเด็นที่เกี่ยวข้องต่อการออกแบบและพัฒนาวิธีการแก้ปัญหา เม่ือคำ�นึงผู้สูงอายุ สภาพแวดล้อมท่เี กีย่ วข้องกับปญั หาคือเก้าอี้ และการใช้งาน 1. ขนาดสัดส่วนรา่ งกาย และน้ำ�หนักของผู้สงู อายุ 2. ลักษณะการลกุ ขน้ึ ยืนจากทา่ นง่ั บนเก้าอ้ีของผสู้ ูงอายุ 3. องค์ประกอบพืน้ ฐานของเก้าอี้ 4. กลไกการท�ำ งานที่ชว่ ยให้ผูส้ ูงอายุไมอ่ อกแรงมาก เมอื่ ลกุ ขนึ้ ยืนจากเกา้ อ้ี ขนาดสัดสว่ นรา่ งกายและน�ำ้ หนกั ของผูส้ ูงอายุ ผู้สูงอายุมีปัญหาในเร่ืองการทรงตัว เน่ืองจากร่างกายเกิดการเสื่อมโทรมจากกระบวนการ ชราภาพ และโรคข้อเส่ือม ซงึ่ ท�ำ ใหก้ ารด�ำ เนินชีวติ ประจำ�วนั ไมส่ ะดวก จากปญั หาดงั กลา่ ว ผ้สู งู อายุ จงึ อาจนง่ั บนเกา้ อีเ้ ป็นระยะเวลานาน หรอื เกือบตลอดทงั้ วัน เพื่อท�ำ กจิ กรรมตา่ ง ๆ เชน่ รบั ประทาน อาหาร นงั่ เลน่ ท�ำ งานอดเิ รก หรอื ออกก�ำ ลงั กาย ดงั นนั้ ถา้ เกา้ อไ้ี มเ่ หมาะสมกบั ผสู้ งู อายุ กจ็ ะกอ่ ใหเ้ กดิ ความไม่สะดวกสบาย ดังน้ันเก้าอ้ีจึงต้องออกแบบให้เหมาะสมกับผู้ใช้ ซึ่งเน้นที่ความสะดวกสบาย ลักษณะการน่ัง ท่ีสัมพันธ์กับสัดส่วนร่างกายของผู้ใช้ ในการออกแบบเก้าอี้สำ�หรับผู้สูงอายุ มีความจำ�เป็นต้องออกแบบโดยคำ�นึงถึงจุดสัมผัสที่รองรับสรีระของผู้สูงอายุที่อาจแตกต่าง จากคนปกตทิ วั่ ไป โดยน�ำ ขอ้ มลู มาออกแบบและก�ำ หนดขนาด และสดั สว่ นขององคป์ ระกอบของเกา้ อ้ี ไดอ้ ยา่ งพอเหมาะกบั รา่ งกายหรอื อวยั วะของผใู้ ช้ เมอ่ื นงั่ จงึ เกดิ ความสะดวกสบาย ไมเ่ กดิ อาการเมอื่ ย หรอื เกดิ อาการล้าในขณะทีใ่ ชง้ านไปนาน ๆ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรูท้ ่ี 2 99 โครงงานกับการแก้ปัญหา รูปแสดงขนาดและสัดส่วนของเก้าอท้ี ีส่ มั พนั ธก์ ับขนาดของร่างกายผูใ้ ชง้ าน ลักษณะการลุกขึ้นยืนจากท่านัง่ บนเก้าอ้ขี องผู้สงู อายุ การลุกขึ้นจากท่านั่งบนเก้าอ้ี จุดศูนย์รวมมวลของร่างกายจะมีการเคล่ือนไหวไปในด้านหน้า (forward) และเคล่ือนขึ้นด้านบน (upward) ไปอยู่ในตำ�แหน่งท่ีสูงขึ้น ซึ่งการเปล่ียนท่าดังกล่าว ตอ้ งใชแ้ รงอยา่ งมากโดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ แรงของกลา้ มเนอื้ ขา ดงั นน้ั ผสู้ งู อายทุ ม่ี ปี ญั หาเรอ่ื งการทรงตวั หรอื มอี าการปวดขอ้ เขา่ จึงเส่ยี งต่อการหกลม้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 2 100 โครงงานกับการแก้ปัญหา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี องคป์ ระกอบพนื้ ฐานของเก้าอ้ี จากการวิเคราะห์องค์ประกอบพืน้ ฐานของเกา้ อ้ีโดยท่วั ไปทจ่ี �ำ เปน็ ต่อการใช้งาน จะประกอบ ไปดว้ ย แผน่ รองนง่ั ขาเกา้ อ้ี พนกั พงิ และทค่ี �ำ้ ยนั ขาเกา้ อ้ี อาจมที ร่ี องแขนเพอ่ื ชว่ ยพยงุ ในการลกุ ขน้ึ ยนื เก้าอี้เป็นผลิตภัณฑ์ที่ผู้ใช้ต้องใช้อวัยวะร่างกายสัมผัสเป็นเวลานาน เม่ือคำ�นึงถึงขนาดสัดส่วนของ ผใู้ ช้ จงึ ควรออกแบบใหส้ ามารถนง่ั ไดเ้ ตม็ กน้ และมคี วามสงู ทพ่ี อเหมาะกบั การนง่ั ตวั ตรง หรอื มขี นาด ความสูงเท่ากับเข่าของผใู้ ช้ ส�ำ หรับผู้สงู อายุ คือ ประมาณ 40-45 เซนติเมตร ดังนั้นในขณะนัง่ จึงมี การงอเขา่ ทง้ั สองข้างในลกั ษณะการต้ังฉาก และเท้าวางราบกบั พน้ื พนกั พงิ แผ่นรองนงั่ ขาเกา้ อ้ี ท่ีคำ้�ยันขาเก้าอี้ องค์ประกอบพน้ื ฐานของเก้าอ้ีทัว่ ไปจากการวเิ คราะห์ดว้ ย function analysis diagram สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 2 101 โครงงานกบั การแก้ปญั หา กลไกการท�ำ งานท่ชี ว่ ยให้ผ้สู ูงอายุไม่ออกแรงมาก เม่อื ลกุ ขน้ึ ยนื จากเกา้ อี้ เมื่อพิจารณาถึงวิธีการในการช่วยพยุงตัวที่เลือกมาของอุปกรณ์ช่วยพยุงตัวของโถสุขภัณฑ์ จะเกยี่ วขอ้ งกบั กลไกการท�ำ งาน คอื เมอ่ื ออกแรงกดทว่ี างแขน เบาะรองนงั่ จะปรบั ระดบั ความเอยี งขนึ้ เพื่อดนั ตวั ผู้ใช้ใหโ้ น้มตวั มาด้านหน้า เพอ่ื ช่วยผอ่ นแรงในการลกุ ข้ึนยืน ซึ่งสอดคล้องกับลกั ษณะการ ลุกขน้ึ ยืน จึงชว่ ยลดขอ้ จำ�กัดของผู้สงู อายใุ นเร่อื งการทรงตวั และการออกแรงในลกุ ข้นึ ยนื การออกแบบวิธกี ารแก้ปัญหา ตวั อย่างการออกแบบวิธกี ารแกป้ ัญหา เกา้ อ้ีทมี่ ีกลไกใน การช่วยพยงุ ตัว ให้ลกุ ข้ึนยนื จากข้อจำ�กัดของผู้สูงอายุที่มีปัญหาในเร่ืองการทรงตัว หรือโรคข้อเข่าเส่ือม ทำ�ให้เกิด ความยากล�ำ บากในการลุกขึน้ จากเกา้ อ้ี จนอาจต้องนงั่ บนเกา้ อเี้ พอ่ื กจิ กรรมต่าง ๆ ในชีวติ ประจำ�วัน เป็นเวลาชวั่ คราว หรอื เปน็ เวลานาน ตัวอย่างแนวคดิ หน่งึ ในการแกป้ ญั หาจงึ ออกแบบเกา้ อท้ี ่มี ขี นาด เหมาะสมกบั ขนาดรา่ งกายของผสู้ งู อายุ และมกี ลไกในการชว่ ยพยงุ ตวั ใหล้ กุ ขนึ้ ยนื เพอื่ ปอ้ งกนั อบุ ตั เิ หตุ และช่วยให้ผู้สงู อายชุ ่วยเหลอื ตนเองได้มากขึน้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 2 102 โครงงานกับการแกป้ ญั หา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แนวคดิ ในการออกแบบเกา้ อี้ชว่ ยพยงุ เก้าอม้ี ขี นาดเหมาะสมกับรา่ งกายผูใ้ ช้ กลไกการท�ำ งานชว่ ยให้ผสู้ งู อายมุ ีมมุ ในการโน้มตัวเพอื่ ลุกขนึ้ ยนื เหมาะสม มคี วามปลอดภัย และลดข้อจำ�กดั ในการใช้งาน รูปรา่ งของเกา้ อี้และวสั ดุที่เลือกใชม้ ีความแข็งแรง เคล่ือนยา้ ยสะดวก สอดคลอ้ งกบั สถานทใ่ี นการใช้ชวี ติ ประจ�ำ วนั สร้างได้ง่าย รวดเร็ว ใช้วัสดทุ ่หี าไดใ้ นทอ้ งถิ่น ใช้งานไดค้ งทน หากเกา้ อ้ชี �ำ รดุ สามารถซ่อมแซมเองได้ง่าย ภาพรา่ งเกา้ อช้ี ่วยพยงุ ที่สอดคล้องกบั แนวคิดในการแกป้ ัญหา แบบที่ 1 แบบท่ี 2 แบบที่ 3 (ท่มี า : กิตติ จรนิ ทร์ทอง และคณะ, 2561) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 2 103 โครงงานกับการแกป้ ญั หา การประเมนิ เพือ่ ตดั สินใจเลือกวธิ ีการแก้ปญั หา ประเดน็ ในการพิจารณา วิธีการ/ทาง ข้อมลู รายละเอียด ขนาด การปรบั ความแขง็ ความ วัสดุท่ี ผลรวม เลือกในการ การออกแบบ เหมาะสม เอียงชว่ ย แรงของ สะดวกใน ใช้สรา้ ง คะแนน แก้ปัญหา กบั ผู้ใช้ โครงสรา้ ง การเคลอื่ น เหมาะสม พยงุ ยา้ ย เกา้ อช้ี ่วยพยงุ โครงสร้างเน้นวสั ด ุ 2 1 3 2 3 11 แบบท่ี 1 จากไม้จรงิ 3 ทน่ี ั่งสามารถ 2 1 3 2 3 12 เกา้ อช้ี ว่ ยพยุง ปรับเอยี งได้ แบบท่ี 2 รูปแบบมาจาก 1 3 2 2 10 เก้าอี้ตัวยู เก้าอช้ี ่วยพยงุ แบบที่ 3 โครงสร้างเน้นวสั ด ุ จากไม้จริง ทน่ี ่งั สามารถ ปรบั เอยี งได้ รปู แบบมาจาก เก้าอโ้ี ซฟา โครงสร้างเน้นวัสด ุ จากเหลก็ ท่นี ัง่ สามารถ ปรบั เอียงได้ รูปแบบมาจาก เกา้ อพี้ ักผ่อน หมายเหตุ : ระดับความเหมาะสม สอดคลอ้ งกับเกณฑใ์ นการแก้ปญั หา 3 หมายถึง ดีมาก 2 หมายถงึ ดี 1 หมายถงึ พอใช้ การตัดสินเลือกวิธีการหรือทางเลือกในการแก้ปัญหา จากตัวอย่างคือเก้าอี้ช่วยพยุงแบบ ตา่ ง ๆ จงึ ก�ำ หนดประเดน็ ในการพจิ ารณาทส่ี อดคลอ้ งกบั แนวคดิ ในการแกป้ ญั หา เชน่ ขนาดเหมาะสม กับผู้ใช้ การปรับเอียงของเก้าอี้เพ่ือช่วยพยุง ความแข็งแรงของโครงสร้างเก้าอ้ี ความสะดวกในการ เคล่ือนย้ายเก้าอ้ี และวัสดุท่ีเลือกใช้ในการสร้างเหมาะสม โดยนำ�ประเด็นเหล่านี้มาพิจารณาเก้าอี้ ช่วยพยุงแต่ละแบบ และให้ค่าคะแนนเพื่อแสดงถึงระดับความเหมาะสม สอดคล้องกับเกณฑ์ในการ แกป้ ัญหา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 2 104 โครงงานกบั การแกป้ ญั หา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี วิธีการ/ทางเลือกในการแก้ปัญหา เก้าอ้ชี ่วยพยุง แบบท่ี 2 เหตุผล มคี ่าผลรวมคะแนนจากการพิจารณามากทส่ี ุด ซงึ่ แสดงถึงแนวคดิ ดงั กลา่ วมีความสอดคลอ้ ง กับการแก้ปัญหา ช่วยให้ผู้สูงอายุลุกขึ้นยืนจากเก้าอ้ีได้สะดวกและปลอดภัยมากที่สุด จึงเลือกมาใช้ ในการแก้ปัญหา ภาพรา่ ง 3 มติ ิ เก้าอ้ชี ่วยพยงุ พนักพิงหลัง ทีว่ างแขน เมือ่ กดท่วี างแขน แผ่นที่นัง่ ในส่วนปลาย สามารถเคล่อื นท่ี จะทำ�ให้แผน่ ทนี่ ง่ั ในแนวเอียงได้ กระดกขึ้น (ท่ีมา : โครงงานเกา้ อ้ีช่วยพยุงผู้สูงอายุ โรงเรยี นยพุ ราชวิทยาลยั , 2561) จากตวั อยา่ งเกา้ อชี้ ว่ ยพยงุ ผสู้ งู อายุ แบบที่ 2 ทไ่ี ดต้ ดั สนิ เลอื กไวเ้ พอ่ื แกป้ ญั หา ผลการประเมนิ พบว่ายังมีความไม่เหมาะสมในเร่ืองการปรับเอียงเพื่อช่วยพยุง จึงนำ�มาออกแบบและปรับปรุงเรื่อง การชว่ ยพยงุ โดยเกา้ อช้ี ว่ ยพยงุ ทอี่ อกแบบมรี ปู แบบของเกา้ อตี้ ามองคป์ ระกอบพนื้ ฐาน มพี นกั พงิ และ ทยี่ ดึ จบั เพอื่ พยงุ ตวั ขนาดของเกา้ อส้ี อดคลอ้ งตามขอ้ มลู ขนาดสดั สว่ นของผใู้ ช้ และมกี ลไกในการชว่ ย พยงุ ตวั ผสู้ งู อายุ คอื เมอ่ื ออกแรงกดเบา ๆ ตรงทวี่ างแขนใหเ้ คลอ่ื นไปขา้ งหนา้ แผน่ ทน่ี งั่ จะปรบั ระดบั ความเอยี ง เพอ่ื ดนั ตวั ผสู้ งู อายใุ หโ้ นม้ ตวั มาขา้ งหนา้ เกดิ การงอเขา่ และดนั ตวั ใหล้ กุ ขนึ้ ยนื ซงึ่ สอดคลอ้ ง กบั ลักษณะการลุกขึ้นยนื ซงึ่ จดุ ศูนยร์ วมมวลของร่างกายจะมกี ารเคลื่อนไหวไปด้านหนา้ และเคลื่อน ขน้ึ ดา้ นบน ไปอยใู่ นต�ำ แหนง่ ทส่ี งู ขนึ้ ดงั นนั้ เกา้ อช้ี ว่ ยพยงุ ตวั จงึ สามารถชว่ ยพยงุ ตวั ผสู้ งู อายใุ หล้ กุ ขนึ้ ยนื ได้งา่ ย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 2 105 โครงงานกับการแก้ปญั หา ภาพฉาย เกา้ อช้ี ว่ ยพยงุ 60 ซม. 42.05 ซม. 100 ซม. 14.98 ซม. 14.98 ซม. 49 ซม. ภาพดา้ นหน้า ภาพดา้ นขา้ ง 42.05 ซม. 54 ซม. ภาพดา้ นบน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 106 โครงงานกบั การแกป้ ัญหา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี กิจกรรม 2.6 การวางแผนและด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา ใหน้ กั เรยี นวางแผนการด�ำ เนนิ งานเพอ่ื แกไ้ ขปญั หา โดยก�ำ หนดล�ำ ดบั ขน้ั ตอนในการพฒั นางาน ระบุถึงเครื่องมือ วัสดุ อุปกรณ์ที่ต้องใช้ รวมท้ังเขียนแผนปฏิบัติงานโดยกำ�หนดเวลาให้เหมาะสม กบั งาน แล้วลงมือปฏบิ ตั ิตามแผนในการทำ�โครงงาน แนวคำ�ตอบ กจิ กรรมและระยะเวลาในการสรา้ งเกา้ อีช้ ว่ ยพยุง การดำ�เนนิ การ เวลาท่ีใช้ ผรู้ บั ผิดชอบ 1. ตรวจสอบความสมบูรณข์ องแบบรา่ ง (สัปดาห)์ วรัญญา พีรพล ศริ ิกลุ ดลพร 1 2. จดั เตรียมวสั ดุท่ใี ชใ้ นการสร้างเกา้ อี้ 1 วรญั ญา 3. ตรวจสอบและเตรยี มอปุ กรณ์ เครอื่ งมอื ที่ใช้ในการสรา้ ง 1 พรี พล 4. เตรียมสถานท่สี �ำ หรบั ปฎิบตั ิงาน 2 ศิริกุล 5. เตรยี ม (ตดั เลอ่ื ย ขัด) ชนิ้ สว่ นเก้าอีต้ ามแบบรา่ ง 2 พรี พล ศิรกิ ลุ ดลพร 6. ประกอบชิน้ สว่ นของเก้าอตี้ ามแบบรา่ ง 1 พรี พล ศริ ิกลุ ดลพร 7. ทดสอบการทำ�งานของเกา้ อ้ี 1 พรี พล ดลพร 8. ปรบั ปรุงแกไ้ ข 1 พรี พล ศิริกลุ 9. ประเมินผลความพึงพอใจของผใู้ ช้ 1 วรญั ญา ดลพร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 2 107 โครงงานกบั การแก้ปัญหา แผนปฏบิ ัตงิ านในการสรา้ งเกา้ อช้ี ่วยพยุง การด�ำ เนนิ การ 1 เวลาทีใ่ ช้(สปั ดาห)์ ผูร้ บั ผิดชอบ 2345 6 1. ตรวจสอบความสมบูรณข์ องแบบรา่ ง วรัญญา พรี พล ศิริกุล ดลพร 2. จัดเตรียมวสั ดทุ ี่ใชใ้ นการสร้างเกา้ อ้ี วรญั ญา 3. ตรวจสอบและเตรยี มอุปกรณ์ เครื่องมือทใี่ ช้ในการสร้าง 4. เตรยี มสถานทสี่ �ำ หรบั ปฎบิ ตั ิงาน พรี พล 5. เตรยี ม (ตัด เลือ่ ย ขัด) ชิน้ ส่วนเก้าอตี้ ามแบบร่าง ศริ กิ ุล พรี พล ศริ กิ ุล 6. ประกอบชิ้นสว่ นของเกา้ อ้ีตามแบบร่าง ดลพร 7. ทดสอบการทำ�งานของเก้าอี้ พีรพล ศิรกิ ุล 8. ปรับปรุงแกไ้ ข ดลพร 9. ประเมินผลความพงึ พอใจของผ้ใู ช้ พรี พล ดลพร พรี พล ศิริกลุ วรญั ญา ดลพร วัสดุท่ใี ชส้ รา้ งเก้าอ้ี ไมส้ กั วัสดุและเครอื่ งมอื ทใ่ี ชใ้ นการสรา้ งช้นิ งาน ประเภทของเครื่องมอื เครอ่ื งมือ เครื่องมอื ส�ำ หรบั วัดขนาด ตลบั เมตร ฉากเหลก็ เครอ่ื งมอื ส�ำ หรับการเจาะ สวา่ นไฟฟา้ เครอ่ื งมอื ส�ำ หรบั การตัด เลื่อยลนั ดา วัสดุและเครื่องมอื ส�ำ หรบั การติดยดึ สกรเู กลยี วปลอ่ ย ไขควง อุปกรณจ์ บั ยดึ ช้นิ งาน ตะปู คอ้ น เครอื่ งมอื ส�ำ หรบั ขดั กระดาษทราย เครอ่ื งขัดกระดาษทราย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 2 108 โครงงานกับการแก้ปญั หา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี กิจกรรม 2.7 การทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแกไ้ ข วธิ ีการแกป้ ัญหาหรอื ชิ้นงาน ให้นักเรียนกำ�หนดเกณฑ์ในการทดสอบช้ินงานหรือวิธีการแก้ปัญหาท่ีสอดคล้องกับขอบเขต ของปญั หา และท�ำ การทดสอบและประเมนิ ผล หากพบขอ้ บกพรอ่ งหรอื จดุ ดอ้ ยใหเ้ สนอแนวทางปรบั ปรงุ แนวค�ำ ตอบ ชิ้นงานเก้าอีช้ ่วยพยงุ ตารางการประเมนิ เกา้ อ้ชี ว่ ยพยุงผู้สูงอายุ ระดับคุณภาพของชิ้นงานหรือวธิ กี ารในการแกป้ ญั หา ประเดน็ ในการประเมนิ มากที่สดุ มาก ปาน นอ้ ย นอ้ ยทสี่ ดุ (5) (4) กลาง (2) (1) เก้าอีม้ ีขนาดเหมาะสมกับรา่ งกายผู้ใช้ (3) กลไกการท�ำ งานของเก้าอี้ช่วยผ่อนแรงในการลกุ ขึ้นยืน เก้าอ้ีชว่ ยให้ผสู้ งู อายุลุกขนึ้ ยืนไดด้ ้วยตนเอง  เกา้ อ้ีมีความปลอดภยั ในการใช้งาน เกา้ อสี้ ามารถเคลือ่ นยา้ ยไดส้ ะดวก  เกา้ อีใ้ ชว้ สั ดหุ าได้ง่ายในการสร้าง เกา้ อม้ี คี วามแขง็ แรง ทนทานต่อการใชง้ าน      สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นร้ทู ี่ 2 109 โครงงานกับการแกป้ ญั หา สรุปผลการทดสอบ ผลการทดสอบเก้าอ้ีช่วยพยุงจากการทดสอบใช้ของผู้สูงอายุ และจากการสังเกตของผู้สร้าง พบว่าสอดคล้องกับประเด็นต่าง ๆ ในการทดสอบ แต่มีค่าคะแนนด้านความปลอดภัยในการใช้งาน นอ้ ยทส่ี ดุ พบวา่ ในขณะนง่ั หากผใู้ ชม้ กี ารโนม้ ตวั ไปขา้ งหนา้ แผน่ รองนง่ั เกดิ การเอยี งตวั ขน้ึ จงึ ท�ำ ใหผ้ ใู้ ช้ มโี อกาสทจ่ี ะหกลม้ จากเกา้ อไ้ี ด้ การปรับปรุงแก้ไข ผลจากการทดสอบพบการเอยี งตวั ของแผน่ รองนง่ั ขณะทไ่ี มต่ อ้ งการใชง้ าน อาจท�ำ ใหเ้ กดิ อนั ตราย ตอ่ ผใู้ ช้ หรอื ผสู้ งู อายุ จงึ ไดท้ �ำ การปรบั ปรงุ โดยการออกแบบอปุ กรณท์ ช่ี ว่ ยในการยดึ แผน่ รองนง่ั ทบ่ี รเิ วณ ด้านข้างท้าย เพ่อื ให้แผ่นรองน่งั ยึดติดกับโครงเก้าอ้ี ไม่ให้มีการขยับเอียงตัวข้นึ ของแผ่นรองน่งั ขณะ ไมใ่ ชง้ านในการชว่ ยพยงุ ตวั ใหล้ กุ ขน้ึ ยนื พบวา่ สามารถสามารถแกไ้ ขขอ้ บกพรอ่ งดงั กลา่ วได้ (ทม่ี า : โครงงานเกา้ อ้ชี ่วยพยงุ ผู้สงู อายุ โรงเรยี นยพุ ราชวทิ ยาลัย, 2561) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจัดการเรียนรทู้ ี่ 2 110 โครงงานกับการแกป้ ัญหา คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แบบประเมนิ เคา้ โครงโครงงาน ภาคเรยี นท...ี่ ....................ปกี ารศึกษา......................................... เรอื่ ง.......................................................................................................................................................... รายช่อื นักเรียนทีท่ �ำ โครงงาน 1. .............................................................................. ชั้น.........../............ เลขท...่ี ............ 2. .............................................................................. ชั้น.........../............ เลขท่...ี ............ 3. .............................................................................. ชั้น.........../............ เลขท...่ี ............ 4. .............................................................................. ชั้น.........../............ เลขที...่ ............ ท่ี รายการ ระดับประเมนิ ข้อเสนอแนะใน ผ่าน ไมผ่ า่ น การปรับปรงุ แก้ไข 1 ชือ่ โครงงานเป็นขอ้ ความทก่ี ระชบั ชัดเจน สื่อความหมายตรงประเดน็ 2 ระบุปัญหาจากสถานการณไ์ ด้ชัดเจน 3 วิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลเพ่อื ตดั สนิ เลือกปัญหาได้ชัดเจน 4 กำ�หนดกรอบแนวคดิ และขอบเขตของปญั หาได้ชดั เจน 5 เขยี นจดุ ประสงค์ของโครงงานไดส้ อดคลอ้ งกบั แนวทางการแก้ปญั หา ชดั เจนและตรงประเดน็ กบั ปัญหา 6 อ้างองิ ความรู้และแนวคดิ ท่ีเกยี่ วขอ้ งในการพัฒนาหรอื ออกแบบวิธกี าร แกป้ ญั หา ไดถ้ ูกต้องและชัดเจน แสดงภาพรา่ งหรอื ภาพฉายของช้นิ งานท่ีน�ำ มาใชใ้ นการแก้ปญั หา 7 พรอ้ มรายละเอียดขนั้ ตอนในการสรา้ ง หรือแผนผงั แสดงล�ำ ดบั ขนั้ ตอน การแกป้ ัญหา โดยระบุชนิดและจำ�นวนวสั ดุ อุปกรณท์ ใี่ ช้ ได้ชัดเจน ครบถ้วน และถูกต้อง 8 ก�ำ หนดแผนปฏบิ ตั งิ านเป็นขั้นตอนท่ีชัดเจน มคี วามเปน็ ไปไดใ้ นเรือ่ ง เวลาและงบประมาณท่ใี ช้ 9 ผลทีไ่ ดร้ บั คาดวา่ เปน็ ประโยชน์ 10 มกี ารอ้างองิ เอกสารทใ่ี ช้เป็นขอ้ มูล และเขียนอ้างอิงถกู ตอ้ งตามหลัก การเขยี น 11 องคป์ ระกอบของเคา้ โครงโครงงาน ครบถ้วนและถกู ตอ้ ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แผนการจดั 3 การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน การเรยี นรทู้ ่ี ตัวช้วี ดั และสาระการเรียนรู้ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ ทกั ษะและกระบวนการทีเ่ ปน็ จดุ เน้น ความรู้เดมิ ท่ผี ้เู รยี นต้องมี สาระสำ�คญั ส่ือและอปุ กรณ์ แนวทางการจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล แหล่งเรยี นรู้ ข้อเสนอแนะ แนวค�ำ ตอบกจิ กรรม ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 เวลา 12 ช่วั โมง

112 แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 3 การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน "สรา้ งผลงานดว้ ยความรกั และความเชือ่ มน่ั เอาใจใส่ ขยันและมีความอุตสาหะ หมัน่ ทบทวนแก้ปัญหาดว้ ยธรรมะ ใชส้ จั จะและปญั ญาน�ำ พาสคู่ วามส�ำ เรจ็ " -ไทยชนะ- 1. ตัวช้วี ัดและสาระการเรยี นรู้ 1.1 ตัวช้วี ัด ประยุกตใ์ ช้ความร้แู ละทักษะจากศาสตรต์ ่าง ๆ รวมทั้งทรพั ยากรเพอื่ สร้างหรอื พฒั นางาน 1.2 สาระการเรยี นรู้ การทำ�โครงงานเป็นการประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะจากศาสตร์ต่าง ๆ รวมท้ังทรัพยากร ในการสรา้ งหรือพัฒนาชน้ิ งานหรือวิธกี าร เพอ่ื แก้ปัญหาหรอื อำ�นวยความสะดวกในการท�ำ งาน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 3 113 บททกาี่ 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี 2. จุดประสงค์การเรยี นรู้ ประยกุ ต์ใชค้ วามรแู้ ละทักษะจากศาสตรต์ ่าง ๆ รวมทั้งทรพั ยากรเพื่อสร้างหรือพัฒนาผลงาน 3. ทักษะและกระบวนการท่เี ป็นจดุ เนน้ 3.1 ทักษะการส่ือสาร 3.2 ทักษะการคดิ วิเคราะห์ 3.3 ทกั ษะการคดิ อยา่ งมวี ิจารณญาณ 3.4 ทักษะการคดิ เชงิ ระบบ 3.5 ทกั ษะความคิดสร้างสรรค์ 3.6 ทกั ษะการทำ�งานร่วมกบั ผู้อน่ื 4. ความรูเ้ ดมิ ทผ่ี ้เู รยี นตอ้ งมี ผเู้ รยี นควรมคี วามรแู้ ละทกั ษะในเรอ่ื งการประยกุ ตใ์ ชค้ วามรจู้ ากศาสตรต์ า่ ง ๆ กระบวนการในการ แก้ปัญหา เชน่ กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม (engineering design process) การคดิ เชิงออกแบบ (design thinking) การวเิ คราะหป์ ญั หาตามบรบิ ท สามารถออกแบบแนวทางเพอ่ื แกป้ ญั หาไดโ้ ดยประยกุ ต์ ใชท้ ักษะตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่ การสือ่ สาร การคิดวิเคราะห์ การคิดอยา่ งมีวิจารณญาณ การคิดเชิงระบบ ความคิด สร้างสรรค์ และการทำ�งานร่วมกับผู้อื่น รวมท้ังควรมีความรู้ในการปฏิบัติงานโดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (problem-based) และโครงงานเป็นฐาน (project-based) เพ่ือแก้ปัญหาเฉพาะด้านท่ีสนใจ หรือสนอง ความต้องการในชีวติ ประจ�ำ วนั ได้อยา่ งเหมาะสม 5. สาระส�ำ คญั การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน เป็นการพฒั นาผลงานท้งั ท่ีเป็นชิน้ งาน (ผลติ ภัณฑ)์ หรอื ท่ีเปน็ วิธี การในการแก้ปัญหา ศึกษา ค้นคว้า วิจัยและพัฒนา คิดสร้างสรรค์ โดยบูรณาการความรู้ทางวิทยาศาสตร์ รว่ มกบั ศาสตรต์ า่ ง ๆ เพอ่ื ใหผ้ ลงานมมี ลู คา่ เพม่ิ ขน้ึ ค�ำ วา่ "มลู คา่ " นอกจากจะหมายถงึ ราคาของสง่ิ ของนน้ั แลว้ ในทางการตลาดยงั หมายถงึ คณุ คา่ ทางจติ ใจทไี่ ดจ้ ากการประเมนิ คา่ สง่ิ ใดสงิ่ หนงึ่ หากผลงานทพ่ี ฒั นาขน้ึ นนั้ มีความแปลกใหม่ และไม่เคยมีผู้ใดคิดทำ�มาก่อน ผู้สร้างก็จะได้ผลงานใหม่ท่ีเรียกว่านวัตกรรรมซึ่งเป็น ทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาของผสู้ รา้ ง และไดร้ บั ความคมุ้ ครองตามกฎหมาย นอกจากนย้ี งั สามารถสรา้ งประโยชน์ ด้วยการนำ�เสนอผลงานต่อสาธารณะเพื่อพัฒนาต่อยอดผลงานในเชิงพาณิชย์ หรือเพื่อการประกอบอาชีพ ในอนาคต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

114 แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน 6. สอ่ื และอุปกรณ์ 6.1 ใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม เรื่อง เวลา (นาท)ี 30 กิจกรรม 3.1 การเพม่ิ มลู คา่ และการสรา้ งมลู คา่ 30 30 กจิ กรรม 3.2 การสร้างประโยชน์จากผลงาน 30 กจิ กรรม 3.3 สทิ ธิและการคุม้ ครองผลงาน 60 กจิ กรรม 3.4 การนำ�เสนอผลงานอยา่ งมืออาชีพ 60 กิจกรรมท้ายบท การวเิ คราะหก์ ารสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานของนักเรยี น และการนำ�เสนอ กจิ กรรมทา้ ทายความคดิ การนำ�เสนอผลงานของนกั เรยี นอยา่ งมืออาชีพ *หมายเหตุ จำ�นวนเวลาท่ีกำ�หนดไว้ในแต่ละกิจกรรมเป็นข้อเสนอแนะในการทำ�กิจกรรม ไม่รวมเวลาสอนตามคาบเรียนปกติ ในแตล่ ะหวั ขอ้ นั้น ทง้ั นผี้ ู้สอนอาจปรบั ไดต้ ามความเหมาะสมของสถานศกึ ษา 6.2 สื่ออื่น ๆ เอกสารการขอรับสทิ ธิบตั ร/อนสุ ทิ ธบิ ตั ร http://www.ipthailand.go.th/images/005/person/new/person-a-_.pdf เวบ็ ไซตข์ องกรมทรพั ยส์ นิ ทางปัญญา http://www.ipthailand.go.th/th/home.html วีดิทศั น์ เร่อื ง น�ำ เสนอมีพลังอย่างมืออาชีพ (5of11) https://www.youtube.com/watch?v=BxWxQx5oh9s วดี ทิ ศั น์ เรื่อง วิธี Pitch Problem/Solution สำ�หรับสตารท์ อพั https://www.youtube.com/watch?v=KGcwyaQ_ybE วดี ิทัศน์ เรอื่ ง ห้องเรยี นผูป้ ระกอบการ: เปดิ โลก Startup" ตอนท่ี 12 Pitch Perfect https://www.youtube.com/watch?v=R0_ACWs9Z4o วีดทิ ศั น์ เรือ่ ง Startup Thailand Pitching Challenge 2017 @ Chonburi https://www.youtube.com/watch?v=YYwg1oJIBso ใบความรู้ เรื่อง จดุ คมุ้ ทนุ ใบความรู้ เรอ่ื ง การเสนองานในรปู แบบ Pitch (Pitch Presentation) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 3 115 บททกาี่ 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี 7. แนวทางการจดั การเรียนรู้ 1) ในกรณที ผ่ี เู้ รยี นยงั ไมเ่ คยเรยี นรเู้ กย่ี วกบั การท�ำ โครงงานและกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม ผสู้ อนอาจทบทวนความรเู้ ดมิ ของผเู้ รยี นเกย่ี วกบั การน�ำ ความรแู้ ละทกั ษะจากศาสตรต์ า่ ง ๆ รวมทงั้ ทรพั ยากร เพ่อื น�ำ มาแก้ปัญหาผา่ นการทำ�โครงงานโดยใชก้ ระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม จากตัวอยา่ งกรณีศึกษา โครงงานของผู้เรียนหรือผู้ที่เรียนสนใจ ให้ผู้เรียนช่วยกันวิเคราะห์และสรุปร่วมกันในประเด็น "ปัญหาคือ อะไร" "ชิ้นงานหรือวิธีการแก้ปัญหาได้อย่างไร" ตามขั้นตอนของกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม ดังตวั อย่างต่อไปน้ี ตัวอยา่ ง กรณีศึกษาท่ี 1 โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยีเร่ือง "เกา้ อ้ชี ว่ ยพยงุ ส�ำ หรับผู้สงู อายุ โรงเรยี นยพุ ราชวทิ ยาลัย" สถานการณ์ ปัจจุบันนี้ ประชากรสูงอายุหรือมีอายุต้ังแต่ 60 ปีข้ึนไป มีจำ�นวนและสัดส่วน ต่อประชากรรวมเพิ่มขึ้น โดยมีแนวโน้มที่จำ�นวนและสัดส่วนน้ันจะเพ่ิมข้ึนอีกในอนาคต ประชากรสูงอายุ จะเพ่มิ จากประมาณ 5 ลา้ นคนในปจั จุบันเปน็ ประมาณ 10 ล้านคนในอีก 20 ปีข้างหน้า เปน็ ที่น่าสังเกตว่า อัตราการเพ่มิ ประชากรสงู อายทุ ี่ผา่ นมา จะเรว็ กวา่ ประชากรโดยรวม จากตวั อยา่ งกรณศี กึ ษาโครงงานดงั กลา่ ว สามารถวเิ คราะหเ์ กย่ี วกบั การแกป้ ญั หาผา่ นกระบวนการ ออกแบบเชิงวิศวกรรมได้ดงั ต่อไปน้ี 1. ระบุปญั หา ผสู้ ูงอายยุ ่อมมภี าวะความเส่อื มของร่างกายมากกว่าคนอายุนอ้ ย เชน่ ระบบสมอง ระบบประสาท ทำ�งานช้าลง มวลกล้ามเน้ือน้อยลง ทำ�ให้การทรงตัวไม่ดีเวลายืน เดิน หรือลุกขึ้นยืนแล้วอาจเสียหลักง่าย ทง้ั นอ้ี าจเกดิ จากโรคประจ�ำ ตวั ของผสู้ งู อายไุ ด้ เชน่ โรคสมองและระบบประสาท โรคความดนั อยา่ งไรกต็ าม การระบปุ ญั หาในเรอื่ งน้ีจะม่งุ แกป้ ญั หาการเสียการทรงตัวของผูส้ งู อายเุ มื่อนั่งเกา้ อ้ีแล้วลกุ ขึ้นยืน 2. รวบรวมข้อมลู และแนวคดิ ท่เี กี่ยวข้องกบั ปญั หา (หวั ขอ้ ท่นี ักเรยี นควรหาความรูเ้ พิ่มเติม) แรงและการเคล่ือนท่ี การทำ�งานของระบบกล้ามเน้ือ การใช้โปรแกรมช่วยในการออกแบบ การสบื คน้ ขอ้ มลู สารสนเทศ กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม การออกแบบผลติ ภณั ฑ์ วสั ดแุ ละเครอ่ื งมอื ที่ใช้สร้างช้ินงานเพื่อแก้ปัญหา การคำ�นวณพ้ืนท่ี มาตราส่วน ต้นทุนการผลิตช้ินงานเพ่ือแก้ปัญหา การใช้ ประโยชนท์ รพั ยส์ นิ ทางปญั ญาของผสู้ รา้ ง ตลอดจนแนวทางการเผยแพรผ่ ลงาน การผลติ ชนิ้ งานจ�ำ นวนมาก ก�ำ ไรและจุดคมุ้ ทนุ ในการจำ�หนา่ ย 3. การออกแบบวธิ กี ารแก้ปัญหา ร่างแบบชิ้นงานเพื่อแก้ปัญหา ได้แก่ เก้าอี้ช่วยพยุงผู้สูงอายุท่ีมีองศาความลาดเอียงของส่วนที่ รองนงั่ ตามทตี่ อ้ งการ เพอ่ื ลดการบาดเจบ็ หรอื อนั ตรายจากการลม้ ของผสู้ งู อายุ และเพอื่ ใหผ้ สู้ งู อายสุ ามารถ ใชไ้ ดด้ ว้ ยตนเองอยา่ งสะดวกสบายและปลอดภยั สามารถตอบสนองความตอ้ งการของผทู้ ม่ี ปี ญั หาการลกุ นง่ั หรือพยงุ ตวั ขึน้ ยืนจากการน่ังเปน็ เวลานาน ๆ ได้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

116 แผนการจดั การเรยี นรูท้ ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน 4. การวางแผนดำ�เนินการสรา้ งชิน้ งานหรือวธิ ีการ ดำ�เนนิ การสร้างตามแผนงานทีว่ างไว้ และบนั ทึกผลการปฏิบตั ิงาน ขอ้ บกพรอ่ งต่าง ๆ 5. การทดสอบ ประเมนิ ผล ปรบั ปรงุ แกไ้ ขวธิ ีการแกป้ ัญหาหรอื ชนิ้ งาน ปรับองศาความลาดเอียงของเก้าอ้ี เน่ืองจากมีการโน้มเอียงไปข้างหน้ามากเกินไป อาจเกิด อันตรายได้ โดยปรับให้พอดีกับการพยุงตัวขึ้นในระดับที่เหมาะสมกับสรีระ มีการปรับปรุงระดับความ ลาดเอยี งหลายคร้ังจนไดร้ ะดับท่ีเหมาะสม 6. การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปญั หาหรือชนิ้ งาน น�ำ เสนอแนวคดิ เปน็ ระยะ ๆ ตง้ั แตข่ นั้ ที่ 1-5 เพอ่ื หาแนวทาง/วธิ กี ารทเี่ หมาะสมเปน็ ไปได้ และ นำ�เสนอช้นิ งานในชั้นเรยี น จดั ท�ำ รายงานผลการด�ำ เนนิ งานโครงงาน และบนั ทกึ รายงานโครงงานในสอ่ื บนั ทกึ ขอ้ มลู ดจิ ทิ ลั (ก) (ข) รปู 3.1 เกา้ อพี้ ยุงตัวส�ำ หรับผู้สูงอายุ (ก) เก้าอีป้ กตสิ ำ�หรบั นัง่ (ข) เม่อื ต้องการลกุ จะมแี ผ่นไม้ กระดกมารองรบั น�ำ้ หนกั ไว้ จากการกดทท่ี า้ วแขน ทมี่ า : โครงงานเรื่องเก้าอ้ีชว่ ยพยุงส�ำ หรับผสู้ ูงอายุ โรงเรยี นยพุ ราชวิทยาลยั 7) ผู้เรียนแบ่งกลุ่ม 4-5 คน ศึกษาเนื้อหาในส่วนบทนำ� และหัวข้อ 3.1 การสร้างประโยชน์ ในหนงั สอื เรยี น ความหมายของค�ำ วา่ "ประโยชน์" "มูลคา่ " และ "คณุ ค่า" จากนัน้ ผู้สอนใชค้ �ำ ถามชวนคดิ "นกั เรยี นคดิ ว่าการสร้างประโยชนจ์ ากผลงานคอื อะไร และสามารถท�ำ ได้ดว้ ยวิธีใดบา้ ง" แนวค�ำ ตอบ การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานเปน็ การประยกุ ตใ์ ชค้ วามคดิ สรา้ งสรรคเ์ พอื่ ตอ่ ยอดหรอื พฒั นาผลงานซง่ึ ท�ำ ไดใ้ นสองแนวทาง ไดแ้ ก่ การสรา้ งสรรคผ์ ลงานโดยผสู้ รา้ งตงั้ แตแ่ รกเรมิ่ และการพฒั นา ต่อยอดผลงานของผู้อื่นโดยอ้างอิงผลงานนั้นอย่างชัดเจน แนวทางการสร้างประโยชน์จากผลงานสามารถ ทำ�ได้ด้วยวิธีการเพิ่มมูลค่าและการสร้างมูลค่าให้กับผลงาน ซึ่งมูลค่านั้นสามารถเป็นได้ทั้งท่ีเป็นราคาและ เป็นมูลค่าทางจติ ใจ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 3 117 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี 3) ผสู้ อนใหค้ วามรเู้ พม่ิ เตมิ เกย่ี วกบั การแนวการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานทตี่ อ้ งประยกุ ตใ์ ชค้ วาม คิดสร้างสรรค์เพ่ือต่อยอดหรือพัฒนาผลงานซึ่งทำ�ได้ในสองแนวทาง แนวทางแรกคือการสร้างสรรค์ผลงาน โดยผสู้ รา้ งตง้ั แตแ่ รกเรม่ิ อกี แนวทางหนง่ึ คอื โครงงานทน่ี กั เรยี นเคยท�ำ และการพฒั นาตอ่ ยอดผลงานของผอู้ น่ื โดยอา้ งองิ ผลงานนนั้ อยา่ งชดั เจน เชน่ ผลงานของผอู้ น่ื ทม่ี ปี ระโยชน์ นา่ สนใจและสามารถใชใ้ นการแกป้ ญั หา ตา่ ง ๆ จากน้นั ผูส้ อนใช้ค�ำ ถาม ชวนคดิ "ทำ�ไมจึงตอ้ งเพ่มิ มูลค่าและสรา้ งมลู ค่าใหผ้ ลงาน" แล้ววิเคราะห์ สรุปร่วมกัน แนวคำ�ตอบ ผลงานได้แก่ช้ินงาน (ผลิตภัณฑ์) หรือวิธีการในการแก้ปัญหาแต่ละอย่างนั้น อาจมี มลู คา่ แตกตา่ งกนั ขน้ึ อยกู่ บั บรบิ ทตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่ สภาพแวดลอ้ ม วฒั นธรรม จรยิ ธรรม หรอื แมแ้ ตก่ ระทง่ั ความ เชอ่ื ของแตล่ ะบคุ คล ผลงานชนดิ เดยี วกนั จงึ อาจมมี ลู คา่ แตกตา่ งกนั ไดใ้ นแตล่ ะสถานที่ ดงั นนั้ การเพมิ่ มลู คา่ และการสร้างมูลค่าของผลงานจึงเป็นการเพิ่มความแตกต่างของผลงานให้ตรงกับความต้องการของแต่ละ บุคคลในแต่ละบรบิ ท 4) ผู้สอนให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างประโยชน์จากผลงานโดยการเพิ่มมูลค่าและการสร้างมูลค่า ใหผ้ ลติ ภณั ฑ์ เชน่ การใชก้ ลยทุ ธท์ างการตลาดทส่ี �ำ คญั อยา่ งหนง่ึ คอื สว่ นประสมทางการตลาด (marketing mix) 4P: Product ผลิตภณั ฑ์ Price ราคา Place สถานที่จำ�หนา่ ย และ Promotion กลยุทธส์ ง่ เสรมิ การขาย จากน้ันผู้สอนยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์หรือวิธีการในการแก้ปัญหาท่ีมีการเพ่ิมมูลค่าหรือสร้างมูลค่า เช่น การขายผลไมห้ ลายชนดิ ไดแ้ ก่ กลว้ ยหอมขายเปน็ หวี ทเุ รยี นขายเปน็ ลกู กลว้ ยตากขายรวมหลายผล แลว้ ใช้ คำ�ถามชวนคิด "ผู้ขายประสบปัญหาอย่างไรบ้างจากการขายแบบนี้" ผู้เรียนควรวิเคราะห์ประเด็นต่าง ๆ เช่น ราคาทีผ่ ู้ขายกำ�หนด ปรมิ าณผลไม้ทีข่ ายได้ ราคาและปรมิ าณท่ผี ซู้ ือ้ ต้องการ ผลไมเ้ ก็บได้นานหรือไม่ ผู้ซอ้ื รับประทานหมดหรือไม่ ผู้ขายจะมีวธิ ีการใดบ้างทีจ่ ะท�ำ ให้ผ้ซู อ้ื ซ้ือสนิ ค้าไดต้ รงความตอ้ งการ แนวค�ำ ตอบ การขายแบบเดมิ ผซู้ อ้ื อาจเหน็ วา่ ผลไมม้ รี าคาสงู เกนิ ไป หรอื ซอ้ื ไปแลว้ จะรบั ประทาน ไมห่ มด หรอื ผลไมอ้ าจเนา่ เสยี กอ่ น จงึ ไมอ่ ยากซอ้ื ผขู้ ายอาจใชค้ วามคดิ สรา้ งสรรคร์ ว่ มกบั กลยทุ ธ์ 4P ไดแ้ ก่ 1. Product การปรับปรุงรสชาตแิ ละบรรจุภัณฑ์ใหม่ การแยกบรรจภุ ัณฑ์ผลไม้ เช่น หน่งึ หอ่ ต่อกล้วยหอม หน่ึงผล หนึ่งห่อต่อทุเรียนหน่ึงพู หน่ึงห่อต่อกล้วยตากหน่ึงลูก 2. Price การกำ�หนดราคาใหม่ซ่ึงจะทำ�ให้ ราคาขายต่อช้ินลดลง 3. Place การเปล่ียนสถานทขี่ ายใหม่ และ 4. Promotion การแถม การให้บริการ หลงั การขาย จงึ เปน็ การเพม่ิ มลู คา่ ใหผ้ ลไม้ ท�ำ ใหข้ ายไดง้ า่ ยขน้ึ เนอ่ื งจากบรรจภุ ณั ฑส์ วยงาม ปรบั ปรงุ รสชาตใิ หม่ ราคาลดลง และตรงกบั ความตอ้ งการของผซู้ ้อื อยา่ งไรก็ตาม ผ้เู รยี นควรวิเคราะหว์ า่ วธิ ีการแยกบรรจุภณั ฑ์ จะเหมาะสมหรอื ไม่สำ�หรับผลติ ภณั ฑห์ รือผลไม้บางชนดิ ทม่ี ขี นาดเลก็ หรือเปน็ พวง เชน่ องนุ่ ล�ำ ไย 5) ผสู้ อนให้ความรแู้ ละยกตัวอยา่ งการสรา้ งมูลคา่ ใหผ้ ลติ ภัณฑ์ โดยอาจท�ำ ได้ 2 แนวทาง คอื 1. การพฒั นาตอ่ ยอดผลติ ภณั ฑเ์ ดมิ หรอื การสรา้ งผลติ ภณั ฑใ์ หม่ เชน่ การน�ำ ผลติ ภณั ฑใ์ นทอ้ งถน่ิ มาปรับปรุงให้เป็นผลิตภัณฑ์ประจำ�ท้องถิ่นน้ัน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์หน่ึงตำ�บลหน่ึงผลิตภัณฑ์ หรือโอทอป (One Tambon One Product: OTOP) ผลติ ภณั ฑท์ ม่ี สี ง่ิ บง่ ชที้ างภมู ศิ าสตร์ (Geographical Indication: GI-product) เครอื่ งหมายการคา้ (trade mark) เพอ่ื ใหผ้ ลติ ภณั ฑน์ นั้ เปน็ ทจี่ ดจ�ำ ของผบู้ รโิ ภค และมคี วาม แตกตา่ งจากผลติ ภัณฑ์อนื่ ๆ ในทอ้ งตลาดเพอ่ื ปอ้ งกนั การลอกเลียนแบบ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

118 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน 2. การขยายตลาดหรือการหากลุ่มเป้าหมายใหม่ เช่น ผู้บริโภคที่รักสุขภาพจะเลือก รบั ประทานอาหารทไี่ มผ่ า่ นการใชส้ ารเคมใี นปยุ๋ หรอื สารปราบศตั รพู ชื ผบู้ รโิ ภคกลมุ่ นจี้ ะเหมาะกบั ผลติ ภณั ฑ์ ประเภทอาหารทผ่ี ลิตไดจ้ ากธรรมชาติ ไดแ้ ก่ พืช ผัก ผลไม้ปลอดสารพิษและสารเคมี จากนัน้ ผผู้ ลติ จงึ สรา้ ง หรอื จดั หาผลิตภัณฑ์ดังกล่าวมานำ�เสนอแก่ผู้บรโิ ภคกลุ่มน้ี ผลิตภณั ฑ์ประเภทเครอื่ งกีฬา เส้ือผา้ รองเท้า และเครอื่ งออกก�ำ ลงั กาย จกั รยาน ฯลฯ จะเหมาะส�ำ หรบั ผบู้ รโิ ภคทร่ี กั การออกก�ำ ลงั กาย ผลติ ภณั ฑป์ ระเภท เอาทด์ อร์ (outdoor products) เชน่ เตน็ ท์ เกา้ อส้ี นาม เตาสนาม เสอ้ื ผา้ รองเทา้ ส�ำ หรบั เดนิ ปา่ จะเหมาะส�ำ หรบั ผบู้ รโิ ภคทรี่ กั การทอ่ งเทย่ี ว การท�ำ กจิ กรรมกลางแจง้ การผจญภยั นอกจากน้ี ผลติ ภณั ฑเ์ กม ดนตรี ภาพยนตร์ ก็จะเหมาะสำ�หรับผู้บริโภคเฉพาะกลุ่มเช่นเดียวกัน ดังนั้น ผู้ผลิตจึงสามารถสร้างหรือจัดหาผลิตภัณฑ์ เพ่อื มาตอบสนองความตอ้ งการของผบู้ ริโภคเฉพาะกลมุ่ ได้ ท้ังนี้เป้าหมายของการสร้างมูลค่าคือ การทำ�ความเข้าใจข้ันพื้นฐานของผู้บริโภค ปัญหา สงิ่ คบั ขอ้ งใจ ตลอดจนความคาดหวงั ของผบู้ รโิ ภค จากนนั้ ผผู้ ลติ จงึ ใชค้ วามคดิ สรา้ งสรรคร์ ว่ มกบั การน�ำ เสนอ คุณค่า (value proposition) ดังกล่าวให้แก่ผู้บริโภค ซ่ึงเป็นการตอบสนองความต้องการ บรรเทา แก้ไข และป้องกันปัญหา ตลอดจนสร้างความประทับใจท่ีเกินความคาดหวังผู้บริโภค แต่อย่างไรก็ตาม การเพิ่ม มูลคา่ และการสรา้ งมลู คา่ นนั้ ต่างก็เป็นการสร้างประโยชน์จากผลงานทง้ั สิ้น การเพ่ิมมูลค่าหรือสร้างมูลค่าสามารถสร้างสีสัน และจุดดึงดูดสินค้าหรือบริการใหม่ ๆ เพื่อดึงดูด ลกู คา้ ใหม้ าสนใจสนิ คา้ หรอื บรกิ าร โดยการใสเ่ รอ่ื งราวทน่ี า่ สนใจ ยกตวั อยา่ งเชน่ เรอื่ งราวทมี่ าทไี่ ปของแหลง่ วตั ถดุ บิ หรอื การออกแบบใหมท่ ม่ี แี รงบนั ดาลใจ หรอื การใหบ้ รกิ ารรปู แบบใหมท่ เี่ กดิ จากการมองเหน็ คณุ คา่ และความตอ้ งการทลี่ กู คา้ เองกย็ งั คาดไมถ่ งึ สง่ิ ตา่ ง ๆ เหลา่ น้ี จะชว่ ยเพม่ิ ทงั้ มลู คา่ และจดุ ดงึ ดดู การสรา้ งมลู คา่ โดยการใชส้ อ่ื สงั คมออนไลน์ เชน่ เวบ็ ไซตท์ างธรุ กจิ ลกู คา้ สามารถทจ่ี ะเขา้ ถงึ ผลติ ภณั ฑแ์ ละไดร้ บั ความรบู้ างสว่ น ก่อนทำ�การติดต่อสอบถามมายังผู้ประกอบการ เพ่ือท่ีจะสามารถตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคที่มี ความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้ทันเวลา โดยสามารถโต้ตอบระหว่างผู้ขายและผู้บริโภคอย่างมี ประสทิ ธภิ าพ และยงั เปน็ เครอื่ งมอื ในการสรา้ งความสมั พนั ธอ์ นั ดรี วมถงึ การสรา้ งความเชอ่ื มน่ั ใหก้ บั ผบู้ รโิ ภค 6) ผู้เรียนทำ�กิจกรรม 3.1 เรื่อง การเพ่ิมมูลค่าและการสร้างมูลค่า นักเรียนเลือกผลงานของ ผู้อ่ืนท่ีสนใจโดยอ้างอิงแหล่งท่ีมาให้ชัดเจน แล้ววิเคราะห์ถึงวิธีการที่แสดงถึงการเพิ่มมูลค่าและการสร้าง มลู ค่าจากผลงานนัน้ จากนั้นนำ�เสนอ แลกเปล่ียนเรียนรู้ แนวคำ�ตอบ ผู้สอนอาจใช้แนวคำ�ตอบในใบกิจกรรม 3.1 ใช้กรณีศึกษา หรือผลิตภัณฑ์อ่ืน ๆ เปน็ แนวค�ำ ตอบ จากนนั้ ผสู้ อนสรปุ ความแตกตา่ งของแนวทางการเพม่ิ มลู คา่ และการสรา้ งมลู คา่ จากผลงาน โดยทผ่ี ลงานชิ้นเดยี วอาจจะเป็นทง้ั แบบเพมิ่ มลู ค่าและสรา้ งมูลคา่ ก็ได้ 7) ผู้เรียนศึกษาเพ่ิมเติมเก่ียวกับเทคโนโลยีเปลี่ยนโลก (disruptive technology) ตัวอย่างเช่น ปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ (artificial intelligence: AI), อินเทอร์เน็ตในทุกสิ่งหรือไอโอที (Internet of Things: IoT) แลว้ ระดมความคดิ ในกลมุ่ วา่ จะน�ำ เทคโนโลยดี งั กลา่ วมาชว่ ยในการสรา้ งประโยชนใ์ หผ้ ลงาน ได้อยา่ งไรบ้าง จากนน้ั ผเู้ รยี นแตล่ ะกลุ่มน�ำ เสนอ และอภิปราย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 3 119 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี 8) ผู้เรียนศึกษาเพ่ิมเติมเกี่ยวกับการคำ�นวณต้นทุนการผลิตผลงานของผู้เรียน การกำ�หนดราคา จำ�หน่าย การคำ�นวณจุดคุ้มทุน (break even point: B.E.P.) และกำ�ไร จากใบความรู้ที่ให้ เพ่ือนำ�ไปใช้ ในการวางแผนประกอบการลงทุนผลิตและการจำ�หน่ายผลงานของผู้เรียน โดยต้องคำ�นึงถึงค่าตอบแทน ของตนเองทชี่ ัดเจน ค�ำ นวณค่าใช้จา่ ยตา่ ง ๆ เช่น ตน้ ทนุ คงที่ ต้นทุนผนั แปร 9) ผู้สอนเชื่อมโยงกระบวนการแก้ปัญหา เช่น การคิดเชิงออกแบบที่ผู้เรียนได้ศึกษามาแล้ว ในบทที่ 1 กับความคิดสร้างสรรค์โดยใช้คำ�ถามชวนคิดว่า "ปัจจัยที่ทำ�ให้เกิดผลงานใหม่ ๆ และมี ความหลากหลายคอื อะไรบ้าง ใหเ้ หตผุ ลประกอบ" แนวค�ำ ตอบ ขอ้ บกพรอ่ งของผลงานเกา่ ความตอ้ งการของผเู้ กย่ี วขอ้ ง ความกา้ วหนา้ ของศาสตรต์ า่ ง ๆ ความรู้ ประสบการณ์ ความเชอ่ื ตลอดจนความคดิ สรา้ งสรรค์ การเปลย่ี นแปลงของสง่ิ แวดลอ้ ม สภาพเศรษฐกจิ สงั คม วฒั นธรรม ทรพั ยากร ความเขา้ ใจในเรอ่ื งวงจรชวี ติ ผลติ ภณั ฑ์ และความเขา้ ใจ เรอ่ื งเทคโนโลยเี ปลย่ี นโลก 10) ผเู้ รยี นแตล่ ะกลมุ่ ท�ำ กจิ กรรม 3.2 เรอ่ื ง การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานนกั เรยี น การออกแบบ แนวทางการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานของผเู้ รยี น ทแ่ี สดงถงึ การเพมิ่ มลู คา่ การสรา้ งมลู คา่ และใชค้ วามคดิ สรา้ งสรรคผ์ เู้ รยี น รวมทง้ั วเิ คราะหต์ น้ ทนุ การผลติ จดุ คมุ้ ทนุ ชอ่ งทางการจ�ำ หนา่ ย และผลตอบแทน จากนนั้ นำ�เสนอ แลกเปลย่ี นเรียนรู้ แนวคำ�ตอบ ผู้สอนอาจใช้แนวคำ�ตอบจากใบกิจกรรม 3.2 โดยศึกษาเพ่ิมเติมจากใบความรู้ เรอ่ื ง จดุ คุม้ ทนุ 11) ผสู้ อนน�ำ ผเู้ รยี นเขา้ สเู่ นอ้ื หาเรอ่ื งสทิ ธแิ ละการคมุ้ ครองผลงานโดยใชค้ �ำ ถามชวนคดิ "นกั เรยี น คดิ วา่ การจดทะเบยี นคมุ้ ครองผลงานกบั การไมจ่ ดทะเบยี นคมุ้ ครองผลงาน มขี อ้ ดแี ละขอ้ จ�ำ กดั อยา่ งไร อภิปราย" แนวค�ำ ตอบ ค�ำ ถามนไี้ มไ่ ดเ้ นน้ ทคี่ �ำ ตอบใดถกู หรอื ผดิ ทง้ั หมด ผสู้ อนควรเนน้ ใหผ้ เู้ รยี นแสดงความ คดิ เหน็ เหตผุ ลและการอภปิ รายเพอ่ื สนบั สนนุ แนวคดิ ของตนเองหรอื ของกลมุ่ มากกวา่ การเนน้ หาค�ำ ตอบที่ ถูกหรอื ผิดเท่านัน้ จากนน้ั ผสู้ อนตงั้ ค�ำ ถามเพอ่ื สรา้ งความตระหนกั ในการคมุ้ ครองผลงานของผเู้ รยี น เชน่ ผลงานของ ผู้เรียนสามารถมีผู้อื่นลอกเลียนแบบได้หรือไม่ ถ้ามี ผู้เรียนจะมีแนวทางในการป้องกันการลอกเลียนแบบ ได้อยา่ งไร แนวคำ�ตอบ ผู้เรียนสามารถป้องกันการลอกเลียนแบบผลงานของตัวเองได้โดยการนำ�ผลงานไป จดทะเบยี นทรัพย์สนิ ทางปัญญาเพื่อใหม้ ีผลการคุม้ ครองทางกฎหมาย ยกเว้นผลงานทเี่ ปน็ ลิขสิทธจ์ิ ะได้รับ การคุ้มครองทันทีแต่ต้องมีหลักฐานว่าใครเป็นผู้สร้างผลงานนั้นด้วย จากน้ันพิจารณาเลือกประเภทการ จดทะเบยี นความคมุ้ ครองใหต้ รงกบั ลกั ษณะของผลงาน และในขณะเดยี วกนั ผสู้ อนควรใหผ้ เู้ รยี นแสดงความ ตระหนกั และไมล่ ะเมดิ ทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาของผอู้ นื่ ดว้ ย เชน่ เมอ่ื พบวา่ ผลงานของผเู้ รยี นนนั้ มผี จู้ ดทะเบยี น ทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาแลว้ หากผเู้ รยี นตอ้ งการน�ำ ผลงานนน้ั มาพฒั นาตอ่ ยอด สามารถท�ำ ไดเ้ ฉพาะสว่ นทไี่ มม่ ี ความคมุ้ ครองเท่านั้น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

120 แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชน์จากผลงาน 12) ผ้เู รยี นศกึ ษาเนื้อหาจากหนงั สอื เรยี นหวั ขอ้ 3.2 สทิ ธแิ ละการคุ้มครองผลงาน และอภปิ ราย รว่ มกนั เกย่ี วกบั การใหค้ วามส�ำ คญั ในการพฒั นานวตั กรรมและจดทะเบยี นทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญา ซง่ึ ในหวั ขอ้ น้ี จะยกตัวอย่าง เฉพาะสิทธิบัตร สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ และอนุสิทธิบัตร โดยเช่ือมโยงกับ ค�ำ ถามชวนคิดว่า "สิทธิบตั รสำ�หรับการออกแบบผลิตภัณฑ์ครอบคลุมผลิตภณั ฑช์ นิดใดบา้ ง" แนวค�ำ ตอบ การออกแบบผลติ ภณั ฑท์ สี่ ามารถขอสทิ ธบิ ตั รได้ เชน่ สลาก สง่ิ ประดษิ ฐ์ แผนผงั ของ วงจร รวมทั้งเคร่ืองหมายการค้าและเครื่องหมายอ่ืน ๆ สามารถขอสิทธิบัตรได้ โดยย่ืนแบบฟอร์มที่กรอก รายละเอยี ดผลติ ภัณฑ์พรอ้ มแบบรา่ งหรือรปู ถ่ายของผลิตภัณฑน์ ั้น ๆ สทิ ธบิ ตั รการออกแบบผลติ ภณั ฑค์ รอบคลมุ การออกแบบผลติ ภณั ฑใ์ หมท่ กุ ชนดิ ยกเวน้ การออกแบบ ผลติ ภณั ฑบ์ างชนดิ เชน่ สง่ิ ของเครอ่ื งใชท้ ว่ั ไป สงิ่ ผดิ ศลี ธรรมจารตี ประเพณี สง่ิ ทเี่ ปน็ ภยั ตอ่ ความสงบเรยี บรอ้ ย ของบ้านเมือง โดยสามารถศึกษาตัวอย่างคำ�ขอรับสิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร จากการประดิษฐ์/การออกแบบ ผลติ ภณั ฑป์ ระเภทกระเปา๋ http://www.ipthailand.go.th/images/005/person/new/person-a-_.pdf 13) ผสู้ อนใชค้ �ำ ถามชวนคดิ นกั เรยี นคดิ วา่ สทิ ธบิ ตั ร อนสุ ทิ ธบิ ตั ร และการออกแบบผลติ ภณั ฑ์ มคี วามเหมอื นหรอื แตกตา่ งกนั อยา่ งไร ใหเ้ หตผุ ลและอภปิ ราย เพอื่ สรปุ ความรทู้ ผ่ี เู้ รยี นไดเ้ รยี นรใู้ นหวั ขอ้ น้ี แนวคำ�ตอบ สิ่งท่ีเหมือนกันระหว่างสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรคือด้านการคุ้มครองลักษณะ องค์ประกอบ โครงสร้างหรือกลไกภายในผลิตภัณฑ์ รวมท้ังกรรมวิธีในการผลิต การรักษาหรือปรับปรุง คุณภาพของผลิตภณั ฑ์ให้ดีข้นึ สิง่ ทต่ี า่ งกันคืออนสุ ิทธิบัตรจะพิจารณาการประดษิ ฐท์ ่ีมีการปรับปรุงแกไ้ ข ผลติ ภณั ฑเ์ พยี งเลก็ นอ้ ยและมปี ระโยชนใ์ ชส้ อยมากขนึ้ ในขณะทส่ี ทิ ธบิ ตั รการออกแบบผลติ ภณั ฑจ์ ะคมุ้ ครอง รปู รา่ งหรอื รปู ทรงภายนอกผลติ ภณั ฑ์ รวมถงึ ลวดลายหรอื สขี องผลติ ภณั ฑ์ รายละเอยี ดศกึ ษาไดจ้ ากเวบ็ ไซต์ https://www.ipthailand.go.th/th/ความเหมอื นและความแตกตา่ งของสทิ ธบิ ตั ร-อนสุ ทิ ธบิ ตั ร-สทิ ธบิ ตั ร การออกแบบ.html 14) ผเู้ รยี นศึกษาเพ่มิ เตมิ เกีย่ วกบั ทฤษฎี แนวคดิ ตลอดจนแนวทางการสร้างสรรคผ์ ลงานจ�ำ นวน มากของพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช รวมทงั้ ผลงานทพี่ ระองคท์ า่ นไดท้ รงจดสทิ ธบิ ตั ร ประเภทตา่ ง ๆ ไว้ จากนน้ั ผู้เรยี นเลอื กผลงานใดผลงานหนึง่ ของพระองคท์ ่าน แล้วระดมความคดิ ในกลุ่มว่า จะสามารถพัฒนาตอ่ ยอดผลงานนน้ั ไดอ้ ย่างไร และเพือ่ แก้ปัญหาอะไร 15) ผเู้ รียนทำ�กิจกรรม 3.3 เร่ือง สิทธิและการคุ้มครองผลงาน โดยให้ผู้เรียนวิเคราะห์ผลงาน ของตนเองว่าเป็นทรัพยส์ นิ ทางปญั ญาหรอื ไม่ อยา่ งไร ให้เหตผุ ลและอภิปราย แนวคำ�ตอบ ผ้สู อนอาจใช้แนวค�ำ ตอบในใบกจิ กรรม 3.3 16) ผู้สอนเชื่อมโยงเนื้อหาเข้าสู่การนำ�เสนอผลงาน โดยใช้คำ�ถามชวนคิดว่า "เม่ือนักเรียน จะเผยแพร่ผลงานของตนเองตอ้ งค�ำ นึงถงึ อะไรบา้ ง" แลว้ ให้ผู้เรยี นอภิปรายรว่ มกนั แนวค�ำ ตอบ ช่อื ผลงาน ผพู้ ัฒนาหรือเจ้าของผลงาน การเตรยี มความพร้อมของผู้น�ำ เสนอผลงาน ขอ้ มลู ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ผลงาน เชน่ ใชแ้ กป้ ญั หาอะไร ท�ำ งานอยา่ งไร ใครคอื ลกู คา้ กลมุ่ เปา้ หมาย ความแตกตา่ ง ของกลุม่ ลูกค้าแต่ละกลุ่ม วธิ ีการน�ำ เสนองานทีด่ งึ ดดู ความสนใจ และสิ่งจูงใจให้ซื้อผลงาน (ถา้ ม)ี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนรูท้ ี่ 3 121 บททกาี่ 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี 17) ผเู้ รยี นบางคนอาจเลา่ หรอื แชรป์ ระสบการณเ์ กย่ี วกบั การน�ำ เสนอผลงานระดบั ภาค ระดบั ชาติ หรอื ระดบั นานาชาติ โดยผสู้ อนเนน้ ย�้ำ ถงึ ระยะเวลาในการน�ำ เสนอวา่ แตล่ ะระดบั มคี วามแตกตา่ งกนั อยา่ งไร และมีความส�ำ คญั อย่างไร ผฟู้ งั แต่ละกล่มุ มีขอ้ จ�ำ กัดเรื่องเวลาอย่างไรบ้าง ผ้เู รียนแต่ละกล่มุ อภปิ ราย ต่อมาผู้เรียนศึกษาเพิ่มเติมเก่ียวกับทักษะการนำ�เสนองานอย่างมืออาชีพ และดูวีดิทัศน์เกี่ยวกับ ซีรี่ย์วีดิทัศน์การสอนวิชาการนำ�เสนอมีพลังอย่างมืออาชีพ หรือ HIPS (High Impact Presentations) (ทั้งหมด 11 ตอน หรอื เลอื กเฉพาะตอนที่ 5) https://www.youtube.com/watch?v=BxWxQx5oh9s โดย อาจารย์เกรยี งศักดิ์ นิรัตพิ ัฒนะศัย และอาจารย์ชยั รตั น์ วงศจ์ นิ ดานนท์ จากเดอะโค้ช/TheCoach จากนั้นให้ผู้เรียนเตรียมตัวล่วงหน้าสำ�หรับคาบต่อไปเพ่ือทำ�กิจกรรม 3.4 เรื่องการนำ�เสนอ ผลงานอย่างมืออาชีพ นักเรียนเลือกศึกษาหัวข้อผลงานของผู้อ่ืนที่สนใจโดยอ้างอิงข้อมูลเจ้าของผลงาน ให้ชัดเจน แล้ววิเคราะห์ว่าผลงานน้ันใช้แก้ปัญหาอะไร มีการเพ่ิมหรือสร้างมูลค่าอย่างไร มีการคุ้มครอง ทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาอยา่ งไร จะน�ำ เสนอขายผลงานนน้ั ไดอ้ ยา่ งไร และจะปรบั ปรงุ การน�ำ เสนอไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง อภปิ ราย แนวค�ำ ตอบ ผู้สอนอาจใช้แนวคำ�ตอบในใบกจิ กรรม 3.4 ผู้เรียนแต่ละคนควรฝึกนำ�เสนอผลงานโดยให้ครอบคลุมทุกประเด็นข้างต้น ภายในเวลาท่ีกำ�หนด เช่น 3-5 นาที จากนั้นผู้เรียนอภิปรายกับเพ่ือน ว่าจะปรับปรุงการนำ�เสนอของตนเองอย่างไรบ้าง (ผู้สอน อาจท�ำ ใบกจิ กรรมให้ผเู้ รียนน�ำ เสนอตามประเด็นดังกลา่ ว) 18) ผู้เรียนศึกษาใบความรู้เรื่องการเสนองานในรูปแบบ Pitch (ปฐมสุดา อินทุประภา http:// www.tistr.or.th/tistrblog/?p=3004) และดวู ดี ทิ ศั น์ เรอ่ื ง วธิ ี Pitch Problem/Solution ส�ำ หรบั สตารท์ อัพ (เวอร์ชนั่ ไทย) https://www.youtube.com/watch?v=KGcwyaQ_ybE โดยแซม สไตลฮันท์ และ บรรยายไทยโดย มิรา มาริสรา จากนน้ั ผเู้ รยี นท�ำ กจิ กรรมทา้ ยบท ผเู้ รยี นลงมอื ปฏบิ ตั ใิ นการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน ของผเู้ รยี น โดยใช้ความรู้ที่ได้เรียนมา แล้วนำ�เสนอผลงาน วิเคราะห์ว่าจะนำ�เสนออย่างไรภายในเวลาที่กำ�หนด ในประเด็นต่อไปน้ี ผลงานของผู้เรียนชื่ออะไร ใช้แก้ปัญหาอะไร มีการเพ่ิมหรือสร้างมูลค่าอย่างไร มีการ คุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาอย่างไร จะนำ�เสนอขายผลงานน้ันได้อย่างไร และจะปรับปรุงการนำ�เสนอ ได้อย่างไรบ้าง โดยผู้สอนควรให้ผู้เรียนทุกคนมีโอกาสนำ�เสนอผลงาน จากน้ันผู้เรียนอภิปรายกับเพื่อน วา่ จะปรบั ปรงุ การน�ำ เสนอของตนเองอยา่ งไรบา้ ง แนวคำ�ตอบ ผสู้ อนอาจใชแ้ นวค�ำ ตอบในใบกิจกรรมท้ายบท 19) ผเู้ รยี นดวู ดี ทิ ศั นเ์ รอ่ื ง "หอ้ งเรยี นผปู้ ระกอบการ: เปดิ โลก Startup" ตอนท่ี 12 Pitch Perfect โดยคุณยอด ชินสุภัคกุล CEO และผู้ก่อตั้ง Wongnai https://www.youtube.com/watch?v=R0_ ACWs9Z4o และ https://www.bharatgrouponline.com/blogs/presenta- tion/11-key-points-of-a-pitching-presentation-specifically-for-investors.html และใหผ้ เู้ รยี น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

122 แผนการจัดการเรียนร้ทู ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน ดวู ดี ทิ ศั นเ์ พม่ิ เตมิ เกยี่ วกบั การแขง่ ขนั การน�ำ เสนอผลงาน ในงาน Startup Thailand Pitching Challenge 2017 จังหวดั ชลบรุ ี (https://www.youtube.com/watch?v=YYwg1oJIBso) 20) ผเู้ รียนทำ�กิจกรรมทา้ ทายความคิด โดยใชส้ ถานการณ์จ�ำ ลองในเวทกี ารน�ำ เสนอผลงานเพ่ือ ใหผ้ ฟู้ งั ตดั สนิ ใจซอื้ ผลงานของผเู้ รยี น โดยมเี วลาในการน�ำ เสนอไมเ่ กนิ 5 นาที วเิ คราะหว์ า่ จะน�ำ เสนออยา่ งไร ภายในเวลาทีก่ �ำ หนด ในประเดน็ ต่อไปนี้ กระบวนการพฒั นาผลงาน ผลงานนน้ั ใช้แก้ปัญหาอะไร บอกราย ละเอียดและประเภทการจดทะเบียนค้มุ ครองทรัพย์สินทางปัญญา ผลงานไดร้ ับรางวัลอะไรบา้ ง จากเวทีใด จะน�ำ เสนอขายผลงานไดอ้ ยา่ งไร และเมอ่ื น�ำ เสนอจบแลว้ มผี ฟู้ งั ตดั สนิ ใจซอ้ื ผลงานของผเู้ รยี นหรอื ไม่ เพราะ เหตุใด รวมท้งั จะปรบั ปรุงการนำ�เสนอได้อยา่ งไรบ้าง แนวคำ�ตอบ ผ้สู อนอาจใช้แนวคำ�ตอบในใบกิจกรรมทา้ ทายความคดิ ผู้สอนและ/หรือผู้เรียนอาจกำ�หนดบทบาทสมมุติสำ�หรับผู้ฟัง เช่น นักประดิษฐ์ นักวิจัย แพทย์ วิศวกร นกั วทิ ยาศาสตร์ ศลิ ปนิ ปราชญ์ชาวบา้ น บุคลากรทางการศกึ ษา นกั ธุรกิจ นักลงทนุ นกั การตลาด พนักงานธนาคาร (ผู้ให้สินเชื่อ) ส่ือมวลชน ฯลฯ โดยผู้ฟังแต่ละอาชีพควรให้เหตุผลในการซ้ือหรือไม่ซื้อ ผลงานของผู้เรยี น 21) กิจกรรมเสนอแนะ ผู้สอนอาจจัดกิจกรรมพิเศษหรืองานโรงเรียนประจำ�ปีเพื่อเป็นเวทีให้ ผเู้ รยี นนำ�ผลงานมาน�ำ เสนอแกผ่ ้ทู ี่ประกอบอาชพี จรงิ จากขอ้ 20 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 3 123 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี 8. การวดั และประเมินผล รายการประเมิน วธิ ีการวัด เคร่ืองมือที่ใช้วดั เกณฑก์ ารประเมนิ การผา่ น ประยกุ ต์ใช้ความรู้และทักษะจากศาสตร์ตา่ ง ๆ รวมทั้งทรพั ยากรเพือ่ สรา้ งหรอื พัฒนาผลงาน การวเิ คราะหว์ ธิ กี ารสรา้ งผล ตรวจใบกิจกรรม ใบกจิ กรรม 3.1 คะแนน 13-16 หมายถงึ ดมี าก ประโยชนจ์ ากผลงานโดยการ สังเกตพฤตกิ รรม คะแนน 9-12 หมายถงึ ดี เพม่ิ มลู คา่ หรอื สรา้ งมลู คา่ คะแนน 5-8 หมายถงึ พอใช้ คะแนน 1-4 หมายถงึ การออกแบบแนวทางการ ตรวจใบกจิ กรรม ใบกิจกรรม 3.2 ปรบั ปรงุ สรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน สังเกตพฤติกรรม การวิเคราะหส์ ิทธิและการ ตรวจใบกจิ กรรม ใบกจิ กรรม 3.3 ผู้เรียนได้ระดบั คุณภาพ ดี คมุ้ ครองผลงาน สังเกตพฤติกรรม ข้นึ ไปถือว่าผ่าน การนำ�เสนอผลงานอย่างมอื ตรวจใบกจิ กรรม ใบกจิ กรรม 3.4 อาชพี สงั เกตพฤตกิ รรม ใบกจิ กรรมทา้ ยบท ใบกิจกรรมท้าทาย ความคิด ทกั ษะการส่อื สาร สงั เกตพฤตกิ รรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม ผเู้ รียนได้ระดับคณุ ภาพ ดี สงั เกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม ข้ึนไปถือวา่ ผ่าน ทกั ษะการคดิ วเิ คราะห์ สังเกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม (ดเู กณฑ์การประเมนิ ในภาคผนวก) ทกั ษะการคดิ อยา่ งมี วจิ ารณญาณ ทักษะการคิดเชิงระบบ สังเกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม ความคดิ สร้างสรรค์ สังเกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม ทักษะการทำ�งานร่วมกับ สังเกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤตกิ รรม ผู้อ่ืน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

124 แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชน์จากผลงาน ตวั อยา่ งประเดน็ การประเมนิ และระดบั คะแนน ประเดน็ การประเมนิ 4 ระดับคะแนน 1 32 การวเิ คราะหว์ ิธีการ วเิ คราะหว์ ธิ กี าร วเิ คราะหว์ ธิ กี าร วเิ คราะหว์ ธิ กี าร วเิ คราะหว์ ธิ กี าร สร้างประโยชนจ์ าก สรา้ งประโยชน์ สรา้ งประโยชน์ ผลงานโดยการเพิ่ม สรา้ งประโยชนจ์ าก สรา้ งประโยชน์ จากผลงานไดไ้ ม่ จากผลงานไดไ้ ม่ มลู ค่าหรอื สรา้ งมูลค่า ครบตามประเดน็ ท่ี ครบตามประเดน็ ผลงาน ไดค้ รบถว้ น จากผลงานไดค้ รบ ก�ำ หนด แตส่ ามารถ ทก่ี �ำ หนด และสรปุ สรปุ วธิ กี ารเพม่ิ การเพม่ิ มลู คา่ หรอื สมบรู ณท์ กุ ประเดน็ ถว้ นสมบรู ณต์ าม มลู คา่ หรอื สรา้ ง สรา้ งมลู คา่ ใหก้ บั มลู คา่ ใหก้ บั ผลงาน ผลงานไดไ้ มช่ ดั เจน ทก่ี �ำ หนดและ ประเดน็ ทก่ี �ำ หนด ไดช้ ดั เจน สามารถสรปุ วธิ กี าร แตส่ รปุ การเพม่ิ เพม่ิ มลู คา่ หรอื สรา้ ง มลู คา่ หรอื สรา้ ง มลู คา่ ใหก้ บั ผลงาน มลู คา่ ใหก้ บั ผลงาน ไดช้ ดั เจน ไดไ้ มช่ ดั เจน การออกแบบแนวทาง ออกแบบ ออกแบบ ออกแบบ ออกแบบ การสรา้ งประโยชนจ์ าก แนวทางการ แนวทางการ แนวทางการ แนวทางการ ผลงาน สร้างประโยชน์ สรา้ งประโยชน์ สรา้ งประโยชน์ สร้างประโยชน์ จากผลงานของ จากผลงานของ จากผลงานของ จากผลงานของ ตนเอง โดย ตนเอง โดย ตนเอง โดย ตนเอง โดย อธิบายการ อธบิ ายการ อธบิ ายการ อธบิ ายการ ใชค้ วามคิด ใช้ความคดิ ใช้ความคดิ ใชค้ วามคดิ สร้างสรรคใ์ น สรา้ งสรรค์ใน สรา้ งสรรค์ใน สร้างสรรค์ใน การเพ่ิมมลู ค่า การเพ่ิมมลู คา่ การเพม่ิ มูลคา่ การเพิม่ มูลค่า สรา้ งมลู ค่า สร้างมลู ค่า สร้างมลู คา่ สรา้ งมลู ค่า วเิ คราะหต์ ้นทนุ วเิ คราะห์ตน้ ทนุ วเิ คราะห์ตน้ ทุน วเิ คราะหต์ ้นทุน การผลติ จุดคมุ้ การผลิต จดุ คมุ้ การผลติ จดุ ค้มุ การผลติ จุดคุ้ม ทุน ชอ่ งทางการ ทนุ ช่องทางการ ทนุ ชอ่ งทางการ ทุน ช่องทางการ จ�ำ หน่ายและผล จำ�หน่ายและผล จำ�หนา่ ยและผล จำ�หน่ายและผล ตอบแทนได้ถูก ตอบแทนได้เปน็ ตอบแทนได้ ตอบแทนได้แต่ ต้อง ครบถ้วน สว่ นใหญ่ บางส่วน ไมช่ ดั เจน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 3 125 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี ประเด็นการประเมิน ระดบั คะแนน วเิ คราะห์สทิ ธิและ 4321 การคุ้มครองผลงาน วเิ คราะหส์ ิทธิ วิเคราะห์สิทธิ วเิ คราะหส์ ทิ ธิ วิเคราะห์สิทธิ ประเภทการ ประเภทการ ประเภทการ ประเภทการ คุ้มครองผลงาน คุ้มครองผลงาน คมุ้ ครองผลงาน คุ้มครองผลงาน ของตนเองและ ของตนเองและ ของตนเองได้ ของตนเองและ อธบิ ายเหตผุ ล อธบิ ายเหตุผล ถกู ต้อง สมบรู ณ์ อธิบายเหตผุ ล ในการค้มุ ครอง ในการคุ้มครอง หรืออธบิ าย ในการคุ้มครอง ผลงานได้ถกู ตอ้ ง ผลงานได้ถูกตอ้ ง เหตุผลในการ ผลงานได้แต่ไม่ สมบรู ณ์ เป็นส่วนใหญ่ คมุ้ ครองผลงาน ถกู ตอ้ ง หรอื ไม่ ไดถ้ กู ตอ้ ง สมบรู ณ์ ชัดเจน การน�ำ เสนอผลงาน น�ำ เสนอผลงานที่ น�ำ เสนอผลงาน นำ�เสนอผลงาน นำ�เสนอผลงาน อยา่ งมืออาชีพ สนใจโดยอ้างอิง ท่สี นใจโดย ท่ีสนใจโดย ทส่ี นใจโดย ขอ้ มูลเจา้ ของ อา้ งอิงข้อมลู อ้างองิ ข้อมลู อ้างอิงข้อมูล ผลงานอย่าง เจา้ ของผลงาน เจา้ ของผลงาน เจา้ ของผลงาน ชัดเจน และนำ� ไม่ชัดเจน แต่ อย่างชดั เจน แต่ ไมช่ ัดเจน และ เสนอครบถ้วน น�ำ เสนอครบถว้ น นำ�เสนอไม่ครบ นำ�เสนอไม่ครบ สมบูรณ์ทุก สมบรู ณท์ กุ ประเดน็ ถว้ นทุกประเด็น ทุกประเด็น ประเด็น เกณฑ์การตดั สนิ ระดับคณุ ภาพ คะแนน 13-16 คะแนน หมายถงึ ระดับคุณภาพ ดมี าก คะแนน 9-12 คะแนน หมายถงึ ระดบั คณุ ภาพ ดี คะแนน 5-8 คะแนน หมายถึง ระดับคุณภาพ พอใช้ คะแนน 1-4 คะแนน หมายถงึ ระดบั คณุ ภาพ ปรบั ปรุง หมายเหตุ เกณฑ์การวดั และประเมนิ ผลสามารถปรับเปลยี่ นได้ตามความเหมาะสม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

126 แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน ตวั อย่างรายการประเมนิ และเกณฑ์การใหค้ ะแนนส�ำ หรบั การนำ�เสนอผลงาน รายการประเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน 5 คะแนน = ถา้ มีครบถว้ น สมบูรณท์ กุ ขอ้ บคุ ลิกภาพในการนาํ เสนอ 4 คะแนน = ถ้าไมม่ ีหรือมีแตไ่ ม่สมบูรณ์ 1 ขอ้ 1. ใช้ภาษาถูกตอ้ งตามหลกั ภาษา 3 คะแนน = ถา้ ไม่มีหรอื มีแต่ไม่สมบูรณ์ 2 ขอ้ 2. ใช้วาจากิริยาท่าทางเหมาะสม 2 คะแนน = ถ้าไม่มหี รอื มแี ต่ไม่สมบรู ณ์ 3 ขอ้ 3. แต่งกายอย่างเหมาะสม 1 คะแนน = ถา้ ไม่มหี รอื มีแตไ่ มส่ มบูรณ์ 4 ขอ้ 4. มีความมนั่ ใจในตนเอง 5. นาํ เสนอได้นา่ สนใจและตรงเวลา 5 คะแนน = ถ้ามคี รบถว้ น สมบรู ณท์ ุกขอ้ 4 คะแนน = ถ้าไมม่ หี รอื มแี ต่ไม่สมบูรณ์ 1 ข้อ เนื้อหา 3 คะแนน = ถา้ ไมม่ ีหรือมีแตไ่ มส่ มบูรณ์ 2 ขอ้ 1. ทนั สมัย น่าสนใจ 2 คะแนน = ถา้ ไม่มหี รือมีแต่ไม่สมบรู ณ์ 3 ข้อ 2. มคี วามชัดเจน ครบถ้วน สมบรู ณ์ 1 คะแนน = ถา้ ไม่มีหรอื มแี ตไ่ มส่ มบูรณ์ 4 ขอ้ 3. ถูกตอ้ งตามทฤษฎี และเอกสารอา้ งองิ ในปัจจุบัน 5 คะแนน = ถ้ามคี รบถว้ น สมบรู ณ์ทุกข้อ 4. เป็นลาํ ดับขนั้ ตอน เขา้ ใจง่าย 4 คะแนน = ถ้าไมม่ ีหรือมแี ต่ไม่สมบูรณ์ 1 ข้อ 5. เหมาะสมกับระดบั ความรูข้ องผู้เรียน 3 คะแนน = ถา้ ไมม่ ีหรือมแี ตไ่ ม่สมบรู ณ์ 2 ขอ้ 2 คะแนน = ถา้ ไม่มหี รือมีแต่ไมส่ มบรู ณ์ 3 ข้อ การอธบิ ายและตอบขอ้ ซักถาม 1 คะแนน = ถา้ ไมม่ ีหรือมแี ต่ไมส่ มบูรณ์ 4 ขอ้ 1. แสดงใหเ้ หน็ ถึงความร้แู ละความเขา้ ใจ ในเร่ืองทีท่ �ำ 2. มีบรู ณาการความรู้จากศาสตรต์ า่ ง ๆ 3. ตอบค�ำ ถามไดต้ รงประเด็นและมีเหตผุ ล 4. มีความม่นั คงในอารมณ์ 5. แสดงไหวพริบในการแกป้ ัญหา ประโยชนข์ องผลงาน 5 คะแนน = ถ้ามีครบถว้ น สมบรู ณท์ ุกขอ้ 1. สามารถแสดงให้เหน็ การแก้ปญั หาได้จรงิ 4 คะแนน = ถ้าไม่มีหรอื มแี ต่ไมส่ มบรู ณ์ 1 ข้อ 2. แกป้ ัญหาได้ตรงตามวัตถปุ ระสงค์ 3 คะแนน = ถา้ ไม่มหี รอื มแี ตไ่ มส่ มบูรณ์ 2 ขอ้ 3. ก่อใหเ้ กิดประโยชน์ต่อสังคมสว่ นรวม 2 คะแนน = ถา้ ไม่มีหรอื มแี ต่ไมส่ มบรู ณ์ 3 ขอ้ 4. ค้มุ ค่าการลงทนุ ผลิตและพฒั นา 1 คะแนน = ถ้าไมม่ ีหรือมีแต่ไม่สมบรู ณ์ 4 ขอ้ สู่เชิงพาณชิ ยไ์ ด้ 5. สามารถนาํ ไปพฒั นาต่อยอดได้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 3 127 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี 9. แหล่งเรยี นรู้ 9.1 ตัวอย่างโครงงานการออกแบบและเทคโนโลยี/โครงงานสะเต็มศึกษาท้ังท่ีเป็นต้นแบบและ รูปเลม่ รายงาน 9.2 เว็บไซต์ท่ีเกี่ยวข้องกับนวัตกรรม ช้ินงาน เช่น กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ สำ�นักงานนวตั กรรมแห่งชาติ กระทรวงวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี 10. ข้อเสนอแนะ ผสู้ อนอาจใหผ้ เู้ รยี นศกึ ษาเพม่ิ เตมิ เกย่ี วกบั การค�ำ นวณจดุ คมุ้ ทนุ และการน�ำ เสนองาน จากใบความรู้ หรือแหล่งข้อมูลต่าง ๆ เพอ่ื ใหผ้ ู้เรยี นเขา้ ใจมากยิง่ ข้นึ 11. แนวคำ�ตอบกจิ กรรม กจิ กรรม 3.1 การเพิ่มมลู ค่าและการสร้างมลู ค่า นกั เรยี นเลอื กผลงานของผอู้ น่ื ทสี่ นใจโดยอา้ งองิ แหลง่ ทมี่ าใหช้ ดั เจน แลว้ วเิ คราะหถ์ งึ วธิ กี ารที่ แสดงถึงการเพม่ิ มลู ค่าและการสร้างมูลคา่ จากผลงานนน้ั จากน้นั น�ำ เสนอ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ กรณศี กึ ษาที่ 1 : บรรจุภณั ฑ์สรา้ งสรรค์ ผลติ ภณั ฑ์เสริมความงาม ผลติ ภัณฑอ์ าหาร ผลติ ภณั ฑส์ �ำ หรบั เด็ก รูป 3.2 ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ท่มี ีบรรจุภัณฑ์สร้างสรรค์ ท่ีมา : https://www.freelancesir.com สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

128 แผนการจดั การเรยี นร้ทู ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน แนวคำ�ตอบ สิ่งสำ�คัญท่ีจะช่วยเพิ่มมูลค่าสินค้าได้ดีประการหนึ่งคือบรรจุภัณฑ์ เพราะบรรจุภัณฑ์มีความ ส�ำ คัญทม่ี ผี ลตอ่ การตดั สนิ ใจเลอื กชมและเลอื กซอ้ื ของผบู้ รโิ ภค ถา้ สนิ คา้ นน้ั ๆ ดสู ะอาด แปลกตา น่ารับประทาน และดูน่าเชอื่ ถือกจ็ ะช่วยเพ่มิ แรงจงู ใจในการซอื้ ไดม้ ากย่ิงขึ้น การเพ่ิมมูลค่าสินคา้ ด้วยบรรจุภัณฑ์ท่ีออกแบบมาอย่างดีนั้นสามารถเติมเต็มหรือเพิ่มโอกาสในการซื้อจากผู้บริโภค จึงช่วยสร้างภาพลักษณ์ให้ผู้บริโภครับทราบถึงคุณภาพของสินค้าหรือบริการ และช่วยยกระดับ ของสินค้าให้มีคุณค่า แตกต่างจากคู่แข่ง เนื่องจากพฤติกรรมของผู้บริโภคเปล่ียนไปไม่หยุดนิ่ง บรรจภุ ัณฑ์กต็ อ้ งพฒั นาตอ่ ไปไม่หยุดนิ่งเช่นกนั การเพิม่ มลู คา่ สินคา้ ดว้ ยบรรจภุ ณั ฑ์นั้น สามารถ ท�ำ ไดโ้ ดยการใช้บรรจภุ ัณฑส์ ร้างสรรค์ ซึง่ สรา้ งความแตกต่างโดยมีลักษณะดงั ตอ่ ไปนี้ 1. การออกแบบของบรรจุภัณฑ์ทม่ี คี วามแปลกใหม่ 2. มปี ระโยชน์ใช้สอยหลายอย่าง 3. การเปิดปิดผลิตภัณฑ์สะดวก 4. มคี วามสวยงาม 5. บริษทั ผผู้ ลิตเช่อื ถือได้ การที่ผู้บริโภคมีทัศนคติเก่ียวกับผลิตภัณฑ์ไปในทางที่ดีกว่าของคู่แข่งก็ย่อมเป็นการช่วยเพิ่ม มูลค่าและภาพลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ให้มากย่ิงข้ึน และย่ิงถ้าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพด้วยแล้วก็จะ ผบู้ รโิ ภคบอกตอ่ ๆ กนั ไปแบบปากตอ่ ปาก ท�ำ ใหผ้ ผู้ ลติ ประหยดั งบประมาณมหาศาลกบั การท�ำ การ ตลาด และสามารถนำ�งบประมาณเหล่าน้ันมาพัฒนาบรรจุภัณฑ์และผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพดี ยิ่ง ๆ ขน้ึ ไป สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 3 129 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี กรณศี ึกษาท่ี 2 : ธุรกจิ โรงแรมบูตกิ เป็นการดำ�เนินกิจการโรงแรม บูติกแห่งหน่ึง ซ่ึงใช้แนวคิดในการ กอ่ ตง้ั โรงแรมมาจากการน�ำ ทรพั ยส์ นิ ของตนเองมาต่อยอดเปน็ ธรุ กิจ รูป 3.3 โรงแรมบูติกแหง่ หนึง่ แนวคำ�ตอบ วธิ กี ารทแี่ สดงถงึ การเพมิ่ มลู คา่ หรอื สรา้ งมลู คา่ ใหผ้ ลงานโดยการใชเ้ ทคนคิ การสง่ เสรมิ การขาย 4P คือ ด้านผลิตภัณฑ์ (Product) ด้วยการตกแต่งภายในสไตล์ยุคสมัยต่าง ๆ เพื่อสร้างความ แตกตา่ งแสดงใหเ้ หน็ ถงึ การน�ำ ความรทู้ างการออกแบบและเทคโนโลยดี า้ นการออกแบบ ดา้ นราคา (Price) ที่มีการกำ�หนดตามช่วงเวลาท่ีเหมาะสมต่อขนาดของธุรกิจ เช่น ช่วงฤดูฝน หรือ Low season ราคาห้องพักจะถูกกว่า ด้านสถานที่หรือทำ�เลที่ตั้ง (Place) ทำ�เลที่ตั้งจะใกล้ แหล่งท่องเที่ยว สามารถเดินทางสะดวก แสดงให้เห็นถึงการใช้ความรู้ทางสังคมศาสตร์ ด้านภูมิศาสตร์ ด้านการสง่ เสรมิ การขาย (Promotion) มีการใชร้ ูปแบบกิจกรรมในการน�ำ เทย่ี ว ภายในตวั จงั หวดั การลดราคาเพอื่ สรา้ งความดงึ ดดู ในการเขา้ พกั รวมถงึ การใหบ้ รกิ ารของพนกั งาน ที่มีการแสดงออกถึงเอกลักษณ์ ซึ่งแสดงถึงความรู้ทางสังคมศาสตร์ ด้านวัฒนธรรมไทย เช่น การแตง่ กาย กรยิ ามารยาทงาม ย้มิ แย้มแจ่มใส ในขณะเดียวกัน ต้องวิเคราะห์กลยุทธ์ด้านการแข่งขันกับโรงแรม ประเภทโฮสเทลที่สามารถ ดึงกลมุ่ ลกู ค้า ชอ่ งทางการจัดจำ�หน่ายออนไลน์ตามเว็บไซต์ตวั กลาง ลกู คา้ สามารถใชบ้ รกิ ารจอง ผา่ นออนไลนห์ รอื ตวั กลางทเี่ ปน็ ทร่ี จู้ กั เชน่ agoda.com, booking.com หรอื tripadvisor.com ดงั นัน้ จงึ ตอ้ งมกี ารใชค้ วามคดิ สร้างสรรค์ เพ่ือให้ตอบสนองหรอื เสนอการบริการให้กบั ผู้บริโภค ท่ีมา : ระชานนท์ ทวีผล (อาจารยป์ ระจำ�สาขาวิชาการจดั การโรงแรม คณะวทิ ยาการจัดการ มหาวทิ ยาลัยศิลปากร) Concepts and Business Operation of Boutique Hotel in Chiang Mai Municipality, Mueang Chiang Mai District, Chiang Mai, Dusit Thani College Journal Vol.11 No.1 January-April 2017 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

130 แผนการจัดการเรยี นรูท้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน กจิ กรรม 3.2 การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานนกั เรยี น นกั เรยี นออกแบบแนวทางการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานของนกั เรยี น ทแ่ี สดงถงึ การเพมิ่ มลู คา่ การสรา้ งมลู คา่ และใชค้ วามคดิ สรา้ งสรรคข์ องนกั เรยี น รวมทง้ั วเิ คราะหต์ น้ ทนุ การผลติ จดุ คมุ้ ทนุ ช่องทางการจ�ำ หนา่ ย และผลตอบแทน จากน้ันนำ�เสนอ แลกเปลี่ยน เรยี นรู้ แนวค�ำ ตอบ กรณศี กึ ษาท่ี 3 โครงงานกระถางชน้ั โซลารเ์ ซลล์ โรงเรยี นยุพราชวทิ ยาลยั กระถางชั้นโซลาร์เซลล์ โดยการนำ�ท่อ PVC มาเปน็ โครงสรา้ งทร่ี องกระถาง สว่ นบน จะประกอบกนั เปน็ ระบบใหแ้ สงสวา่ ง ประกอบ ด้วยแผ่นโซลาร์เซลล์ เคร่อื งควบคุมการชาร์จ ด้วยแสงแดด หลอดไฟ ส่วนถัดมาจะเป็น กระถางที่ใส่น้ำ�เจาะรูตรงกลางเพื่อให้นำ้�ไหล ผา่ นสายน�ำ้ เกลอื ท�ำ ใหห้ ยดลงตน้ ไมไ้ ด้ มสี วติ ช์ ปรบั ระดบั ความแรงของน�ำ้ ทห่ี ยดลงไดพ้ รอ้ มทง้ั มกี ารออกแบบกระถางไดอ้ ยา่ งทนั สมยั ผลงานน้ี จึงสามารถท่ีจะช่วยประหยัดพื้นท่ี และช่วย รปู 3.4 โครงงานกระถางช้นั โซลารเ์ ซลล์ ในเรื่องของความสะดวกสบาย ประหยัดไฟ โรงเรียนยพุ ราชวิทยาลยั รปู ทรงสวยงามสามารถใชป้ ระดบั ตกแตง่ บา้ นหรอื ตามสถานทต่ี า่ ง ๆ อกี ทง้ั ยงั เปน็ เครอื่ งมอื ทช่ี ว่ ย ลดภาวะโลกร้อนได้อกี ดว้ ย การสรา้ งมลู คา่ กระถางช้ันโซลารเ์ ซลล์ ใชเ้ ทคนิค 4P ในการสรา้ งมูลคา่ จากผลงาน ดังรายละเอยี ดต่อไปนี้ ดา้ นราคา ราคาเป็นองค์ประกอบหนึ่งของส่วนประสมทางการตลาดที่ก่อให้เกิดรายได้ที่ชัดเจน การต้ัง ราคาผลติ ภณั ฑอ์ ยา่ งมเี หตผุ ลเปน็ การสรา้ งการตระหนกั รใู้ นแบรนดใ์ หเ้ ปน็ ทนี่ า่ พอใจ การตงั้ ราคา ผลติ ภณั ฑก์ ระถางตน้ ไมใ้ หม้ คี ณุ คา่ มากกวา่ กระถางตน้ ไมท้ ว่ั ไปนน้ั จะตอ้ งเรม่ิ จากการสรา้ งการรบั รู้ ราคาของผู้บริโภค ว่าคุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ันสามารถใช้งานได้หลากหลาย ไม่ใช่เป็นเพียง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 3 131 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี กระถางตน้ ไมเ้ พยี งอยา่ งเดยี ว ซงึ่ มลี กั ษณะพเิ ศษทสี่ ามารถกกั เกบ็ พลงั งานแสงอาทติ ยไ์ ด้ สามารถ ชว่ ยประหยดั การใชไ้ ฟฟา้ ไดใ้ นระยะยาว และเมอื่ ผบู้ รโิ ภครบั รวู้ า่ ผลติ ภณั ฑห์ รอื แบรนดน์ นั้ คมุ้ คา่ หรือมีเอกลักษณ์ แตกต่างจากที่เคยมีในท้องตลาดย่อมส่งผลให้การตั้งราคาจากการสร้างคุณค่า แบรนด์สามารถต้ังราคาได้สูงยิ่งขึ้น แต่สุดท้ายก็ต้องพิจารณาถึงความเหมาะสมของราคาขาย กับตน้ ทุนด้วย ดา้ นผลติ ภณั ฑ์ กระถางชั้นโซลาร์เซลล์ เป็นการผลิตโดยวิธีการทำ�ด้วยมือ (hand-made) ซ่ึงแตกต่าง จากการผลติ จากโรงงานที่ตอ้ งผลติ คร้งั หนึ่งในปรมิ าณมากเพอื่ ประหยดั ตน้ ทนุ แตท่ �ำ ใหผ้ บู้ ริโภค รับรู้คุณค่าทางจิตใจต่างกัน ผลิตภัณฑ์ท่ีสร้างด้วยมือสามารถสร้างมูลค่าได้อย่างมาก เพราะจะต้องใช้ฝีมือ เวลา และความประณีตสูง ถ้าหากผู้ผลิตเป็นผู้จัดจำ�หน่ายเพียงเจ้าเดียว กจ็ ะยิง่ สรา้ งคณุ คา่ และความต้องการของผบู้ ริโภคมากย่งิ ขึ้น ดา้ นกลยทุ ธส์ ง่ เสรมิ การขาย การสรา้ งมลู คา่ ดว้ ยกลยทุ ธส์ ง่ เสรมิ การขายและการสอื่ สารการตลาด เปน็ กลยทุ ธใ์ นการสอ่ื สาร ระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภคเพ่ือสร้างคุณค่าให้กับแบรนด์ด้วยการใช้เครื่องมือทางการส่ือสาร การตลาดไม่ว่าจะเป็นการโฆษณา การทำ�ป้ายโปสเตอร์ การโฆษณาผ่านเว็บไซต์ต่าง ๆ ซ่ึงมีการ นำ�เสนอรูปภาพ วิดีโอ ข้อความท่ีดึงดูดใจ การประชาสัมพันธ์โดยการไปออกค่ายช่วยพัฒนา โรงเรียนต่าง ๆ ร่วมกับผู้มีจิตอาสาในการช่วยกันทำ�กระถางชั้นโซลาร์เซลล์เพ่ือทำ�ให้เกิดรับรู้ ของครู นักเรียน และชาวบ้านช่วยกันประชาสัมพันธ์ผ่านทางช่องทางต่าง ๆ จัดกิจกรรมพิเศษ เชน่ การออกบธู ตา่ ง ๆ เพอ่ื สรา้ งใหผ้ ลติ ภณั ฑห์ รอื แบรนดใ์ หอ้ ยใู่ นความทรงจ�ำ ของผบู้ รโิ ภค ท�ำ ให้ เกิดความโดดเด่น เป็นความเชื่อมโยงทีม่ ีความแข็งแกรง่ ใหเ้ ป็นทน่ี ่าพอใจ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

132 แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน ตน้ ทนุ การผลติ และจดุ คมุ้ ทนุ สามารถวเิ คราะหไ์ ดด้ งั น้ี กระถางชน้ั โซลารเ์ ซลล์ มีการคิดราคาขาย จดุ คมุ้ ทนุ และต้นทนุ การผลติ ซึ่งมวี ธิ ีคิดดังตอ่ ไปนี้ ความรูเ้ บอื้ งตน้ กอ่ นท่ีจะค�ำ นวณจดุ คุ้มทนุ มีดังนี้ 1. รายจ่ายท้ังหมด (total cost) คือ ตน้ ทนุ ประกอบดว้ ย 1.1 ตน้ ทนุ คงท่ี (fixed cost) เชน่ คา่ เช่าที่ 1.2 ตน้ ทุนผนั แปร (variable cost) เชน่ คา่ วตั ถุดิบ ค่าจ้าง คา่ ไฟ 2. รายรบั ทงั้ หมด (total revenue) คือ ปรมิ าณขาย (quantity) คณู ด้วยราคาขาย (price) ตอ่ หน่วย หลักการค�ำ นวณจดุ คุ้มทนุ (B.E.P. : Break Even Point) จดุ คุม้ ทนุ คือ รายไดร้ วม = ต้นทุนรวม เม่อื รายได้รวม = (ปริมาณขาย x ราคาขาย) เม่ือ ต้นทุนรวม = ตน้ ทุนคงท่ี + (ตน้ ทนุ ผนั แปร x ปริมาณขาย) หลกั ในการค�ำ นวณจดุ คุ้มทนุ มแี นวทางในการคำ�นวณ 2 แนวทางดังน้ี แนวทางที่ 1 เม่ือกำ�หนดราคาขายเองต้องการทราบว่าต้องขายจ�ำ นวนกี่ชิ้นจึงจะคุม้ ทนุ (ในกรณนี ้ี ตอ้ งตงั้ ราคาขายทตี่ อ้ งการวา่ ตอ้ งการขายราคาเท่าไร) ดังนน้ั การทจี่ ะคุม้ ทุน มีวิธีการคำ�นวณ ต่อไปน้ี รายได้รวม = ต้นทุนรวม (ปริมาณขาย x ราคาขาย) = ต้นทนุ คงท่ี + (ตน้ ทนุ ผนั แปร x ปรมิ าณขาย) (ปริมาณขาย x ราคาขาย) - (ตน้ ทนุ ผนั แปร x ปรมิ าณขาย) = ต้นทนุ คงที่ ปริมาณขาย x (ราคาขาย - ตน้ ทุนผนั แปร) = ตน้ ทุนคงท่ี ปริมาณขาย = ต้นทุนคงที่ (ราคาขาย - ต้นทนุ ผนั แปร) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 3 133 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี ต้นทุนคงท ่ี ประกอบด้วย ค่าเช่าแผง 500 บาท คา่ เดินทาง 50 บาท คา่ ไฟฟ้า 50 บาท รวมต้นทุนคงท่ี 500 + 50 + 50 = 600 บาท ตน้ ทุนผนั แปร คือ ค่าวัสดใุ นการผลติ ประกอบดว้ ยทอ่ PVC 150 บาท แผ่นโซลาร์เซลล์ 590 บาท สายยาง 60 บาท กระถางใส่ตน้ ไม้ 120 บาท หลอดไฟ 30 บาท ถว้ ยแกว้ สำ�หรับ ใสน่ ้�ำ 150 บาท ค่าไฟฟา้ 50 บาท รวมตน้ ทนุ ผนั แปร 150 + 590 + 60 + 120 + 30 +150 + 50 = 1,150 บาท ถ้าจะกำ�หนดราคาขาย (Price) เท่ากับ 1,200 บาท สามารถแทนค่า เพอ่ื หาจำ�นวนขายกี่ชนิ้ ทจ่ี ะคุม้ ทุน ดังน้ี จากสูตรการค�ำ นวณจดุ คมุ้ ทุน คือ ปรมิ าณขายหรือจ�ำ นวนชิ้นทค่ี ้มุ ทนุ = ต้นทนุ คงที่ (ราคาขาย - รายจ่ายผนั แปร) จำ�นวนชิ้นที่คุ้มทนุ = 600 (1,200 - 1,150) = 12 ชิ้น สรุป กระถางชั้นจะคุ้มทนุ เมือ่ ขายได้ 12 ชิน้ ท่ีราคา 1,200 บาทต่อชน้ิ ถึงจะคุม้ ทุน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

134 แผนการจดั การเรยี นรู้ท่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน แนวทางท่ี 2 ตอ้ งการทราบ ราคาขายชน้ิ ละเทา่ ไรถงึ จะคุม้ ทุน? ในกรณีน้ีจะใช้เม่ือเราทราบจำ�นวนสินค้าที่มีอยู่ หรือได้ทำ�การผลิตไปแล้วและต้องการทราบ ว่าจะตั้งราคาช้ินละเท่าไรจึงจะคุ้มทุน สมมตุ ิ ไดผ้ ลิตกระถางช้ันโซลาร์เซลล์ ไวจ้ ำ�นวน 10 ชนิ้ มวี ิธีคำ�นวณ ดงั นี้ ราคาขาย = ต้นทนุ คงท่ี + (ต้นทุนผนั แปร x ปรมิ าณขายหรอื จ�ำ นวนชิ้นทีผ่ ลติ ) ปริมาณขายหรอื จ�ำ นวนช้นิ ท่ีผลติ ราคาขาย = 600 บาท + (1,150 บาท x 10 ช้นิ ) 10 ชิ้น ราคาขาย = 1,210 บาท ตอ่ ช้นิ สรปุ จำ�หนา่ ยกระถางชั้นโซลาร์เซลลใ์ นราคาชน้ิ ละ 1,210 บาท ถึงจะค้มุ ทนุ ชอ่ งทางการจ�ำ หนา่ ย กระถางตน้ ไมโ้ ซลารเ์ ซลลเ์ ปน็ ผลติ ภณั ฑส์ �ำ หรบั ตกแตง่ สวน ดงั นน้ั สามารถวางขายตามรา้ นคา้ ปลกี ทขี่ ายสนิ คา้ ประเภทเดยี วกนั ได้ เชน่ ตามรา้ นขายตน้ ไม/้ ดอกไมต้ า่ ง ๆ จดั บธู ในงานบา้ นและ สวนแฟร์ รวมถึงการขายสินค้าออนไลน์ในแอปพลิเคชันที่ขายสินค้างานแฮนด์เมด เช่น Blisby ซ่งึ อาจเป็นแอปพลิเคชนั ตลาดแฮนดเ์ มดทใ่ี หญท่ ส่ี ดุ ในเอเชยี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรียนร้ทู ี่ 3 135 บททกาี่ 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี กิจกรรม 3.3 สทิ ธแิ ละการคมุ้ ครองผลงาน นักเรียนวเิ คราะห์ผลงานของตวั เองวา่ เป็นทรัพยส์ นิ ทางปัญญาหรือไม่ อยา่ งไร ให้เหตุผลและ อภิปราย กรณศี กึ ษาท่ี 4 "โครงงาน Hanged Chair" โรงเรียนยุพราชวทิ ยาลยั รปู 3.5 โครงงาน Hanged Chair โรงเรียนยพุ ราชวิทยาลยั แนวค�ำ ตอบ การเพิม่ มลู ค่า/การสร้างผลงาน และการใชค้ วามคิดสรา้ งสรรค์ ปจั จยั ทท่ี ำ�ให้เกิดผลงาน มาจากความต้องการของผู้บริโภค คอื ต้องการเก้าอีไ้ วส้ ำ�หรบั น่งั และ สามารถตากผ้าได้ นำ�ไปวางจำ�หน่ายสินค้าในพื้นท่ีจำ�กัด เช่น ร้านค้าบนถนนคนเดิน ห้องพัก ในหอพัก และยังสะดวกในการจัดเก็บ สามารถพับได้ เป็นการใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการ ต่อยอดผลิตภัณฑ์เดิมได้แก่เก้าอ้ีไม้ การเปล่ียนแปลงสภาพแวดล้อมซ่ึงมีพ้ืนท่ีใช้สอยจำ�กัด และ ต้องการสง่ิ ที่อ�ำ นวยความสะดวกมากขนึ้ การสร้างมลู ค่าเพิม่ โดยใช้ความคิดสรา้ งสรรคใ์ นการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และจากการใช้วัตถุดบิ ท่ีเป็นวัสดุท้องถิ่น หาได้ง่าย คุณภาพดี ราคาไม่แพง การสร้างมูลค่าโดยการปรับเปล่ียน รปู ลกั ษณผ์ ลติ ภณั ฑ์ แสดงใหเ้ หน็ ถงึ การประยกุ ตค์ วามรเู้ รอ่ื งวสั ดุ สมบตั ขิ องไม้ การวดั การค�ำ นวณ พ้ืนที่ รปู รา่ งและรูปทรงเกา้ อี้ การรา่ งแบบเก้าอ้พี ับสำ�หรบั นัง่ และแขวนส่ิงของเครือ่ งใช้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

136 แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชน์จากผลงาน ทรัพย์สินทางปัญญา ผลงาน hanged chair จัดเป็นผลงานการประดิษฐ์ที่เป็นทรัพย์สิน ทางปัญญาของผู้สร้าง สามารถจดทะเบียนอนุสิทธิบัตรได้ เนื่องจากเป็นลักษณะการประดิษฐ์ คิดค้น แสดงถึงการใช้ความคิดสร้างสรรค์ และมีประโยชน์ใช้สอยมากขึ้น หากได้รับการพัฒนา ต่อยอดให้ใช้เทคโนโลยีท่ีมีระดับการพัฒนาในระดับท่ีสูงขึ้นและผลิตในเชิงอุตสาหกรรมได้ อาจจดทะเบียนสิทธิบัตรการประดิษฐ์ได้ แต่อย่างไรก็ตาม ผู้สร้างต้องเลือกจดทะเบียนอย่างใด อยา่ งหนึง่ ไม่สามารถจดทะเบียนสทิ ธบิ ตั รและอนุสิทธบิ ตั รพร้อมกันได้ กจิ กรรม 3.4 การน�ำ เสนอผลงานอยา่ งมอื อาชพี นักเรียนเลือกศึกษาหัวข้อผลงานของผู้อื่นที่สนใจโดยอ้างอิงข้อมูลเจ้าของผลงานให้ชัดเจน แล้ววิเคราะห์ว่าจะนำ�เสนออย่างไรภายในเวลาท่ีกำ�หนด ในประเด็นต่อไปนี้ ผลงานน้ันช่ืออะไร ใช้แก้ปัญหาอะไร มีการเพ่ิมหรือสร้างมูลค่าอย่างไร มีการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาอย่างไร จะนำ�เสนอขายผลงานได้อย่างไร และจะปรับปรุงการน�ำ เสนอได้อยา่ งไรบ้าง อภิปราย กรณศี กึ ษาท่ี 5 ผลงานเฝอื กกระดาษราชวถิ ี (Rajavithi paper splint) นวตั กรรมการดามกระดกู เพอ่ื การปฐมพยาบาลทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพสงู "เฝอื กกระดาษราชวถิ "ี เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ไี่ ดร้ บั การพฒั นาขน้ึ จากองคค์ วามรแู้ ละบคุ ลากร ภายในประเทศ เพือ่ สง่ เสริมและยกระดับการแพทย์ประเทศไทย ทั้งนี้ ผลงานดังกล่าว ไดร้ บั รางวลั ชมเชยจากการประกวดรางวลั นวตั กรรมแหง่ ชาตดิ า้ นสงั คม ประจ�ำ ปี 2550 จากส�ำ นักงานนวัตกรรมแห่งชาติ เจา้ ของผลงานชอื่ นพ. ไพโรจน์ เครอื กาญจนา กลมุ่ งานเวชศาสตรฉ์ กุ เฉนิ โรงพยาบาลราชวถิ ี น�ำ เสนอโดย มณฑา ไก่หริ ัญ สำ�นกั งานนวัตกรรมแหง่ ชาติ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 3 137 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี รปู 3.6 เฝอื กกระดาษราชวถิ ี มรี ายงานพบวา่ ประเทศไทยมผี ปู้ ว่ ยกระดกู หกั ป ร ะ ม า ณ 6 0 0 , 0 0 0 ค น ต่ อ ปี ซ่ึ ง วิ ธี ก า ร ปฐมพยาบาลผู้ป่วยเบ้ืองต้นคือต้องไม่เคลื่อนย้าย ผปู้ ว่ ยจนกวา่ กระดกู สว่ นทห่ี กั จะไดร้ บั การใสเ่ ฝอื ก ชั่วคราวก่อนเพ่ือดามกระดูก แล้วจึงรีบนำ�ผู้ป่วย ส่งโรงพยาบาล โดยเฝือกช่ัวคราวท่ีใช้เป็นของ หน่วยฉุกเฉินจึงทำ�ให้ต้องมีการเปลี่ยนอุปกรณ์อีก คร้ังซ่ึงอาจทำ�ให้ผู้ป่วยได้รับความเจ็บปวดซำ้�และ อาจทำ�ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการเปล่ียนได้ ดังนั้น จึงมีความจำ�เป็นอย่างย่ิงในการพัฒนา นวัตกรรมเพ่ือช่วยเหลือและปฐมพยาบาลผู้ป่วย เบอื้ งต้น แนวคำ�ตอบ 1. ผลงานใช้แกป้ ญั หาอะไร ใช้ในการปฐมพยาบาลเบอ้ื งตน้ มีประสิทธิภาพสูงสำ�หรบั ผู้ปว่ ย กระดูกแขนและขาหัก โดยสามารถลดความเจ็บปวดซ้ำ�ของผู้ป่วยจากการเปล่ียนอุปกรณ์ ทำ�ใหล้ ดการเกดิ ภาวะแทรกซอ้ นหลงั การเปลยี่ นได้ 2. เก่ียวข้องกับใครบา้ ง แพทย์ พยาบาล ผู้ป่วยกระดกู หัก ญาติ และผปู้ ระสบเหตุ 3. จะขายผลงานนนั้ ไดอ้ ย่างไร ประยกุ ตใ์ ชค้ วามคิดสรา้ งสรรค์ ร่วมกบั สว่ นประสมทางการตลาด 4P ประกอบด้วย ผลติ ภณั ฑ์ เฝอื กกระดาษราชวถิ ี ท�ำ จากกระดาษลกู ฟกู ทที่ �ำ กลอ่ งบรรจภุ ณั ฑซ์ ง่ึ หาไดง้ า่ ย และสามารถพัฒนาให้มีความแข็งแรงเพียงพอที่จะรองรับแขนหรือขาท่ีมีกระดูกหักได้ เฝือกกระดาษราชวิถี 1 ชดุ จะประกอบดว้ ยเฝอื ก 2 ชน้ิ คือ เฝอื กแขน และเฝอื กขา ซง่ึ ออกแบบ ให้สามารถปรับรูปร่างตามสรีระของผู้ป่วย และรองรับกับลักษณะการบาดเจ็บที่อาจเกิดขึ้นได้ ท้ังหมด ใชง้ านได้งา่ ย น้ำ�หนักเบา และไม่รบกวนเครือ่ งฉายรงั สี ใช้งานไดค้ รง้ั เดียวแล้วท้งิ งา่ ยต่อ การกำ�จัด และผ่านการเคลือบด้วยสารป้องกันนำ้�ซึ่งเป็นสารท่ีไม่เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม เพ่อื ปอ้ งกนั ของเหลวท่ีสร้างความเสียหายแก่กระดาษลูกฟกู ราคา เฝือกกระดาษราชวิถี ราคาเพียงชุดละ 29 บาท ซ่ึงมีราคาถูกเม่ือเทียบกับเฝือก ชัว่ คราวอนื่ ๆ เช่น เฝือกลมมรี าคา 20,000 บาทต่อชดุ และเฝอื กไม้ราคา 200 บาทตอ่ ชดุ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

138 แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชน์จากผลงาน ชอ่ งทางจ�ำ หนา่ ย เฝอื กกระดาษราชวถิ อี าจจ�ำ หนา่ ยในโรงพยาบาลตา่ ง ๆ ทว่ั ประเทศ และ ร้านขายอปุ กรณ์ทางการแพทย์ การส่งเสริมการขาย อาจจะมีการส่งตัวอย่างเฝือกกระดาษราชวิถีให้ทดลองใช้ก่อน เพื่อเป็นการกระตุ้นให้เห็นถึงคุณประโยชน์ในการใช้งาน เช่น การสาธิตวิธีการใช้เพื่อเป็นการ กระตนุ้ ความต้องการซอื้ มีการจดั โปรโมชน่ั ลดราคาเม่อื ส่ังซือ้ ในปริมาณมาก ปัจจุบัน เฝือกกระดาษราชวิถีได้ผ่านการทดสอบและประเมินประสิทธิภาพแล้วใน โรงพยาบาลต่าง ๆ ทั่วประเทศ ซึ่งถือว่าเฝือกกระดาษราชวิถีเป็นนวัตกรรมทางการแพทย์ ทส่ี ามารถสรา้ งประโยชนท์ างสงั คมในการชว่ ยลดความเจบ็ ปวดของผปู้ ว่ ยฉกุ เฉนิ จากกระดกู แขน ขาหกั ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี นอกจากนยี้ งั สามารถชว่ ยลดการน�ำ เขา้ อปุ กรณท์ างการแพทยจ์ ากตา่ งประเทศ ซึ่งมรี าคาแพงกว่าได้อกี ดว้ ย ทีม่ า: http://award.nia.or.th/th/award-winner/ กรณศี กึ ษาท่ี 6 ผลิตภณั ฑเ์ ครื่องหนังปลานลิ (Jerada leather) การยกระดบั อุตสาหกรรม เคร่ืองหนงั ไทยท่ไี ดร้ ับรางวลั นวัตกรรมแหง่ ชาตดิ ้านเศรษฐกจิ "หนงั ปลานลิ ฟอกยอ้ ม และผลติ ภณั ฑห์ นงั ปลานลิ " เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ไ่ี ดร้ บั การพฒั นา ขนึ้ จากองคค์ วามรแู้ ละบคุ ลากรภายในประเทศ เพอื่ สง่ เสรมิ และยกระดบั อตุ สาหกรรม เครอื่ งหนงั ของประเทศ ทงั้ น้ี ผลงานดงั กลา่ วไดร้ บั รางวลั ชมเชย จากการประกวดรางวลั นวัตกรรมแหง่ ชาติ ด้านเศรษฐกิจ ประจ�ำ ปี 2550 จากส�ำ นกั งานนวตั กรรมแหง่ ชาติ แนวคำ�ตอบ รูป 3.7 ผลติ ภัณฑเ์ ครอ่ื งหนังปลานลิ หนังปลานิลแต่เดิมใช้เพื่อการ บริโภค แต่ปัจจุบันได้กลายเป็น ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ เ ค รื่ อ ง ห นั ง ที่ ส ว ย ง า ม โดยฝีมือคนไทย และส่งออกไปขาย ยงั ตลาดตา่ งประเทศ ทงั้ นี้ ผลติ ภณั ฑ์ ดงั กล่าวได ้ เริม่ ตน้ ขึน้ จากการคิดคน้ ของบริษัทเซียนหนิง ซีฟู้ด จำ�กัด ที่ได้มีแนวคิดนำ�เศษหนังปลานิลเหลือท้ิงจากการแล่เอาเนื้อ มาทำ�ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพ่ิม โดยนำ�หนังปลานิลที่ได้ไปทดลองฟอกในโรงฟอกย้อมและ ได้พัฒนา ศึกษาคุณสมบัติของหนังปลานิลฟอกเพ่ิมเติม พร้อมทั้งออกแบบให้มีความสวยงาม คงทน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 3 139 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี ขั้นตอนการนำ�หนังปลานิลไปผลิตเป็นเคร่ืองหนัง เร่ิมจากการนำ�หนังปลานิลไปขอดเกล็ด ทต่ี ดิ อยอู่ อก แลว้ จงึ น�ำ หนงั ปลานลิ เขา้ เครอ่ื งฟอก จากนนั้ น�ำ หนงั ปลานลิ ไปยอ้ มสดี ว้ ยเครอื่ งยอ้ ม จำ�นวน 2 ครั้ง เพ่ือรักษาความสวยงามของหนังปลาให้ดูคงทน แล้วจึงนำ�ไปเคลือบเงาท้ังแบบ เคลอื บเงาธรรมดาและเคลือบเงาแกว้ 1. ใช้แก้ปัญหาอะไร แก้ปัญหาเศษหนังปลานิลเหลือทิ้งจากการแล่เอาเนื้อมาทำ�ประโยชน์ และสรา้ งมลู คา่ เพม่ิ โดยน�ำ หนงั ปลานลิ ทไี่ ดไ้ ปฟอกในโรงฟอกยอ้ มและไดพ้ ฒั นา ศกึ ษาสมบตั ขิ อง หนงั ปลานลิ ฟอกเพม่ิ เตมิ พรอ้ มทงั้ ออกแบบให้มคี วามสวยงาม คงทน ผลติ ภณั ฑด์ ังกลา่ วเป็นการ สรา้ งมลู คา่ หนงั ปลานิลเดมิ ซง่ึ เปน็ ของเหลอื ท้ิงจากราคา 2.50 บาทตอ่ หนว่ ย กลายเปน็ หนังปลา นลิ ระดบั คณุ ภาพในราคา 625 บาทตอ่ หนว่ ย นบั วา่ เปน็ การสรา้ งมลู คา่ หนงั ปลานลิ และชว่ ยเหลอื เกษตรกรผเู้ พาะเลีย้ งปลานลิ ซงึ่ มีการประยุกตใ์ ชค้ วามรทู้ างวิทยาศาสตร์เปน็ ตวั ขบั เคลอ่ื น 2. เกยี่ วขอ้ งกบั ใครบา้ ง ชาวประมงและผเู้ ลย้ี งปลานลิ ผผู้ ลติ ผจู้ �ำ หนา่ ยรายยอ่ ย และผบู้ รโิ ภค 3. จะขายผลงานนั้นได้อย่างไร การวางแผนท่ีจะพัฒนารวมกับผู้ผลิตเครื่องหนังช้ันนำ�ของ ไทยโดยนำ�เสนอหนังปลานิลฟอกย้อมเข้าไปเป็นหนึ่งในวัตถุดิบ เพ่ือเป็นช่องทางสร้างการรับรู้ ในวัสดุประเภทหนังให้กับนักออกแบบท่ัวโลกมีจุดเด่นท่ีตัวหนังปลานิลมีลวดลายสวยงาม ทย่ี ากตอ่ การลอกเลยี นแบบ มคี วามแขง็ แรงทนทานกวา่ หนงั ชนดิ อน่ื อกี ทง้ั ปลานลิ เพาะเลย้ี งไดง้ า่ ย ไมก่ อ่ มลภาวะตอ่ สภาพแวดลอ้ ม รวมทงั้ มกี ารใหบ้ รกิ ารหลงั การขายอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง และการรบั ผลติ ตามค�ำ สงั่ ซอื้ ของลกู คา้ ซง่ึ แตกตา่ งจากผปู้ ระกอบการรายอน่ื ทงั้ นอี้ าจตอ้ งพจิ ารณาเรอ่ื งระยะเวลา ในการผลติ กบั การรบั ค�ำ สง่ั ซอ้ื ใหส้ มั พนั ธก์ นั และเรอื่ งงบประมาณในการลงทนุ เนอื่ งจากจะมคี วาม คาดหวงั ทีส่ งู จากลูกค้า อยา่ งไรกต็ าม ผลงานท่ลี ูกคา้ แต่ละรายจะไดร้ ับยอ่ มมีคุณคา่ และตรงตาม ความตอ้ งการของลูกค้าอยา่ งแทจ้ ริง นอกจากน้ี ผผู้ ลติ ยงั มแี ผนทจ่ี ะพฒั นารวมกบั ผผู้ ลติ เครอื่ งหนงั ชน้ั น�ำ ของไทย เพอื่ เปน็ ชอ่ งทาง สร้างการรับรู้เก่ียวกับวัสดุประเภทหนังให้กับนักออกแบบทั่วโลก และให้ผลิตภัณฑ์เครื่องหนัง ปลานิลเป็นที่ยอมรับในตลาดทั้งในและต่างประเทศ สามารถสร้างความเข้มแข็งและผลักดัน อุตสาหกรรมเคร่ืองหนงั ของประเทศไทยสตู่ ลาดโลก สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

140 แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน กิจกรรมทา้ ยบท นกั เรยี นลงมอื ปฏบิ ตั ใิ นการสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงานของนกั เรยี น โดยใชค้ วามรทู้ ไ่ี ดเ้ รยี นมา แล้ว แลว้ นำ�เสนอผลงาน วเิ คราะหว์ ่าจะนำ�เสนออย่างไรภายในเวลาทกี่ �ำ หนด ในประเดน็ ต่อไปนี้ ผลงานนี้ 1. ผลงานของนกั เรียนชอ่ื อะไร 2. ใช้แก้ปญั หาอะไร 3. มีการเพิม่ มูลค่าหรอื สร้างมูลคา่ อยา่ งไร 4. มีการคมุ้ ครองทรัพยส์ ินทางปญั ญาอยา่ งไร 5. จะนำ�เสนอขายผลงานน้นั ไดอ้ ย่างไร 6. จะปรับปรงุ การนำ�เสนอได้อยา่ งไรบา้ ง และอภิปรายกบั เพ่ือน แนวคำ�ตอบ ชอ่ื ผลงาน กระถางชั้นโซลาร์เซลล์ กระถางชน้ั โซลารเ์ ซลล์ โดยการน�ำ ทอ่ PVC มาเปน็ โครงสรา้ งทร่ี องกระถาง สว่ นบนจะประกอบ กนั เปน็ ระบบให้แสงสว่าง มีแผน่ โซลาร์เซลล์ เครื่องควบคมุ การชารจ์ หลอดไฟ สว่ นถัดมาจะเปน็ กระถางใสน่ �ำ้ ที่เจาะรูตรงกลางเพ่อื ให้น้�ำ ไหลผ่านสายน้�ำ เกลอื ท�ำ ใหห้ ยดลงต้นไมไ้ ด้ มสี วิตช์ปรับ ระดับความแรงของนำ้�ที่หยดลงได้พร้อมท้ังมีการออกแบบกระถางได้อย่างทันสมัย ผลงานนี้จึง สามารถท่ีจะช่วยประหยัดพ้ืนที่ และช่วยในเรื่องของความสะดวกสบาย ประหยัดไฟ รูปทรง สวยงามสามารถใชป้ ระดบั ตกแตง่ บา้ นหรอื ตามสถานทต่ี า่ ง ๆ อกี ทง้ั ยงั เปน็ เครอ่ื งมอื ทชี่ ว่ ยลดภาวะ โลกร้อนโดยการปลกู พืชได้อกี ด้วย ใช้แกป้ ัญหาอะไร 1. แก้ปญั หาภาวะโลกร้อนโดยการปลกู พืช 2. แกป้ ญั หาการปลกู พชื ในพนื้ ทอี่ ยอู่ าศยั ทม่ี อี ยอู่ ยา่ งจ�ำ กดั เชน่ บรเิ วณชมุ ชนเมอื ง เนอ่ื งจาก กระถางชน้ั โซลารเ์ ซลล์ มกี ารออกแบบรปู ทรงทเี่ ปน็ ชน้ั สงู ขนึ้ จงึ ไมจ่ �ำ เปน็ ตอ้ งใชพ้ น้ื ทใ่ี นการปลกู มากเหมอื นกระถางตน้ ไม้ทวั่ ๆ ไป 3. ตอบสนองความต้องการของผู้ที่ต้องการปลูกต้นไม้แต่ไม่มีเวลาว่างเพียงพอในการดูแล เนอื่ งจากกระถางชนั้ โซลารเ์ ซลล์ มกี ารออกแบบใหม้ รี ะบบการไหลของน�้ำ ภายในตวั ท�ำ ใหไ้ มต่ อ้ ง เสยี เวลาในการรดน�ำ้ ต้นไม้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 3 141 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี เก่ียวข้องกับใครบา้ ง กลุ่มลูกค้าเป้าหมายหลักคือ กลุ่มคนวัยทำ�งานท่ีอาศัยอยู่ในสังคมเมือง รักการปลูกต้นไม้ แต่ไม่มีเวลาว่าง กลุ่มลูกค้าเป้าหมายรอง คือ กลุ่มเกษตรกร และกลุ่มผู้ประกอบการที่ต้องการ ตกแต่งรา้ นสไตล์ธรรมชาติ จะน�ำ เสนอขายผลงานนั้นได้อยา่ งไร กระบวนการนำ�เสนอขายกระถางชั้นโซลาร์เซลล์ จะมดี ้วยกันทัง้ หมด 4 ขั้นตอน ดังน้ี 1. การสร้างการรับรู้ (Awareness) ลูกค้าจะรับรู้ถึงสินค้าได้จากการประชาสัมพันธ์เปิดตัว สินค้าตามศูนย์จัดแสดงสินค้าการเกษตร หรือการตกแต่งบ้านและสวน มีการสื่อสารทางสังคม ออนไลน์ เช่น การทำ�คลิปวดี ิทัศนถ์ ่ายทอดเรื่องราวความเปน็ มาของกระถางชั้นโซลารเ์ ซลล์ ลง ในเวบ็ ไซต์ เชน่ YouTube และหากมีงบประมาณเพียงพอ อาจลงโฆษณาในนิตยสาร เชน่ บ้าน และสวน 2. การประเมินค่า (Evaluation) ลูกค้าจะมองเห็นคุณค่าในตัวสินค้าจากการถ่ายทอดผ่าน เร่ืองราวของกระถางชั้นโซลาร์เซลล์ ผ่านคลิปวีดิทัศน์ ทางเว็บไซต์ และจุดแสดงผลงาน มีการ สาธิตการใช้กระถางชั้นโซลารเ์ ซลล์ เพือ่ ให้เหน็ ระบบการทำ�งานของสนิ ค้า 3. การซอื้ (Purchase) ชอ่ งทางทลี่ กู คา้ จะสามารถซอ้ื สนิ คา้ ไดน้ น้ั คอื มกี ารวางขายตามรา้ น คา้ ปลกี ทขี่ ายสนิ คา้ ประเภทเดยี วกนั เชน่ ตามรา้ นขายตน้ ไม/้ ดอกไมต้ า่ ง ๆ จดั บธู ในงานบา้ นและ สวนแฟร์ รวมถึงการขายสินคา้ ออนไลน์ในแอปพลิเคชนั ท่ีขายสินค้างานแฮนด์เมด เชน่ Blisby 4. การบริการหลังการขาย (After-sale) การดูแลลูกคา้ หลงั การขาย โดยการรบั ประกันการ ทำ�งานของแผงโซลาร์เซลล์ หากมปี ัญหาลกู คา้ สามารถเปลย่ี นสนิ คา้ ได้ แนวทางการปรับปรุงแกไ้ ขการน�ำ เสนอของตนเอง แนวทางการปรับปรุงดูไดจ้ ากการประเมนิ ท้ัง 3 สว่ น โดยสว่ นที่ 1 ไดแ้ ก่ ประเมินตนเอง ส่วนท่ี 2 ประเมินโดยสมาชกิ กล่มุ และสดุ ท้าย ประเมินโดยผู้ฟัง 1. ประเมนิ ตนเอง ทำ�แบบประเมินการน�ำ เสนอของตนเอง 2. ประเมนิ โดยสมาชิกกลุ่ม ใชว้ ธิ ีการประชุมกลุม่ และมแี บบประเมินการท�ำ งานกลมุ่ 3. ประเมนิ โดยผฟู้ ัง ใหผ้ ู้ฟงั ท�ำ แบบประเมินการนำ�เสนอและแสดงความคิดเหน็ การถามค�ำ ถามหรอื ขอ้ เสนอแนะ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

142 แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชน์จากผลงาน ตัวอย่างคำ�ถามท่ผี ู้น�ำ เสนอควรเตรียมตวั ตอบ Q : แผงโซลาร์เซลล์ ทำ�งานอย่างไร A : เมอ่ื มแี สงอาทติ ยต์ กกระทบโซลารเ์ ซลล์ กจ็ ะเกดิ การสรา้ งพาหะน�ำ ไฟฟา้ ทมี่ ปี ระจลุ บและ ไฟฟ้าประจุบวกขึน้ คอื อิเล็กตรอนและโฮล โครงสรา้ งรอยต่อ PN ก็จะท�ำ หน้าท่ีสร้างสนามไฟฟ้า ภายในเซลล์ เพื่อแยกพาหะนำ�ไฟฟ้าชนิดอิเล็กตรอนไปท่ีขั้วลบ และพาหะนำ�ไฟฟ้าชนิดโฮล ไปที่ขั้วบวก ท่ีฐานจะใช้สารก่ึงตัวนำ�ชนิด P ขั้วไฟฟ้าด้านหลังจึงเป็นข้ัวบวก ส่วนด้านรับแสง ใชส้ ารก่ึงตวั นำ�ชนดิ N ขวั้ ไฟฟ้าจงึ เป็นขัว้ ลบ ท�ำ ให้เกดิ แรงดนั ไฟฟ้ากระแสตรงทข่ี ว้ั ไฟฟ้าทั้งสอง ถา้ ตอ่ ใหค้ รบวงจรไฟฟ้าจะเกดิ กระแสไฟฟ้าไหลเวยี นขึ้น Q: คิดว่าจะพัฒนากระถางนต้ี ่อไปไดอ้ ีกไหม อย่างไร A: สามารถเพมิ่ มลู คา่ ใหก้ ระถางโซลารเ์ ซลล์ โดยการใชว้ สั ดจุ ากธรรมชาติ สามารถยอ่ ยสลาย ได้แทนท่อ PVC มีการใส่ตราสินค้าและเครื่องหมายที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมลงไปเพ่ือสร้าง การรบั รแู้ ละแสดงความเปน็ มติ รตอ่ สง่ิ แวดลอ้ มนอกจากนย้ี งั สามารถออกแบบผลติ ภณั ฑใ์ หล้ กู คา้ สามารถปรบั เปลยี่ นรูปร่าง/รูปทรงกระถางไดต้ ามท่ลี ูกค้าต้องการและง่ายตอ่ การจดั เกบ็ ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมสำ�หรับผู้สอน ผู้เรียนทุกคนควรได้รับการฝึกฝนทักษะการนำ�เสนอ โดยการน�ำ เสนอผลงานให้ประสบความสำ�เรจ็ ได้นัน้ มีปัจจยั 3 ประการ ไดแ้ ก่ 1. ผู้น�ำ เสนอ การเตรียมพร้อมในการนำ�เสนอถ้าการนำ�เสนอเพียง 5-7นาที ส่ิงแรกท่ีผู้นำ�เสนอควรทำ� เมอื่ เรม่ิ ตน้ บรรยาย คอื การสรา้ งความประทบั ใจกบั ผฟู้ งั ภายใน 2 นาทแี รกใหไ้ ด้ การน�ำ เสนอชว่ ง ต้นที่ตื่นเต้น น่าติดตาม แจ้งให้ทราบถึงประโยชน์ท่ีผู้ฟังจะได้รับ จึงเป็นส่ิงท่ีควรทำ� ในระหว่าง บรรยาย ควรน�ำ เสนอดว้ ยเนอ้ื หาทเ่ี ขา้ ใจงา่ ย เรยี งล�ำ ดบั เนอื้ หาใหเ้ หมาะสม สว่ นตอนจบควรลงทา้ ย ดว้ ยการขอบคณุ ผฟู้ งั รวมทง้ั ค�ำ พดู ลงทา้ ยทส่ี รา้ งความประทบั ใจ สรา้ งความจดจ�ำ ทดี่ กี ารน�ำ เสนอ ทส่ี ามารถสรา้ งความประทบั ใจไดน้ นั้ เกดิ จากการทม่ี บี คุ ลกิ ภาพทด่ี ี การเตรยี มเนอื้ หาการน�ำ เสนอ ที่ดีเพียงเท่าน้ันยังไม่พอ ผู้นำ�เสนอควรต้องคำ�นึงถึงลักษณะของกลุ่มผู้ฟังและจำ�นวนคนฟัง รูปแบบสถานท่ี ความพร้อมของอุปกรณส์ �ำ หรับใช้น�ำ เสนอ และระยะเวลาในการน�ำ เสนอ ดังนั้นผู้นำ�เสนอควรเตรยี มตวั ตงั้ แต่ขอ้ มลู /เนือ้ หา สอ่ื รูปแบบการน�ำ เสนอท่เี หมาะสมกบั ผฟู้ ัง สถานท่ี บุคลิกภาพของตนเอง การบริหารจัดการเวลา จนกระท่ังข้อมูลท่ีจะต้องตอบข้อสงสัย จากผูฟ้ งั สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 143 บททกา่ี 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอจ์ งาเกทผคลโนงาโนลยี เทคนคิ การนำ�เสนองานใหน้ ่าสนใจ เช่น 1. ใชต้ วั เลขจากสถติ ิ การน�ำ เสนอสถติ ิ และขอ้ มลู ในชว่ งตน้ ของการน�ำ เสนอ กเ็ ปน็ อกี วธิ หี นงึ่ ที่จะกระตุน้ ให้ผู้ฟังเกิดความสนใจ และต้งั ใจฟงั ในการนำ�เสนอได้ 2. การใชป้ ระโยคเดด็ หรอื ค�ำ คม การยกค�ำ พดู จากคนดงั หรอื คนส�ำ คญั มาพดู กอ่ นเรม่ิ การน�ำ เสนอ สามารถกระตุ้นความสนใจของผู้ฟังได้อย่างมาก เน่ืองจากเป็นคำ�พูดท่ีผู้ฟังรู้จักอยู่แล้ว เช่น "รากฐานของตกึ คอื อฐิ รากฐานของชวี ติ คอื การศกึ ษา รากฐานของการพฒั นาคอื เทคโนโลยี ........" 3. เรมิ่ ตน้ ดว้ ยรปู ภาพทนี่ า่ สนใจการใชร้ ปู ภาพทสี่ วยงามหรอื รปู ภาพทม่ี คี วามหมายแอบแฝง จะช่วยสร้างความประทับใจเม่ือแรกเร่ิมได้เป็นอย่างดี เพราะว่ารูปภาพย่อมส่ือความหมายได้ดี กว่าตัวอักษร 4. เริ่มต้นด้วยวีดิทัศน์ส้ัน ๆ ท่ีเก่ียวข้อง จะเป็นการกระตุ้นให้การนำ�เสนอผลงานน่าติดตาม ย่งิ ขึ้น 5. ฝึกซ้อมเป็นประจำ�เพื่อการนำ�เสนอที่มีประสิทธิภาพ ควรฝึกซ้อมอย่างน้อย 4-5 รอบ ไม่ว่าจะเป็นการฝกึ ซอ้ มกบั ตัวเองทหี่ น้ากระจก นำ�เสนอให้เพ่อื นสนทิ หรือคนในครอบครวั ฟงั 6. รเู้ ขา รเู้ รา ควรรู้ก่อนว่า ผู้ฟังตอ้ งการอะไร ผู้ฟังการน�ำ เสนอเป็นใคร อาชีพอะไร เปน็ ต้น 7. พลงั ความมน่ั ใจ เปน็ การเพมิ่ ความมน่ั ใจใหก้ บั ตนเองส�ำ หรบั การน�ำ เสนอ และพรอ้ มส�ำ หรบั การแก้ปญั หาเฉพาะหนา้ 8. ส่ือเรียบง่ายแต่ทรงพลัง ถ้าต้องการให้สื่อดูโดดเด่น ควรใส่เพียงข้อมูลที่สำ�คัญเท่าน้ัน ไมค่ วรใส่ลกู เลน่ หรอื ตกแตง่ ใหม้ ากมาย เพราะจะทำ�ใหร้ กและไมน่ ่าสนใจ 9. มีแผนสำ�รองหากเกิดข้อผิดพลาดของอุปกรณ์หรือเทคโนโลยีที่ใช้ในการนำ�เสนอ เช่น ไฟดับ คอมพวิ เตอร์เปดิ ไฟลไ์ ม่ได้ หรือเครือ่ งโปรเจคเตอร์เสีย ดังน้นั เราจึงควรมีแผนส�ำ รอง เชน่ พมิ พเ์ อกสารเนอ้ื หาในสไลดอ์ ยา่ งนอ้ ย 1 ชดุ หากเกดิ เหตกุ ารณด์ งั กลา่ ว ผพู้ ดู กจ็ ะมเี อกสารส�ำ หรบั ดปู ระกอบการนำ�เสนอ และสามารถนำ�ไปถา่ ยเอกสารส�ำ หรบั ผู้ฟงั ได้อีกด้วย ทม่ี า https://th.jobsdb.com และ https://www.leaderwings.co.th 2. เนอื้ หาหรือผลงานท่ีน�ำ เสนอ ผู้นำ�เสนอควรเตรียมเน้ือหาท่ีจะนำ�เสนอให้ชัดเจน เป็นลำ�ดับ ตามโครงเรื่องท่ีวางแผนไว้ สามารถแสดงที่มาหรือความสำ�คัญของปัญหา หรือจุดประสงค์ของการพัฒนาผลงานได้ชัดเจน แสดงหรืออธิบายการทำ�งานของผลงานหรือแนวทางการแก้ปัญหาได้ตรงวัตถุประสงค์ มีการยก ตวั อยา่ งหรอื เปรยี บเทยี บข้อมลู ที่น่าเชือ่ ถือ สามารถตรึงความสนใจของผฟู้ งั ไดต้ ลอดเวลา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

144 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสรา้ งประโยชนจ์ ากผลงาน 3. ผูท้ ่มี ีโอกาสเข้ารว่ มฟังการน�ำ เสนองาน ตัวอยา่ งเช่น 1. นกั เรยี น/นกั ศกึ ษา 2. คณะครู/อาจารยแ์ ละบคุ ลากรทางการศึกษาท่ีมสี ่วนเก่ียวขอ้ ง 3. เกษตรกร 4. ลกู คา้ 5. วิศวกร 6. กลุ่มผู้สนใจทว่ั ไป หมายเหตุ : ผู้นำ�เสนอควรฝึกซ้อมจนสามารถจดจำ�เน้ือหาสาระที่สำ�คัญได้อย่างถูกต้องและ ครบถว้ น ตลอดจนน�ำ เสนอได้อยา่ งเป็นธรรมชาติ โดยท่มี กี ารจับเวลาในการนำ�เสนอทกุ คร้ัง และ ปรบั แกไ้ ขจงั หวะการน�ำ เสนอเพอื่ ใหค้ นุ้ เคยกบั เวลา และสามารถน�ำ เสนอจนจบไดภ้ ายในชว่ งเวลา ท่ีก�ำ หนด สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนร้ทู ่ี 3 145 บททกาี่ 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี กจิ กรรมทา้ ทายความคดิ กำ�หนดสถานการณ์จำ�ลองเป็นเวทีการนำ�เสนอผลงานเพื่อให้ผู้ฟังตัดสินใจซื้อผลงานของ นักเรียน โดยมีเวลาในการนำ�เสนอไม่เกิน 5 นาที วิเคราะห์ว่าจะนำ�เสนออย่างไรภายในเวลา ที่กำ�หนด ในประเดน็ ต่อไปนี้ 1. ผลงานของนักเรียนชอ่ื อะไร 2. กระบวนการพฒั นาผลงาน 3. ผลงานนั้นใช้แกป้ ญั หาอะไร 4. มีการเพิ่มหรือสรา้ งมลู คา่ อยา่ งไร 5. บอกรายละเอียดประเภทและการจดทะเบยี นคุ้มครองทรพั ยส์ ินทางปญั ญา 6. ผลงานได้รบั รางวัลอะไรบ้าง จากเวทใี ด 7. จะนำ�เสนอขายผลงานไดอ้ ย่างไร 8. เมอื่ นำ�เสนอจบแล้ว มผี ูฟ้ ังตัดสินใจซ้อื ผลงานของผ้เู รียนหรือไม่ เพราะเหตุใด รวมทง้ั จะปรบั ปรงุ การนำ�เสนอไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง อภิปราย กรณีศกึ ษาท่ี 7 ชือ่ ผลงาน "รถเข็นขนของดว้ ยระบบผ่อนแรง" แนวคำ�ตอบ ใชแ้ ก้ปัญหาอะไร 1. การขนยา้ ยส่ิงของ เชน่ พัสดทุ ีม่ ีน�้ำ หนักมาก ข้นึ ลงอาคารที่มแี ต่บนั ได 2. การถา่ ยเทส่งิ ของในพืน้ ทตี่ ่างระดบั โดยส่ิงของมีน�ำ้ หนักไมเ่ กิน 50 กโิ ลกรมั จะนำ�เสนอขายผลงานได้อยา่ งไร กระบวนการขายรถเขน็ ขนของดว้ ยระบบผอ่ นแรง มี 4 ขน้ั ตอน 1. การสร้างการรับรู้ (Awareness) ลูกค้าจะรับรู้ถึงสินค้าได้จากการประชาสัมพันธ์เปิดตัว สนิ คา้ ในศนู ย์จัดแสดงสินค้าทางการเกษตร รา้ นขายอปุ กรณก์ ่อสร้าง และ สือ่ โฆษณาต่าง ๆ เช่น การลงโฆษณาสนิ ค้าออนไลน์ ในรูปแบบสอื่ มลั ติมีเดีย ซ่ึงประกอบด้วย คำ�แนะน�ำ การใชง้ าน 2. การประเมินค่า (Evaluation) ลูกค้าจะเห็นคุณค่าของสินค้า จากสื่อโฆษณา ที่มีเนื้อหา เกี่ยวกับวิธีใช้ และการทดสอบประสิทธิภาพของสินค้า และ ณ จุดขาย จะมีการสาธิต ถึงประสิทธิภาพการทำ�งาน เพ่อื ให้ลกู คา้ ได้เหน็ ถงึ การทำ�งานจริง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

146 แผนการจัดการเรียนรูท้ ่ี 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน 3. การซื้อ (Purchase) ช่องทางที่สามารถซื้อสินค้าได้น้ัน คือ ร้านขายสินค้าเครื่องมือทาง การเกษตร รา้ นขายอปุ กรณก์ ารกอ่ สรา้ ง งานจดั แสดงสนิ คา้ ทางการเกษตร รวมถงึ ชอ่ งทางออนไลน์ เช่น เวบ็ ไซต์หลกั ของสนิ ค้า Lazada Ailbaba 4. การบริการหลังการขาย (After service) รับประกันสินค้าหลังการขาย ในกรณีท่ีสินค้า ช�ำ รดุ จากการผลติ และขนสง่ โดยสามารถน�ำ มาซอ่ มและเปลย่ี นไดภ้ ายใน 7 วนั หลงั จากซอ้ื ไปแลว้ ราคาขายทค่ี ้มุ ทุน ในกรณผี ลติ สนิ คา้ จำ�นวน 10 ชุด ราคาขาย = ต้นทนุ คงท่ี + (ตน้ ทนุ แปรผนั x จ�ำ นวนสนิ คา้ ท่ผี ลติ หรือปรมิ าณขาย) จำ�นวนสนิ คา้ ทีผ่ ลติ หรือปรมิ าณขาย ราคาขาย = 700 + (4,800 x 10) 10 ราคาขาย = 4,870 บาทตอ่ คัน สรปุ จ�ำ หนา่ ยรถเข็นของในราคาคนั ละ 4,870 บาท จ�ำ นวน 10 คัน จงึ จะค้มุ ทุน หมายเหต ุ : ต้นทุนคงที่ 700 บาท มาจากค่าเช่าแผง 600 บาท คา่ นำ้�มัน 100 บาท สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 3 147 บททกาี่ 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี ทรพั ย์สินทางปญั ญา รถเข็นขนของ 6 ล้อระบบผ่อนแรงจัดเป็นทรัพย์สินทางปัญญาของผู้สร้าง เน่ืองจากเป็น ส่ิงประดิษฐ์ท่ีเกิดจากการดัดแปลง และต่อยอดจากรถเข็นรูปแบบ 2 ล้อ ให้มีรูปแบบ 6 ล้อ เพื่อใชง้ านไดส้ ะดวกมากยงิ่ ขนึ้ แต่มีรูปแบบที่คลา้ ยคลึงกับในทอ้ งตลาด จึงไดม้ กี ารประยกุ ต์และ ปรับใช้ในส่วนของระบบรอกกับรถเข็น เพ่ืออำ�นวยความสะดวกในการขนย้ายสิ่งของจากพ้ืนท่ี ต่างระดับ สร้างความแตกต่างในตัวของสินค้าท่ีมีลักษณะและการทำ�งานแตกต่างจากเดิม จึงสามารถจดทะเบยี นอนสุ ิทธิบตั รได้ รปู 3.8 ภาพร่างรถเข็นขนของ รปู 3.9 ผลงานรถเข็นขนของ 6 ล้อระบบผ่อนแรง 6 ลอ้ ระบบผ่อนแรง รางวลั และการแขง่ ขนั 1. รางวลั ชนะเลศิ อนั ดบั 1 สาขาฟสิ กิ ส์ การประกวดโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ระดบั มธั ยมศกึ ษา ตอนปลาย เนอื่ งในสัปดาห์วนั วิทยาศาสตร์ โรงเรยี นยุพราชวิทยาลยั 2. รางวลั ชนะเลศิ เหรยี ญทอง การประกวดโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ระดบั มธั ยมศกึ ษา-สมาคม วทิ ยาศาสตรฯ์ -อพวช. ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย สาขาวทิ ยาศาสตรป์ ระยกุ ต์ มหาวทิ ยาลยั แมโ่ จ้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

148 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน ใบความรู้ เรือ่ ง จุดคมุ้ ทนุ วธิ ีคำ�นวณ จุดคมุ้ ทนุ B.E.P. หรอื Break Even Point 1. ตอ้ งขายกีช่ น้ิ จงึ จะคุ้มทนุ à¡Ãç´¹‹ÒÃŒÙ จ�ำ นวนชิ้นของสินคา้ ทต่ี อ้ งขาย 1. รายจ่ายทั้งหมด (Total Cost) คือ ต้นทุน (จำ�นวนคร้งั ของการบริการทต่ี อ้ งท�ำ ) ประกอบดว้ ย 1.1 ตน้ ทุนคงท่ี (Fixed Cost) เชน่ ค่าเช่าท่ี 2. ต้องขายเท่าไรจึงจะคมุ้ ทนุ 1.2 ต้นทนุ แปรฝนั ตอ่ ชิน้ สินคา้ (Variable ตงั้ ราคาขายสนิ ค้าหรอื บริการเทา่ ไร Cost) เช่น คา่ วัตถดุ ิบ คา่ จา้ ง ค่าไฟ จึงจะค้มุ ทนุ 2. รายรับท้ังหมด (Total Revenue) คือ ปริมาณขาย (Quantity) คณู ดว้ ยราคา (Price) หลกั การค�ำ นวณจดุ คมุ้ ทนุ (B.E.P.: Break Even Point) จุดคมุ้ ทนุ คอื รายรับ = รายจ่าย รายรบั คอื ปริมาณขาย x ราคา รายจา่ ยหรอื ตน้ ทนุ รวม คอื ตน้ ทนุ คงท่ี + (ตน้ ทนุ แปรผนั x จ�ำ นวนชน้ิ สนิ คา้ ทผ่ี ลติ หรอื ปรมิ าณขาย) ดงั นน้ั จะคมุ้ ทนุ เมอ่ื รายรบั = รายจา่ ย (ปรมิ าณขาย x ราคาขาย) = ตน้ ทนุ คงท่ี + (ตน้ ทนุ ผนั แปร x ปรมิ าณขาย) จากสมการความสัมพันธ์ข้างบนน้ี จะมีข้อมูลท่เี ราต้องร้แู น่นอนอย่แู ล้ว คือ ต้นทุนคงท่แี ละ ตน้ ทนุ ผนั แปรตอ่ ชน้ิ สนิ คา้ แบง่ การคดิ ค�ำ นวณไดเ้ ปน็ 2 กรณี ดงั น้ี กรณที ่ี 1 อยากทราบวา่ ตอ้ งขายกช่ี น้ิ กรณที ่ี 2 อยากทราบวา่ ตอ้ งการขายราคา จงึ จะคมุ้ ทนุ ชน้ิ ละเทา่ ไรจงึ จะคมุ้ ทนุ ในกรณีน้ีเราต้องต้ังราคาขาย ว่าต้องการ ในกรณนี จ้ี ะใชเ้ มอ่ื เราทราบจ�ำ นวนสนิ คา้ ขายราคาเทา่ ไร แลว้ จงึ ค�ำ นวณหาปรมิ าณขาย ทม่ี อี ยู่ หรอื ไดท้ �ำ การผลติ ไปแลว้ และตอ้ งการ ทราบวา่ จะตง้ั ราคาชน้ิ ละเทา่ ไรจงึ จะคมุ้ ทนุ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 3 149 บททกาี่ 3รส|รผ้างลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี ตัวอย่างท่ี 1 ตอ้ งขายกีช่ นิ้ ถึงจะคมุ้ ทนุ ตวั อยา่ งท่ี 2 ตอ้ งขายในราคาเทา่ ไรจงึ จะคมุ้ ทนุ คุณจรวยทำ�กำ�ไลแฮนด์เมดขายท่ีตลาดนัด คุณจรวยทำ�กำ�ไลแฮนด์เมดขายท่ีตลาดนัด โดยมีค่าเช่าแผงวันละ 400 บาท มีค่าเดินทาง โดยมีค่าเช่าแผงวันละ 400 บาท มีค่าเดินทาง อีกวนั ละ 80 บาท ค่าไฟวันละ 20 บาท ค่าวัสดุ อกี วันละ 80 บาท คา่ ไฟวนั ละ 20 บาท คา่ วัสดุ ในการผลิตวงละ 40 บาท คุณจรวยมีกำ�ไลอยู่ ในการผลิตวงละ 40 บาท คุณจรวยมีกำ�ไลอยู่ 100 วง อยากทราบวา่ ตอ้ งขายกช่ี นิ้ จงึ จะคมุ้ ทนุ 100 วง อยากทราบวา่ ตอ้ งขายราคาวงละกบ่ี าท หากต้ังราคาขายไว้ท่ี 80 บาทตอ่ ช้นิ จงึ จะคมุ้ ทนุ (ปริมาณขาย x ราคาขาย) - (ต้นทุนผนั แปร x ปรมิ าณขาย) = ตน้ ทนุ คงที่ ปริมาณขาย x (ราคาขาย - ตน้ ทนุ ผันแปร) = ต้นทุนคงท่ี ปริมาณขาย = ตน้ ทุนคงที่ ราคาขาย = ต้นทุนคงที่ + (ต้นทุนผันแปร x ปริมาณขาย) (ราคาขาย - ตน้ ทุนผันแปร) ปรมิ าณขาย ตวั อยา่ งน้ี ตอ้ งการหา "ปรมิ าณขาย" ตัวอยา่ งนี้ ตอ้ งการหา "ราคา" (P) ต้นทุนคงท ี่ คือ ค่าเชา่ แผง ค่าเดนิ ทาง ค่าไฟ ตน้ ทนุ คงท ี่ คือ ค่าเช่าแผง คา่ เดินทาง ค่าไฟ = (400+80+20) = 500 บาท = (400+80+20) = 500 บาท ตน้ ทนุ แปรผัน คอื ค่าวัสดใุ นการผลติ ตน้ ทุนแปรผัน คอื คา่ วสั ดุในการผลิต = 40 บาทตอ่ ชนิ้ = 40 บาทตอ่ ช้ิน ราคาขาย (P) คอื 80 บาทต่อชนิ้ จ�ำ นวนสนิ คา้ ทต่ี ้องการขาย คอื 100 วง แทนค่าจะไดด้ งั น้ี แทนคา่ ไดด้ ังนี้ ราคาขาย = ต้นทุนคงที่ + (ต้นทนุ ผันแปร x ปรมิ าณขาย) ปริมาณขาย = ต้นทุนคงท่ี ปรมิ าณขาย (ราคาขาย - ตน้ ทนุ ผันแปร) จะได้ ราคาขาย = 500 + (40x100) จะได้ ปรมิ าณขาย = 500 100 = 45 บาท (80 - 40) = 12.5 ชน้ิ (ปัดเศษขนึ้ ) เพราะฉะน้นั คณุ จรวยจะคุ้มทุนเมื่อขายก�ำ ไร เพราะฉะนน้ั คณุ จรวยจะคุม้ ทนุ เมอ่ื ขายก�ำ ไร ได้ 13 ช้ิน ทร่ี าคา 80 บาทต่อช้ิน วงละ 45 บาท จ�ำ นวน 100 วง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

150 แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 3 หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี การสร้างประโยชนจ์ ากผลงาน เมอ่ื ทราบจดุ คมุ้ ทนุ แลว้ จงึ ประเมนิ ความนา่ ลงทนุ ในธรุ กจิ ไดด้ งั น้ี การประเมนิ ความนา่ ลงทนุ จะพจิ ารณาจากความยากงา่ ยในการขายสนิ คา้ นน้ั ๆ ดว้ ย เนอ่ื งจาก หากเปน็ สนิ คา้ ท่ี ขายยากหรอื ตอ้ งใชเ้ วลานานกวา่ จะขายไดส้ กั ชน้ิ เชน่ บา้ น คอนโดมเิ นยี ม รถยนต์ หรือสินค้าท่มี ีต้นทุนสูง ต้องผลิตเป็นจำ�นวนมากจึงจะได้กำ�ไร สินค้าหรือธุรกิจน้นั อาจไม่น่าลงทุน สง่ิ ส�ำ คญั ทค่ี วรตระหนกั คอื การค�ำ นวณจดุ คมุ้ ทนุ นเ้ี ปน็ เพยี งจดุ ทส่ี นิ คา้ จะขายไดเ้ พยี งเทา่ ทนุ หรอื เสมอ ตวั เทา่ นน้ั ดงั นน้ั เมอ่ื ทราบจดุ คมุ้ ทนุ แลว้ อาจก�ำ หนดราคาขายสนิ คา้ ใหส้ งู กวา่ หรอื ตอ้ งขายสนิ คา้ ให้ ไดจ้ �ำ นวนมากกวา่ ทค่ี �ำ นวณไดเ้ พอ่ื ใหเ้ กดิ ก�ำ ไร หรอื อาจใชว้ ธิ ลี ดรายจา่ ยของตน้ ทนุ คงท่ี ซง่ึ จะท�ำ ใหเ้ พม่ิ รายไดโ้ ดยตรง หรอื อาจใชว้ ธิ ลี ดรายจา่ ยแปรผนั กไ็ ด้ ทม่ี า : http://www.microbrand.co/วธิ คี �ำ นวณจดุ คมุ้ ทนุ / ใบความรู้ เร่ือง การน�ำ เสนอในรูปแบบ Pitch (Pitch Presentation) ค�ำ วา่ Pitch นน้ั หมายถงึ a speech or act that attempts to persuade someone to buy or do something หรอื แปลไดว้ า่ การกระท�ำ หรอื ค�ำ พดู ทโ่ี นม้ นา้ วใจผฟู้ งั ใหซ้ อ้ื สนิ คา้ บรกิ าร หรอื ท�ำ ตามทเ่ี ราตอ้ งการ ซง่ึ การน�ำ เสนองานในรปู แบบนจ้ี ะใชเ้ วลาประมาณ 5-7 นาทเี ทา่ นน้ั โดยผนู้ �ำ เสนอ แตล่ ะคนจะมโี อกาสน�ำ เสนองานตอ่ หนา้ ผฟู้ งั หรอื นกั ลงทนุ ตามเวลาทก่ี �ำ หนดไว้ จากนน้ั มเี วลาอกี 2-3 นาทเี พอ่ื ตอบค�ำ ถาม ในปจั จบุ นั การน�ำ เสนองานในลกั ษณะน้ี มกั จะเกดิ ขน้ึ ในธรุ กจิ startup ทต่ี อ้ งการผรู้ ว่ มลงทนุ เหลา่ นกั ธรุ กจิ หนา้ ใหม่ (entrepreneur) จะตอ้ งน�ำ เสนอผลงานหรอื ไอเดยี ธรุ กจิ ใหแ้ กน่ กั ลงทนุ เพอ่ื ให้ เกดิ การรว่ มทนุ ในทส่ี ดุ หรอื แมแ้ ตก่ ารซอ้ื ผลงานไปผลติ ในเชงิ พาณชิ ย์ ซง่ึ Pitch Presentation นน้ั ผนู้ �ำ เสนอจ�ำ เปน็ ตอ้ งมที กั ษะในการดงึ ดดู ผฟู้ งั ใหส้ นใจงานของตนใหไ้ ดใ้ นระยะเวลาอนั สน้ั ทง้ั นย้ี งั ตอ้ ง มกี ารฝกึ ซอ้ มการน�ำ เสนอใหเ้ กดิ ความช�ำ นาญ เพอ่ื ใหไ้ ดก้ ารน�ำ เสนอทล่ี น่ื ไหลเปน็ ธรรมชาติ และสามารถ ลดความรสู้ กึ ประหมา่ หรอื ตน่ื เตน้ ลงได้ อยา่ งไรกต็ าม ปญั หาของการน�ำ เสนองานในรปู แบบนท้ี พ่ี บเหน็ เสมอ คอื การเลอื กขอ้ มลู ทไ่ี ม่ เหมาะสม เนอ่ื งจากผนู้ �ำ เสนอมขี อ้ มลู จ�ำ นวนมากทอ่ี ยากจะน�ำ เสนอ แตไ่ มส่ ามารถเลอื กไดว้ า่ จะเอา ขอ้ มลู สว่ นใดมาน�ำ เสนอบา้ ง ดงั นน้ั จงึ จ�ำ เปน็ ตอ้ งมกี ารวางแผนในการเลอื กขอ้ มลู ทเ่ี หมาะสม ซง่ึ ขอ้ มลู ทจ่ี �ำ เปน็ ในการน�ำ เสนอมดี งั ตอ่ ไปน้ี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หคนมู่ งั อื สคอื รเรู ยีายนวรชิายาวพชิ น้ื าฐพาน้ื นฐวาทิ นยวาทิ ศยาาสศตาสร์ต|รเ์ ท| คเทโคนโโนลโยลี ย(กี (ากราอรอกอแกบแบบบแแลละะเทเทคคโโนนโโลลยย)ี )ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 3 151 บททกา่ี 3รส|รผา้ งลปกรระะโทยบชขนอ์จงาเกทผคลโนงาโนลยี การเร่มิ ต้นน�ำ เสนอข้อมลู จากปญั หา ผนู้ �ำ เสนอควรจะชแ้ี จงถงึ ความส�ำ คญั ของผลงานวจิ ยั หรอื ธรุ กจิ ของตนเองวา่ สามารถชว่ ย แกป้ ญั หาไดอ้ ยา่ งไร ตอบโจทยอ์ ะไรในสงั คม โดยขอ้ มลู ทเ่ี ลอื กมาน�ำ เสนอนนั้ จ�ำ เปน็ จะตอ้ งมคี วาม กระชับ เข้าใจง่าย ถูกต้อง ครบถ้วน และน่าสนใจ เพราะการเร่ิมต้นท่ีน่าประทับใจจะทำ�ให้ผู้ฟัง สนใจและติดตามฟังไปจนจบ ธุรกิจหรือผลติ ภณั ฑ์มกี ารทำ�งานอย่างไร ในสว่ นนผี้ นู้ �ำ เสนอควรจะพดู ถงึ ลกั ษณะของผลติ ภณั ฑห์ รอื ธรุ กจิ วา่ เปน็ อยา่ งไร มกี ารท�ำ งาน อย่างไร มีความแตกต่างจากธุรกิจอ่ืนหรือผลิตภัณฑ์อ่ืนที่มีลักษณะคล้ายกันอย่างไร วัตถุดิบที่ใช้ ในผลิตภณั ฑ์หรอื ลกั ษณะการดำ�เนินธรุ กิจเปน็ อย่างไร มีการบริหารจัดการอยา่ งไร โดยอาจมกี าร ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ ซ่ึงสามารถทำ�ให้น่าสนใจได้โดยการร้อยเรียงเรื่องราวในลักษณะการเล่า เรื่อง (story telling) หรืออาจยกตัวอย่างในสิ่งที่ใกล้ตัวผู้ฟัง เพ่ือช่วยให้ผู้ฟังเห็นภาพได้ชัดเจน ย่งิ ขนึ้ กลมุ่ เป้าหมายของธรุ กิจหรือผลติ ภณั ฑ์ ผนู้ �ำ เสนอจะตอ้ งไมล่ มื ทจ่ี ะกลา่ วถงึ กลมุ่ ลกู คา้ เปา้ หมายทคี่ าดหวงั วา่ จะมาใชผ้ ลติ ภณั ฑห์ รอื ธรุ กจิ บรกิ าร โดยอาจระบไุ ปอยา่ งละเอยี ดถงึ เพศ อายุ อาชพี ของกลมุ่ เปา้ หมาย รวมไปถงึ วธิ กี าร เขา้ ถงึ กลมุ่ เปา้ หมายดงั กลา่ ว และหากเปน็ ไปได้ ผนู้ �ำ เสนอควรจะมกี ารวเิ คราะหส์ ว่ นแบง่ ทางการ ตลาดเอาไว้ลว่ งหนา้ เพื่อให้เกิดความน่าเชอ่ื ถอื แกน่ กั ลงทุน การรบั มอื กับความเส่ยี ง การลงทุนทุกชนิดมคี วามเส่ยี งทเ่ี กดิ จากปัจจยั ต่าง ๆ ดงั นัน้ ผู้นำ�เสนอจึงควรนำ�เสนอแผน รับมือกับความเสี่ยงท่ีอาจจะเกิดข้ึน เพ่ือสร้างความเชื่อม่ันแก่นักลงทุน ซ่ึงอาจทำ�ได้โดยการยก ตัวอย่างการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น นำ้�ท่วมโรงงาน ผลติ หรอื การเกิดเหตกุ ารณ์ความไมส่ งบทางการเมอื งทีม่ ผี ลต่อการดำ�เนินธรุ กจิ ข้อมูลท้ังหมดน้ีเป็นข้อมูลที่มีความจำ�เป็นในการตัดสินใจของนักลงทุน ซึ่งหากผู้นำ�เสนอ สามารถท่ีจะผูกเร่ืองให้เป็นเรื่องราวให้น่าสนใจได้ และนำ�เสนอในลักษณะของการบอกเล่า เร่ืองราว ไม่ใช่ลักษณะของการบรรยาย ใช้โทนเสียงท่ีมีความสูงต่ำ�อย่างพอเหมาะ ยิ้มแย้ม และ มกี ารสบตาผู้ฟัง กจ็ ะท�ำ ให้ผ้นู �ำ เสนอสามารถดงึ ดดู ผฟู้ ังไดไ้ ม่ยาก และทส่ี ำ�คัญต้องหม่นั ฝึกซ้อม ท่มี า : http://researchpark.illinois.edu/resources/how-make-pitch-presentation http://mashable.com/2011/06/24/startup-pitch-presentation/#buOYzxpRskqf สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

154 ตวั อยา่ งเกณฑก์ ารประเมินกระบวนการ และทักษะในสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) กระบวนการออกแบบเชิงวศิ วกรรม ประเดน็ การประเมิน 4 (ดมี าก) ระดบั คุณภาพ 1 (ปรับปรุง) 3 (ดี) 2 (พอใช)้ 1. การระบปุ ญั หา ระบปุ ัญหาและ ระบุปญั หาและ ระบปุ ญั หาและ ไม่สามารถระบุ เง่อื นไขของการ ปญั หาและเงอื่ นไข เงือ่ นไขของการ เงื่อนไขของการ แก้ปญั หาได้ ของการแก้ปญั หา สอดคลอ้ งกับ แก้ปญั หาได้ แกป้ ญั หาได้ สถานการณท์ ่ี ก�ำ หนดบางสว่ น สอดคล้องกบั สอดคล้องกับ สถานการณ์ที่ สถานการณ์ท่ี ก�ำ หนดไดค้ รบถว้ น กำ�หนด สมบรู ณ์ 2. การรวบรวมขอ้ มลู รวบรวมขอ้ มลู รวบรวมข้อมลู รวบรวมขอ้ มลู ไม่สามารถ และแนวคิดท่ี ท่ีสอดคล้องกับ ทส่ี อดคลอ้ งกับ เกี่ยวขอ้ งกบั ปญั หา แนวทางการ แนวทางการ ทสี่ อดคล้องกบั รวบรวมขอ้ มูลที่ แกป้ ัญหาได้อย่าง แก้ปัญหาไดอ้ ย่าง ครบถ้วนสมบูรณ์ ครบถว้ นแต่ แนวทางการ สอดคลอ้ ง ไม่สมบูรณ์ แกป้ ญั หาไดบ้ างสว่ น กบั แนวทางการ แกป้ ัญหา 3. การออกแบบวธิ กี าร ออกแบบชน้ิ งาน ออกแบบช้ินงาน ออกแบบช้ินงาน ไมส่ ามารถ แก้ปญั หา หรอื วิธีการได้ หรือวธิ กี าร หรอื วิธีการ ออกแบบชนิ้ งาน สอดคลอ้ งกบั ไดส้ อดคลอ้ งกับ ได้สอดคลอ้ งกบั หรือวิธกี าร แนวทางการแก้ แนวทางการ แนวทางการแก้ ไดส้ อดคลอ้ งกับ ปญั หาและเงอ่ื นไข แก้ปัญหาและ ปญั หาและเงอ่ื นไข แนวทางการแก้ ทีก่ �ำ หนด โดย เงอื่ นไขทีก่ ำ�หนด ทก่ี �ำ หนดบางสว่ น ปญั หาและเงอ่ื นไข แสดงรายละเอยี ด โดยแสดง และสามารถ ทีก่ �ำ หนด และไม่ ครบถว้ น สมบูรณ์ รายละเอียดได้ สือ่ สารให้ผู้อื่น สามารถสอื่ สารให้ และสามารถ และสือ่ สารให้ เข้าใจตรงกนั ผูอ้ ่ืนเขา้ ใจตรงกนั สอ่ื สารให้ผอู้ ื่น ผูอ้ นื่ เขา้ ใจตรงกนั เขา้ ใจตรงกัน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

155 ประเด็นการประเมิน 4 (ดีมาก) ระดบั คุณภาพ 1 (ปรบั ปรุง) 3 (ดี) 2 (พอใช)้ 4. การวางแผนและ มกี ารวางแผนใน มีการวางแผนใน มกี ารวางแผนใน ด�ำ เนนิ การแก้ ด�ำ เนินการแกป้ ญั หา การท�ำ งานและ การท�ำ งานและ การทำ�งาน แต่ ปัญหาโดยไมม่ ี ดำ�เนนิ การ ด�ำ เนนิ การ ไ่ ม่ไดด้ ำ�เนนิ การ การวางแผนใน แก้ปญั หาตาม แก้ปัญหาตาม แก้ปญั หาตาม การทำ�งาน ขั้นตอนการ ข้นั ตอนการ ขนั้ ตอนที่ ทำ�งานได้อย่าง ท�ำ งานได้ วางแผนไว้ ถูกตอ้ งและ เหมาะสม 5. การทดสอบ ก�ำ หนดประเดน็ กำ�หนดประเดน็ ก�ำ หนดประเดน็ ไมก่ ำ�หนดประเด็น ประเมินผล และ ปรับปรุงแก้ไข ในการทดสอบ ในการทดสอบ ในการทดสอบ ในการทดสอบ วิธกี ารแก้ไขปญั หา หรือชน้ิ งาน ไดส้ อดคล้อง ไดส้ อดคลอ้ ง ได้สอดคลอ้ งกบั และบันทึกผลการ กบั สถานการณ์ กบั สถานการณ์ สถานการณ์ท่ี ทดสอบไมช่ ดั เจน ทก่ี �ำ หนด และ ทกี่ ำ�หนด และ กำ�หนด บนั ทึกผล ไมค่ รบถว้ น ไมม่ ี บนั ทกึ ผลการ บนั ทกึ ผลการ การทดสอบ แต่ การปรับปรุงแกไ้ ข ทดสอบไดอ้ ยา่ ง ทดสอบได้ โดย ไมค่ รบถว้ น ขาด ชิน้ งานหรอื ละเอยี ด ครบถ้วน ขาดรายละเอียด รายละเอยี ด มกี าร วธิ กี ารเมือ่ พบ มกี ารปรบั ปรุง บางส่วน มีการ ปรบั ปรงุ หรอื เสนอ ข้อบกพรอ่ ง หรือเสนอแนวทาง ปรบั ปรุงหรือ แนวทางการแกไ้ ข แก้ไขทส่ี อดคล้อง เสนอแนวทาง ท่ีไม่สอดคล้องกบั กบั ปัญหาหาก แกไ้ ขทส่ี อดคล้อง ขอ้ บกพรอ่ งของ ชิ้นงานหรือวธิ กี าร กับปญั หาหาก ชิ้นงานหรอื วธิ กี าร มีข้อบกพร่อง ชนิ้ งานหรือวธิ ีการ มีขอ้ บกพร่อง 6. การนำ�เสนอวธิ ีการ น�ำ เสนอราย น�ำ เสนอราย น�ำ เสนอขัน้ ตอน ไม่สามารถ แกป้ ัญหา ผลการ การแก้ปัญหาได้ นำ�เสนอขน้ั ตอน แก้ปัญหาหรือ ละเอียดขั้นตอน ละเอียดข้ันตอน แตม่ รี ายละเอียด การแกป้ ญั หา ช้นิ งาน ไมช่ ัดเจน การแก้ปญั หาได้ การแก้ปญั หาได้ ชดั เจน ส่ือสารให้ ชดั เจน สอื่ สารให้ ผอู้ นื่ เข้าใจได้อย่าง ผู้อ่นื เข้าใจได้ ครบถว้ น สมบูรณ์ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

156 ความคดิ สร้างสรรค์ (แบง่ เป็น 4 ลักษณะ) ประเดน็ การประเมนิ ระดับคุณภาพ 1. ความคิดรเิ ร่มิ 4 (ดีมาก) 3 (ด)ี 2 (พอใช้) 1 (ปรบั ปรุง) 2. ความคดิ คล่อง พฒั นาช้นิ งาน พฒั นาชิ้นงาน พัฒนาช้นิ งาน พฒั นาชิ้นงานหรือ หรอื วธิ ีการเพ่ือแก้ หรือวิธีการเพื่อแก้ หรอื วิธกี ารเพื่อ วธิ ีการเพอื่ แก้ ปัญหาดว้ ยความ ปญั หาด้วยความ แก้ปัญหาด้วยการ ปัญหาโดยไมม่ ี คดิ ท่ีแปลกใหม่ คิดทแ่ี ปลกใหม่ ผสมผสานและ ความคดิ แปลก เหมาะสมตอ่ การ ดดั แปลงจากความ ใหม่ ใชง้ านจรงิ คดิ เดมิ มีการคิดหาวธิ ีการ มีการคิดหาวิธกี าร มีการคิดหาวิธกี าร ไม่สามารถคิดหา แกป้ ัญหาได้ แกป้ ัญหาได้ 2 วิธี แกป้ ญั หาไดเ้ พยี ง วธิ กี ารแกป้ ญั หา มากกวา่ 2 วิธี ในเวลาทีก่ ำ�หนด 1 วธิ ี ในเวลาที่ ได้ในเวลาก�ำ หนด ในเวลาทก่ี �ำ หนด ก�ำ หนด 3. ความคิดยืดหยุน่ มีการคิดหาวิธกี าร มกี ารคดิ หาวิธีการ มีการคดิ หาวธิ กี าร ไมส่ ามารถคิดหา แก้ปัญหาโดย แก้ปญั หาโดย แกป้ ัญหาโดย วิธกี ารแก้ปญั หา ดดั แปลงสง่ิ ทม่ี ี ดดั แปลงสง่ิ ทม่ี ี ดดั แปลงสง่ิ ทม่ี อี ยู่ โดยดดั แปลงส่งิ อยู่ หรอื น�ำ สง่ิ อน่ื อยู่ หรอื น�ำ สง่ิ อน่ื หรอื น�ำ สง่ิ อน่ื มา ทีม่ อี ยู่ หรือน�ำ สิ่ง มาทดแทนสิง่ ท่ี มาทดแทนส่ิงที่ ทดแทนสง่ิ ทข่ี าดได้ อน่ื มาทดแทนสิ่งท่ี ขาดได้อยา่ งหลาก ขาดได้ แตย่ งั ไมเ่ หมาะสม ขาดได้ หลาย กบั งาน 4. ความคิดละเอยี ด มกี ารคดิ แจกแจง มีการคดิ แจกแจง มีการคดิ แจกแจง ไมม่ กี ารคดิ แจกแจง ลออ รายละเอียดของ รายละเอยี ด รายละเอยี ดของ รายละเอยี ดของ วิธีการแกป้ ัญหา ของวธิ ีการ วิธกี ารแกป้ ัญหา วิธกี ารแกป้ ญั หา หรือขยายความ แกป้ ญั หาหรือ หรือขยายความ หรอื ขยายความคดิ คิดไดอ้ ยา่ งครบ ขยายความคดิ ได้ คดิ แต่ขาดความ ถ้วน และมีราย ชัดเจน ละเอียดทส่ี มบูรณ์ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

157 ประเดน็ การประเมนิ 4 (ดมี าก) ระดับคุณภาพ 1 (ปรับปรงุ ) 3 (ดี) 2 (พอใช)้ การคดิ วเิ คราะห์ แจกแจงองค์ แจกแจงองค์ แจกแจงองค์ แจกแจงองค์ แจกแจงองคป์ ระกอบ ประกอบแตไ่ ม่ อธิบายความสมั พนั ธ ์ ประกอบและ ประกอบและ ประกอบและ สามารถอธบิ าย เชงิ เหตผุ ล ความสมั พนั ธ์ อธิบายความ อธบิ ายความ สามารถอธิบาย เชิงเหตผุ ลระหวา่ ง องคป์ ระกอบได้ สัมพนั ธเ์ ชงิ เหตุผล สัมพันธ์เชิงเหตุผล ความสัมพนั ธเ์ ชิง ระหวา่ งองค์ ระหว่างองค์

# data[].attributes.attachment_link.title
คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

# data[].attributes.attachment_link.description
กำลังมองหาคู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5? เพียงแค่อ่าน PDFs ออนไลน์ ทั้งหมด จากผู้เขียน Jaturapad Pratoom ชอบ คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5? แบ่งปันและดาวน์โหลด คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ได้ฟรี อัปโหลด PDF ของคุณบน FlipHTML5 และ สร้างพลิก PDF เช่น คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5.

# data[].attributes.headline
ส่งภาพ Sketch สิ่งประดิษฐ์ ของนักเรียน ส่งที่นี่นะคะ

# data[].attributes.subject
ส่งภาพ Sketch สิ่งประดิษฐ์ ของนักเรียน ส่งที่นี่นะคะ