# data[].attributes.headline
Επεισόδιο 1 - Εισαγωγή 

# data[].attributes.subject
Επεισόδιο 1 - Εισαγωγή 

# data[].attributes.body
Γενικές πληροφορίες - Ποιοι είμαστε;

αιτία - αφορμή - αρχή

Πότε ξεκίνησε;

Από που ξεκίνησε;

Αντιμαχόμενες πλευρές

https://www.youtube.com/watch?v=CCkI0XZ5IrY Μ

https://www.youtube.com/watch?v=Jb8jwoz-9T8 Μ

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/world-war-ii-in-europe Μ

https://www.sansimera.gr/articles/820 Μ

1 Σεπτεμβρίου 1939 Η Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία, ξεκινώντας τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη.

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/world-war-ii-key-dates Π

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί.
Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 13/11/2014.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν παγκόσμιος πόλεμος που διήρκεσε από το 1939 έως το 1945, αν και σχετικές συγκρούσεις ξεκίνησαν από νωρίτερα. Σε αυτόν ενεπλάκη η πλειονότητα των κρατών του τότε κόσμου -συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων δυνάμεων (Ε.Σ.Σ.Δ., Η.Π.Α., Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία)- δημιουργώντας τελικά δύο αντίπαλες στρατιωτικές συμμαχίες: τους Συμμάχους ( ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο , Γαλλία) και τις δυνάμεις του Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία).

Από την πλειονότητα των ιστορικών θεωρείται ως συνέχεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, γιατί στην ουσία τα αίτια και οι δυνάμεις που τον προκάλεσαν ήταν οι ίδιες. Μερικές από τις βασικές αιτίες του πολέμου ήταν οι επαχθείς όροι που επιβλήθηκαν στην ηττημένη Γερμανία από τη συνθήκη των Βερσαλιών και η τάση των χωρών του φασιστικού Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία) να κυριαρχήσουν στον κόσμο.

Στη Γερμανία κυβερνούσε από το 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ, που επιδίωκε να ανορθώσει το γόητρο της καταρακωμένης χώρας του και να πάρει εκδίκηση από τους Αγγλογάλλους για την ήττα στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην Ιταλία εξουσίαζαν οι φασίστες του Μουσολίνι από το 1922, ενώ η στρατοκρατική Ιαπωνία είχε ξεκινήσει και επιδίωκε τη συνέχιση της επεκτατικής της πολιτικής, που ονόμαζε " Μεγάλη Σφαίρα Ευημερίας της Ανατολής ".

Η αφορμή για την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δόθηκε με την απαίτηση της Γερμανίας να αποκατασταθεί η γερμανική κυριαρχία στην ελεύθερη πόλη του Ντάντσιχ (σημερινό Γκντάνσκ Πολωνίας) και να της δοθούν μεγαλύτερες δυνατότητες επικοινωνίας με την Ανατολική Πρωσία. Ήταν απλώς το πρόσχημα για τον Χίτλερ, ο οποίος από την αρχή του 1939 είχε αποφασίσει να επιτεθεί και να καταλάβει την Πολωνία. Πρώτα εξασφάλισε τη συγκατάθεση της Σοβιετικής Ένωσης με την υπογραφή στη Μόσχα του Συμφώνου Μη Επιθέσεως, γνωστού ως "Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότοφ" (23 - 24 Αυγούστου 1939), ένα μυστικό πρωτόκολλο, το οποίο προέβλεπε τον διαμελισμό της Πολωνίας και στη συνέχεια αφού έκρινε ότι οι Γαλλοβρετανοί δεν θα βοηθήσουν τους Πολωνούς, ως όφειλαν βάσει συνθηκών, έδωσε τη διαταγή επίθεσης κατά της Πολωνίας στις 26 Αυγούστου. Η γερμανική επίθεση κατά της Πολωνίας με την εφαρμογή του δόγματος του "αστραπιαίου πολέμου" (blitzkrieg) εκδηλώθηκε την αυγή της 1ης Σεπτεμβρίου 1939 και σε λιγότερο από ένα μήνα οι στρατιές της Βέρμαχτ είχαν καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, σε εφαρμογή του γερμανοσοβιετικού συμφώνου. Το υπόλοιπο τμήμα της Πολωνίας κατέλαβαν οι Σοβιετικοί, που εισέβαλαν στις 18 Σεπτεμβρίου από τα ανατολικά. Ο αιφνιδιασμός για τους Γαλλοβρετανούς ήταν πλήρης, που κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Γερμανίας στις 3 Σεπτεμβρίου.

Αποτέλεσε την πιο εκτεταμένη γεωγραφικά και δαπανηρή σε πλουτοπαραγωγικούς πόρους ένοπλη σύγκρουση στην ιστορία της ανθρωπότητας, στην οποία έλαβαν μέρος περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι από περισσότερες από 30 χώρες,που διέθεσαν όλες τις οικονομικές, βιομηχανικές και επιστημονικές ικανότητες τους στην παγκόσμια προσπάθεια, εξαλείφοντας τη διάκριση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών πόρων. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος σημαδεύτηκε από μαζικές εκτελέσεις και θανάτους στρατιωτών αλλά και πολιτών. Οι ναζιστικές δυνάμεις του Χίτλερ προχώρησαν σε μαζικούς θανάτους και πολιτών, κυρίως εβραϊκής καταγωγής, το ονομαζόμενο Ολοκαύτωμα, έγκλημα κατά της ανθρωπότητας από τους Γερμανούς του Χίτλερ. Συνολικά δολοφονήθηκαν περισσότεροι από 11 εκατομμύρια άνθρωποι. Κυριάρχησε η πρακτική των βομβαρδισμών βιομηχανικών κέντρων και κατοικημένων περιοχών σε πόλεις της Ευρώπης από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της οποίας περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι σκοτώθηκαν. Συμπεριλαμβάνονται και όσοι σκοτώθηκαν από τη ρίψη των ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι από τις Η.Π.Α, ως αντίποινα από την σύναψη συμμαχίας της Ιαπωνίας με τον Χίτλερ και τη ναζιστική Γερμανία. Το Ολοκαύτωμα κατά των Εβραίων και οι επίθεσεις με ατομικές βόμβες κατατάσσονται συχνά ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι συγκλονιστικός για τα ανθρώπινα δεδομένα και υπολογίζεται σε 50 έως 85 εκατομμύρια απώλειες. Τα δεδομένα αυτά έκαναν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο την πιο θανατηφόρα σύγκρουση στην ανθρώπινη ιστορία. Χρονολογικά, άρχισε στις 7 Ιουλίου 1937 στην Ασία και την 1 Σεπτεμβρίου 1939 στην Ευρώπη και τελείωσε στις 2 Σεπτεμβρίου 1945.

Η Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας σκόπευε να κυριεύσει την Ασία και τον Ειρηνικό Ωκεανό και βρισκόταν ήδη σε πόλεμο με τη δημοκρατία της Κίνας από το 1937, αλλά επικρατεί η άποψη ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε την 1η Σεπτεμβρίου 1939 με την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων του Χίτλερ στην Πολωνία, την οποία και κατέλαβαν με αποτέλεσμα την άμεση κήρυξη πολέμου στη Γερμανία από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Από τα τέλη του 1939 μέχρι τις αρχές του 1941, με μια σειρά από εκστρατείες και συνθήκες, η Γερμανία κατάφερε να κατακτήσει ή να θέσει υπό τον έλεγχο της μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης σχηματίζοντας παράλληλα τη συμμαχία του Άξονα με την Ιταλία και την Ιαπωνία. Με την υπογραφή του Γερμανοσοβιετικού συμφώνου μη επίθεσης (Σύμφωνο Ρίμπεντροπ- Μολότοφ), οι Γερμανοί μπορούσαν να ασχοληθούν με την Πολωνία δίχως τον κίνδυνο να τους εμποδίσει η Σοβιετική Ένωση, ενώ η ΕΣΣΔ, η οποία γνώριζε καλά την επιθυμία του Χίτλερ να αποκτήσει "ζωτικό χώρο" για τους Γερμανούς στην ανατολική Ευρώπη για επίθεση στη Σοβιετική Ένωση, κέρδισε χρόνο για να προετοιμάσει τον Κόκκινο Στρατό, την οικονομία της Σοβιετικής Ένωσης καθώς επίσης να κάνει τις απαραίτητες μετεγκαταστάσεις πληθυσμού προς τα ενδότερα της χώρας και για την προστασία τους και για την προστασία των συνόρων από κοινότητες με επικινδυνότητα σύναψης συμμαχίας με τον εχθρό, ώστε να μπορεί να αντισταθεί σε πιθανή επίθεση των ναζιστικών δυνάμεων. Ο πόλεμος συνεχίστηκε κυρίως ανάμεσα στις ευρωπαϊκές Δυνάμεις του Άξονα Γερμανίας-Ιταλίας από την μια μεριά και του Ηνωμένου Βασιλείου και της Βρετανικής Κοινοπολιτείας από την άλλη, με εκστρατείες στην Βόρεια και Ανατολική Αφρική, με την εναέρια μάχη της Βρετανίας, με την Βαλκανική Εκστρατεία καθώς και με την διαρκή μάχη του Ατλαντικού. Τον Ιούνιο του 1941 οι Δυνάμεις του Άξονα άρχισαν να πραγματοποιούν εισβολή στην Σοβιετική Ένωση η οποία είχε ως αποτέλεσμα την παγίδευση του μεγαλύτερου μέρους των στρατιωτικών δυνάμεων του Άξονα και οδήγησε σε έναν πόλεμο φθοράς.

" Καινοτομία" αυτού του πολέμου: η ατομική βόμβα. Με το τέλος του πολέμου άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος, εξαιτίας του ανταγωνισμού ΗΠΑ- Σοβιετικής Ένωσης για την παγκόσμια κυριαρχία, ενώ η Μεγάλη Βρετανία αν και βρίσκονταν στο στρατόπεδο των νικητών, έχασε το μεγαλύτερο μέρος των αποικιών της και την προηγούμενη ηγετική θέση της.

Σε αντίδραση προς τη Γερμανική επεκτατικότητα, η Γαλλία, μέσω του υπουργού της των Εξωτερικών, Λουί Μπαρτού, προσπάθησε να συνασπίσει όλα τα μέρη, των οποίων τα συμφέροντα, κινδύνευαν από την αναβίωση της γερμανικής ισχύος. Μετά τη δολοφονία του, ο διάδοχός του Πιέρ Λαβάλ προσανατολίστηκε σε μία τετραμερή συμφωνία μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας, Μεγάλης Βρετανίας και Ιταλίας. Αυτό, όμως, ευνοούσε τα ιταλικά σχέδια για επίθεση κατά της Αιθιοπίας. Ο ηγέτης της Ιταλίας, Μουσολίνι, πέτυχε γαλλοϊταλική συμφωνία που του έδινε ελευθερία δράσης στην Αιθιοπία.

Παρόλο που τα παραπάνω οικονομικά και γεωπολιτικά αίτια έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην υποκίνηση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, θα ήταν λάθος να παραγνωρισθεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή διπλωματία στην περίοδο του Μεσοπολέμου έζησε τις χειρότερες στιγμές της, οι οποίες έδρασαν ως καταλύτης και επιταχυντής της καταστροφής που ακολούθησε. Τα προβλήματα στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου περιέπλεξαν πολύ τα ίδια συμφέροντα των νικητών. Η Γαλλία απαίτησε την δια παντός εξασθένηση της Γερμανίας, τρομαγμένη και εξοργισμένη από τις καταστροφές που είχε υποστεί με τον συνεχή, πολεμικό, ανταγωνισμό μαζί της, τα τελευταία 20 χρόνια. Η Αγγλία όμως, δεν ευνοούσε (από την εποχή των Ναπολεόντειων πολέμων ακόμα) την επικράτηση μίας χώρας στην ηπειρωτική Ευρώπη, βλέποντας τη Γερμανία ως τον φυσικό "μετριαστή" της Γαλλικής επιρροής στην ήπειρο.

Αυτοί οι πολύπλοκοι ανταγωνισμοί επέτρεψαν στους Χίτλερ και Μουσολίνι να ελιχθούν διπλωματικά μεταξύ των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και να αποκομίσουν τεράστια οφέλη και, κυρίως, ανοχή για μεγάλο διάστημα, πράγμα που τους επέτρεψε να οικοδομήσουν το περιβάλλον εκείνο, που θα τους επέτρεπε να εξαπολύσουν τον Β΄ Παγκόσμιο Πολέμο Η Αγγλο - Γαλλική διπλωματία από τη μία μεριά έβλεπε στα πρόσωπα των δυο δικτατόρων ένα "αντισοβιετικό τείχος", έναν αντικομουνιστικό "χωροφύλακα" στην Ευρώπη, πράγμα που διευκόλυνε την ανοχή στο ναζιστικό καθεστώς, ενώ πεισματικά ήθελαν να πιστεύουν (και ειδικά οι Άγγλοι) ότι απέφευγαν μια βέβαια πολεμική σύγκρουση, που διαφορετικά θα έθετε τελικά σε κίνδυνο τις αποικίες τους ανά τον κόσμο, που απαιτούσαν χρήμα και μέσα για να διατηρήσουν.

Παράλληλα, οι Αμερικανοί παρακολουθούσαν ήδη από τη δεκαετία του 1920 τις κινήσεις της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό και καταλάβαιναν ότι τελικά η σύγκρουση θα ήταν αναπόφευκτη αλλά οι πολιτικοί της είχαν υποσχεθεί να μην επιτρέψουν ξανά να πεθάνουν τα παιδιά τους για τα συμφέροντα των χωρών έξω από την ήπειρό τους, πράγμα που τους έκανε να κρατήσουν μια επιφανειακά ουδέτερη στάση, που και αυτή ευνόησε τους δυο δικτάτορες στην Ευρώπη. Επιπλέον, αμερικανικές εταιρείες είχαν επενδύσει στη μεσοπολεμική Γερμανία, που είχε πολύ φτηνά εργατικά χέρια, και υπήρξαν δηλώσεις υπέρ του χιτλερικού καθεστώτος, σε γνωστούς οικονομικούς κύκλους της χώρας.

Η στάση αυτή επέτρεψε και την απώλεια της Δημοκρατικής Ισπανίας, όπου Χίτλερ και Μουσολίνι απεκόμισαν τα μέγιστα σε εντυπώσεις και διπλωματία, ενώ "ουδέτεροι" Αγγλο - Γάλλοι βρέθηκαν, τελικά, σε πολύ δύσκολη θέση, όταν με το τέλος του Ισπανικού Εμφυλίου το 1939, η Ισπανία υπέκυψε στον Φράνκο και βρέθηκαν περικυκλωμένοι από φιλοναζιστικά καθεστώτα, απέχοντας μόνο λίγους μήνες από τον αναπόφευκτο πλέον πόλεμο. Αυτή η πολύπλοκη και παράλογη διπλωματική κατάσταση έφτασε μάλιστα μέχρι το σημείο να γεννήσει και το Γερμανο - Σοβιετικό Σύμφωνο, σχεδόν την ίδια ώρα που αποφασιζόταν από τον Χίτλερ η μοιραία επέκταση ανατολικά. Εν πολλοίς, η διπλωματία εκείνη. όχι μόνο προσέφερε έδαφος για τη δημιουργία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ως ένα βαθμό, επηρέασε και τον Ψυχρό Πόλεμο και ίσως ακόμα και σήμερα τις τύχες ορισμένων περιοχών της υφηλίου.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών διαδραμάτισαν πολύ σοβαρό ρόλο τόσο πριν από την έναρξη όσο και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ορισμένα από τα επιτεύγματά τους επηρέασαν σημαντικά την τελική έκβαση του Πολέμου.

Τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου 1939, η Γερμανία εξαπέλυσε επίθεση στην Πολωνία. Ο γερμανικός στρατός, εφαρμόζοντας νέα και πρωτοποριακή τακτική που περιλάμβανε την συνδυασμένη δράση αεροπορίας, τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων δυνάμεων, αιφνιδίασε τους Πολωνούς και σε πολύ σύντομο διάστημα κατέλαβε την χώρα. Η τακτική αυτή έμεινε γνωστή σαν "Κεραυνοβόλος Πόλεμος" (Blitzkrieg). Στις 17 Σεπτεμβρίου, η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στην Πολωνία από τα ανατολικά και κατέλαβε την υπόλοιπη χώρα (σύμφωνα με το μυστικό πρωτόκολλο του Γερμανοσοβιετικού συμφώνου). Η Βαρσοβία δέχθηκε ανηλεείς βομβαρδισμούς από την και το γερμανικό πυροβολικό. Τελικά παραδόθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου, ενώ στις 8 Οκτωβρίου προσαρτήθηκαν στο Ράιχ μεγάλες περιοχές της χώρας. Λίγες ημέρες αργότερα συγκροτήθηκε το Γενικό Κυβερνείο. Η Πολωνία, παρά την πεισματική άμυνα του στρατού της και τις τοπικές επιτυχίες, είχε καταληφθεί και διαμελισθεί.

Η Αγγλία και η Γαλλία αναγκάστηκαν να κηρύξουν τον πόλεμο στη Γερμανία αλλά χωρίς ακόμα να κινητοποιήσουν όλες τους τις δυνάμεις για πλήρη εμπλοκή. Ακολούθησε μια περίοδος που έμεινε γνωστή ως ο " Γελοίος Πόλεμος" (Drôle de Guerre) γιατί, παρά την κήρυξη πολέμου, η μια μερίδα των εμπολέμων δεν έπαιρνε ακόμα μέρος σε γενικό πόλεμο εναντίον της Γερμανίας. Από τις 3 Σεπτεμβρίου 1939 (Κήρυξη του πολέμου από την Μεγάλη Βρετανία στη Γερμανία) έως και τις 10 Μαΐου 1940 (Έναρξη της Γερμανικής επίθεσης στο Δυτικό Μέτωπο), διεξάγονταν πολύ περιορισμένες χερσαίες ή εναέριες εχθροπραξίες. Μόνη κινητικότητα υπάρχει στις ναυτικές επιχειρήσεις. Ο Γερμανικός Στρατός αναδιοργανώνεται στο Δυτικό Μέτωπο και συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του δυναμικού του σε αυτό.

Στις 30 Νοεμβρίου η ΕΣΣΔ κήρυξε τον πόλεμο στη Φινλανδία, μετά την άρνησή της να δεχτεί στο έδαφός της σοβιετικά στρατεύματα όπως αυτά που είχαν εγκατασταθεί στη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία. Οι Φινλανδοί πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση, και προκάλεσαν μεγάλες απώλειες στους Σοβιετικούς. Ο πόλεμος τερματίστηκε επίσήμως με τη Συνθήκη της Μόσχας στις 13 Μαρτίου 1940, με την ΕΣΣΔ να λαμβάνει σημαντικά εδαφικά ανταλλάγματα.

Ο Χίτλερ γνώριζε ότι ο μόνος τρόπος για να υποτάξει τη Βρετανία ήταν να εισβάλει στο έδαφός της (είχε, έστω και καθυστερημένα, καταρτιστεί το ανάλογο σχέδιο με το προσωνύμιο " Θαλάσσιος Λέων" (Seelöwe)), αλλά δεν τολμούσε απόβαση όσο δεν είχε εξουδετερωθεί η Βρετανική Αεροπορία (RAF). Έτσι, ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1940 τη λεγόμενη Μάχη της Αγγλίας, με αεροπορικές επιδρομές κατά των αεροδρομίων και λιμανιών της Αγγλίας, που συνεχίστηκαν τον Σεπτέμβριο με επιδρομές κατά πόλεων στο εσωτερικό της χώρας. Η αποτελεσματικότητα του ραντάρ, της αντιαεροπορικής άμυνας και των βρετανικών μαχητικών, προκάλεσαν υψηλές απώλειες στη Γερμανική αεροπορία, που εξαναγκάσθηκε έτσι να πραγματοποιεί μόνον νυκτερινούς βομβαρδισμούς. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1940 ο Χίτλερ ανέβαλε την εισβολή για να προετοιμάσει την εκστρατεία κατά της Σοβιετικής Ένωσης, για την οποία οι στρατηγοί του τελικά τον έπεισαν να ξεκινήσει την άνοιξη αντί του φθινόπωρου, όπως αρχικά σχεδίαζε, ώστε να αποφύγουν τον επερχόμενο χειμώνα. Ο Χίτλερ πίστευε ότι, καταβάλλοντας την ΕΣΣΔ, θα έκαμπτε και τη βρετανική αντίσταση, σύμφωνα με άλλους ήθελε να εξουδετερώση την Σοβιετική Ένωση, να εξαλείψη τον κίνδυνο από ανατολικά και, ισχυροποιώντας το ναυτικό και την αεροπορία του να καταβάλη στην συνέχεια την Μεγάλη Βρετανία. Ωστόσο, στις 11 Μαρτίου του 1941, οι ΗΠΑ, τηρώντας πάντα την αυστηρή ουδετερότητά τους, ψηφίζουν στο Κογκρέσσο ένα πολύ σημαντικό νόμο (HR 1776), τον Νόμο Εκμισθώσεως και Δανεισμού (Lend Lease Act), με τον οποίο ο Πρόεδρος (Ρούζβελτ) μπορεί να παραχωρεί σε όποια χώρα κρίνει σκόπιμο και με όποιο αντάλλαγμα κρίνει εύλογο οποιουδήποτε είδους υλικά. Ο Νόμος αυτός ανατρέπει ολοσχερώς τα σχέδια του Χίτλερ.

Στο μεταξύ, η Ιταλία πραγματοποίησε τον Σεπτέμβριο του 1940 αποτυχημένη επίθεση κατά των βρετανικών δυνάμεων στην Αίγυπτο. Συνέχισε τις πολεμικές της δραστηριότητες με επίθεση κατά της Ελλάδας στις 28 Οκτωβρίου 1940. Η Βρετανία πρoσέφερε βοήθεια στην Ελλάδα, πράγμα που έφερε την αεροπορία της κοντά στις πετρελαιοπηγές της Ρουμανίας. Τον Νοέμβριο, η Ρουμανία και η Ουγγαρία συμμάχησαν με τον Άξονα και το ίδιο έκανε η Βουλγαρία τον Μάρτιο του 1941.

Η ιταλική επίθεση στην Ελλάδα είχε αποτύχει και ο ιταλικός στρατός είχε υποχωρήσει μέσα στο έδαφος της Αλβανίας μετά από την ελληνική αντεπίθεση. Ο Ελληνικός Στρατός, μάλιστα, είχε προχωρήσει μέχρι τις πόλεις της Αλβανίας Κορυτσά και Αργυρόκαστρο. Υπό τον φόβο της δημιουργίας αντιχιτλερικού Συνασπισμού στα Βαλκάνια, η Γερμανική Ανώτατη Διοίκηση του Στρατού αποφάσισε την επέμβαση εναντίον της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας. Ο Γερμανικός Στρατός, μέσω Βουλγαρίας, επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου 1941 και, ταυτόχρονα, κατά της Γιουγκοσλαβίας (όπου η φιλογερμανική κυβέρνηση είχε ανατραπεί). Η Γιουγκοσλαβία παραδόθηκε στις 14 Απριλίου και, στο μεταξύ, μέσω του εδάφους της, υπερφαλαγγίστηκε η Γραμμή Μεταξά, η οποία με 21 συνολικά αμυντικά συγκροτήματα-οχυρά, κράτησε τις αμυντικές θέσεις της χωρίς να διασπασθεί. Η 2η Μεραρχία Θωρακισμένων, με διοικητή τον Ρούντολφ Φάιελ (Rudolf Veiel), διεισδύει μέσω της λίμνης Δοϊράνης και προελαύνει ταχύτατα μη συναντώντας αντίσταση (αφού η μοναδική ελληνική Μεραρχία που τελούσε σε εφεδρεία, η 19η, δεν έχει τα μέσα να τη σταματήσει) και καταλαμβάνει τη Θεσσαλονίκη. Ενώ το μέτωπο δεν είχε καταρρεύσει, στις 9 Απριλίου, στη Θεσσαλονίκη, υπογράφεται συνθηκολόγηση, καθώς η γραμμή Μεταξά είναι πλέον περικυκλωμένη. Στην Ελλάδα συνέχισαν να μάχονται οι Βρετανικές δυνάμεις μέχρι τις 27 Μαΐου - κυρίως θέλοντας να βρουν διέξοδο για να διαφύγουν. Η δραστηριότητα των Βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα έληξε με τη Μάχη της Κρήτης.

Εν τω μεταξύ, οι Βρετανοί έχουν αποκρυπτογραφήσει μεγάλο ποσοστό των μηνυμάτων που απέστελλαν οι Γερμανοί, με αποτέλεσμα από εδώ και πέρα ο Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ, να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη επιτυχία τις δυνάμεις του Άξονα στη Β. Αφρική. Τον Οκτώβριο του 1942, ο Μοντγκόμερυ, κατάφερε να απωθήσει τα γερμανοϊταλικά στρατεύματα από την Αίγυπτο και τη Λιβύη, αναγκάζοντας τα να οπισθοχωρήσουν κατά 2.400 χιλιόμετρα. Στις 4 Νοεμβρίου βρίσκονταν πλέον πίσω στην Τυνησία.

Η Ιαπωνία, κατά κάποιο τρόπο, εκμεταλλεύεται τις μεταβαλλόμενες παγκόσμιες συγκυρίες. Η Ολλανδία είχε καταληφθεί από τους Γερμανούς, ενώ Γαλλία και Βρετανία βρίσκονται σε πόλεμο με τους Ναζί. Παρουσιάζονται, λοιπόν, πρώτης τάξεως και εύκολες ευκαιρίες στους Ιάπωνες, να καταλάβουν τη Γαλλική Ινδοκίνα, σημαντική για τον πόλεμο με την Κίνα, καθώς και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, που ήταν πλούσιες σε φυσικούς πόρους και πετρέλαιο. Στην περίοδο 1932-39 η Ιαπωνία είχε αναπτύξει με αξιοθαύμαστη επιμονή και εφευρετικότητα μια τεχνολογική πρόοδο, που την έφερνε σε πολύ προνομιούχο θέση απέναντι στις ΗΠΑ, οι οποίες είχαν δοκιμαστεί από την οικονομική κρίση του 1929, έχοντας ελαττώσει κατά πολύ τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Ειδικά στον τομέα της αεροπορίας και του στόλου διέθετε δυνάμεις αριθμητικά και ποιοτικά υπέρτερες των ΗΠΑ, οι οποίες απέκτησαν και πολεμική πείρα στις ως τότε εκστρατείες στην Κίνα. Αλλά, καθώς της έλειπαν το πετρέλαιο και ο χάλυβας από το έδαφός της, γνώριζε ότι τα αποθέματά της δεν θα άντεχαν παρά έξι μήνες έως ένα έτος (το μέγιστο) σε μια μεγάλη σύρραξη, ενώ εκείνα των ΗΠΑ ήταν απείρως μεγαλύτερα. Γι' αυτό και το σχέδιο του Επιτελείου της υπέθετε ότι, με ένα αστραπιαίο πόλεμο έξι μηνών, θα μπορούσαν να λυγίσουν τις ΗΠΑ, ώστε να αποδεχτούν μια συνθηκολόγηση ως διπλωματική λύση, με την οποία οι ΗΠΑ θα αποδέχονταν την κυριαρχία της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό. Οι ΗΠΑ από την πλευρά τους, αν και τεχνικά δε διέθεταν προς το παρόν ισάξιο τεχνικό δυναμικό στον Ειρηνικό, γνώριζαν από καιρό τα ιαπωνικά σχέδια, έχοντας καταφέρει να παραβιάσουν τους κώδικες επικοινωνίας του ιαπωνικού ναυτικού, κατάσταση που συνεχίστηκε σε όλη τη διάρκεια της σύρραξης χωρίς να γίνει αντιληπτή από τους Ιάπωνες. Εντούτοις, η Αμερικανική κυβέρνηση για πολιτικούς λόγους - κυρίως φοβούμενη την αντίδραση από τον αμερικανικό πληθυσμό - δε θέλησε να δώσει εκείνη το πρώτο πολεμικό χτύπημα στην Ιαπωνία, αλλά γνώριζε ότι θα είχε το πλεονέκτημα σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο.

Για τον λόγο αυτό, μεταξύ 1941 και 1942, οι επιτυχίες των Ιαπώνων στην περιοχή της Νότιας Ασίας και στον Ειρηνικό Ωκεανό ήταν σημαντικές και θεαματικότερες απ' ό,τι οι αντίστοιχες γερμανικές στην Ευρώπη, αλλά παρέμεναν εύθραυστες. Στα τέλη του 1942, οι Ιάπωνες θα χάσουν το μεγαλύτερο μέρος από το πλέον αξιόμαχο ανθρώπινο υλικό τους, το οποίο δεν μπορούσαν πια να αντικαταστήσουν, ενώ αντίθετα οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν, να κινητοποιήσουν το ανθρώπινο και βιομηχανικό τους δυναμικό, το οποίο τελικά αποδείχτηκε, όπως αναμενόταν, πολλαπλά ισχυρότερο σε σχέση με το ιαπωνικό.

Από την αρχή της εισβολής, οι Ρώσοι, υπερασπίστηκαν τη Μόσχα, χάνοντας σημαντικές δυνάμεις, αλλά ο Χίτλερ διέταξε τις δυνάμεις του κεντρικού μετώπου να στραφούν προς Βορρά και Νότο για να βοηθήσουν τα άλλα δύο. Στον Βορρά σε συνεργασία με Φινλανδικές δυνάμεις πολιορκήθηκε το Λένινγκραντ, και στον Νότο μια επιτυχής κυκλωτική κίνηση στο Κίεβο αιχμαλώτισε 665.000 σοβιετικούς στρατιώτες. Αργότερα επαναλήφθηκε επίθεση εναντίον της Μόσχας με νέες σοβιετικές απώλειες και, παρόλο που είχε αρχίσει ο ρωσικός χειμώνας, οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν, με αρκετές βέβαια δυσκολίες. Ο Γερμανικός στρατός καθηλώθηκε 22 χλμ. πριν φθάσει στη Μόσχα και δέχτηκε την αντεπίθεση των Ρώσων, και, ενώ οι στρατηγοί του Χίτλερ πρότειναν να υποχωρήσουν και να αμυνθούν στην Πολωνία, ο Χίτλερ διέταξε να κρατήσουν τις θέσεις τους και να αμυνθούν επί τόπου ( Haltbefehl). Η απόφαση αυτή του Χίτλερ, σε αυτή τη φάση του πολέμου, είχε θετικά αποτελέσματα αφού, παρά την ισχυρή αντεπίθεση των Ρώσων, τα εδάφη που χάθηκαν ήταν λιγοστά σε σχέση με αυτά που θα χάνονταν σε περίπτωση σύμπτυξης πίσω στην Πολωνία. Ωστόσο ένα χρόνο αργότερα, η ίδια διαταγή, θα είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την αιχμαλωσία της 6ης Γερμανικής Στρατιάς (200.000 στρατιώτες) του Φρίντριχ Πάουλους στο νότιο μέτωπο (Στάλινγκραντ), κάτι που ουσιαστικά σήμαινε την αντίστροφη μέτρηση για την ήττα του Χίτλερ στο έδαφος της Σοβιετικής Ένωσης.

Οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν συγκεντρωθεί στη νήσο Λουζόν των Φιλιππίνων, υπό τον στρατηγό Μακ Άρθουρ, με σκοπό την άμυνα των χερσονήσων Μπαταάν και Κορρέτζιντορ, που δεν έγινε δυνατή και καταλήφθηκαν από τους Ιάπωνες (η Μπαταάν στις 9 Απριλίου και η Κορρέτζιντορ στις 6 Μαΐου) κάτι που σήμανε την ολοκληρωτική κατάληψη των Φιλιππίνων. Προσπαθώντας να εκτείνουν την αμυντική τους περίμετρο οι Ιάπωνες κινήθηκαν προς το νότο, καταλαμβάνοντας την Γκουανταλκανάλ στις Νήσους του Σολομώντος. Το σημείο αυτό θεωρήθηκε το νοτιότερο σημείο ενός τεράστιου τόξου στον Ειρηνικό που περιόριζε επέκταση της Αμερικής, ενώ αντίστοιχα επέτρεπε στους Ιάπωνες να ευελπιστούν και σε μια απόβαση στην Αυστραλία. Αλλά στη Ναυμαχία της Θάλασσας των Κοραλλίων ( 7- 8 Μαΐου 1942), η οποία διεξήχθη για πρώτη φορά μόνο με αεροπλανοφόρα, οι Ιάπωνες αναχαιτίστηκαν και σε ένα μήνα στη ναυμαχία του Μίντγουεϊ ( 4 Ιουνίου 1942), έχασαν τέσσερα αεροπλανοφόρα, πράγμα που τους στοίχισε ακριβά, ενώ σε λίγο, αμερικανικές δυνάμεις, αποβιβάστηκαν στην Γκουανταλκανάλ και κατέλαβαν το νησί και κυρίως το κράτησαν υπό τον έλεγχό τους παρά τις συστηματικές ιαπωνικές αντεπιθέσεις. Στις 5 Ιουνίου διατάχθηκε από το ιαπωνικό στρατηγείο η εγκατάλειψη της Γκουανταλκανάλ αν και η Ιαπωνία εξακολουθούσε να κυριαρχεί έντονα στον υπόλοιπο Ειρηνικό, έχοντας όμως δεχτεί ήδη ένα ισχυρό πλήγμα.

Έτσι, το καλοκαίρι του 1943, ο πόλεμος στη Β. Αφρική έλαβε τέλος, με τους Συμμάχους να εκκαθαρίζουν τα νότια παράλια της Μεσογείου. Η επιτυχία ήταν μεγάλη, καθώς κατάφεραν να αποσπάσουν μεγάλο αριθμό ικανών Γερμανών στρατιωτών και ηγετών από το ρωσικό μέτωπο. Παράλληλα, το αποτέλεσμα του πολέμου στη Β. Αφρική ήταν ικανοποιητικό και για τους Γερμανούς: Είχε σχεδόν αποκλειστεί πια η πιθανότητα επίθεσης εντός του 1943 στη Γαλλία. Η εξάμηνη αντίσταση των δυνάμεων του Χίτλερ είχε, επίσης, καταδείξει τις ικανότητες και το υψηλό ηθικό του στρατού του. Συγκριτικά πάντως, οι Σύμμαχοι, μακροπρόθεσμα, κατάφεραν να βρεθούν σε πλεονεκτικότερη θέση, αφού με την κατάληψη των παραλίων της Β. Αφρικής και την εξουδετέρωση των δυνάμεων του Άξονα μπορούσαν πλέον να προετοιμαστούν για την επικείμενη απόβαση στη Σικελία.

Μετά από την εκκαθάριση των ακτών της Β. Αφρικής από τις δυνάμεις του Άξονα, οι Σύμμαχοι έστρεψαν την προσοχή τους στη δυτική, κατεχόμενη Ευρώπη. Κύριο μέλημά τους ήταν η δημιουργία ενός δεύτερου μετώπου, έτσι ώστε να ελαττωθεί η πίεση του Άξονα προς τη Σοβιετική Ένωση, που βρισκόταν σε φάση ανάκαμψης και προετοιμασίας για αντεπίθεση.

Έτσι, και αφού προώθησαν παραπλανητικές πληροφορίες για δήθεν επικείμενη απόβαση στην Ελλάδα ( Επιχείρηση Κιμάς), προκειμένου να παραπλανηθεί ο εχθρός, εισέβαλαν στη Σικελία τον Ιούλιο του 1943, όπου και κατέλαβαν, μετά από πολύνεκρες, και από τις δυο πλευρές, μάχες, το Παλέρμο. Μέχρι το τέλος Αυγούστου και ύστερα από σκληρή αντίσταση από επίλεκτες γερμανικές δυνάμεις, που στάλθηκαν από τον Χίτλερ για να ανακόψουν την επέλαση των Συμμάχων, κατέλαβαν τη Ρώμη και η Ιταλία παραδόθηκε και πέρασε στην πλευρά των Συμμάχων, χωρίς, εν τούτοις, να σταματήσουν οι μάχες στο έδαφός της, που συνεχίστηκαν πάνω από τη γραμμή Γουσταύου. Ταυτόχρονα, στο Ανατολικό Μέτωπο, όπου οι Σοβιετικοί αντεπιτίθενται, διεξάγεται στο Κουρσκ η μεγαλύτερη μάχη τεθωρακισμένων που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Πολέμου.

Η υπεροπλία των Σοβιετικών σε υλικό προκάλεσε ανεπανόρθωτες ζημιές στις δυνάμεις του Άξονα, με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν να ανακάμψουν και να ανακτήσουν τις πρωτοβουλίες στις εξελίξεις στο Ανατολικό Μέτωπο μέχρι να τελειώσει ο Πόλεμος. Η πλάστιγγα είχε πλέον γυρίσει οριστικά υπέρ των Συμμαχικών δυνάμεων.

Η τύχη των αμάχων Γερμανών

Κατά τους τελευταίους μήνες του πολέμου και κατά τα χρόνια που ακολούθησαν μετά την συνθηκολόγηση, διαπράχθηκαν μαζικά εγκλήματα κατά αμάχων Γερμανών - ανδρών, γυναικών και παιδιών - από τους Δυτικούς Συμμάχους και την Σοβιετική Ένωση. Αναγνωρίζεται ότι γενικά "ο ωκεανός πολεμικής προπαγάνδας υφαίνει ένα μύθο που διατηρείται για αρκετές δεκαετίες" (D. Murphey, σ. 2, 19). Για πολλά χρόνια αυτό το θέμα ήταν ένα ταμπού, ακόμα και για τους Γερμανούς. Έτσι, εργασίες πάνω στη μεταχείριση των Γερμανών αμάχων εμφανίζονται κυρίως προς το τέλος του 20ου και αρχές του 21ου αιώνα.

Υπολογίζεται ότι στο τέλος του πολέμου 16,5 εκατομμύρια Γερμανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Από αυτούς, τα 9,3 εκατομ. εκδιώχθηκαν από περιοχές της Ανατολικής Γερμανίας που ενσωματώθηκαν στην Πολωνία. (Με συμφωνία των συμμάχων υπήρξε μια σημαντική μετατόπιση της Πολωνίας προς τα δυτικά). Οι υπόλοιποι 7,2 εκατομ. εκδιώχθηκαν από περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης όπου ζούσαν επί γενεές. Αυτή η μαζική εκτόπιση βασίστηκε στην Συμφωνία του Πότσδαμ στα μέσα του 1945. Aν και η Συμφωνία προέβλεπε ότι ο εκτοπισμός θα γινόταν "με τον πλέον ανθρωπιστικό τρόπο", στην πράξη αυτό δεν τηρήθηκε. Εκτιμάται ότι από 2,1 έως 6,0 εκατομ. Γερμανοί πέθαναν κατά τη διάρκεια των εκτοπίσεων από την πείνα και το κρύο. Ο Κόνραντ Αντενάουερ είχε δηλώσει ότι από τους εκτοπισμένους πέθαναν 6 εκατομμύρια. Ο ιστορικός Τζέιμς Μπακ εκτιμά ότι 5,7 εκατομ. εξαφανίστηκαν μέσα στη Γερμανία μεταξύ Οκτωβρίου 1946 και Σεπτεμβρίου 1950. Μάλιστα αναφέρεται ότι στη Νότια Σιλεσία το ένα τέταρτο μιας πόλης έκανε ομαδική αυτοκτονία.

Κατά τα πρώτα έτη μετά τον πόλεμο οι σύμμαχοι εμπόδιζαν τη παροχή προς τους Γερμανούς ανθρωπιστικής βοήθειας που ερχόταν από τον Ερυθρό Σταυρό, θρησκευτικούς ή άλλους οργανισμούς. Ο γερμανικός αλιευτικός στόλος υποχρεωνόταν να παραμένει στα λιμάνια. Στην Αμερικανική Ζώνη του Βερολίνου υπήρξε η πολιτική "τίποτα δεν χαρίζεται και όλα πετιούνται". Στην Αν. Πρωσία που κατεχόταν από τη Σοβ. Ένωση εφαρμόστηκε πολιτική λιμοκτονίας ανάλογη με αυτή της Ουκρανίας της δεκαετίας του 1930. Αναφέρθηκαν και εκεί περιπτώσεις κανιβαλισμού. Κατά τους ιδιαίτερα ψυχρούς χειμώνες του 1946-47 και 1948-49 χιλιάδες πέθαναν από το κρύο λόγω έλλειψης καυσίμων και ρούχων, ιδιαίτερα μεταξύ των προσφύγων από την Ανατολή. Ιδιαίτερα σημειώνεται το κύμα μαζικών βιασμών από το Σοβιετικό στρατό. Στο Βερολίνο οι μετριότερες εκτιμήσεις για τα θύματα βιασμών είναι περί τις 20.000, με ηλικίες των θυμάτων να είναι από 12 έως 75. Κατ' άλλους τα θύματα στο Βερολίνο και τις γύρω περιοχές μπορεί να ήταν και ένα εκατομμύριο, όπως προκύπτει από στοιχεία των Σοβιετικών αρχείων και γερμανικών νοσοκομείων. Βρετανοί στρατιώτες ανέφεραν ότι οι λίμνες ήταν γεμάτες πτώματα γυναικών που αυτοκτόνησαν.

Θύματα βιασμών από το Σοβιετικό στρατό έπεσαν όχι μόνο Γερμανίδες, αλλά και γυναίκες της Ουγγαρίας, Βουλγαρίας και Ουκρανίας. Η επίσημη πολιτική ήταν κατά των βιασμών, αλλά στην πράξη μόνο το 1949 εφαρμόστηκαν κάποια αποτρεπτικά μέτρα από τους Σοβιετικούς. Πολλοί βιασμοί έγιναν και από Αμερικανούς στρατιώτες, αλλά εκεί υπήρξε αυστηρότερη αντιμετώπιση, μέχρι και εκτελέσεις ενόχων. Μετά τη λήξη του πολέμου το φαινόμενο συνεχίστηκε με τη μορφή της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των πεινασμένων. Οι Αμερικανοί αξιωματικοί της Στρατιωτικής Αστυνομίας έλεγαν ότι "λίγο φαγητό, μια πλάκα σοκολάτα, ή μια πλάκα σαπούνι κάνουν τον βιασμό αχρείαστο". Λόγω αυτών των φαινομένων υπήρξε έκρηξη αφροδισίων νοσημάτων, που εκτιμάται ότι "οφείλονται κυρίως στους έγχρωμους Αμερικανούς στρατιώτες". Μαζικοί βιασμοί αποδίδονται και σε Πολωνούς, Γάλλους, αντάρτες του Τίτο και άλλους. Στη Σοβιετική Ζώνη της Αυστρίας οι βιασμοί ήταν καθημερινό φαινόμενο μέχρι το 1947.

Οι Γερμανοί αιχμάλωτοι πολέμου ήταν γύρω στα 11 εκατομμύρια συνολικά. Από αυτούς, 1,5 εκατομ. δεν επέστρεψαν στα σπίτια τους. Στο τέλος του πολέμου κρατούνταν στην ΕΣΣΔ περί τα 4 έως 5 εκατομ. Γερμανοί. Δεν ήταν όλοι μάχιμοι, καθώς οι σοβιετικοί δεν έκαναν διάκριση μεταξύ αιχμαλώτων πολέμου και πολιτών. Μερικοί κρατήθηκαν μέχρι και το 1956 όταν ο Κ. Αντενάουερ επισκέφθηκε τη Μόσχα. Αλλά πιστεύεται ότι ακόμα και το 1979 υπήρχαν 72.000 αιχμάλωτοι στη Σοβ. Ένωση. Οι Αμερικανοί κράτησαν αιχμαλώτους 4,2 εκατομ. στρατιώτες και 3,4 άλλους που τους χαρακτήρισαν ως "παραδοθέντες εχθρούς" ή "αφοπλισμένους εχθρούς", οι οποίοι δεν καλύπτονταν από τις συνθήκες της Χάγης και της Γενεύης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τους αιχμαλώτους των Αμερικανών που πέθαναν, υπάρχουν όμως αναφορές για συγκεκριμένα στρατόπεδα όπου χιλιάδες αφέθηκαν να πεθάνουν από την πείνα και το κρύο, παρ' όλο που τρόφιμα "στιβάζονταν σε σωρούς έξω από τα στρατόπεδα". Σχετικά καλύτερη ήταν η μεταχείριση των αιχμαλώτων από τους Βρετανούς. Άλλοι Γερμανοί στάλθηκαν για καταναγκαστική εργασία στη Γαλλία όπου είχαν ιδιαίτερα άγρια μεταχείριση. Από τους συγγραφείς σημειώνεται η μονομέρεια της Δίκης της Νυρεμβέργης, καθώς αυτή ασχολήθηκε μόνο με Γερμανούς εγκληματίες πολέμου.

Το 1944 είναι για την Ιαπωνία ένα έτος εξαιρετικής δοκιμασίας. Στο εσωτερικό της, οι πολιτικοί καταλαβαίνουν ότι το σχέδιο των 6 μηνών αστραπιαίου πολέμου προ πολλού δεν έχει αποφέρει αποτελέσματα και η τελική ήττα είναι αναπόφευκτη. Όμως την πρακτική ισχύ διαθέτουν οι στρατιωτικοί, οι οποίοι επιβάλλουν στους πολιτικούς τη θέλησή τους και η χώρα ζει ουσιαστικά υπό στρατιωτική δικτατορία, όπου και ο αυτοκράτορας Χιροχίτο, αποτελεί ένα είδος μαριονέτας του καθεστώτος. Για τους στρατιωτικούς η μόνη επιλογή είναι η μάχη μέχρις εσχάτων και ελπίζουν απλά να προκαλέσουν τόσο πολλές ανθρώπινες απώλειες στον εχθρό, που να τον αναγκάσουν, να αναθεωρήσει τα σχέδιά του για την κατάληψη της χώρας τους. Στη μάχη των Φιλιππίνων, στις 20 Οκτωβρίου 1944, εμφανίζονται και οι πρώτοι πιλότοι αυτοκτονίας " καμικάζι", οι οποίοι οδηγούν τα αεροπλάνα τους, γεμάτα εκρηκτικές ύλες, να καταπέσουν επί των εχθρικών πλοίων. Αν και αυτό τρομάζει αρχικά τις ΗΠΑ, σε λίγο διαπιστώνουν ότι, ουσιαστικά, πρόκειται για ένα κύκνειο άσμα της Ιαπωνίας. Οι καμικάζι είναι η απόδειξη της ανικανότητας του εναπομείναντος άπειρου ανθρώπινου υλικού να πλήξει σε μάχη τον εχθρό, πράγμα που κατάφερνε πολύ άνετα το 1941 - 1942. Επιπλέον, πρόκειται κυρίως για νεαρούς εθελοντές, που δεν είχαν καιρό να εκπαιδευθούν. Θα χαθούν συνολικά κάπου 1.800 από αυτούς, χωρίς να προκαλέσουν τις απώλειες που ήλπιζαν. Καταστρέφονται μόνο 2-3 μεγάλα πλοία, κάπου 10 μικρότερα και κάπου 100 υφίστανται ζημίες τις οποίες τελικά αποκατέστησαν, και αυτό αποτελεί μόνο το 10% του συνολικού στόλου των ΗΠΑ που δρα στον Ειρηνικό. Σύντομα, η απώλεια των Φιλιππίνων προκάλεσε εσωτερικά την πρώτη πολιτική κρίση, που οδήγησε σε παραίτηση τον στρατιωτικό πρωθυπουργό Τότζο Χίντεκι, χωρίς όμως να αλλάξει την ιαπωνική νοοτροπία για τη συνέχεια του πολέμου, η οποία κρατήθηκε στο ίδιο πνεύμα της μάχης μέχρις εσχάτων.

1. Mitchell, Greg (8 Αυγούστου 2013). "After Hiroshima, Truman Failed to Pause--and Nagasaki 'War Crime' Followed". Huffington Post (στα Αγγλικά).

2. . "Phil Strongman: Hiroshima is a war crime that haunts my family, 67" (στα αγγλικά). The Independent. 2012-08-05http://www.independent.co.uk/voices/commentators/phil-strongman-hiroshima-is-a-war-crime-that-haunts-my-family-67-years-on-8008821.html.

3. 1950-, Boyle, Francis Anthony, (2002). The criminality of nuclear deterrence. Atlanta, GA: Clarity Press. ISBN 0932863337. 50007944.

4. Journal, The Asia Pacific. "The Atomic Bombing, The Tokyo War Crimes Tribunal and the Shimoda Case: Lessons for Anti-Nuclear Legal Movements | The Asia-Pacific Journal: Japan Focus". apjjf.org.

5. . "Hiroshima bomb may have carried hidden agenda" (στα αγγλικά). New Scientist https://www.newscientist.com/article/dn7706-hiroshima-bomb-may-have-carried-hidden-agenda/#.UkN0B39Gb84.

6. Στέφανος Χελιδώνης, στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (στήλη "Κόσμος" της 3 Απριλίου 2010), άρθρο με τίτλο " Η Συμφωνία του Μονάχου"

7. Εφημερίδα 'Έθνος', φύλλο της 14 Αυγούστου 1935, σελ. 8: "Η τριμερής διάσκεψις δια τα Ιταλοαβησσυνιακά"

8. Ian Kershaw, Fateful choices, Penguin Books 2008

9. Χάρτ, Λίντελ (1988). Ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τόμος α. ΑΘΗΝΑ: CASSEL LTD, ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. σελ. 178.

10. Reymond Cartie, Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Πάπυρος, Αθήνα, 1964 (μτφ. από τα Γαλλικά)

11. Andrew Nagorski, The Squall After the Whirlwind, Washington Post, August 26, 2007.

12. Erika Vora, "Silent No More: Personal Narratives of German Women Who Survived WW2 Expulsion and Deportation", Xlibris Corporation, 2012, σελ. 15-18.

13. "Dwight D. Murphey, Revisiting the "Good War's" Aftermath: Emerging Truth in an Ocean of Myth. The Journal of Social, Political and Economic Studies, Spring 2009, σσ. 95-110. Το άρθρο βασίζεται σε σχολιασμό του βιβλίου Giles MacDonogh, After the Reich: The Brutal History of the Allied Occupation. Basic Books, 2007" (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 1 Μαρτίου 2015.

"Der II Weltkrieg", Verlag für Geschichtliche Dokumentation, Hamburg 1989

Joseph Goebbels, "Tagebücher 1924-1945", Deutscher Buchdienst 1997, München

Gert Buchheit, "Hitler der Feldherr", Köln 1962.

Reymond Cartie, Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Πάπυρος, Αθήνα, 1964 (μτφ. από τα Γαλλικά)

Henri Michel, La Seconde Guerre Mondiale, Paris, Omnibus, 2001

William Shirer, The Rise and Fall of the 3rd Reich, Touchstone Books (Simon and Schuster), New York, 1981

# data[].attributes.attachment_link.title
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 13/11/2014. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν παγκόσμιος πόλεμος που διήρκεσε από το 1939 έως το 1945, αν και σχετικές συγκρούσεις ξεκίνησαν από νωρίτερα.

# data[].attributes.headline
Επεισόδιο 2 - Τεχνολογίες / Επιστήμονες

# data[].attributes.subject
Επεισόδιο 2 - Τεχνολογίες / Επιστήμονες

# data[].attributes.body
Ο Έντουιν Κον και η ανακάλυψή του στην απομόνωση πρωτεϊνών από το αίμα Μ

Ο Άλαν Τούρινγκ και η αποκρυπτογράφηση του γερμανικού κώδικα

https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing Μ

https://www.mixanitouxronou.gr/tag/alan-turing/ Μ

https://www.sansimera.gr/biographies/489 Μ

https://e-noesis.gr/alan-turing-o-mathimatikos-poy-quot-elixe-quot-ton-v-pagkosmio-polemo/ Μ

Ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ και η ανακάλυψη της Πενικιλίνης.

https://www.sansimera.gr/biographies/98 Μ

https://www.in.gr/2023/03/11/stories/aleksanter-flemingk-fysi-dimiourgise-tin-penikilini-ego-aplos-ti-vrika/ Μ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81_%CE%A6%CE%BB%CE%AD%CE%BC%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA Μ

https://www.mixanitouxronou.gr/tag/alexanter-flemingk/ Μ

Οπενχάιμερ, ο πατέρας της πυρηνικής βόμβας

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A1%CF%8C%CE%BC%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%84_%CE%9F%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%87%CE%AC%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CF%81 Μ

https://www.protothema.gr/life-style/article/1367557/poios-itan-o-pateras-tis-atomikis-vomvas-i-istoria-tou-robert-openhaimer/ Μ

https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.lifo.gr%2Fnow%2Fentertainment%2Foppenheimer-egine-i-pio-epityhimeni-biografiki-tainia-olon-ton-epohon&psig=AOvVaw2MhdLvQrsFoZyt3XxZnUCM&ust=1706429445050000&source=images&cd=vfe&opi=89978449&ved=0CBQQjhxqFwoTCLDTwLmP_YMDFQAAAAAdAAAAABAE Μ

https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.ertnews.gr%2Feidiseis%2Fmono-sto-ertgr%2Fpoios-itan-o-pragmatikos-rompert-openxaimer%2F&psig=AOvVaw2MhdLvQrsFoZyt3XxZnUCM&ust=1706429445050000&source=images&cd=vfe&opi=89978449&ved=0CBQQjhxqFwoTCLDTwLmP_YMDFQAAAAAdAAAAABAI Μ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο επιστήμονας που έλυσε το πρόβλημα της μετάγγισης αίματος στα μέτωπα του Β΄ΠΠ. Έσωσε χιλιάδες στρατιώτες και η ανακάλυψή του άλλαξε την ιατρική - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Όσο ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν προ των πυλών και η πιθανότητα συμμετοχής των ΗΠΑ ολοένα αυξανόταν, τέθηκε μια βασική στρατιωτική προτεραιότητα, που

# data[].attributes.headline
Επεισόδιο 3 - Συμμαχίες - προσωπικότητες

# data[].attributes.subject
Επεισόδιο 3 - Συμμαχίες - προσωπικότητες

# data[].attributes.body
Μ

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/axis-alliance-in-world-war-ii-abridged-article Μ

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/5307/Istoria_G-Lykeiou_html-apli/index3_1.html Μ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1:%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%92%CE%84_%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%AD%CE%BC%CE%BF%CF%85 Μ

https://www.provocateur.gr/out-about/13107/posoys-prwtagwnistes-toy-rsquo-b-pagkosmioy-polemoy-mporeis-na-anagnwriseis/ Μ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B4%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CF%82_(%CE%92%CE%84_%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A0%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82) Μ

https://www.mixanitouxronou.gr/tag/simmachikes-dinamis/ Μ

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/axis-powers-in-world-war-ii Ο.

Γυναίκες

https://www.akako.gr/2019/09/women-world-war-2.html

https://www.mixanitouxronou.gr/mari-kiouri-fisikos-pou-kerdise-dio-vravia-nompel-etroge-mono-voutiromeno-psomi-ke-tsai-ospou-na-teliosi-tis-spoudes-tis-mazi-ton-sizigo-tis-anakalipsan-radio-ke-polonio/

https://www.offlinepost.gr/2022/11/10/h-suneisfora-tvn-gunaikvn-ston-b-pagkosmio-polemo-apo-ta-ergostasia-sth-maxh/

https://www.ertnews.gr/ert-protaseis/i-ginekes-ston-v-pagkosmio-polemo/

https://www.lifo.gr/now/world/pente-gynaikes-kataskopoi-ston-deytero-pagkosmio-polemo

Προτεινόμενες ταινίες

https://www.marieclaire.gr/art-lifestyle/deka-tenies-ke-sires-me-epikentro-tis-ginekes-ston-v%CE%84-pagkosmio-polemo/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί.
Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 13/11/2014.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν παγκόσμιος πόλεμος που διήρκεσε από το 1939 έως το 1945, αν και σχετικές συγκρούσεις ξεκίνησαν από νωρίτερα. Σε αυτόν ενεπλάκη η πλειονότητα των κρατών του τότε κόσμου -συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων δυνάμεων (Ε.Σ.Σ.Δ., Η.Π.Α., Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία)- δημιουργώντας τελικά δύο αντίπαλες στρατιωτικές συμμαχίες: τους Συμμάχους ( ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο , Γαλλία) και τις δυνάμεις του Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία).

Από την πλειονότητα των ιστορικών θεωρείται ως συνέχεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, γιατί στην ουσία τα αίτια και οι δυνάμεις που τον προκάλεσαν ήταν οι ίδιες. Μερικές από τις βασικές αιτίες του πολέμου ήταν οι επαχθείς όροι που επιβλήθηκαν στην ηττημένη Γερμανία από τη συνθήκη των Βερσαλιών και η τάση των χωρών του φασιστικού Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία) να κυριαρχήσουν στον κόσμο.

Στη Γερμανία κυβερνούσε από το 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ, που επιδίωκε να ανορθώσει το γόητρο της καταρακωμένης χώρας του και να πάρει εκδίκηση από τους Αγγλογάλλους για την ήττα στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην Ιταλία εξουσίαζαν οι φασίστες του Μουσολίνι από το 1922, ενώ η στρατοκρατική Ιαπωνία είχε ξεκινήσει και επιδίωκε τη συνέχιση της επεκτατικής της πολιτικής, που ονόμαζε " Μεγάλη Σφαίρα Ευημερίας της Ανατολής ".

Η αφορμή για την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δόθηκε με την απαίτηση της Γερμανίας να αποκατασταθεί η γερμανική κυριαρχία στην ελεύθερη πόλη του Ντάντσιχ (σημερινό Γκντάνσκ Πολωνίας) και να της δοθούν μεγαλύτερες δυνατότητες επικοινωνίας με την Ανατολική Πρωσία. Ήταν απλώς το πρόσχημα για τον Χίτλερ, ο οποίος από την αρχή του 1939 είχε αποφασίσει να επιτεθεί και να καταλάβει την Πολωνία. Πρώτα εξασφάλισε τη συγκατάθεση της Σοβιετικής Ένωσης με την υπογραφή στη Μόσχα του Συμφώνου Μη Επιθέσεως, γνωστού ως "Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότοφ" (23 - 24 Αυγούστου 1939), ένα μυστικό πρωτόκολλο, το οποίο προέβλεπε τον διαμελισμό της Πολωνίας και στη συνέχεια αφού έκρινε ότι οι Γαλλοβρετανοί δεν θα βοηθήσουν τους Πολωνούς, ως όφειλαν βάσει συνθηκών, έδωσε τη διαταγή επίθεσης κατά της Πολωνίας στις 26 Αυγούστου. Η γερμανική επίθεση κατά της Πολωνίας με την εφαρμογή του δόγματος του "αστραπιαίου πολέμου" (blitzkrieg) εκδηλώθηκε την αυγή της 1ης Σεπτεμβρίου 1939 και σε λιγότερο από ένα μήνα οι στρατιές της Βέρμαχτ είχαν καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, σε εφαρμογή του γερμανοσοβιετικού συμφώνου. Το υπόλοιπο τμήμα της Πολωνίας κατέλαβαν οι Σοβιετικοί, που εισέβαλαν στις 18 Σεπτεμβρίου από τα ανατολικά. Ο αιφνιδιασμός για τους Γαλλοβρετανούς ήταν πλήρης, που κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Γερμανίας στις 3 Σεπτεμβρίου.

Αποτέλεσε την πιο εκτεταμένη γεωγραφικά και δαπανηρή σε πλουτοπαραγωγικούς πόρους ένοπλη σύγκρουση στην ιστορία της ανθρωπότητας, στην οποία έλαβαν μέρος περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι από περισσότερες από 30 χώρες,που διέθεσαν όλες τις οικονομικές, βιομηχανικές και επιστημονικές ικανότητες τους στην παγκόσμια προσπάθεια, εξαλείφοντας τη διάκριση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών πόρων. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος σημαδεύτηκε από μαζικές εκτελέσεις και θανάτους στρατιωτών αλλά και πολιτών. Οι ναζιστικές δυνάμεις του Χίτλερ προχώρησαν σε μαζικούς θανάτους και πολιτών, κυρίως εβραϊκής καταγωγής, το ονομαζόμενο Ολοκαύτωμα, έγκλημα κατά της ανθρωπότητας από τους Γερμανούς του Χίτλερ. Συνολικά δολοφονήθηκαν περισσότεροι από 11 εκατομμύρια άνθρωποι. Κυριάρχησε η πρακτική των βομβαρδισμών βιομηχανικών κέντρων και κατοικημένων περιοχών σε πόλεις της Ευρώπης από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της οποίας περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι σκοτώθηκαν. Συμπεριλαμβάνονται και όσοι σκοτώθηκαν από τη ρίψη των ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι από τις Η.Π.Α, ως αντίποινα από την σύναψη συμμαχίας της Ιαπωνίας με τον Χίτλερ και τη ναζιστική Γερμανία. Το Ολοκαύτωμα κατά των Εβραίων και οι επίθεσεις με ατομικές βόμβες κατατάσσονται συχνά ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι συγκλονιστικός για τα ανθρώπινα δεδομένα και υπολογίζεται σε 50 έως 85 εκατομμύρια απώλειες. Τα δεδομένα αυτά έκαναν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο την πιο θανατηφόρα σύγκρουση στην ανθρώπινη ιστορία. Χρονολογικά, άρχισε στις 7 Ιουλίου 1937 στην Ασία και την 1 Σεπτεμβρίου 1939 στην Ευρώπη και τελείωσε στις 2 Σεπτεμβρίου 1945.

Η Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας σκόπευε να κυριεύσει την Ασία και τον Ειρηνικό Ωκεανό και βρισκόταν ήδη σε πόλεμο με τη δημοκρατία της Κίνας από το 1937, αλλά επικρατεί η άποψη ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε την 1η Σεπτεμβρίου 1939 με την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων του Χίτλερ στην Πολωνία, την οποία και κατέλαβαν με αποτέλεσμα την άμεση κήρυξη πολέμου στη Γερμανία από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Από τα τέλη του 1939 μέχρι τις αρχές του 1941, με μια σειρά από εκστρατείες και συνθήκες, η Γερμανία κατάφερε να κατακτήσει ή να θέσει υπό τον έλεγχο της μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης σχηματίζοντας παράλληλα τη συμμαχία του Άξονα με την Ιταλία και την Ιαπωνία. Με την υπογραφή του Γερμανοσοβιετικού συμφώνου μη επίθεσης (Σύμφωνο Ρίμπεντροπ- Μολότοφ), οι Γερμανοί μπορούσαν να ασχοληθούν με την Πολωνία δίχως τον κίνδυνο να τους εμποδίσει η Σοβιετική Ένωση, ενώ η ΕΣΣΔ, η οποία γνώριζε καλά την επιθυμία του Χίτλερ να αποκτήσει "ζωτικό χώρο" για τους Γερμανούς στην ανατολική Ευρώπη για επίθεση στη Σοβιετική Ένωση, κέρδισε χρόνο για να προετοιμάσει τον Κόκκινο Στρατό, την οικονομία της Σοβιετικής Ένωσης καθώς επίσης να κάνει τις απαραίτητες μετεγκαταστάσεις πληθυσμού προς τα ενδότερα της χώρας και για την προστασία τους και για την προστασία των συνόρων από κοινότητες με επικινδυνότητα σύναψης συμμαχίας με τον εχθρό, ώστε να μπορεί να αντισταθεί σε πιθανή επίθεση των ναζιστικών δυνάμεων. Ο πόλεμος συνεχίστηκε κυρίως ανάμεσα στις ευρωπαϊκές Δυνάμεις του Άξονα Γερμανίας-Ιταλίας από την μια μεριά και του Ηνωμένου Βασιλείου και της Βρετανικής Κοινοπολιτείας από την άλλη, με εκστρατείες στην Βόρεια και Ανατολική Αφρική, με την εναέρια μάχη της Βρετανίας, με την Βαλκανική Εκστρατεία καθώς και με την διαρκή μάχη του Ατλαντικού. Τον Ιούνιο του 1941 οι Δυνάμεις του Άξονα άρχισαν να πραγματοποιούν εισβολή στην Σοβιετική Ένωση η οποία είχε ως αποτέλεσμα την παγίδευση του μεγαλύτερου μέρους των στρατιωτικών δυνάμεων του Άξονα και οδήγησε σε έναν πόλεμο φθοράς.

" Καινοτομία" αυτού του πολέμου: η ατομική βόμβα. Με το τέλος του πολέμου άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος, εξαιτίας του ανταγωνισμού ΗΠΑ- Σοβιετικής Ένωσης για την παγκόσμια κυριαρχία, ενώ η Μεγάλη Βρετανία αν και βρίσκονταν στο στρατόπεδο των νικητών, έχασε το μεγαλύτερο μέρος των αποικιών της και την προηγούμενη ηγετική θέση της.

Σε αντίδραση προς τη Γερμανική επεκτατικότητα, η Γαλλία, μέσω του υπουργού της των Εξωτερικών, Λουί Μπαρτού, προσπάθησε να συνασπίσει όλα τα μέρη, των οποίων τα συμφέροντα, κινδύνευαν από την αναβίωση της γερμανικής ισχύος. Μετά τη δολοφονία του, ο διάδοχός του Πιέρ Λαβάλ προσανατολίστηκε σε μία τετραμερή συμφωνία μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας, Μεγάλης Βρετανίας και Ιταλίας. Αυτό, όμως, ευνοούσε τα ιταλικά σχέδια για επίθεση κατά της Αιθιοπίας. Ο ηγέτης της Ιταλίας, Μουσολίνι, πέτυχε γαλλοϊταλική συμφωνία που του έδινε ελευθερία δράσης στην Αιθιοπία.

Παρόλο που τα παραπάνω οικονομικά και γεωπολιτικά αίτια έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην υποκίνηση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, θα ήταν λάθος να παραγνωρισθεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή διπλωματία στην περίοδο του Μεσοπολέμου έζησε τις χειρότερες στιγμές της, οι οποίες έδρασαν ως καταλύτης και επιταχυντής της καταστροφής που ακολούθησε. Τα προβλήματα στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου περιέπλεξαν πολύ τα ίδια συμφέροντα των νικητών. Η Γαλλία απαίτησε την δια παντός εξασθένηση της Γερμανίας, τρομαγμένη και εξοργισμένη από τις καταστροφές που είχε υποστεί με τον συνεχή, πολεμικό, ανταγωνισμό μαζί της, τα τελευταία 20 χρόνια. Η Αγγλία όμως, δεν ευνοούσε (από την εποχή των Ναπολεόντειων πολέμων ακόμα) την επικράτηση μίας χώρας στην ηπειρωτική Ευρώπη, βλέποντας τη Γερμανία ως τον φυσικό "μετριαστή" της Γαλλικής επιρροής στην ήπειρο.

Αυτοί οι πολύπλοκοι ανταγωνισμοί επέτρεψαν στους Χίτλερ και Μουσολίνι να ελιχθούν διπλωματικά μεταξύ των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και να αποκομίσουν τεράστια οφέλη και, κυρίως, ανοχή για μεγάλο διάστημα, πράγμα που τους επέτρεψε να οικοδομήσουν το περιβάλλον εκείνο, που θα τους επέτρεπε να εξαπολύσουν τον Β΄ Παγκόσμιο Πολέμο Η Αγγλο - Γαλλική διπλωματία από τη μία μεριά έβλεπε στα πρόσωπα των δυο δικτατόρων ένα "αντισοβιετικό τείχος", έναν αντικομουνιστικό "χωροφύλακα" στην Ευρώπη, πράγμα που διευκόλυνε την ανοχή στο ναζιστικό καθεστώς, ενώ πεισματικά ήθελαν να πιστεύουν (και ειδικά οι Άγγλοι) ότι απέφευγαν μια βέβαια πολεμική σύγκρουση, που διαφορετικά θα έθετε τελικά σε κίνδυνο τις αποικίες τους ανά τον κόσμο, που απαιτούσαν χρήμα και μέσα για να διατηρήσουν.

Παράλληλα, οι Αμερικανοί παρακολουθούσαν ήδη από τη δεκαετία του 1920 τις κινήσεις της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό και καταλάβαιναν ότι τελικά η σύγκρουση θα ήταν αναπόφευκτη αλλά οι πολιτικοί της είχαν υποσχεθεί να μην επιτρέψουν ξανά να πεθάνουν τα παιδιά τους για τα συμφέροντα των χωρών έξω από την ήπειρό τους, πράγμα που τους έκανε να κρατήσουν μια επιφανειακά ουδέτερη στάση, που και αυτή ευνόησε τους δυο δικτάτορες στην Ευρώπη. Επιπλέον, αμερικανικές εταιρείες είχαν επενδύσει στη μεσοπολεμική Γερμανία, που είχε πολύ φτηνά εργατικά χέρια, και υπήρξαν δηλώσεις υπέρ του χιτλερικού καθεστώτος, σε γνωστούς οικονομικούς κύκλους της χώρας.

Η στάση αυτή επέτρεψε και την απώλεια της Δημοκρατικής Ισπανίας, όπου Χίτλερ και Μουσολίνι απεκόμισαν τα μέγιστα σε εντυπώσεις και διπλωματία, ενώ "ουδέτεροι" Αγγλο - Γάλλοι βρέθηκαν, τελικά, σε πολύ δύσκολη θέση, όταν με το τέλος του Ισπανικού Εμφυλίου το 1939, η Ισπανία υπέκυψε στον Φράνκο και βρέθηκαν περικυκλωμένοι από φιλοναζιστικά καθεστώτα, απέχοντας μόνο λίγους μήνες από τον αναπόφευκτο πλέον πόλεμο. Αυτή η πολύπλοκη και παράλογη διπλωματική κατάσταση έφτασε μάλιστα μέχρι το σημείο να γεννήσει και το Γερμανο - Σοβιετικό Σύμφωνο, σχεδόν την ίδια ώρα που αποφασιζόταν από τον Χίτλερ η μοιραία επέκταση ανατολικά. Εν πολλοίς, η διπλωματία εκείνη. όχι μόνο προσέφερε έδαφος για τη δημιουργία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ως ένα βαθμό, επηρέασε και τον Ψυχρό Πόλεμο και ίσως ακόμα και σήμερα τις τύχες ορισμένων περιοχών της υφηλίου.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών διαδραμάτισαν πολύ σοβαρό ρόλο τόσο πριν από την έναρξη όσο και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ορισμένα από τα επιτεύγματά τους επηρέασαν σημαντικά την τελική έκβαση του Πολέμου.

Τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου 1939, η Γερμανία εξαπέλυσε επίθεση στην Πολωνία. Ο γερμανικός στρατός, εφαρμόζοντας νέα και πρωτοποριακή τακτική που περιλάμβανε την συνδυασμένη δράση αεροπορίας, τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων δυνάμεων, αιφνιδίασε τους Πολωνούς και σε πολύ σύντομο διάστημα κατέλαβε την χώρα. Η τακτική αυτή έμεινε γνωστή σαν "Κεραυνοβόλος Πόλεμος" (Blitzkrieg). Στις 17 Σεπτεμβρίου, η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στην Πολωνία από τα ανατολικά και κατέλαβε την υπόλοιπη χώρα (σύμφωνα με το μυστικό πρωτόκολλο του Γερμανοσοβιετικού συμφώνου). Η Βαρσοβία δέχθηκε ανηλεείς βομβαρδισμούς από την και το γερμανικό πυροβολικό. Τελικά παραδόθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου, ενώ στις 8 Οκτωβρίου προσαρτήθηκαν στο Ράιχ μεγάλες περιοχές της χώρας. Λίγες ημέρες αργότερα συγκροτήθηκε το Γενικό Κυβερνείο. Η Πολωνία, παρά την πεισματική άμυνα του στρατού της και τις τοπικές επιτυχίες, είχε καταληφθεί και διαμελισθεί.

Η Αγγλία και η Γαλλία αναγκάστηκαν να κηρύξουν τον πόλεμο στη Γερμανία αλλά χωρίς ακόμα να κινητοποιήσουν όλες τους τις δυνάμεις για πλήρη εμπλοκή. Ακολούθησε μια περίοδος που έμεινε γνωστή ως ο " Γελοίος Πόλεμος" (Drôle de Guerre) γιατί, παρά την κήρυξη πολέμου, η μια μερίδα των εμπολέμων δεν έπαιρνε ακόμα μέρος σε γενικό πόλεμο εναντίον της Γερμανίας. Από τις 3 Σεπτεμβρίου 1939 (Κήρυξη του πολέμου από την Μεγάλη Βρετανία στη Γερμανία) έως και τις 10 Μαΐου 1940 (Έναρξη της Γερμανικής επίθεσης στο Δυτικό Μέτωπο), διεξάγονταν πολύ περιορισμένες χερσαίες ή εναέριες εχθροπραξίες. Μόνη κινητικότητα υπάρχει στις ναυτικές επιχειρήσεις. Ο Γερμανικός Στρατός αναδιοργανώνεται στο Δυτικό Μέτωπο και συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του δυναμικού του σε αυτό.

Στις 30 Νοεμβρίου η ΕΣΣΔ κήρυξε τον πόλεμο στη Φινλανδία, μετά την άρνησή της να δεχτεί στο έδαφός της σοβιετικά στρατεύματα όπως αυτά που είχαν εγκατασταθεί στη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία. Οι Φινλανδοί πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση, και προκάλεσαν μεγάλες απώλειες στους Σοβιετικούς. Ο πόλεμος τερματίστηκε επίσήμως με τη Συνθήκη της Μόσχας στις 13 Μαρτίου 1940, με την ΕΣΣΔ να λαμβάνει σημαντικά εδαφικά ανταλλάγματα.

Ο Χίτλερ γνώριζε ότι ο μόνος τρόπος για να υποτάξει τη Βρετανία ήταν να εισβάλει στο έδαφός της (είχε, έστω και καθυστερημένα, καταρτιστεί το ανάλογο σχέδιο με το προσωνύμιο " Θαλάσσιος Λέων" (Seelöwe)), αλλά δεν τολμούσε απόβαση όσο δεν είχε εξουδετερωθεί η Βρετανική Αεροπορία (RAF). Έτσι, ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1940 τη λεγόμενη Μάχη της Αγγλίας, με αεροπορικές επιδρομές κατά των αεροδρομίων και λιμανιών της Αγγλίας, που συνεχίστηκαν τον Σεπτέμβριο με επιδρομές κατά πόλεων στο εσωτερικό της χώρας. Η αποτελεσματικότητα του ραντάρ, της αντιαεροπορικής άμυνας και των βρετανικών μαχητικών, προκάλεσαν υψηλές απώλειες στη Γερμανική αεροπορία, που εξαναγκάσθηκε έτσι να πραγματοποιεί μόνον νυκτερινούς βομβαρδισμούς. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1940 ο Χίτλερ ανέβαλε την εισβολή για να προετοιμάσει την εκστρατεία κατά της Σοβιετικής Ένωσης, για την οποία οι στρατηγοί του τελικά τον έπεισαν να ξεκινήσει την άνοιξη αντί του φθινόπωρου, όπως αρχικά σχεδίαζε, ώστε να αποφύγουν τον επερχόμενο χειμώνα. Ο Χίτλερ πίστευε ότι, καταβάλλοντας την ΕΣΣΔ, θα έκαμπτε και τη βρετανική αντίσταση, σύμφωνα με άλλους ήθελε να εξουδετερώση την Σοβιετική Ένωση, να εξαλείψη τον κίνδυνο από ανατολικά και, ισχυροποιώντας το ναυτικό και την αεροπορία του να καταβάλη στην συνέχεια την Μεγάλη Βρετανία. Ωστόσο, στις 11 Μαρτίου του 1941, οι ΗΠΑ, τηρώντας πάντα την αυστηρή ουδετερότητά τους, ψηφίζουν στο Κογκρέσσο ένα πολύ σημαντικό νόμο (HR 1776), τον Νόμο Εκμισθώσεως και Δανεισμού (Lend Lease Act), με τον οποίο ο Πρόεδρος (Ρούζβελτ) μπορεί να παραχωρεί σε όποια χώρα κρίνει σκόπιμο και με όποιο αντάλλαγμα κρίνει εύλογο οποιουδήποτε είδους υλικά. Ο Νόμος αυτός ανατρέπει ολοσχερώς τα σχέδια του Χίτλερ.

Στο μεταξύ, η Ιταλία πραγματοποίησε τον Σεπτέμβριο του 1940 αποτυχημένη επίθεση κατά των βρετανικών δυνάμεων στην Αίγυπτο. Συνέχισε τις πολεμικές της δραστηριότητες με επίθεση κατά της Ελλάδας στις 28 Οκτωβρίου 1940. Η Βρετανία πρoσέφερε βοήθεια στην Ελλάδα, πράγμα που έφερε την αεροπορία της κοντά στις πετρελαιοπηγές της Ρουμανίας. Τον Νοέμβριο, η Ρουμανία και η Ουγγαρία συμμάχησαν με τον Άξονα και το ίδιο έκανε η Βουλγαρία τον Μάρτιο του 1941.

Η ιταλική επίθεση στην Ελλάδα είχε αποτύχει και ο ιταλικός στρατός είχε υποχωρήσει μέσα στο έδαφος της Αλβανίας μετά από την ελληνική αντεπίθεση. Ο Ελληνικός Στρατός, μάλιστα, είχε προχωρήσει μέχρι τις πόλεις της Αλβανίας Κορυτσά και Αργυρόκαστρο. Υπό τον φόβο της δημιουργίας αντιχιτλερικού Συνασπισμού στα Βαλκάνια, η Γερμανική Ανώτατη Διοίκηση του Στρατού αποφάσισε την επέμβαση εναντίον της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας. Ο Γερμανικός Στρατός, μέσω Βουλγαρίας, επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου 1941 και, ταυτόχρονα, κατά της Γιουγκοσλαβίας (όπου η φιλογερμανική κυβέρνηση είχε ανατραπεί). Η Γιουγκοσλαβία παραδόθηκε στις 14 Απριλίου και, στο μεταξύ, μέσω του εδάφους της, υπερφαλαγγίστηκε η Γραμμή Μεταξά, η οποία με 21 συνολικά αμυντικά συγκροτήματα-οχυρά, κράτησε τις αμυντικές θέσεις της χωρίς να διασπασθεί. Η 2η Μεραρχία Θωρακισμένων, με διοικητή τον Ρούντολφ Φάιελ (Rudolf Veiel), διεισδύει μέσω της λίμνης Δοϊράνης και προελαύνει ταχύτατα μη συναντώντας αντίσταση (αφού η μοναδική ελληνική Μεραρχία που τελούσε σε εφεδρεία, η 19η, δεν έχει τα μέσα να τη σταματήσει) και καταλαμβάνει τη Θεσσαλονίκη. Ενώ το μέτωπο δεν είχε καταρρεύσει, στις 9 Απριλίου, στη Θεσσαλονίκη, υπογράφεται συνθηκολόγηση, καθώς η γραμμή Μεταξά είναι πλέον περικυκλωμένη. Στην Ελλάδα συνέχισαν να μάχονται οι Βρετανικές δυνάμεις μέχρι τις 27 Μαΐου - κυρίως θέλοντας να βρουν διέξοδο για να διαφύγουν. Η δραστηριότητα των Βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα έληξε με τη Μάχη της Κρήτης.

Εν τω μεταξύ, οι Βρετανοί έχουν αποκρυπτογραφήσει μεγάλο ποσοστό των μηνυμάτων που απέστελλαν οι Γερμανοί, με αποτέλεσμα από εδώ και πέρα ο Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ, να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη επιτυχία τις δυνάμεις του Άξονα στη Β. Αφρική. Τον Οκτώβριο του 1942, ο Μοντγκόμερυ, κατάφερε να απωθήσει τα γερμανοϊταλικά στρατεύματα από την Αίγυπτο και τη Λιβύη, αναγκάζοντας τα να οπισθοχωρήσουν κατά 2.400 χιλιόμετρα. Στις 4 Νοεμβρίου βρίσκονταν πλέον πίσω στην Τυνησία.

Η Ιαπωνία, κατά κάποιο τρόπο, εκμεταλλεύεται τις μεταβαλλόμενες παγκόσμιες συγκυρίες. Η Ολλανδία είχε καταληφθεί από τους Γερμανούς, ενώ Γαλλία και Βρετανία βρίσκονται σε πόλεμο με τους Ναζί. Παρουσιάζονται, λοιπόν, πρώτης τάξεως και εύκολες ευκαιρίες στους Ιάπωνες, να καταλάβουν τη Γαλλική Ινδοκίνα, σημαντική για τον πόλεμο με την Κίνα, καθώς και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, που ήταν πλούσιες σε φυσικούς πόρους και πετρέλαιο. Στην περίοδο 1932-39 η Ιαπωνία είχε αναπτύξει με αξιοθαύμαστη επιμονή και εφευρετικότητα μια τεχνολογική πρόοδο, που την έφερνε σε πολύ προνομιούχο θέση απέναντι στις ΗΠΑ, οι οποίες είχαν δοκιμαστεί από την οικονομική κρίση του 1929, έχοντας ελαττώσει κατά πολύ τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Ειδικά στον τομέα της αεροπορίας και του στόλου διέθετε δυνάμεις αριθμητικά και ποιοτικά υπέρτερες των ΗΠΑ, οι οποίες απέκτησαν και πολεμική πείρα στις ως τότε εκστρατείες στην Κίνα. Αλλά, καθώς της έλειπαν το πετρέλαιο και ο χάλυβας από το έδαφός της, γνώριζε ότι τα αποθέματά της δεν θα άντεχαν παρά έξι μήνες έως ένα έτος (το μέγιστο) σε μια μεγάλη σύρραξη, ενώ εκείνα των ΗΠΑ ήταν απείρως μεγαλύτερα. Γι' αυτό και το σχέδιο του Επιτελείου της υπέθετε ότι, με ένα αστραπιαίο πόλεμο έξι μηνών, θα μπορούσαν να λυγίσουν τις ΗΠΑ, ώστε να αποδεχτούν μια συνθηκολόγηση ως διπλωματική λύση, με την οποία οι ΗΠΑ θα αποδέχονταν την κυριαρχία της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό. Οι ΗΠΑ από την πλευρά τους, αν και τεχνικά δε διέθεταν προς το παρόν ισάξιο τεχνικό δυναμικό στον Ειρηνικό, γνώριζαν από καιρό τα ιαπωνικά σχέδια, έχοντας καταφέρει να παραβιάσουν τους κώδικες επικοινωνίας του ιαπωνικού ναυτικού, κατάσταση που συνεχίστηκε σε όλη τη διάρκεια της σύρραξης χωρίς να γίνει αντιληπτή από τους Ιάπωνες. Εντούτοις, η Αμερικανική κυβέρνηση για πολιτικούς λόγους - κυρίως φοβούμενη την αντίδραση από τον αμερικανικό πληθυσμό - δε θέλησε να δώσει εκείνη το πρώτο πολεμικό χτύπημα στην Ιαπωνία, αλλά γνώριζε ότι θα είχε το πλεονέκτημα σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο.

Για τον λόγο αυτό, μεταξύ 1941 και 1942, οι επιτυχίες των Ιαπώνων στην περιοχή της Νότιας Ασίας και στον Ειρηνικό Ωκεανό ήταν σημαντικές και θεαματικότερες απ' ό,τι οι αντίστοιχες γερμανικές στην Ευρώπη, αλλά παρέμεναν εύθραυστες. Στα τέλη του 1942, οι Ιάπωνες θα χάσουν το μεγαλύτερο μέρος από το πλέον αξιόμαχο ανθρώπινο υλικό τους, το οποίο δεν μπορούσαν πια να αντικαταστήσουν, ενώ αντίθετα οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν, να κινητοποιήσουν το ανθρώπινο και βιομηχανικό τους δυναμικό, το οποίο τελικά αποδείχτηκε, όπως αναμενόταν, πολλαπλά ισχυρότερο σε σχέση με το ιαπωνικό.

Από την αρχή της εισβολής, οι Ρώσοι, υπερασπίστηκαν τη Μόσχα, χάνοντας σημαντικές δυνάμεις, αλλά ο Χίτλερ διέταξε τις δυνάμεις του κεντρικού μετώπου να στραφούν προς Βορρά και Νότο για να βοηθήσουν τα άλλα δύο. Στον Βορρά σε συνεργασία με Φινλανδικές δυνάμεις πολιορκήθηκε το Λένινγκραντ, και στον Νότο μια επιτυχής κυκλωτική κίνηση στο Κίεβο αιχμαλώτισε 665.000 σοβιετικούς στρατιώτες. Αργότερα επαναλήφθηκε επίθεση εναντίον της Μόσχας με νέες σοβιετικές απώλειες και, παρόλο που είχε αρχίσει ο ρωσικός χειμώνας, οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν, με αρκετές βέβαια δυσκολίες. Ο Γερμανικός στρατός καθηλώθηκε 22 χλμ. πριν φθάσει στη Μόσχα και δέχτηκε την αντεπίθεση των Ρώσων, και, ενώ οι στρατηγοί του Χίτλερ πρότειναν να υποχωρήσουν και να αμυνθούν στην Πολωνία, ο Χίτλερ διέταξε να κρατήσουν τις θέσεις τους και να αμυνθούν επί τόπου ( Haltbefehl). Η απόφαση αυτή του Χίτλερ, σε αυτή τη φάση του πολέμου, είχε θετικά αποτελέσματα αφού, παρά την ισχυρή αντεπίθεση των Ρώσων, τα εδάφη που χάθηκαν ήταν λιγοστά σε σχέση με αυτά που θα χάνονταν σε περίπτωση σύμπτυξης πίσω στην Πολωνία. Ωστόσο ένα χρόνο αργότερα, η ίδια διαταγή, θα είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την αιχμαλωσία της 6ης Γερμανικής Στρατιάς (200.000 στρατιώτες) του Φρίντριχ Πάουλους στο νότιο μέτωπο (Στάλινγκραντ), κάτι που ουσιαστικά σήμαινε την αντίστροφη μέτρηση για την ήττα του Χίτλερ στο έδαφος της Σοβιετικής Ένωσης.

Οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν συγκεντρωθεί στη νήσο Λουζόν των Φιλιππίνων, υπό τον στρατηγό Μακ Άρθουρ, με σκοπό την άμυνα των χερσονήσων Μπαταάν και Κορρέτζιντορ, που δεν έγινε δυνατή και καταλήφθηκαν από τους Ιάπωνες (η Μπαταάν στις 9 Απριλίου και η Κορρέτζιντορ στις 6 Μαΐου) κάτι που σήμανε την ολοκληρωτική κατάληψη των Φιλιππίνων. Προσπαθώντας να εκτείνουν την αμυντική τους περίμετρο οι Ιάπωνες κινήθηκαν προς το νότο, καταλαμβάνοντας την Γκουανταλκανάλ στις Νήσους του Σολομώντος. Το σημείο αυτό θεωρήθηκε το νοτιότερο σημείο ενός τεράστιου τόξου στον Ειρηνικό που περιόριζε επέκταση της Αμερικής, ενώ αντίστοιχα επέτρεπε στους Ιάπωνες να ευελπιστούν και σε μια απόβαση στην Αυστραλία. Αλλά στη Ναυμαχία της Θάλασσας των Κοραλλίων ( 7- 8 Μαΐου 1942), η οποία διεξήχθη για πρώτη φορά μόνο με αεροπλανοφόρα, οι Ιάπωνες αναχαιτίστηκαν και σε ένα μήνα στη ναυμαχία του Μίντγουεϊ ( 4 Ιουνίου 1942), έχασαν τέσσερα αεροπλανοφόρα, πράγμα που τους στοίχισε ακριβά, ενώ σε λίγο, αμερικανικές δυνάμεις, αποβιβάστηκαν στην Γκουανταλκανάλ και κατέλαβαν το νησί και κυρίως το κράτησαν υπό τον έλεγχό τους παρά τις συστηματικές ιαπωνικές αντεπιθέσεις. Στις 5 Ιουνίου διατάχθηκε από το ιαπωνικό στρατηγείο η εγκατάλειψη της Γκουανταλκανάλ αν και η Ιαπωνία εξακολουθούσε να κυριαρχεί έντονα στον υπόλοιπο Ειρηνικό, έχοντας όμως δεχτεί ήδη ένα ισχυρό πλήγμα.

Έτσι, το καλοκαίρι του 1943, ο πόλεμος στη Β. Αφρική έλαβε τέλος, με τους Συμμάχους να εκκαθαρίζουν τα νότια παράλια της Μεσογείου. Η επιτυχία ήταν μεγάλη, καθώς κατάφεραν να αποσπάσουν μεγάλο αριθμό ικανών Γερμανών στρατιωτών και ηγετών από το ρωσικό μέτωπο. Παράλληλα, το αποτέλεσμα του πολέμου στη Β. Αφρική ήταν ικανοποιητικό και για τους Γερμανούς: Είχε σχεδόν αποκλειστεί πια η πιθανότητα επίθεσης εντός του 1943 στη Γαλλία. Η εξάμηνη αντίσταση των δυνάμεων του Χίτλερ είχε, επίσης, καταδείξει τις ικανότητες και το υψηλό ηθικό του στρατού του. Συγκριτικά πάντως, οι Σύμμαχοι, μακροπρόθεσμα, κατάφεραν να βρεθούν σε πλεονεκτικότερη θέση, αφού με την κατάληψη των παραλίων της Β. Αφρικής και την εξουδετέρωση των δυνάμεων του Άξονα μπορούσαν πλέον να προετοιμαστούν για την επικείμενη απόβαση στη Σικελία.

Μετά από την εκκαθάριση των ακτών της Β. Αφρικής από τις δυνάμεις του Άξονα, οι Σύμμαχοι έστρεψαν την προσοχή τους στη δυτική, κατεχόμενη Ευρώπη. Κύριο μέλημά τους ήταν η δημιουργία ενός δεύτερου μετώπου, έτσι ώστε να ελαττωθεί η πίεση του Άξονα προς τη Σοβιετική Ένωση, που βρισκόταν σε φάση ανάκαμψης και προετοιμασίας για αντεπίθεση.

Έτσι, και αφού προώθησαν παραπλανητικές πληροφορίες για δήθεν επικείμενη απόβαση στην Ελλάδα ( Επιχείρηση Κιμάς), προκειμένου να παραπλανηθεί ο εχθρός, εισέβαλαν στη Σικελία τον Ιούλιο του 1943, όπου και κατέλαβαν, μετά από πολύνεκρες, και από τις δυο πλευρές, μάχες, το Παλέρμο. Μέχρι το τέλος Αυγούστου και ύστερα από σκληρή αντίσταση από επίλεκτες γερμανικές δυνάμεις, που στάλθηκαν από τον Χίτλερ για να ανακόψουν την επέλαση των Συμμάχων, κατέλαβαν τη Ρώμη και η Ιταλία παραδόθηκε και πέρασε στην πλευρά των Συμμάχων, χωρίς, εν τούτοις, να σταματήσουν οι μάχες στο έδαφός της, που συνεχίστηκαν πάνω από τη γραμμή Γουσταύου. Ταυτόχρονα, στο Ανατολικό Μέτωπο, όπου οι Σοβιετικοί αντεπιτίθενται, διεξάγεται στο Κουρσκ η μεγαλύτερη μάχη τεθωρακισμένων που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Πολέμου.

Η υπεροπλία των Σοβιετικών σε υλικό προκάλεσε ανεπανόρθωτες ζημιές στις δυνάμεις του Άξονα, με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν να ανακάμψουν και να ανακτήσουν τις πρωτοβουλίες στις εξελίξεις στο Ανατολικό Μέτωπο μέχρι να τελειώσει ο Πόλεμος. Η πλάστιγγα είχε πλέον γυρίσει οριστικά υπέρ των Συμμαχικών δυνάμεων.

Η τύχη των αμάχων Γερμανών

Κατά τους τελευταίους μήνες του πολέμου και κατά τα χρόνια που ακολούθησαν μετά την συνθηκολόγηση, διαπράχθηκαν μαζικά εγκλήματα κατά αμάχων Γερμανών - ανδρών, γυναικών και παιδιών - από τους Δυτικούς Συμμάχους και την Σοβιετική Ένωση. Αναγνωρίζεται ότι γενικά "ο ωκεανός πολεμικής προπαγάνδας υφαίνει ένα μύθο που διατηρείται για αρκετές δεκαετίες" (D. Murphey, σ. 2, 19). Για πολλά χρόνια αυτό το θέμα ήταν ένα ταμπού, ακόμα και για τους Γερμανούς. Έτσι, εργασίες πάνω στη μεταχείριση των Γερμανών αμάχων εμφανίζονται κυρίως προς το τέλος του 20ου και αρχές του 21ου αιώνα.

Υπολογίζεται ότι στο τέλος του πολέμου 16,5 εκατομμύρια Γερμανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Από αυτούς, τα 9,3 εκατομ. εκδιώχθηκαν από περιοχές της Ανατολικής Γερμανίας που ενσωματώθηκαν στην Πολωνία. (Με συμφωνία των συμμάχων υπήρξε μια σημαντική μετατόπιση της Πολωνίας προς τα δυτικά). Οι υπόλοιποι 7,2 εκατομ. εκδιώχθηκαν από περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης όπου ζούσαν επί γενεές. Αυτή η μαζική εκτόπιση βασίστηκε στην Συμφωνία του Πότσδαμ στα μέσα του 1945. Aν και η Συμφωνία προέβλεπε ότι ο εκτοπισμός θα γινόταν "με τον πλέον ανθρωπιστικό τρόπο", στην πράξη αυτό δεν τηρήθηκε. Εκτιμάται ότι από 2,1 έως 6,0 εκατομ. Γερμανοί πέθαναν κατά τη διάρκεια των εκτοπίσεων από την πείνα και το κρύο. Ο Κόνραντ Αντενάουερ είχε δηλώσει ότι από τους εκτοπισμένους πέθαναν 6 εκατομμύρια. Ο ιστορικός Τζέιμς Μπακ εκτιμά ότι 5,7 εκατομ. εξαφανίστηκαν μέσα στη Γερμανία μεταξύ Οκτωβρίου 1946 και Σεπτεμβρίου 1950. Μάλιστα αναφέρεται ότι στη Νότια Σιλεσία το ένα τέταρτο μιας πόλης έκανε ομαδική αυτοκτονία.

Κατά τα πρώτα έτη μετά τον πόλεμο οι σύμμαχοι εμπόδιζαν τη παροχή προς τους Γερμανούς ανθρωπιστικής βοήθειας που ερχόταν από τον Ερυθρό Σταυρό, θρησκευτικούς ή άλλους οργανισμούς. Ο γερμανικός αλιευτικός στόλος υποχρεωνόταν να παραμένει στα λιμάνια. Στην Αμερικανική Ζώνη του Βερολίνου υπήρξε η πολιτική "τίποτα δεν χαρίζεται και όλα πετιούνται". Στην Αν. Πρωσία που κατεχόταν από τη Σοβ. Ένωση εφαρμόστηκε πολιτική λιμοκτονίας ανάλογη με αυτή της Ουκρανίας της δεκαετίας του 1930. Αναφέρθηκαν και εκεί περιπτώσεις κανιβαλισμού. Κατά τους ιδιαίτερα ψυχρούς χειμώνες του 1946-47 και 1948-49 χιλιάδες πέθαναν από το κρύο λόγω έλλειψης καυσίμων και ρούχων, ιδιαίτερα μεταξύ των προσφύγων από την Ανατολή. Ιδιαίτερα σημειώνεται το κύμα μαζικών βιασμών από το Σοβιετικό στρατό. Στο Βερολίνο οι μετριότερες εκτιμήσεις για τα θύματα βιασμών είναι περί τις 20.000, με ηλικίες των θυμάτων να είναι από 12 έως 75. Κατ' άλλους τα θύματα στο Βερολίνο και τις γύρω περιοχές μπορεί να ήταν και ένα εκατομμύριο, όπως προκύπτει από στοιχεία των Σοβιετικών αρχείων και γερμανικών νοσοκομείων. Βρετανοί στρατιώτες ανέφεραν ότι οι λίμνες ήταν γεμάτες πτώματα γυναικών που αυτοκτόνησαν.

Θύματα βιασμών από το Σοβιετικό στρατό έπεσαν όχι μόνο Γερμανίδες, αλλά και γυναίκες της Ουγγαρίας, Βουλγαρίας και Ουκρανίας. Η επίσημη πολιτική ήταν κατά των βιασμών, αλλά στην πράξη μόνο το 1949 εφαρμόστηκαν κάποια αποτρεπτικά μέτρα από τους Σοβιετικούς. Πολλοί βιασμοί έγιναν και από Αμερικανούς στρατιώτες, αλλά εκεί υπήρξε αυστηρότερη αντιμετώπιση, μέχρι και εκτελέσεις ενόχων. Μετά τη λήξη του πολέμου το φαινόμενο συνεχίστηκε με τη μορφή της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των πεινασμένων. Οι Αμερικανοί αξιωματικοί της Στρατιωτικής Αστυνομίας έλεγαν ότι "λίγο φαγητό, μια πλάκα σοκολάτα, ή μια πλάκα σαπούνι κάνουν τον βιασμό αχρείαστο". Λόγω αυτών των φαινομένων υπήρξε έκρηξη αφροδισίων νοσημάτων, που εκτιμάται ότι "οφείλονται κυρίως στους έγχρωμους Αμερικανούς στρατιώτες". Μαζικοί βιασμοί αποδίδονται και σε Πολωνούς, Γάλλους, αντάρτες του Τίτο και άλλους. Στη Σοβιετική Ζώνη της Αυστρίας οι βιασμοί ήταν καθημερινό φαινόμενο μέχρι το 1947.

Οι Γερμανοί αιχμάλωτοι πολέμου ήταν γύρω στα 11 εκατομμύρια συνολικά. Από αυτούς, 1,5 εκατομ. δεν επέστρεψαν στα σπίτια τους. Στο τέλος του πολέμου κρατούνταν στην ΕΣΣΔ περί τα 4 έως 5 εκατομ. Γερμανοί. Δεν ήταν όλοι μάχιμοι, καθώς οι σοβιετικοί δεν έκαναν διάκριση μεταξύ αιχμαλώτων πολέμου και πολιτών. Μερικοί κρατήθηκαν μέχρι και το 1956 όταν ο Κ. Αντενάουερ επισκέφθηκε τη Μόσχα. Αλλά πιστεύεται ότι ακόμα και το 1979 υπήρχαν 72.000 αιχμάλωτοι στη Σοβ. Ένωση. Οι Αμερικανοί κράτησαν αιχμαλώτους 4,2 εκατομ. στρατιώτες και 3,4 άλλους που τους χαρακτήρισαν ως "παραδοθέντες εχθρούς" ή "αφοπλισμένους εχθρούς", οι οποίοι δεν καλύπτονταν από τις συνθήκες της Χάγης και της Γενεύης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τους αιχμαλώτους των Αμερικανών που πέθαναν, υπάρχουν όμως αναφορές για συγκεκριμένα στρατόπεδα όπου χιλιάδες αφέθηκαν να πεθάνουν από την πείνα και το κρύο, παρ' όλο που τρόφιμα "στιβάζονταν σε σωρούς έξω από τα στρατόπεδα". Σχετικά καλύτερη ήταν η μεταχείριση των αιχμαλώτων από τους Βρετανούς. Άλλοι Γερμανοί στάλθηκαν για καταναγκαστική εργασία στη Γαλλία όπου είχαν ιδιαίτερα άγρια μεταχείριση. Από τους συγγραφείς σημειώνεται η μονομέρεια της Δίκης της Νυρεμβέργης, καθώς αυτή ασχολήθηκε μόνο με Γερμανούς εγκληματίες πολέμου.

Το 1944 είναι για την Ιαπωνία ένα έτος εξαιρετικής δοκιμασίας. Στο εσωτερικό της, οι πολιτικοί καταλαβαίνουν ότι το σχέδιο των 6 μηνών αστραπιαίου πολέμου προ πολλού δεν έχει αποφέρει αποτελέσματα και η τελική ήττα είναι αναπόφευκτη. Όμως την πρακτική ισχύ διαθέτουν οι στρατιωτικοί, οι οποίοι επιβάλλουν στους πολιτικούς τη θέλησή τους και η χώρα ζει ουσιαστικά υπό στρατιωτική δικτατορία, όπου και ο αυτοκράτορας Χιροχίτο, αποτελεί ένα είδος μαριονέτας του καθεστώτος. Για τους στρατιωτικούς η μόνη επιλογή είναι η μάχη μέχρις εσχάτων και ελπίζουν απλά να προκαλέσουν τόσο πολλές ανθρώπινες απώλειες στον εχθρό, που να τον αναγκάσουν, να αναθεωρήσει τα σχέδιά του για την κατάληψη της χώρας τους. Στη μάχη των Φιλιππίνων, στις 20 Οκτωβρίου 1944, εμφανίζονται και οι πρώτοι πιλότοι αυτοκτονίας " καμικάζι", οι οποίοι οδηγούν τα αεροπλάνα τους, γεμάτα εκρηκτικές ύλες, να καταπέσουν επί των εχθρικών πλοίων. Αν και αυτό τρομάζει αρχικά τις ΗΠΑ, σε λίγο διαπιστώνουν ότι, ουσιαστικά, πρόκειται για ένα κύκνειο άσμα της Ιαπωνίας. Οι καμικάζι είναι η απόδειξη της ανικανότητας του εναπομείναντος άπειρου ανθρώπινου υλικού να πλήξει σε μάχη τον εχθρό, πράγμα που κατάφερνε πολύ άνετα το 1941 - 1942. Επιπλέον, πρόκειται κυρίως για νεαρούς εθελοντές, που δεν είχαν καιρό να εκπαιδευθούν. Θα χαθούν συνολικά κάπου 1.800 από αυτούς, χωρίς να προκαλέσουν τις απώλειες που ήλπιζαν. Καταστρέφονται μόνο 2-3 μεγάλα πλοία, κάπου 10 μικρότερα και κάπου 100 υφίστανται ζημίες τις οποίες τελικά αποκατέστησαν, και αυτό αποτελεί μόνο το 10% του συνολικού στόλου των ΗΠΑ που δρα στον Ειρηνικό. Σύντομα, η απώλεια των Φιλιππίνων προκάλεσε εσωτερικά την πρώτη πολιτική κρίση, που οδήγησε σε παραίτηση τον στρατιωτικό πρωθυπουργό Τότζο Χίντεκι, χωρίς όμως να αλλάξει την ιαπωνική νοοτροπία για τη συνέχεια του πολέμου, η οποία κρατήθηκε στο ίδιο πνεύμα της μάχης μέχρις εσχάτων.

1. Mitchell, Greg (8 Αυγούστου 2013). "After Hiroshima, Truman Failed to Pause--and Nagasaki 'War Crime' Followed". Huffington Post (στα Αγγλικά).

2. . "Phil Strongman: Hiroshima is a war crime that haunts my family, 67" (στα αγγλικά). The Independent. 2012-08-05http://www.independent.co.uk/voices/commentators/phil-strongman-hiroshima-is-a-war-crime-that-haunts-my-family-67-years-on-8008821.html.

3. 1950-, Boyle, Francis Anthony, (2002). The criminality of nuclear deterrence. Atlanta, GA: Clarity Press. ISBN 0932863337. 50007944.

4. Journal, The Asia Pacific. "The Atomic Bombing, The Tokyo War Crimes Tribunal and the Shimoda Case: Lessons for Anti-Nuclear Legal Movements | The Asia-Pacific Journal: Japan Focus". apjjf.org.

5. . "Hiroshima bomb may have carried hidden agenda" (στα αγγλικά). New Scientist https://www.newscientist.com/article/dn7706-hiroshima-bomb-may-have-carried-hidden-agenda/#.UkN0B39Gb84.

6. Στέφανος Χελιδώνης, στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (στήλη "Κόσμος" της 3 Απριλίου 2010), άρθρο με τίτλο " Η Συμφωνία του Μονάχου"

7. Εφημερίδα 'Έθνος', φύλλο της 14 Αυγούστου 1935, σελ. 8: "Η τριμερής διάσκεψις δια τα Ιταλοαβησσυνιακά"

8. Ian Kershaw, Fateful choices, Penguin Books 2008

9. Χάρτ, Λίντελ (1988). Ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τόμος α. ΑΘΗΝΑ: CASSEL LTD, ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. σελ. 178.

10. Reymond Cartie, Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Πάπυρος, Αθήνα, 1964 (μτφ. από τα Γαλλικά)

11. Andrew Nagorski, The Squall After the Whirlwind, Washington Post, August 26, 2007.

12. Erika Vora, "Silent No More: Personal Narratives of German Women Who Survived WW2 Expulsion and Deportation", Xlibris Corporation, 2012, σελ. 15-18.

13. "Dwight D. Murphey, Revisiting the "Good War's" Aftermath: Emerging Truth in an Ocean of Myth. The Journal of Social, Political and Economic Studies, Spring 2009, σσ. 95-110. Το άρθρο βασίζεται σε σχολιασμό του βιβλίου Giles MacDonogh, After the Reich: The Brutal History of the Allied Occupation. Basic Books, 2007" (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 1 Μαρτίου 2015.

"Der II Weltkrieg", Verlag für Geschichtliche Dokumentation, Hamburg 1989

Joseph Goebbels, "Tagebücher 1924-1945", Deutscher Buchdienst 1997, München

Gert Buchheit, "Hitler der Feldherr", Köln 1962.

Reymond Cartie, Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Πάπυρος, Αθήνα, 1964 (μτφ. από τα Γαλλικά)

Henri Michel, La Seconde Guerre Mondiale, Paris, Omnibus, 2001

William Shirer, The Rise and Fall of the 3rd Reich, Touchstone Books (Simon and Schuster), New York, 1981

# data[].attributes.attachment_link.title
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 13/11/2014. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν παγκόσμιος πόλεμος που διήρκεσε από το 1939 έως το 1945, αν και σχετικές συγκρούσεις ξεκίνησαν από νωρίτερα.

# data[].attributes.headline
Επεισόδιο 4 - Μάχες

# data[].attributes.subject
Επεισόδιο 4 - Μάχες

# data[].attributes.body
Πως κινήθηκαν οι Γερμανοί ( χωρίς πολύ ακριβή περιγραφή των μαχών ).

9 Απριλίου 1940 – 9 Ιουνίου 1940 Η Γερμανία εισβάλλει στη Δανία και τη Νορβηγία. Π

1 Σεπτεμβρίου 1939 Η Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία, ξεκινώντας τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη. Π

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/world-war-ii-key-dates Π

https://www.newsbeast.gr/world/arthro/473409/deka-aimatovammenes-mahes-tou-v-pagosmiou-polemou Ο.

# data[].attributes.attachment_link.title
Χρονολόγιο Β′ Παγκοσμίου Πολέμου

# data[].attributes.attachment_link.description
Εξερευνήστε ένα χρονολόγιο με τα σημαντικότερα γεγονότα πριν και κατά τη διάρκεια του Β′ Παγκοσμίου Πολέμου. Η μαζική δολοφονία των Εβραίων της Ευρώπης έλαβε χώρα στο πλαίσιο του Β΄ΠΠ. Καθώς τα γερμανικά στρατεύματα καταλάμβαναν όλο και περισσότερα εδάφη στην Ευρώπη, τη Σοβιετική Ένωση και τη Βόρεια…

# data[].attributes.headline
Επεισόδιο 5 - Τέχνες/Κατοχή

# data[].attributes.subject
Επεισόδιο 5 - Τέχνες/Κατοχή

# data[].attributes.body
1.Αντίσταση.

2.Πείνα, Φτώχεια, Τρόποι επιβίωσης.

3.Συνήθειες και καθημερινή ζωή ανθρώπων

Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ Μ

Μανώλης Γλέζος - Απόστολος Σάντας:

https://www.tanea.gr/2023/05/30/people/manolis-glezos-prin-82-xronia-katevase-ti-simaia-me-ti-svastika-apo-tin-akropoli/ Ο.

https://www.youtube.com/watch?v=Vt6OKGsqMek Ο.

https://www.culturenow.gr/h-gkernika-toy-pamplo-pikaso-kai-i-istoria-tis-vomvardismenis-polis/ Ο.

https://klik.gr/2023/10/28/pos-sothikan-diasima-erga-technis-kata-ti-diarkeia-toy-v-pagkosmioy-polemoy/ Μ

Πάμπλο Πικάσο

https://www.sansimera.gr/biographies/14 Μ

Τσάρλι Τσάπλιν

https://www.sansimera.gr/biographies/1285 Μ

Γουόλτ Ντίσνεϊ

https://www.sansimera.gr/biographies/219 Μ

https://www.lifo.gr/culture/arxaiologia/1940-i-peina

https://tvxs.gr/politismos/o-b-pagkosmios-polemos-stin-texni/ Μ

Χουάν Μιρό

https://www.youtube.com/watch?v=eEsiodUfdMM Μ

https://dromospoihshs.gr/2020/10/28/deuteros_pagkosmios_polemos_texni/ Μ

https://www.nrg.gr/el/itexnipoudineienergeia Μ

https://www.monopoli.gr/2021/10/28/istories/epikaira/526601/v%CE%84pagkosmios-polemos-otan-oi-nazi-proxorisan-sti-megalyteri-klopi-ergon-texnis-stin-istoria/ Μ

https://www.slideshare.net/2lykeio/ss-46570036 Μ

https://www.lifo.gr/tropos-zois/gefsi/ti-etrogan-oi-ellines-stin-katohi Ο.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και ζωγραφική. Άλλοι σίγησαν, άλλοι συνεργάστηκαν, άλλοι κυνηγήθηκαν, φυλακίστηκαν και άλλοι στήριξαν τα φασιστικά ναζιστικά καθεστώτα.

Η τέχνη είναι μορφή κοινωνικής συνείδησης, η μορφή υποκειμενικής αντανάκλασης της πραγματικότητας της περιόδου. Γι αυτούς που ύψωσαν ένα μέτρο το μπόι της ανθρωπότητας μέσα από τον καμβά.
"ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ να μένουν αδιάφοροι μπροστά σε μια διαμάχη κατά την οποία διακυβεύονται οι πιο υψηλές αξίες της ανθρωπότητας και του πολιτισμού".
John Heartfield: Από το 1930-1938, δημιούργησε μια εκπληκτική συλλογή από 240 φωτομοντάζ για το γερμανικό περιοδικό AIZ (κυκλοφορία περίπου 300.000 έως 500.000 φύλλα) Αυτά τα εξαιρετικά 240 έργα τέχνης ήταν μια πλήρης περιγραφή της ανόδου του φασισμού τον 20ό αιώνα. Τα έργα του Heartfield εμφανίστηκαν στους δρόμους του Βερολίνου του Αδόλφου Χίτλερ. Τα "φωτομοντάζ της ναζιστικής περιόδου" είναι ένα επίτευγμα της πολιτικής τέχνης που όμοιο του δεν έχει γίνει ποτέ ξανά.
Joan Miró Head of a Woman (1938)
Το 1938 ο Φασισμός στην Ισπανία παρελαύνει κερδισμένος. Χίτλερ, Μουσολίνι και Φράνκο - γίνονται οι στυλοβάτες της φασιστικής Ευρώπης. Οι μητέρες-γυναίκες των φασιστών χορεύουν χαρούμενα. Δολοφονημένοι, συλλήψεις και φυλακές για τους αντιφρονούντες. Άλλοι φοβισμένοι θα σωπάσουν ή θα συνεργαστούν με τα φασιστικά καθεστώτα. Αλλά οι μητέρες των φασιστών είναι ικανοποιημένες. Ο Μιρό της αποτυπώνει στον καμβά. Στόμα καταπιεστικό, αλλά χαμογελάει γενναιόδωρα.. Τα χέρια της συμμετέχουν στο χορό - τα δάχτυλα του αριστερού χεριού της είναι σαν ένα πουλί του τσίρκου, το δεξί χέρι παίζει με τον σκοτεινό ήλιο. Το σαγόνι της, μετά από το πανηγύρι έχει διογκωθεί. Τα στήθη της είναι γεμάτα χυμούς για τις μελλοντικές γενιές των φασιστών. Οι τρίχες της χορεύουν και παίζουν με τον αέρα. Ο πυκνός ουρανός είναι το ηχηρό υπόβαθρο. Παίζει με τον ήλιο ως φασιστική η Εύα με το εκκολαπτόμενο μήλο.
George Grosz, "Eclipse of the Sun"
O Grosz επικεντρώνεται στο πρόσωπο της εξουσίας. Πάνω αριστερά ο καλοντυμένος αστός ψιθυρίζει κάτι στο αυτί του στρατηγού. Κάποιοι τον παρομοιάζουν με τον Πάουλ φον Χίντενμπουργκ, πρόεδρο του Γερμανικού Ράιχ κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Γύρω από το τραπέζι ακέφαλοι πολιτικοί άνθρωποι του αφεντικού/κεφαλαίου. Το σπαθί με αίμα στο τραπέζι είναι ο εκβιασμός της πολιτικής ελίτ στους οπαδούς της. Μπροστά από τον ηγέτη είναι ένας ταφικός σταυρός ζωγραφισμένος κόκκινο, λευκό και μαύρο, τα χρώματα της πρώην γερμανικής αυτοκρατορικής σημαίας. Στην επάνω αριστερή γωνία υπάρχει το σύμβολο του δολαρίου σε σχήμα ήλιου που συμβολίζει τα χρήματα και την επιθυμία για πλούτο και ανάπτυξη. Ο γάιδαρος στο τραπέζι με τα τυφλά στα μάτια του σημαίνει ότι οι άνθρωποι ακολουθούν τυφλά τον ηγέτη και καθώς ακολουθούν θα πέσουν τελικά. Στην κάτω δεξιά γωνία εμφανίζεται κάποιο είδος φυλακής με κάποιον πίσω από αυτό που αισθάνομαι ότι δείχνει ότι οι άνθρωποι είναι παγιδευμένοι και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για τι συμβαίνει και καθώς οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, ο φτωχοί φτωχότεροι. Αυτός ο πίνακας παρουσιάζει ανισότητα, διαφθορά, την απληστία και την εξουσία.
The pillars of Society, 1926 Georg Grosz
"Οι Στυλοβάτες της κοινωνίας" είναι ένα άλλο σαρκαστικό πορτρέτο των γερμανικών τάξεων της ελίτ που υποστήριξαν τον φασισμό. Όπως και πολλοί από τους πίνακές του αυτής της εποχής, σατιρίζει αυτό που πίστευε ότι ήταν η διεφθαρμένη πολιτική και αστική τάξη της Γερμανίας. Στους "Στυλοβάτες της Κοινωνίας" ο Γκρος σαρκάζει, φτύνει, ξεμπροστιάζει και καταγγέλλει τον κλήρο, τους πολιτικούς την αστική τάξη, το στρατό και τον πατροναρισμένο τύπο. Τους ενώνει ο αγκυλωτός σταυρός και το ξίφος του σε μια πόλη που καίνε μαζί με τους ανθρώπους της.
Πικάσο, Charnel House (1944-45)
Αν η Γκερνίκα του Ισπανικού Εμφύλιου μπορεί να θεωρηθεί ότι σηματοδοτεί τη βίαιη αρχή του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, το Charnel House σηματοδοτεί το τρομακτικό τέλος του. Ο Πικάσο επηρεασμένος από τη φρίκη του ολοκαυτώματος μέσων των τις φωτογραφιών των πολεμικών ανταποκριτών και τα άρθρα της εφημερίδας L'Humanite, σχετικά με τα κρεματόρια του ναζιστικού στρατοπέδου Νατζβάιλερ - Στρούτχοφ (Natzweiler-Struthof) που περιελάμβαναν και την τελευταία φρικιαστική λεπτομέρεια δεν μπορούσε παρά να τα αποτυπώσει στον καμβά. Τα δεμένα χέρια οι σωροί από πτώματα θυμίζει τις πρώτες φωτογραφίες των στρατοπέδων - και των καταστροφών του πολέμου (1810-20) του Φραγκίσκου Γκόγια, εικόνες ταυτόχρονα μη αποτυπώσιμες και αξέχαστες. Στη ζώνη θανάτου, η σταυροειδής αθωότητα και η αυλαία της σφοδρής πανώλης με τη μαζική θανάτωση και αποσυναρμολόγηση. Η ανώτερη ζώνη είναι λιγότερο τρομακτική, αν και όχι λιγότερο απόκοσμη. Το Charnel House είναι το επιθετικό και αμυντικό όπλο που αναπτύχθηκε: memento mori, (να θυμάσαι ότι είσαι θνητός) κατηγορητήριο, φόρο τιμής στη θυσία, στα ουρλιαχτά και στην απόγνωση.

Το μαύρο το γκρι και το άσπρο χρώμα επιστρέφει στο ύφος της Γκερνίκα για να εκφράσει την φρίκη του πολέμου.

Οι σπόροι για τη φύτευση δεν πρέπει να είναι το έδαφος

Η γερμανίδα γλύπτρια και χαράκτρια Käthe Kollwitz με τα μνημειώδη και διαχρονικά αντιπολεμικά έργα της, αποτύπωσε με συγκλονιστικό τρόπο τα θύματα της καταπίεσης, του πολέμου, της φτώχιας, και της εκμετάλλευσης.

Σοβιετική Τέχνη
A. Mylnikov. Leningrad, 1941. I. Evstigneev. The night fight. V. Safronov. German dead. "Καμιά φορά τα βράδια, ένα πρόσωπο μας κοιτάει από τα βάθη ενός καθρέφτη. Και η τέχνη πρέπει να 'ναι σαν και τούτον τον καθρέφτη Που μας αποκαλύπτει το ίδιο μας το πρόσωπο..." Käthe Kollwitz

# data[].attributes.attachment_link.title
Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και ζωγραφική - Κατιούσα

# data[].attributes.attachment_link.description
"Καμιά φορά τα βράδια, ένα πρόσωπο μας κοιτάει από τα βάθη ενός καθρέφτη. Και η τέχνη πρέπει να 'ναι σαν και τούτον τον καθρέφτη Που μας αποκαλύπτει το ίδιο μας το πρόσωπο..."

# data[].attributes.body
1. Τόπος ολοκαυτώματος Καλαβρύτων, λόφος του Καπή: οι Γερμανοί οδήγησαν στο λόφο όλο τον ανδρικό πληθυσμό και τους εφήβους άνω των 13 ετών, τους εκτέλεσαν με συνεχείς ριπές πολυβόλων και έκαψαν το χωριό. Μ

2. Πάρκο Ειρήνης Χιροσίμα: εκεί βρίσκεται ο Θόλος της Ατομικής Βόμβας, το μνημείο Ειρήνης Παιδιών, το Μουσείο Ειρήνης της Χιροσίμα κ.ά. μνημεία αφιερωμένα στους νεκρούς της επίθεσης της ατομικής βόμβας. Μ

3. Μνημείο Μάχης Κρήτης, Ηράκλειο Κρήτης: ένα γυναικείο άγαλμα αφιερωμένο στους ‘Έλληνες και στους Βρετανούς, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς συμμάχους που έχασαν την ζωή τους στην Μάχη της Κρήτης τον Μάιο του 1941. Μ

4. Κρατικό Μουσείο Άουσβιτς-Μπιρκενάου, Πολωνία: ένα μουσείο αφιερωμένο στη φρίκη που βίωσαν οι αιχμάλωτοι αυτού του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Μ

# data[].attributes.body
Γ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Αδόλφος Χίτλερ ( γερμανικά: Adolf Hitler, προφέρεται [ ˈadɔlf ˈhɪtlɐ ], 20 Απριλίου 1889 - 30 Απριλίου 1945), αποκαλούμενος με την προσωνυμία " Φύρερ" ( Führer, δηλαδή: ηγέτης), ήταν Γερμανός πολιτικός αυστριακής καταγωγής, ηγέτης του Ναζιστικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP), καγκελάριος και στη συνέχεια, δικτάτορας του Γερμανικού Ράιχ από το 1933 έως το 1945.

Με την ηγεσία του Χίτλερ οι ναζί εγκαθίδρυσαν στη Γερμανία φασιστικό καθεστώς. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης κηρύχθηκαν εκτός νόμου, ενώ οι πολιτικοί αντίπαλοι καταδιώκονταν και δολοφονούνταν. Ο περιβόητος " Εξουσιοδοτικός νόμος", το 1933, έδωσε την εξουσία στον Αδόλφο Χίτλερ και στο Ναζιστικό (επίσημα "Εθνικό Σοσιαλιστικό") Εργατικό Κόμμα να καταργήσουν το Σύνταγμα και να εκδίδουν νομοθετικά διατάγματα και νόμους που συνέφεραν μόνο το κόμμα και προέρχονταν αποκλειστικά από την κρατική εξουσία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το κράτος της Γερμανίας, κάτω από το ναζιστικό καθεστώς, για 12 ολόκληρα χρόνια ήταν ένα κράτος χωρίς Σύνταγμα, παρασυρόμενο στο χάος και τη βία. Λόγοι που εξυμνούσαν τον Ναζισμό μεταδίδονταν ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε ολόκληρη την επικράτεια της Γερμανίας, ενώ τεράστιες στρατιωτικές συγκεντρώσεις έγιναν πολιτικό φαινόμενο στη Γερμανία εκείνη την περίοδο, με χιλιάδες έως εκατομμύρια ανθρώπους να χαιρετούν ναζιστικά και να παρακολουθούν με αφοσίωση την άνοδο ενός νέου ηγέτη στην εξουσία. Η κρατική προπαγάνδα λειτουργούσε με αμείωτους ρυθμούς εκείνη την περίοδο, ενώ το επίσημο σύμβολο της Εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας έγινε ο αγκυλωτός σταυρός (σβάστικα). Ο Χίτλερ και οι οπαδοί του εφάρμοσαν τη συστηματική στέρηση δικαιωμάτων και την εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης, καθώς και άλλων θρησκευτικών, εθνικών ή κοινωνικών ομάδων και πυροδότησαν το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ως συνέπεια αυτής της πολιτικής, μόνο στο ευρωπαϊκό θέατρο του πολέμου έχασαν τη ζωή τους τριάντα εκατομμύρια άνθρωποι, μεταξύ αυτών έξι εκατομμύρια Εβραίοι. Η Γερμανία και η Ευρώπη κατά μεγάλο μέρος έγιναν ερείπια και διαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Μετά την απόρριψη από την Πολωνία των γερμανικών απαιτήσεων σχετικά με την "Ελεύθερη Πόλη του Ντάντσιχ" και τον " Πολωνικό Διάδρομο", ο Χίτλερ διέταξε επίθεση, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, πυροδοτώντας τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά από μια σειρά στρατιωτικών επιτυχιών, βασισμένων κυρίως στην τακτική του "αστραπιαίου πολέμου" (Blitzkrieg), η ναζιστική Γερμανία είχε υπό τον έλεγχό της το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Το 1942 όμως, μετά την αποτυχία στο Ανατολικό Μέτωπο και τη μάχη του Ελ Αλαμέιν στη Βόρεια Αφρική, ο πόλεμος πήρε νέα τροπή και η Γερμανία του Χίτλερ βρέθηκε να αμύνεται ενάντια στους προελαύνοντες Συμμάχους. Αντιμέτωπος με την ολοκληρωτική ήττα, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε στο Βερολίνο τον Απρίλιο του 1945, λίγο πριν την κατάληψη του υπόγειου καταφυγίου της Καγκελαρίας από τον Κόκκινο Στρατό. Το τέλος του σήμανε και το τέλος του καθεστώτος, το οποίο άφησε τη Γερμανία σε ερείπια.

Στην πραγματικότητα ο Χίτλερ δεν αυτοκτόνησε στις 30 Απριλίου 1945 αλλά εκείνη την ημέρα φυγαδευθηκε στο εξωτερικό μαζί με την γυναίκα του, Εύα Μπράουν.

Γονείς του Αδόλφου Χίτλερ ήταν ο τελωνειακός υπάλληλος Αλοΐσιος Χίτλερ και η τρίτη γυναίκα του Κλάρα Χίτλερ (πατρικό Κλάρα Πελτσλ, Klara Pölzl). Ο Αλοΐσιος ήταν εξώγαμο παιδί της, υπηρέτριας σε αγρόκτημα Άννας Μαρίας Σίκλγκρουμπερ ( Schicklgruber). Οι Σίκλγκρουμπερ ήταν ανέκαθεν φτωχοί αγρότες από την περιοχή Βαλντφίρτελ ( Waldviertel) της βορειοδυτικής Αυστρίας, στα σύνορα με τη Βοημία. Η Άννα Μαρία αργότερα παντρεύτηκε τον άνεργο πλανόδιο μυλωνά Γιόχαν Γκέοργκ Χίντλερ ( Johann Georg Hiedler) από το Σπιτάλ ( Spital). Το επίθετο Hitler, Hiedler ή Hüttler φαίνεται να είναι τσεχικής προέλευσης και σημαίνει μικροϊδιοκτήτης αγρότης. Στη συνέχεια, καθώς το ζευγάρι ήταν πολύ φτωχό, η Άννα Μαρία άφησε τον γιο της Αλοΐσιο στη φροντίδα του κουνιάδου της Γιόχαν Νέπομουκ Χίντλερ ( Johann Nepomuk H üttler), στο Σπιτάλ. Το 1876, όταν ο Αλοΐσιος ήταν πλέον 40 ετών και η μητέρα του είχε ήδη πεθάνει πριν από 29 και ο σύζυγός της πριν 19 χρόνια, ο Γιόχαν Νέπομουκ Χίντλερ δήλωσε στην τοπική ενορία, με μία κάπως παράτυπη διαδικασία, ότι ο Αλοΐσιος ήταν γιος του αδελφού του και οτι τον υιοθετεί τώρα ο ίδιος. Έτσι ο Αλοΐσιος άλλαξε το επίθετό του Σίκλγκρουμπερ σε Χίτλερ. Κατά μία υπόθεση, τη διαδικασία προκάλεσε ο Αλοΐσιος, επειδή ήθελε να αποκτήσει "έντιμο" όνομα, πράγμα που θα χρειαζόταν στην καριέρα του ως δημόσιος υπάλληλος. Κατά άλλη εκδοχή, ο Αλοΐσιος δεν ένιωθε στιγματισμένος ως νόθος και ίσως προκάλεσε την υιοθεσία για να κληρονομήσει τον Νέπομουκ, αν και τα ακριβή κίνητρά του παραμένουν άγνωστα.

Η Κλάρα, από νομικής πλευράς τουλάχιστον, ήταν ανιψιά του Αλοΐσιου καθώς ήταν εγγονή του Νέπομουκ. Ωστόσο, από τη στιγμή που δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς υποθέσεις για την ταυτότητα του πατέρα του Αλοΐσιου, και παππού του Αδόλφου, δεν μπορεί σήμερα να διαπιστωθεί αν υπήρχε και εξ αίματος συγγένεια μεταξύ Κλάρας και Αλοΐσιου. Πάντως ο Αδόλφος ήταν στενά συνδεδεμένος μαζί της. Αργότερα μιλούσε με τρυφερότητα για αυτή και, μέχρι τις τελευταίες μέρες του, είχε πάντα μια φωτογραφία της πάνω του. Ίσως μάλιστα η μητέρα του να ήταν ο μοναδικός άνθρωπος που αγάπησε αληθινά σε όλη του τη ζωή.

Στις αρχές της δεκαετίας του '20, κυκλοφορούσαν στα καφέ του Μονάχου φήμες ότι ο παππούς του Χίτλερ ήταν Εβραίος. Κατά τη δεκαετία του '30, ο ξένος κίτρινος τύπος υποδαύλιζε αυτές τις φήμες. Ο ίδιος ο Αδόλφος Χίτλερ δεν γνώριζε ποιος ήταν ο πραγματικός παππούς του, ιδίως μετά τα αποτελέσματα της μυστικής έρευνας την οποία διεξήγαγε κατόπιν δικής του εντολής ο τότε δικηγόρος του, Χανς Φρανκ. Σύμφωνα με την αυτοβιογραφία του Φρανκ, εκείνη η έρευνα είχε δώσει ενδείξεις ότι πραγματικός παππούς του ήταν ένας Εβραίος από το Γκρατς, στο σπίτι του οποίου υποτίθεται ότι είχε εργαστεί ως υπηρέτρια η Άννα Μαρία Σίκλγκρουμπερ. Ωστόσο η υπόθεση της εβραϊκής καταγωγής έχει απορριφθεί οριστικά από τους σημερινούς ιστορικούς και η ταυτότητα του παππού του Χίτλερ παραμένει αβέβαιη. Ο σύγχρονος ιστορικός Ίαν Κέρσοου απορρίπτει τελείως την πιθανότητα να έδωσε ο Χίτλερ τέτοια εντολή στον Φρανκ.

Το 1938 ο Χίτλερ απαγόρευσε στους κατοίκους της περιοχής Βαλντφίρτελ να αναρτούν, σε δημόσιους χώρους, πινακίδες με γενεαλογικά δέντρα της οικογένειάς του. Επιπλέον, απέτρεψε την έκδοση, από τον δήμο της κωμόπολης Ντέλερσαϊμ ( Dö llersheim), γραμματοσήμου όπου η πόλη αυτή αναφερόταν ως "η γενέτειρα του Αρχηγού". Την ίδια χρονιά, μάλλον όχι συμπτωματικά και δείχνοντας την έλλειψη εκτίμησης του Χίτλερ για τις πατρογονικές του εστίες, η περιοχή γύρω από τις κωμοπόλεις Ντέλερσαϊμ, Τσβετλ και Αλλενστάιγκ μετατράπηκε στο μεγαλύτερο πεδίο στρατιωτικής εκπαίδευσης στη Δυτική Ευρώπη και οι κάτοικοί της μεταφέρθηκαν σε άλλες περιοχές. Ανάμεσα στα μικρότερα χωριά της περιοχής που ισοπεδώθηκαν περιλαμβανόταν το Στρόνες, όπου γεννήθηκαν ο πατέρας του και η γιαγιά του και το Κλάιν-Μόττεν, όπου γεννήθηκε η Μαρία Άννα Χίντλερ (γεν. Σικλγκρούμπερ). Το γεγονός έδωσε τροφή σε υποθέσεις ότι ο Χίτλερ ήθελε να εξαφανίσει τα ίχνη της καταγωγής του. Είναι αλήθεια πως ο Χίτλερ δεν ήθελε να ακούσει οτιδήποτε για συγγενείς του, αιτιολογώντας το με τη δήλωση ότι δε γνώριζε τίποτε για την ιστορία της οικογένειάς του και ότι πλέον ανήκε στην κοινότητα του λαού του. Δύσκολα μπορεί να βρεθεί άλλη εξέχουσα ιστορική προσωπικότητα που να απέκρυπτε με τέτοιο ζήλο το παρελθόν της. Η απόκρυψη αυτή δεν θεωρείται ότι οφειλόταν μόνο στην πρόθεση να δημιουργήσει, για λόγους εντυπωσιασμού, μυστήριο γύρω από τον εαυτό του. Το οικογενειακό παρελθόν του προκαλούσε πάντοτε αγωνία και απευχόταν το ενδεχόμενο να μάθουν οι εχθροί του λεπτομέρειες για την καταγωγή του. Για παράδειγμα, την εποχή που η αδελφή του Πάολα φρόντιζε το σπίτι του στο Ομπερσάλτσμπεργκ, την είχε αναγκάσει να αλλάξει επίθετο. Επίσης, ανέφερε τον πατέρα του ως ταχυδρομικό υπάλληλο ενώ εκείνος ήταν τελωνειακός και είχε δώσει εντολή να εκτελέσουν τον Ράινχολντ Χάνις, πρώην συγκάτοικό του όταν έμεναν στο φτωχοκομείο.

Ο κατοπινός δικτάτορας γεννήθηκε στις 20 Απριλίου 1889, στα προάστια του Μπράουναου αμ Ιν (Braunau am Inn), στα βόρεια σύνορα της Αυστρίας. Ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά του Αλοΐσιου και της Κλάρας. Από τα έξι παιδιά του Αλοΐσιου, μόνον ο Αδόλφος και η αδελφή του, Πάουλα, έφτασαν ως την εφηβεία. Ο Αλοΐσιος Χίτλερ είχε εκτός από αυτά και άλλα δύο παιδιά από τη δεύτερη γυναίκα του, τον Αλοΐσιο τον νεότερο και την Άνγκελα, τα οποία έμεναν μαζί τους. Λόγω και της εργασίας του Αλοΐσιου, η οικογένεια Χίτλερ μετακόμιζε συνεχώς, αλλάζοντας συνολικά 11 τουλάχιστον φορές τόπο κατοικίας. Μερικοί από τους πολλούς τόπους διαμονής τους ήταν το Πάσαου της Βαυαρίας, το Λάμπαχ ( Lambach) και τελικά το Λέοντιγκ ( Leonding) του Λιντς στην Αυστρία.

Οι επιδόσεις του Αδόλφου στα διάφορα δημοτικά σχολεία ήταν καλές. Ήταν δραστήριος και ικανός μαθητής, που τον ευχαριστούσαν ιδιαίτερα τα θέματα αισθητικής. Τα προτερήματά του όμως αυτά φάνηκε νωρίς ότι υπονομεύονταν από αδυναμία στην εκτέλεση εργασιών που απαιτούσαν σταθερή και μακρόχρονη προσπάθεια. Επίσης τον διέκρινε τάση προς την τεμπελιά και πεισματάρικος χαρακτήρας, χαρακτηριστικά που ο συνδυασμός τους τον οδηγούσε να αγνοεί συμβουλές και παρατηρήσεις. Με βάση την καλή του επίδοση στη στοιχειώδη εκπαίδευση, οι γονείς του τον έγραψαν στο τεχνικό γυμνάσιο ( Realschule) του Λιντς, το οποίο ήταν προσανατολισμένο στις θετικές σπουδές. Εκεί όμως, απρόσμενα, ο νεαρός Χίτλερ απέτυχε τελείως. Δύο φορές έμεινε μετεξεταστέος και μια τρίτη φορά πέρασε μετά από ειδική εξέταση. Οι έλεγχοί του πάντα ανέφεραν "έλλειψη φιλοπονίας" και μόνο στη γυμναστική, στη μουσική και στο σχέδιο είχε ικανοποιητικές ή καλύτερες επιδόσεις. Το 1905, οι βαθμοί του ήταν στα Γερμανικά, τα μαθηματικά και τη στενογραφία ήταν και πάλι μη ικανοποιητικοί ενώ είχε αποτύχει και στην ιστορία και τη γεωγραφία, μαθήματα για τα οποία αργότερα ισχυρίστηκε ότι είχε κλίση και ήταν ο καλύτερος της τάξης του. Στην τρίτη σχολική χρονιά οι βαθμοί του ήταν τόσο κακοί που φαινόταν πως θα απορριφθεί ξανά. Επειδή, όμως, είχε πεθάνει ο πατέρας του, και κατόπιν παράκλησης της μητέρας του, το σχολείο δέχτηκε να τον προβιβάσει, αλλά με τον όρο ότι μετά θα άλλαζε σχολείο. Έτσι την επόμενη σχολική χρονιά ο Χίτλερ γράφτηκε στο αντίστοιχο σχολείο του Στάγιερ (Steyr), που ήταν λιγότερο απαιτητικό. Ο πρώτος του έλεγχος εκεί ήταν απογοητευτικός και, αργότερα, ο Χίτλερ θυμόταν πως, όντας μεθυσμένος, τον χρησιμοποίησε ως χαρτί τουαλέτας και αναγκάστηκε να ζητήσει δεύτερο αντίγραφο από το σχολείο. Το φθινόπωρο του 1905, οι βαθμοί του ήταν και πάλι κακοί και η μητέρα του του επέτρεψε να εγκαταλείψει οριστικά το σχολείο, σε ηλικία 16 ετών, χωρίς να πάρει απολυτήριο. Αν και αργότερα προσπάθησε να δικαιολογήσει την απόφασή του αυτή με τις καλλιτεχνικές του κλίσεις, ο κυριότερος λόγος που παράτησε το σχολείο φαίνεται να ήταν ότι απέτυχε και πάλι να προβιβαστεί.

Αργότερα (στο Mein Kampf) ο Χίτλερ παρουσίασε τις αποτυχίες αυτές ως ένα είδος αντίστασης εναντίον του πατέρα του, ο οποίος επέμενε να τον κάνει κι αυτόν δημόσιο υπάλληλο, παρότι εκείνος ήταν αποτυχημένος. Στο Ο Αγών μου, ο Χίτλερ περιγράφει τον πατέρα του ως μεθύστακα, αυστηρό, αυταρχικό και, καμιά φορά, οξύθυμο και βίαιο. Είναι, όμως, αμφισβητήσιμο αν η ανατροφή του Χίτλερ υπήρξε πιο αυστηρή από την καθιερωμένη εκείνο τον καιρό. Η πάλη μεταξύ των δυο τους σχετικά με τη μελλοντική σταδιοδρομία του Χίτλερ είναι καθαρή φαντασία από μέρους του τελευταίου. Όπως φαίνεται, η διαμάχη τους ξεκίνησε όταν ο Αλοΐσιος συνταξιοδοτήθηκε, οπότε είχε περισσότερο χρόνο να επεμβαίνει στη ζωή του παιδιού του, περιορίζοντάς του την ελευθερία κινήσεων που απολάμβανε ως τότε με τις απαιτήσεις του για σεβασμό και πειθαρχία. Πάντως ο πατέρας του πέθανε στις 3 Ιανουαρίου του 1903, σε ηλικία 65 ετών, όταν ο Αδόλφος ήταν τότε 13 ετών. Παρόλο που δεν υπήρχε πια κανείς να τον πιέσει να ακολουθήσει σταδιοδρομία υπαλλήλου, συνέχισε να μη θέλει να τελειώσει το σχολείο και το εγκατέλειψε από ιδιοτροπία και με απέχθεια. Φαίνεται πως σημαντικό ρόλο στις κακές του επιδόσεις στο Λιντς έπαιξε η διαφορά του περιβάλλοντος καθώς οι συμμαθητές του προέρχονταν από μεσαία κοινωνικά στρώματα. Εκεί ο επαρχιώτης Χίτλερ αισθανόταν άξεστος και απομονωμένος και δεν κατάφερε να κάνει φίλους. Οι γνώσεις του από εκεί και πέρα, στην ουσία, δεν ήταν παρά συσσώρευση εκφράσεων και αυθεντιών που θα υποστήριζαν τις προκαταλήψεις του αν και διάβαζε πολύ, δεν τον ενδιέφεραν ο αγώνας και η απόλαυση που συνοδεύουν τη διαδικασία απόκτησης της γνώσης.

Για δύο χρόνια, από το 1905 ως το τέλος του 1907, ο Χίτλερ περνούσε τον καιρό του χωρίς να προσπαθεί για κάτι συγκεκριμένο, ζώντας "μια ζωή παρασιτικής τεμπελιάς", όπως αναφέρει σύγχρονος ιστορικός. Η οικογένεια είχε μετακομίσει σε άνετο διαμέρισμα στο Λιντς. Ο Αδόλφος σχεδίαζε, ζωγράφιζε, διάβαζε και ονειροπολούσε. Τα βράδια πήγαινε με τον μοναδικό του φίλο, τον Άουγκουστ Κούμπιτσεκ ( August Kubizek) στο θέατρο ή στην όπερα όπου παθιαζόταν με τα έργα του Βάγκνερ, και μετά έπεφτε αργά για ύπνο και κοιμόταν μέχρι αργά το πρωί. Αυτός ο νωθρός τρόπος ζωής, η ανικανότητα για συστηματική εργασία και η φαντασιοπληξία, όλα χαρακτηριστικά που συναντώνται και στον μετέπειτα Χίτλερ, διαφαίνονταν ήδη μέσα σε αυτά τα δύο ανέμελα χρόνια που πέρασε στο Λιντς.

Εκτός από την οικονομική βοήθεια που είχε από τη μητέρα του, έπαιρνε και κάποιο επίδομα, επειδή έχασε τον πατέρα του σε μικρή ηλικία. Η Μπριγκίτε Χάμαν ( Brigitte Hamann) χαρακτηρίζει μύθο την άποψη πως ο νεαρός Χίτλερ δεν ήταν φτωχός. Εντοπίζει την αρχή του στον Φραντς Γέτσινγκερ ( Franz Jetzinger), από τους πρώτους βιογράφους του Χίτλερ. Η Χάμαν αναφέρει πως οι υπολογισμοί του Γέτσινγκερ για τα εισοδήματα της οικογένειας είναι πολύ υψηλοί, και πως λανθασμένα αναφέρει ότι η πατρική κληρονομιά των 652 κορονών μοιράστηκε όταν ο Χίτλερ έγινε 18 χρονών. Αυτό συνέβη τον Μάιο του 1913, όταν έκλεισε τα 24. Ως τότε έπαιρνε το μερίδιό του από τους τόκους. Επιπλέον ο Γέτσινγκερ υποστηρίζει ότι ο Χίτλερ κληρονόμησε 3.800 κορώνες από τη γιαγιά του Γιοχάνα Πελτσλ ( Johanna Pölzl), αλλά ταυτόχρονα παραδέχεται πως δεν διαθέτει κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Με τον ισχυρισμό αυτό του Γέτσινγκερ και μια διαθήκη της προγιαγιάς του Χίτλερ στην οποία η Γιοχάνα οριζόταν μοναδική κληρονόμος, ο ιστορικός Βέρνερ Μάζερ ( Werner Maser) χωρίς να παρουσιάσει κάποιο τεκμήριο υποστήριξε πως ο Χίτλερ κληρονόμησε ένα πολύ μεγάλο χρηματικό ποσό και έτσι κατέστη ιδιαίτερα εύπορος. Ο ιστορικός Ίαν Κέρσοου συμφωνεί επίσης ότι ο Χίτλερ, κατά τον πρώτο χρόνο του στη Βιέννη, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί τόσο εύπορος όσο λέει ο Μάζερ, ωστόσο το δάνειο των 924 κορονών που είχε πάρει για λογαριασμό του η θεία του ισοδυναμούσε με τον ετήσιο μισθό νεαρού δικηγόρου ή δασκάλου.

Παρόλες τις συμβουλές των συγγενών του να βρει κάποια δουλειά, ο Χίτλερ ήθελε να σπουδάσει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης. Η Ακαδημία απέρριψε δύο φορές την αίτησή του (1907 και 1908), λόγω έλλειψης ταλέντου, συγκεκριμένα για την αδυναμία του στα πρόσωπα-πορτραίτα. Συνειδητοποιώντας ότι ακόμη και η πραγματική του κλίση, η αρχιτεκτονική, ήταν πέρα από τις δυνατότητές του, θρηνολογούσε συχνά ότι δεν ήταν δυνατό να φοιτήσει κανείς στην Αρχιτεκτονική Σχολή χωρίς πρωτίστως να έχει φοιτήσει στη Σχολή Μηχανικών Τεχνίκ και η δεύτερη απαιτούσε απολυτήριο Λυκείου ενώ εγώ δεν είχα τίποτα από αυτά. Από τότε, ο Χίτλερ δεν ξαναπροσπάθησε να βρει δουλειά ή έστω να μάθει μια τέχνη. Έμενε αρχικά στη Βιέννη, αλλά ξαναγύρισε στο Λιντς, μετά τον θάνατο της μητέρας του από καρκίνο του μαστού, στις 21 Δεκεμβρίου 1907.

Τον Φεβρουάριο του 1908 εγκαταστάθηκε τελικά στη Βιέννη. Εκεί γνώρισε τις ψευδοεπιστημονικές και νεοθρησκευτικές θεωρίες του ρατσιστή και αντισημίτη ιδεολόγου Γιεργκ Λαντζ φον Λίμπενφελς ( Jörg Lanz von Liebenfels). Επίσης αφομοίωσε τον αντισημιτισμό διάφορων πολιτικών, όπως του Γκέοργκ Ρίτερ φον Σένερερ ( Georg Ritter von Schönerer) που ήταν "Führer" (ηγέτης) του Παγγερμανικού Κινήματος, καθώς και του δημάρχου της Βιέννης, δρα Καρλ Λύγκερ ( Karl Lüger). Ο ίδιος δεν αναφέρθηκε ποτέ στα πολιτικά του πρότυπα και είδωλα.

Τον πρώτο χρόνο της παραμονής του στη Βιέννη, ο Χίτλερ παρακολουθούσε τις συνεδριάσεις του αυστριακού κοινοβουλίου. Στο Mein Kampf αναφέρει πως, αρχικά, όχι μόνο δεν είχε αντικοινοβουλευτικά αισθήματα, αλλά αντίθετα θαύμαζε το βρετανικό κοινοβούλιο και θεωρούσε αδιανόητο ένα άλλο σύστημα διακυβέρνησης. Λέει πως άλλαξε γνώμη από αυτό που είδε στη Βιέννη. Το 1907, η καθιέρωση καθολικού εκλογικού δικαιώματος για τους άνδρες 24 χρονών και άνω ανέτρεψε την κυριαρχία των πλούσιων και γερμανόφωνων. Κανένα κόμμα δεν διέθετε απόλυτη πλειοψηφία και η κυβέρνηση στηριζόταν στις ψήφους του Πολωνικού μπλοκ, των Ρουμάνων, των Ιταλών και διάφορων γερμανικών κομμάτων. Με εξαίρεση τους Πολωνούς, τα εθνικά μπλοκ δεν ήταν συμπαγή και οι εσωτερικές διενέξεις ήταν συνηθισμένες. Η απουσία διερμηνέων και χρονικού ορίου στις αγορεύσεις και η προτεραιότητα των επίκαιρων ερωτήσεων, έκαναν εύκολη την παρεμπόδιση του κοινοβουλευτικού έργου.

Όπως αναφέρει, όμως, ο Άουγκουστ Κούμπιτσεκ ( August Kubizek), φίλος και συγκάτοικος του Χίτλερ εκείνου του καιρού, σε αυτά τα χρόνια υπάρχει και κάτι άλλο που ενθουσίαζε τον Χίτλερ ακόμη περισσότερο απ' όσο η πολιτική: Η όπερα, ιδιαίτερα, οι όπερες του Ρίχαρντ Βάγκνερ.

Όταν η Επιτροπή της Ακαδημίας τον απέρριψε για δεύτερη φορά, τα οικονομικά περιθώρια του Χίτλερ άρχισαν να στενεύουν. Το 1909 κατέληξε σε ένα ίδρυμα αστέγων στην οδό Μέλντεμαν ( Meldemannstraße) και κέρδιζε λίγα χρήματα πουλώντας τις ζωγραφιές του με τα αξιοθέατα της Βιέννης. Στο Mein Kampf γράφει ότι εκείνο τον καιρό εξελισσόταν ο αντισημιτισμός του, σήμερα όμως ο ισχυρισμός αυτός του Χίτλερ δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός με βεβαιότητα. Αξιοσημείωτο γεγονός πάντως ήταν ότι ένας από τους δύο στενότερους συνεργάτες του ήταν ένας Εβραίος, ο Γιόζεφ Νόιμαν ( Josef Neumann), ο οποίος τον βοηθούσε στην πώληση των έργων του.

Αφού τον Μάιο του 1913 εκταμίευσε την κληρονομιά του πατέρα του, εγκαταστάθηκε στο Μόναχο. Στο Μein Kampf γράφει ότι νοσταλγούσε μια "γερμανική πόλη". Εδώ, στο Μόναχο, μελέτησε τα έργα του ρατσιστή συγγραφέα Χιούστον Στιούαρτ Τσάμπερλεν. Επίσης, πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι, με τη μετακόμισή του, ο Χίτλερ απέφυγε τη στρατιωτική θητεία στην Αυστρία. Πρόκειται για την πρώτη του ξεκάθαρη πολιτική απόφαση: υπέρ του γερμανικού έθνους και κατά του αυστροουγγρικού πολυεθνικού κράτους. Δεν ήταν εναντίον της στρατιωτικής θητείας για λόγους αρχής και αυτό θα αποδειχθεί το 1914.

Με την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χίτλερ κατατάχθηκε ως εθελοντής στον πρωσικό στρατό, στις 16 Αυγούστου 1914, και εστάλη στο δυτικό μέτωπο, με το 16ο Βαυαρικό Σύνταγμα Εφέδρων Πεζικού Λιστ. Πήρε το βάπτισμα του πυρός κοντά στο Υπρ, σε μια μάχη όπου το σύνταγμά του έχασε το 70% της δύναμής του. Σύμφωνα με το ημερολόγιο του Συντάγματος Λίστ, το σύνταγμα έχασε 1.600 οπλίτες και όλους τους αξιωματικούς πλην ενός. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους προήχθη σε δεκανέα και αυτή ήταν η τελευταία προαγωγή του κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στη συνέχεια ο λοχίας Άμαν, μετέπειτα βαρόνος του Τύπου στο Γ' Ράιχ, τον πρότεινε για υπαξιωματικό (unteroffizier) και η διοίκηση του συντάγματός του συνεδρίασε για να εξετάσει αυτή την πρόταση. Ο Φριτς Βίντεμαν, τότε υπασπιστής του συντάγματος και μετέπειτα υπασπιστής του ίδιου του Φύρερ, μετά το τέλος του πολέμου βεβαίωνε ότι οι επικεφαλής έκριναν πως ο Χίτλερ δεν διέθετε ηγετικά προσόντα. Ωστόσο συμφωνεί με τον Άμαν ότι ο Χίτλερ αρνήθηκε το ενδεχόμενο να κριθεί για προαγωγή, ίσως επειδή δεν επιθυμούσε να αποχωριστεί το σύνταγμά του. Ως το φθινόπωρο του 1915, ο Χίτλερ ήταν ο μοναδικός επιζών από τα αρχικά μέλη της διμοιρίας του. Στις 9 Νοεμβρίου έγινε αγγελιαφόρος του συντάγματος, ιδιότητα που στη συνέχεια αποσιώπησε όταν έγραψε το Mein Kampf, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πολέμησε στα χαρακώματα. Ωστόσο δεν θεωρούνται σωστές οι προσπάθειες των πολιτικών του αντιπάλων αργότερα να τον δυσφημίσουν ως λουφαδόρο και δειλό, επειδή ήταν αγγελιαφόρος. Οι αγγελιαφόροι περνούσαν μεν καλύτερα όταν υπήρχε ηρεμία στο μέτωπο αλλά οι απώλειές τους κατά τις μάχες ήταν σχετικά υψηλές. Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου πήρε το παράσημο του Σιδηρού Σταυρού Δεύτερης Τάξης. Το 1916 ο Χίτλερ τραυματίστηκε στο πόδι, σε μια μάχη στη βόρεια Γαλλία ανάμεσα στις κωμοπόλεις Μπαπόμ και Λε Μπάρκ, όπου ολόκληρη η ομάδα των αγγελιοφόρων βγήκε κυριολεκτικά εκτός μάχης ενώ στις αρχές Μαρτίου του 1917, έχοντας αναρρώσει, επέστρεψε στο μέτωπο. Το 1918 παρασημοφορείται με τον Σιδηρό Σταυρό Πρώτης Τάξης.

Λίγο πριν τη λήξη του πολέμου, στις 15 Οκτωβρίου 1918, μετά από μια επίθεση με αέρια (συγκεκριμένα με αέριο μουστάρδας) νότια του Βέρβικ, στη Φλάνδρα, ο Χίτλερ εισήχθη στο στρατιωτικό νοσοκομείο της πόλης Πάζεβαλκ της Πομερανίας. Την παροδική τύφλωσή του την απέδιδε ο ίδιος σε βλάβη των ματιών του εξαιτίας της επίδρασης των αερίων. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό, καθώς θύματα του αερίου της μουστάρδας συχνά έχαναν την όρασή τους.

Ο Σεμπάστιαν Χάφνερ χαρακτηρίζει την εμπειρία του Χίτλερ στο μέτωπο ως "μοναδικό εκπαιδευτικό βίωμα", επειδή στα επόμενα χρόνια της ζωής του θα φανεί ότι είχε αποκτήσει σημαντική αντίληψη σε στρατιωτικά ζητήματα.

Σχεδόν όλοι οι βιογράφοι του Χίτλερ σημειώνουν την τεράστια απόκλιση μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου μισού της ζωής του. Μέχρι την ηλικία των 30 ετών ήταν, σύμφωνα με τα αστικά μέτρα της εποχής του, ένας άνθρωπος χωρίς επαγγελματική σταδιοδρομία, χωρίς αξιόλογες σχέσεις και μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τον οποίο η Γερμανία είχε ηττηθεί, ήταν επίσης και ένας στρατιωτικός χωρίς προοπτικές και, κυρίως, χωρίς αναγνωρίσιμες ικανότητες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν εύλογα την άνοδο που επακολούθησε. Παρόλα αυτά, αυτός ο άνθρωπος αναρριχήθηκε, μέσα σε λίγα χρόνια, στην Καγκελαρία του Γερμανικού Ράιχ και, τελικά, έγινε δικτάτορας - κυρίαρχος του μεγαλύτερου μέρους της Ευρώπης, ασκώντας καταστροφική επίδραση που μόνο λίγοι, πριν ή μετά από αυτόν, άσκησαν.

Ο Χίτλερ ισχυρίστηκε αργότερα ότι η αγανάκτησή του για τον χαμένο πόλεμο και η "προδοσία των εγκληματιών του Νοέμβρη" ωρίμασαν μέσα του την απόφαση να γίνει πολιτικός ("εγκληματίες του Νοέμβρη" εννοεί τους πολιτικούς που υπέγραψαν την παράδοση της Γερμανίας, ενώ ακόμα ο γερμανικός στρατός κατείχε εχθρικό έδαφος). Οι Γερμανοί εθνικιστές δεν παραδέχθηκαν τη στρατιωτική ήττα τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και για αυτό τον λόγο διαμόρφωσαν την αναληθή συνωμοτική θεωρία της προδοσίας, βάσει της οποίας η γερμανική πατρίδα προδόθηκε από τους πολιτικούς και τους μαρξιστές με τη λεγόμενη "μαχαιριά στην πλάτη" ( Dolchstoßlegende). Αυτή την προδοσία παρουσιάζει ο Χίτλερ εκ των υστέρων ως κίνητρο για την απόφασή του να γίνει πολιτικός, καθώς και τη θέληση του να κυνηγήσει τους μαρξιστές και λενινιστές που ο ίδιος θεωρούσε ανεπιθύμητους και βλαπτικούς για το κόμμα.

Ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός του Χίτλερ δεν είναι αληθής. Πολιτικές φιλοδοξίες, αμέσως μετά τον πόλεμο, ο Χίτλερ δεν είχε. Γύρισε στο στρατώνα του συντάγματός του, στο Μόναχο, και η μόνη του προσπάθεια ήταν να μην απολυθεί από τον στρατό. Εξελέγη ως ένας από τους αντιπροσώπους του συντάγματος και, με βάση αυτή την εκλογή, έγινε ένα είδος συνδέσμου με την επαναστατική Σοβιετική Κυβέρνηση του Μονάχου, του σοσιαλιστή Βαυαρού Πρωθυπουργού, Κουρτ Άισνερ (Kurt Eisner).

Στις ταραχές που ξέσπασαν μετά τη δολοφονία του Άισνερ (1919), ο Χίτλερ δεν φαίνεται να ήταν ούτε με το μέρος του Κόμματος της Σοβιετικής Δημοκρατίας, αλλά ούτε και με το μέρος των αντιπάλων του, των ακραία εθνικιστικών και αντιδημοκρατικών Φράικορπς (όπως θα περίμενε κανείς, με βάση τη μετέπειτα εξέλιξή του). Φαίνεται να περιμένει επιφυλακτικά τις εξελίξεις. Ένα φιλμ της εποχής (1919), μάλιστα, δείχνει τον Χίτλερ στη νεκρική πομπή του δολοφονημένου Άισνερ, ο οποίος ήταν Εβραίος. Γι' αυτούς τους λόγους σύγχρονοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές απόψεις του Χίτλερ δεν είχαν φτάσει ακόμα, το 1918, στην εξέλιξη που κατέγραψε το 1924 στο πρώτο μέρος του Mein Kampf. (Ο Αγών Μου). Ένα ντοκιμαντέρ της Λένι Ρίφενσταλ, με τίτλο Ο Θρίαμβος της Θέλησης ( Der Triumph Zur Wille), απεικονίζει τη Ναζιστική Γερμανία στο απόγειο της δύναμής της.

Μετά την αιματηρή συντριβή της Σοβιετικής Δημοκρατίας, ο Χίτλερ προσελήφθη από τη διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων (Ράιχσβερ, Reichswehr) του Μονάχου, που τότε ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας εξουσίας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι εξαγόρασε την εύνοια των ισχυρών προδίδοντας παλιούς συντρόφους του, οι οποίοι ήταν με την πλευρά της Σοβιετικής Δημοκρατίας. Σημαντικές προσωπικότητες της αποκαλούμενης μαύρης Ράιχσβερ, όπως ο λοχαγός Ερνστ Ρεμ ( Ernst Röhm), διέκριναν σύντομα στον υποδεκανέα Χίτλερ έναν ενδεχόμενο προπαγανδιστή ο οποίος θα προκαλούσε ζυμώσεις στην εργατική τάξη με σκοπό την εξάπλωση της εθνικιστικής ιδεολογίας. Γι' αυτό τον λόγο τον έστειλαν να παρακολουθήσει μαθήματα προπαγανδιστικής ρητορικής. Παράλληλα κατασκόπευε τις δραστηριότητες πολιτικών κομμάτων και πολιτικών κύκλων, οι οποίες ξεφύτρωναν σαν τα μανιτάρια στο μετεπαναστατικό Μόναχο.

Στις 12 Σεπτεμβρίου 1919 πήρε μέρος για πρώτη φορά σε συνέλευση του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (DAP). Το κόμμα αυτό το είχαν ιδρύσει ο κλειδαράς Άντον Ντρέξλερ ( Anton Drexler) και ο δημοσιογράφος Καρλ Χάρερ ( Karl Harrer) και προπαγάνδιζε ιδέες ξενοφοβικές, αντισημιτικές και ψευδοσοσιαλιστικές. Ο Χίτλερ πήρε μέρος στην πολιτική συζήτηση και διακρίθηκε για το ρητορικό του ταλέντο. Για πρώτη φορά ανακάλυψε ένα ταλέντο στον εαυτό του, το οποίο αναγνώριζαν και άλλοι: Το να συναρπάζει τους ακροατές του και να διεγείρει συναισθήματα. Ο Αδόλφος Χίτλερ υπήρξε επίσης και ερασιτέχνης ζωγράφος. Ο Ντρέξλερ του πρότεινε την ίδια μέρα να γίνει μέλος του κόμματος. Στις 19 Οκτωβρίου ο Χίτλερ έγινε, με εντολή των προϊσταμένων του, 55ο μέλος του DAP και όχι 7ο όπως ισχυριζόταν αργότερα. Εκείνο τον καιρό γνώρισε και τον αντισημίτη συγγραφέα Ντίτριχ Έκαρτ ( Dietrich Eckart), ο οποίος συνειδητοποίησε ότι ο Χίτλερ ήταν ικανός να κερδίσει τους εργάτες και τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα υπέρ της ακροδεξιάς ιδεολογίας. Είναι ένας από τους πρώτους που το συνειδητοποίησε και γι' αυτό υποστήριξε τον Χίτλερ με λόγια και έργα. Το 1920 έγινε εκδότης της κομματικής εφημερίδας "Λαϊκός Παρατηρητής" ((Völkischer Beobachter).

Επειδή ο Χίτλερ με τους φλογερούς του λόγους προσέλκυε όλο και περισσότερους ακροατές και μέλη του κόμματος, απέκτησε μεγάλη δύναμη μέσα στο κόμμα, το οποίο εξαρτιόταν όλο και περισσότερο από αυτόν. Την άνοιξη του 1920 συνέβαλε και αυτός στο νέο πρόγραμμα του κόμματος. Επίσης, με πρωτοβουλία του άλλαξε η ονομασία του κόμματος: το Γερμανικό Εργατικό Κόμμα (DAP) λεγόταν πλέον Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα των Γερμανών Εργατών (NSDAP).

Τελικά, απολύθηκε από τον στρατό στις 31 Μαρτίου 1920. Ήδη εκείνο το διάστημα ζούσε άνετα με τα χρήματα που κέρδιζε ως πολιτικός ρήτορας. Γνώριζε πολύ καλά ότι το NSDAP εξαρτάται πλέον απόλυτα από αυτόν και το εκμεταλλεύτηκε: τον Ιούλιο του 1921 ανάγκασε, με ένα τελεσίγραφο, το παλιό προεδρείο να παραιτηθεί και ψηφίστηκε νέος πρόεδρος του κόμματος. Ο Χίτλερ ήταν πλέον τοπική πολιτική φυσιογνωμία. Εκτός της Βαυαρίας, όμως, προκαλούσε μάλλον θυμηδία παρά φόβο. Το ίδιο όμως δεν ίσχυσε στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπως θα έδειχνε αργότερα η Ιστορία.

Μετά τη συντριβή της "Σοβιετικής Δημοκρατίας" στη Βαυαρία κυβερνά, ουσιαστικά, ο εθνικιστής και μοναρχικός Γκούσταβ Ρίτερ φον Καρ ( Gustav Ritter von Kahr), ο οποίος δεν έκρυβε καθόλου την αντιπάθειά του για τη δημοκρατία και τη λεγόμενη "Κόκκινη Κυβέρνηση" (δηλαδή τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση, που, το 1918, μετά την πτώση της μοναρχίας, εγκαθίδρυσε τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης). Ο Χίτλερ και ο πρώην Επικεφαλής Επισταθμίας του Γενικού Επιτελείου στρατηγός Έριχ Λούντεντορφ ( Erich Ludendorf), που ανήκε στους συμπαθούντες του NSDAP, είδαν στον Καρ έναν σύμμαχο για το σχέδιό τους: Τη βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης του Βερολίνου, κατά το πρότυπο της Πορείας προς τη Ρώμη του Μουσολίνι, τον Οκτώβριο του 1922. Λόγω της κατοχής του Ρουρ από τη Γαλλία, του τεράστιου πληθωρισμού και των σοβαρών ταραχών που είχαν ξεσπάσει στη Γερμανία, ο Χίτλερ πίστευε ότι θα έβρισκε μεγάλη λαϊκή υποστήριξη.

Το βράδυ της 8ης Νοεμβρίου 1923 ο Χίτλερ με μερικούς ένοπλους έκανε έφοδο σε μια μπιραρία, έξω από το Μόναχο, όπου εκφωνούσε λόγο ο Καρ. Αλλά μόνο με την απειλή των όπλων δέχτηκε αυτός, για τα μάτια του κόσμου, την πρόταση του Χίτλερ να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Βερολίνου. Το επόμενο πρωί, ο Χίτλερ με έναν αριθμό υποστηρικτών του επιτέθηκε στο Βαυαρικό Υπουργείο Στρατιωτικών, ως αρχή της ανατροπής της βαυαρικής κυβέρνησης. Η αστυνομία, όμως, έκανε χρήση όπλων και οι επιτιθέμενοι τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας πίσω τους 16 νεκρούς, μέλη του NSDAP. Ο Λούντεντορφ συνελήφθη στις 9 Νοεμβρίου, ο Χίτλερ μερικές μέρες αργότερα. Η δίκη για αυτούς που συμμετείχαν στο Πραξικόπημα Λούντεντορφ-Χίτλερ άρχισε στις 26 Φεβρουαρίου 1924.

Με βάση τη νομοθεσία της εποχής, ο Χίτλερ θα έπρεπε να καταδικαστεί σε μακροχρόνια φυλάκιση για εσχάτη προδοσία ή, τουλάχιστον, να απελαθεί από τη Γερμανία, γιατί είχε ακόμα την αυστριακή υπηκοότητα. Αλλά, η Δημοκρατία της Βαϊμάρης φερόταν με εξαιρετική επιείκεια στους ακροδεξιούς παραβάτες του νόμου.

Ενώ οι άλλοι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος αποστασιοποιήθηκαν και δεν ανέλαβαν την ευθύνη για το πραξικόπημα, με αποτέλεσμα πολλοί να αθωωθούν, (όπως π.χ. ο Λούντεντορφ), ο Χίτλερ, που ήξερε ότι δεν ριψοκινδυνεύει πολλά πράγματα, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να προβάλει τον εαυτό του ως μόνο εμπνευστή του πραξικοπήματος. Έτσι το πραξικόπημα περνά στην ιστορία με το όνομά του ( Hitlerputsch ή, κατ' άλλους, "Πραξικόπημα της μπιραρίας", γερμανικά: Bierkeller-Putsch).

Τελικά ο Χίτλερ καταδικάστηκε σε πενταετή φυλάκιση, ποινή η οποία ήταν, στην προκειμένη περίπτωση, ιδιαίτερα επιεικής. Επίσης το NSDAP διαλύθηκε και κηρύχθηκε εκτός νόμου. Αργότερα, όμως, θα επανιδρυθεί με όλες τις νόμιμες διαδικασίες.

Από τα πέντε χρόνια της φυλάκισής του, ο Χίτλερ δεν εξέτισε ούτε το ένα πέμπτο. Απολύθηκε τον ίδιο χρόνο κιόλας, στις 20 Δεκεμβρίου 1924, λόγω της αμνηστίας που δόθηκε στους πολιτικούς κρατουμένους. Την παραμονή του στη φυλακή τη χρησιμοποίησε για να γράψει, μαζί με τον γραμματέα του, Ρούντολφ Ες ( Rudolf Hess), το πρώτο, αυτοβιογραφικό μέρος του βιβλίου του Ο Αγών μου (Mein Kampf). Στο βιβλίο αυτό εξηγεί με σαφήνεια τους πολιτικούς του στόχους και την ιδεολογία του εθνικοσοσιαλισμού ( Nationalsozialismus). (Αρχικά ο Χίτλερ προόριζε για τίτλο του βιβλίου: Τεσσεράμισι χρόνια αγώνα ενάντια στο ψέμα, τη βλακεία και τη δειλία.) Το βιβλίο θα πουλήσει, μεταξύ 1925 και 1934, 240.000 αντίτυπα. Μέχρι το τέλος του πολέμου θα πουληθούν ή θα διανεμηθούν δωρεάν (σε νεόνυμφους και στρατιώτες) 10 εκατομμύρια αντίτυπα. Ο Χίτλερ, λόγω συστηματικής φοροδιαφυγής για τα συγγραφικά του δικαιώματα, έφτασε να οφείλει 405.500 μάρκα (σημερινά 6 εκατομμύρια ευρώ), τα οποία και παραγράφηκαν όταν έγινε Καγκελάριος.

Χάρη στα ρεπορτάζ για τη δίκη, έγινε γνωστός και στη βόρειο Γερμανία ως ο πλέον ριζοσπάστης εθνικιστής πολιτικός της Γερμανίας. Έτσι, έγινε διάσημος και απέκτησε επιρροή και σε πολλά άλλα εθνικιστικά κινήματα εκτός του NSDAP. Ενώ μέχρι τότε έβλεπε τον εαυτό του ως βοηθό ( "τυμπανιστή") του κινήματος, του οποίου η δουλειά είναι να ανοίξει τον δρόμο για τον "Σωτήρα της Γερμανίας" (για τον ρόλο του οποίου προοριζόταν ο Λούντεντορφ), άρχισε από εδώ και πέρα να βλέπει οριστικά τον εαυτό του στον ρόλο του μεγάλου ηγέτη ( Führer).

Όμως, η ώρα του δεν είχε έρθει ακόμα. Το NSDAP επανιδρύθηκε, αλλά η οικονομία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης σταθεροποιήθηκε σιγά σιγά (μέχρι το 1929). Γι αυτό τα ριζοσπαστικά κόμματα και κινήματα δεν είχαν και πολύ υλικό για να κάνουν ζύμωση. Αυτό καθυστέρησε -προσωρινά- την πορεία του Χίτλερ, ο οποίος μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα και τη φυλάκισή του αποφάσισε να εφαρμόσει τη "στρατηγική της νομιμότητας", δηλαδή να κερδίσει πρώτα την εξουσία με νόμιμα μέσα και ύστερα να εγκαθιδρύσει τη ναζιστική δικτατορία, την οποία οραματιζόταν.

Το 1925 έχασε την αυστριακή υπηκοότητα (ο ίδιος υπέβαλε την αίτηση, η οποία εγκρίθηκε). Στα επόμενα επτά χρόνια έζησε ως ανιθαγενής, χωρίς υπηκοότητα. Εκείνο τον καιρό αφοσιώθηκε απόλυτα στην επανίδρυση και αναδιοργάνωση του NSDAP. Το κόμμα αυτό αποτέλεσε τη βάση της νέας του στρατηγικής, να αποκτήσει την κυβερνητική εξουσία με νόμιμα μέσα. Το 1928, το NSDAP πήρε στις εθνικές εκλογές 2,6 %, ενώ το 1930 εκτοξεύτηκε στο ποσοστό του 18,3%.

Παρά τις περί του αντιθέτου απόψεις, στην αρχή το κόμμα στηριζόταν στις συνδρομές των μελών του και κάποιων λίγων πλούσιων υποστηρικτών. Η αριστοκρατία και η πλειοψηφία των μεγαλοαστών προτιμούσαν τα κόμματα της δεξιάς και του κέντρου. Με τον καιρό φυσικά η κατάσταση άλλαξε και το NSDAP αρχίζει να αποκτά όλο και πιο μεγάλα ερείσματα στο στρώμα των βιομηχάνων και τον στρατό.

Ο στρατός ήλπιζε ότι με τον Χίτλερ στην Καγκελαρία θα πετύχει την εθνική ανόρθωση της Γερμανίας, την ακύρωση της συνθήκης των Βερσαλλιών και τον επανεξοπλισμό της Ράιχσβερ. Εθνικιστικά και συντηρητικά στελέχη της οικονομίας και της πολιτικής άρχισαν να τον υποστηρίζουν, επειδή νόμισαν ότι με την άνοδό του στην εξουσία η Γερμανία θα αποκτήσει πολιτική σταθερότητα και θα αναπροσανατολίσει τον πολιτικό της πολιτισμό στην κατεύθυνση μιας αυταρχικής μοναρχίας. Εξάλλου, φοβούνταν την εγκαθίδρυση σοσιαλιστικού καθεστώτος στη Γερμανία και έτσι υποστήριξαν τον Χίτλερ, ο οποίος ήθελε να εξαφανίσει τον μπολσεβικισμό.

Ένας άλλος σημαντικός ευνοϊκός παράγοντας για τον Χίτλερ θα αποδειχτεί η νέα οικονομική κρίση. Αυτή τον βοηθά οριστικά στην αποσταθεροποίηση της ούτως η άλλως πολιτικά αδύναμης Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

Τέλη Φεβρουαρίου 1932 εγκρίθηκε επιτέλους η αίτησή του για απόκτηση της γερμανικής υπηκοότητας και απέκτησε έτσι το δικαίωμα να κατέβει υποψήφιος στις εθνικές εκλογές του 1932. Σε αυτές, το NSDAP αναδείχθηκε ως το ισχυρότερο κόμμα και κέρδισε τις περισσότερες έδρες στη νέα Βουλή με ποσοστό 37,2% και 230 έδρες, φέρνοντάς το στην πρώτη θέση στη Γερμανία. Ο 85χρονος πρόεδρος Πάουλ φον Χίντενμπουργκ, επηρεασμένος από την εθνικιστική κλίκα που είχε συγκεντρωθεί γύρω του, πίστεψε ότι μπορούσε να ελέγξει τους εθνικοσοσιαλιστές και κάλεσε τον Χίτλερ να αναλάβει την καγκελαρία (πρωθυπουργία). Στις 30 Ιανουαρίου 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ διορίστηκε καγκελάριος της Γερμανίας. Η διαδικασία αναρρίχησης των Εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία ονομάζεται και Machtergreifung ("Κατάκτηση της εξουσίας").

Στις 27 Φεβρουαρίου 1933 πυρπολήθηκε το Ράιχσταγκ (Κοινοβούλιο). Ως δράστης συνελήφθη ο Ολλανδός Κομμουνιστής Μαρίνους φαν ντερ Λούμπε ( Marinus van der Lubbe), που κατηγορήθηκε από τους ναζιστές ότι ήθελε έτσι να διαμαρτυρηθεί για την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Στον αντιφασιστικό, όμως, κόσμο υπήρχε η πεποίθηση ότι ο εμπρησμός ήταν προβοκάτσια της χιτλερικής κυβέρνησης. Χαρακτηριστικά η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα αναφέρει: "Πιστεύεται ευρύτατα ότι ο εμπρησμός στήθηκε από την ίδια τη νεοσχηματισμένη ναζιστική κυβέρνηση για να στρέψει την κοινή γνώμη ενάντια στους αντιπάλους της και να περιβληθεί με έκτακτες εξουσίες (...) Ο Γκέμπελς, υπουργός Προπαγάνδας του Χίτλερ, φέρεται να είχε καταστρώσει το σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο δέκα πράκτορες του NSDAP με επικεφαλής τον Καρλ Ερνστ μπήκαν στο Ράιχσταγκ από μια υπόγεια σήραγγα, η οποία συνέδεε το Ράιχσταγκ με την επίσημη κατοικία του Γκέρινγκ". Ο Ερνστ δολοφονήθηκε το 1934, κατά την εκκαθάριση των SA. Στη διαθήκη του ομολόγησε την ενοχή του για τον εμπρησμό, που είχε γίνει με διαταγή του Χίτλερ. Με τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ δόθηκε η ευκαιρία στον Χίτλερ να πείσει τον Πρόεδρο Χίντενμπουργκ να εκδώσει αναγκαστικό διάταγμα βάσει του άρθρου 48 του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Με αυτό ο Χίντενμπουργκ εξουσιοδότησε στην ουσία τον Χίτλερ να καταργήσει τα κυριότερα πολιτικά δικαιώματα των Γερμανών για ένα διάστημα και να αρχίσει διωγμούς και συλλήψεις κομμουνιστών και αριστερών.

Καθώς η εξουσιοδότηση που είχε πάρει από τον Χίντεμπουργκ είχε περιορισμένο χρονικό ορίζοντα, ο Χίτλερ συγκάλεσε τη Βουλή και ζητεί να του δοθούν έκτακτες εξουσίες βάσει του "Εξουσιοδοτικού νόμου" ( Ermächtigungsgesetz, ο οποίος λεγόταν επίσημα και "Νόμος αποτροπής κινδύνου για τον λαό και το Ράιχ") και να παραχωρηθεί όλη η νομοθετική εξουσία στην κυβέρνηση, ανεξάρτητα από το Ράιχσταγκ. Για ενεργοποίηση του νόμου αυτού ο Χίτλερ χρειαζόταν όμως την υποστήριξη τουλάχιστον των δύο τρίτων της Βουλής. Για να το επιτύχει εκμεταλλεύτηκε την εξουσία του και τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ: οι βουλευτές του Κομμουνιστικού Κόμματος ( KPD, 81 άτομα) καταζητούνταν ή συνελήφθησαν (και φυσικά δεν εμφανίστηκαν στη Βουλή) και οι βουλευτές του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (, σημερινό κυβερνητικό κόμμα, που τότε όμως επικαλούνταν τον μαρξισμό) τρομοκρατήθηκαν από ομάδες των SA ( Sturmabteilung, Τάγματα Εφόδου). Οι βουλευτές του SPD ψήφισαν παρ' όλα αυτά κατά του Χίτλερ. Όλοι οι άλλοι βουλευτές όμως (όπως κεντρώοι και φιλελεύθεροι) τον υποστήριξαν. Έτσι, στις 24 Μαρτίου 1933 το Ράιχσταγκ αποφασίζει, με βάση τον Εξουσιοδοτικό νόμο, την παραχώρηση όλης της νομοθετικής εξουσίας στη χιτλερική κυβέρνηση.

Με την απόφαση αυτή αρχίζει στη Γερμανία η περίοδος της εθνικοσοσιαλιστικής δικτατορίας, που προπαγανδιστικά ονομάστηκε από τους εθνικοσοσιαλιστές " Τρίτο Ράιχ ".

Την 1 Ιουλίου 1933 καθιερώθηκε η " Δωρεά της γερμανικής οικονομίας για τον Αδόλφο Χίτλερ " ( Adolf-Hitler-Spende der deutschen Wirtschaft), με την οποία υποχρεώνονται οι επιχειρήσεις να καταβάλλουν ένα συγκεκριμένο ποσοστό των κερδών τους στο NSDAP. Μέχρι το 1945 συγκεντρώθηκαν με αυτόν τον τρόπο περίπου 700 εκατομμύρια μάρκα ( Reichsmark) (1 δισ. ευρώ, σημερινά χρήματα) στους λογαριασμούς του κόμματος. Το NSDAP και ο Χίτλερ δεν αντιμετώπισαν ξανά οικονομικά προβλήματα.

Στις 14 Οκτωβρίου 1933, ενώ έχει ξεκινήσει το πρόγραμμα πολεμικού επανεξοπλισμού, ο Χίτλερ ανακοινώνει την αποχώρησή του από την Κοινωνία των Εθνών και προσφεύγει σε δημοψήφισμα. Στις 12 Νοεμβρίου 1933, η Γερμανία ψηφίζει υπέρ του Χίτλερ με ποσοστό άνω του 95%.

Με διαταγή του Χίτλερ δολοφονήθηκε στις 30 Ιουνίου με 1 Ιουλίου 1934 ( Η νύχτα των μεγάλων μαχαιριών, στη γλώσσα των εθνικοσοσιαλιστών προπαγανδιστών και Πραξικόπημα του Ρεμ, Röhmputsch) η ηγεσία των SA, αλλά και στρατιωτικοί και πολιτικοί αντίπαλοι του Χίτλερ γενικώς, όπως ο πρώην στρατηγός και Καγκελάριος φον Σλάιχερ και η σύζυγός του. Συνολικά, περίπου 200 άτομα εκτελέστηκαν εκείνες τις ημέρες. Η ενέργεια αυτή αμνηστεύτηκε με νόμο του Χίτλερ, λίγες μέρες αργότερα, γιατί θεωρήθηκε ως προληπτικό μέτρο κατά του δήθεν αναμενόμενου πραξικοπήματος του αρχηγού των SA και παλιού φίλου του Χίτλερ (μιλούσαν μεταξύ τους στον ενικό) Ερνστ Ρεμ. Στην πρώτη αυτή μαζική δολοφονία ο Χίτλερ επηρεάστηκε κυρίως από τον αρχηγό των SS Χάινριχ Χίμλερ και τον Χέρμαν Γκαίριγκ, οι οποίοι ήθελαν να εξουδετερώσουν έτσι τον αντίζηλό τους Ρεμ.

Η Γερμανοαμερικανίδα καθηγήτρια πανεπιστημίου Χάνα Άρεντ θα πει, το 1964, ότι η Νύχτα των μεγάλων μαχαιριών και τα άλλα φοβερά συμβάντα που έχουν αρχίσει ήδη από το 1933 ωχριούν μπροστά στα φρικαλέα γεγονότα που θα ακολουθήσουν.

Μετά τον θάνατο του Προέδρου Χίντενμπουργκ στις 2 Αυγούστου 1934 ο γερμανικός στρατός (Ράιχσβερ, Reichswehr, που με την καθιέρωση της υποχρεωτικής θητείας το 1935 μετονομάζεται σε Βέρμαχτ, Wehrmacht) ορκιζόταν στο πρόσωπο του Χίτλερ, ο οποίος από εδώ και εμπρός ήταν και Αρχηγός του Κράτους, φέροντας τον τίτλο "Ηγέτης και Καγκελάριος" ( Führer und Reichskanzler).

Όσον αφορά τον κοινωνικό δαρβινισμό, είναι ολοφάνερος, αν εξετάσει κανείς τις αντιλήψεις του σχετικά με τους ασθενείς και τους σωματικά ή πνευματικά ανάπηρους. Κατά τη γνώμη του, οι άνθρωποι αυτοί δεν αξίζει καν να ζουν ( lebensunwert). Η παγκόσμια ιστορία, κατά την άποψή του, είναι μια συνεχής μάχη στην οποία οι "δυνατές" φυλές θα εξαλείψουν τις "αδύναμες", οι "ισχυρότερες" φυλές τις "ασθενέστερες". Έτσι, έλεγε π.χ. το 1929, στο συνέδριο του NSDAP στη Νυρεμβέργη: "Εάν στη Γερμανία γεννιούνταν κάθε χρόνο ένα εκατομμύριο παιδιά και εξολοθρεύαμε από αυτά 700.000-800.000, τα πιο αδύναμα, το αποτέλεσμα θα ήταν ίσως η αναβάθμιση της δύναμης.". Η ρήση αυτή περιέχει, εν σπέρματι, το πρόγραμμα ρατσιστικής γενετικής μηχανικής μέσω μαζικών δολοφονιών (" Πρόγραμμα Ευθανασίας T-4", όπως κατ' ευφημισμόν ονομάστηκε), που θα υιοθετηθεί ύστερα από μικρό χρονικό διάστημα, όταν θα έχει πλέον αναλάβει την εξουσία.

Αυτό και άλλα πολλά από αυτά που έλεγε αποδεικνύουν ότι η πραγματοποίηση των ρατσιστικών του αντιλήψεων και του κοινωνικού δαρβινισμού ήταν βασικός του στόχος και όχι απλά ένα "δευτερεύον στοιχείο" του προγράμματος των εθνικοσοσιαλιστών, όπως πίστευαν πολλοί ψηφοφόροι του μέχρι το 1933.

Παρόλο που στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο σκοτώθηκαν 12.000 Γερμανοεβραίοι στρατιώτες για την πατρίδα τους, ο Χίτλερ, στο Mein Kampf (1924/25), επιτίθεται εναντίον των Εβραίων ως εξής: "Εάν πριν από τον πόλεμο και κατά τη διάρκειά του είχαμε βάλει δώδεκα με δεκαπέντε χιλιάδες κεφάλια αυτών των Εβραίων διαφθορέων του λαού μέσα σε δηλητηριώδες αέριο, όπως συνέβη στο πεδίο της μάχης σε εκατοντάδες χιλιάδες των καλύτερών μας Γερμανών εργατών, η θυσία εκατομμυρίων στρατιωτών ίσως να μην είχε πάει χαμένη."

Ακόμη και στη διαθήκη του, την οποία έγραψε λίγο πριν αυτοκτονήσει, απαιτεί την "απόλυτη τήρηση των νόμων της φυλετικής καθαρότητας και άκαμπτη αντίσταση στον παγκόσμιο δηλητηριαστή όλων των λαών, τον διεθνή εβραϊσμό".

Ο αντισημιτισμός του Χίτλερ και των εθνικοσοσιαλιστών έγινε για πρώτη φορά εμφανής στις διακρίσεις και στη στέρηση των δικαιωμάτων των Εβραίων και οδήγησε, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο Ολοκαύτωμα. Η αποκαλούμενη " Τελική Λύση του Εβραϊκού Ζητήματος" (Endlösung), την οποία είχε υποδείξει ο Χίτλερ ήδη στο Mein Kampf, δηλαδή η εξόντωση όλων των Εβραίων, είχε ως θύματα περίπου έξι εκατομμύρια Εβραίους σε όλη την Ευρώπη. Τα πραγματικά αίτια του αντισημιτισμού του δεν προέκυψαν όμως μόνο και μόνο από τα προσωπικά του πάθη. Ο Χίτλερ είχε πρόβλημα να ενώσει πολλές αντικρουόμενες μερίδες του γερμανικού λαού κάτω από την επιρροή του και οι Εβραίοι έπαιξαν τον ρόλο του αποδιοπομπαίου τράγου, ο οποίος ευθυνόταν για όλα ανεξαιρέτως τα δεινά της Γερμανίας, αν και οι Εβραίοι αποτελούσαν μόνο το 2% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Έτσι, ο Χίτλερ απέδωσε στους Εβραίους τόσο την κακή στάση των πολιτικών ηγετών της μεσοπολεμικής Γερμανίας και κατά συνέπεια την ήττα της στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όσο και την οικονομική κρίση της μεσοπολεμικής Γερμανίας. Την όλη υπόθεση χειρίστηκε με μεγάλη επιμέλεια ο Υπουργός Προπαγάνδας Γκέμπελς καταφέρνοντας έτσι να ξεπεραστούν τα εμπόδια συνένωσης ασυμβίβαστων κοινωνικών ομάδων, όπως ήταν η πρωσική αριστοκρατία και οι εύποροι βιομήχανοι από τη μια, και η φτωχή εργατική τάξη και οι κομμουνιστές από την άλλη, τάξεις οι οποίες μισούνταν θανάσιμα. Ο Γκέμπελς κατηγορούσε τους Εβραίους ότι βρίσκονταν πίσω από την καθεμιά από αυτές τις κοινωνικές ομάδες, αποφεύγοντας έτσι να πάρει το μέρος της μιας ή της άλλης. Ο αντισημιτισμός εκείνος υπήρξε για τους Ναζί ο μοχλός της πολιτικής χειραγώγησης μιας χώρας η οποία επρόκειτο να υποταχθεί στο δόγμα "ένα Έθνος, ένας Λαός, ένας Ηγέτης" (Ein Nation, ein Volk, ein Führer). Η τακτική αυτή του "εσωτερικού εχθρού" ευδοκιμεί πάντοτε στις χώρες, στις οποίες οι αρχές σκοπεύουν να στρέψουν την προσοχή του λαού από τα πραγματικά προβλήματα εν όψει ενός προσχεδιασμένου πολέμου, στον οποίον απαιτούν την απόλυτη σύμπνοια όλων των κοινωνικών στρωμάτων τους. Ιστορικά δεν είναι η πρώτη φορά που ο αντισημιτισμός θα παίξει αυτόν τον ρόλο σε χώρες της Ευρώπης, όπως στα τελευταία χρόνια της τσαρικής Ρωσίας και στη Γαλλία μετά την ταπεινωτική ήττα στον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο ( Υπόθεση Ντρέιφους).

Οι διακρίσεις στη Γερμανία αρχίζουν να υλοποιούνται λίγες μέρες μετά την έκδοση του Εξουσιοδοτικού νόμου ( Ermächtigungsgesetz) από το γερμανικό Κοινοβούλιο, στις 24 Μαρτίου 1933. Τον Απρίλιο του 1933 η νέα κυβέρνηση συνέστησε το μποϊκοτάρισμα των εβραϊκών καταστημάτων για μια μέρα ως απάντηση στην "απαίσια εβραϊκή προπαγάνδα" του εξωτερικού. Ακολούθησαν διατάξεις και νόμοι που περιόρισαν όλο και περισσότερο τα δικαιώματα των Εβραίων και τους υποβίβασαν σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Βάσει, π.χ., του "Νόμου για την αναδιοργάνωση των δημοσίων υπηρεσιών", από τις 7 Απριλίου δεν είχαν πλέον το δικαίωμα να προσλαμβάνονται στο Δημόσιο. Όσοι Εβραίοι εργάζονταν μέχρι τότε στο Δημόσιο απολύθηκαν. Με την πάροδο του χρόνου αποκλείστηκαν και από άλλους τομείς: Απαγορεύτηκε σε Εβραίους γιατρούς και δικηγόρους να έχουν πελάτες μη Εβραίους. Άλλα επαγγέλματα έγιναν εντελώς κλειστά για τους Εβραίους.

Με τους φανερά ρατσιστικούς " νόμους της Νυρεμβέργης" του 1935, οι Εβραίοι έχασαν τα πολιτικά τους δικαιώματα. Μεταξύ άλλων, αυτοί οι νόμοι απαγόρευαν τον γάμο μεταξύ Εβραίων και μη Εβραίων και οι σεξουαλικές σχέσεις με Εβραίους, που ονομάζονται "φυλετική ντροπή" ( Rassenschande), τιμωρούνται. Το κράτος και το Κόμμα υποστήριξαν τη λεγόμενη αριοποίηση, δηλαδή την ανάληψη εβραϊκών επιχειρήσεων από μη Εβραίους. Εννοείται ότι οι νέοι ιδιοκτήτες πλήρωναν μηδαμινές αποζημιώσεις στους παλαιούς. Στους Εβραίους που ήθελαν να μεταναστεύσουν επιβλήθηκε ο "φόρος φυγής από το Ράιχ". Με τον φόρο αυτό εξασφαλιζόταν να μην τους απομείνει αξιόλογη περιουσία, όταν εγκατέλειπαν τη Γερμανία. Η προπολεμική καταδίωξη των Εβραίων κορυφώθηκε με το νυχτερινό πογκρόμ της 9 Νοεμβρίου 1938, που αποκαλείται Νύχτα των Κρυστάλλων ( Kristallnacht) και διήρκεσε μέχρι τα ξημερώματα της 10ης Νοεμβρίου. Τότε ο Υπουργός Προπαγάνδας Γκέμπελς οργάνωσε, με διαταγή του Χίτλερ, βίαια επεισόδια, με στόχο τις εβραϊκές κοινότητες και συναγωγές, οι οποίες και πυρπολήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Επίσημα, τα επεισόδια αυτά θα παρουσιαστούν ως "αυθόρμητο ξέσπασμα της λαϊκής οργής" κατά των Εβραίων.

Μετά τον πόλεμο, οι αρνητές του Ολοκαυτώματος αμφισβήτησαν την προσωπική ευθύνη του Χίτλερ για τις πράξεις αυτές. Ως βασικό επιχείρημα χρησιμοποιούν την έλλειψη εγγράφου υπογεγραμμένου από τον ίδιο τον Χίτλερ με τη διαταγή της εξόντωσης των Εβραίων, όπως έγινε με το πρόγραμμα ευθανασίας Τ-4. Το ότι η φυλετική πολιτική της κυβέρνησής του, όμως, αντιστοιχεί τόσο στους προσωπικούς του στόχους όσο και στις αντιλήψεις του, το αποδεικνύει ο ίδιος με πολλά από αυτά που συνεχώς δήλωνε δημοσίως και τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Οι εκφράσεις του στο Mein Kampf δεν είναι η αρχή, ούτε ο λόγος του στο Ράιχσταγκ στις 30 Ιανουαρίου 1939 το τέλος, όταν απείλησε, σε περίπτωση πολέμου, με την "εξολόθρευση της εβραϊκής φυλής στην Ευρώπη". Το γεγονός εξάλλου ότι δεν υπέγραφε ο ίδιος τις σχετικές διαταγές δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη, εφόσον αυτός καθόριζε την πολιτική της κυβέρνησής του, όντας επικεφαλής της, και ανέθετε την εκτέλεση των εντολών του στους καθ' ύλην αρμόδιους υφισταμένους του.

Διαφορετικά από ό,τι στην περίπτωση του Ολοκαυτώματος, η προσωπική ευθύνη του Χίτλερ για τα εγκλήματα των εθνικοσοσιαλιστών, σε μια άλλη περίπτωση, αποδεικνύεται με έγγραφα: Τον Οκτώβριο του 1939 υπέγραψε ιδιόχειρα τη διαταγή για την πραγματοποίηση του " Προγράμματος Τ-4". Έτσι, έγινε δυνατή η δολοφονία, αποκαλούμενη κατ' ευφημισμόν ευθανασία, σωματικά ή πνευματικά αναπήρων, των οποίων η ύπαρξη ήταν, κατά την ιδεολογία του Τρίτου Ράιχ, "ζωές ανάξιες να ζουν".

Νευρολογικές κλινικές, νοσοκομεία και θεραπευτήρια μετατράπηκαν σε ιδρύματα εξόντωσης, τα αποκαλούμενα "Κέντρα Ευθανασίας", όπως το Κάστρο Χάρτχαϊμ και το Χάνταμαρ. Μόνο στη Γερμανία, μέσα στα σύνορά της του 1939, δολοφονήθηκαν 190.000 άνθρωποι σε παρόμοια κέντρα και με διάφορους τρόπους: με δηλητηριώδη αέρια, με δηλητηρίαση, με φαρμακευτική αγωγή, με πυροβόλο όπλο ή αφέθηκαν να πεθάνουν από την πείνα. Μεταξύ άλλων, οι δολοφόνοι τους χρησιμοποίησαν μικρά κλειστά φορτηγά, των οποίων τα καυσαέρια ( μονοξείδιο του άνθρακα) διοχετεύθηκαν στο ερμητικά κλειστό εσωτερικό τους.

Αντιπρόσωποι των δύο μεγάλων εκκλησιών της Γερμανίας, όπως ο Επίσκοπος του Μίνστερ Κλέμενς Άουγκουστ Γκραφ φον Γκάλεν ( Clemens August Graf von Galen), εναντιώθηκαν στις δολοφονίες αυτές, με αποτέλεσμα το "Πρόγραμμα Τ-4" να ανασταλεί επίσημα. Ωστόσο, εξακολούθησε να εκτελείται στα κρυφά. Μέχρι το τέλος του πολέμου, οι μισοί περίπου από τους τροφίμους των ιδρυμάτων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα είχαν θανατωθεί. Η δολοφονία των αναπήρων χρησίμευσε στα "Αποσπάσματα Δράσης" των SS, ως πεδίο πειραματισμού για τη μαζική θανάτωση των Εβραίων που θα επακολουθούσε.

Εκτός από την εξόντωση των Εβραίων και τη διατήρηση της κυριαρχίας των εθνικοσοσιαλιστών με τη μορφή μιας μόνιμης δικτατορίας, ο Χίτλερ είχε μόνο έναν ακόμα πολιτικό στόχο, που τον είχε ήδη καθορίσει στο : Να κάνει τη Γερμανία παγκόσμια δύναμη, ακυρώνοντας τη Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1918, αλλά και κατακτώντας μια απέραντη αποικιακή αυτοκρατορία, που την ονόμαζε "ζωτικό χώρο" ( Lebensraum) στην Ανατολή. Επειδή όμως όλα αυτά δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν δίχως βία, ο Χίτλερ προετοίμασε από την αρχή της πολιτικής του καριέρας τον επόμενο πόλεμο.

Μπενίτο Μουσολίνι και Αδόλφος Χίτλερ.

Οι σχεδιαζόμενες κατακτήσεις στόχευαν στην ουσία τη Σοβιετική Ένωση. Επειδή την πολιτική αυτή την παρουσίαζε ως αγώνα εναντίον του μπολσεβικισμού, πολλοί δυτικοί πολιτικοί έβλεπαν τη ναζιστική Γερμανία ως "φρούριο" ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και άφησαν επι μεγάλο χρονικό διάστημα τον Χίτλερ ανενόχλητο. Αντίκτυπο των απόψεων αυτών ήταν η "Πολιτική Κατευνασμού" που ακολούθησαν οι Πρωθυπουργοί της Αγγλίας Νέβιλ Τσάμπερλεν και της Γαλλίας Εντουάρ Νταλαντιέ. Από την άλλη πλευρά, υπήρχε και η πίεση που εξασκούσε ο πληθυσμός των δύο χωρών -ιδιαίτερα της Γαλλίας-, που ήθελε να αποφύγει σε κάθε περίπτωση έναν νέο πόλεμο. Χαρακτηριστικά, η εφημερίδα " Daily Mail " είχε γράψει πριν από την έναρξη του πολέμου: "Οι λεβέντες νεαροί ναζήδες αποτελούν το προπύργιό μας κατά του κομμουνισμού".

Μετά την εισβολή του γερμανικού στρατού στην Πράγα, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είδαν ότι ο πόλεμος κατά της Γερμανίας ήταν πλέον αναπόφευκτος. Έτσι, αύξησαν τις δαπάνες για εξοπλισμούς και στράφηκαν προς τη Σοβιετική Ένωση ως φυσικό τους σύμμαχο. Από εδώ και εμπρός επιδίωξαν τη συμμαχία με τον Ιωσήφ Στάλιν.

Ο Στάλιν, θεωρώντας ότι ματαιοπονεί επιδιώκοντας συνεννόηση κατά του Χίτλερ με τους Άγγλους και τους Γάλλους, που επί δύο χρόνια κωλυσιεργούν στις διαπραγματεύσεις, και πιστεύοντας ακράδαντα ότι τελικά η ναζιστική Γερμανία θα επιτεθεί στην ΕΣΣΔ, θέλησε να κερδίσει χρόνο για να αναδιοργανώσει τον Κόκκινο Στρατό, που πρόσφατα (1934) είχε εκκαθαριστεί από τους πλέον ικανούς και έμπειρους αξιωματικούς του.

Από την άλλη πλευρά ο Χίτλερ ήθελε να αποφύγει με κάθε τρόπο τον πόλεμο σε δυο μέτωπα, όπως συνέβη στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με ολέθριες για τη Γερμανία συνέπειες. Επομένως, τα συμφέροντα Γερμανίας - ΕΣΣΔ στην πράξη είχαν ένα κοινό σημείο. Έτσι, υπογράφηκε στις 23 Αυγούστου 1939, Σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Γερμανίας, το αποκαλούμενο και σύμφωνο "Μολότωφ - Ρίμπεντροπ". Το σύμφωνο αυτό, σε μυστικό συμπληρωματικό πρωτόκολλο, προέβλεπε τη διαίρεση της Ανατολικής Ευρώπης (Πολωνίας, Ρουμανίας) σε μια γερμανική και μια σοβιετική "σφαίρα συμφερόντων". Τώρα ο Χίτλερ μπορούσε να ασχοληθεί με την Πολωνία, δίχως τον κίνδυνο να τον εμποδίσει η Σοβιετική Ένωση, ενώ ο Στάλιν, ο οποίος γνώριζε καλά την επιθυμία του Χίτλερ να αποκτήσει "ζωτικό χώρο" στην ανατολική Ευρώπη και στη Ρωσία, κέρδισε χρόνο για να προετοιμάσει τον Κόκκινο Στρατό, όπως ο ίδιος ισχυρίσθηκε στη ραδιοφωνική του ομιλία δέκα ημέρες μετά την έναρξη της επίθεσης του Χίτλερ στην ΕΣΣΔ.

Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θεώρησαν τη συνομολόγηση του Συμφώνου μη Επίθεσης μεταξύ Χίτλερ και Στάλιν ως ασφαλή ένδειξη ενός άμεσα επικείμενου πολέμου. Ο Χίτλερ ζήτησε την παραχώρηση του Πολωνικού Διαδρόμου μεταξύ της Πομερανίας και της Ανατολικής Πρωσίας και την προσάρτηση της ελεύθερης πόλης του Ντάντσιχ ( Danzig, το σημερινό Γκντανσκ ή Gdansk) στο Ράιχ. Το Ντάντσιχ είχε παραχωρηθεί στην Πολωνία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το ίδιο διάστημα αυξήθηκαν και οι ανταποκρίσεις του ελεγχόμενου από την κυβέρνηση γερμανικού Τύπου για δήθεν θηριωδίες και σφαγές στην Πολωνία εναντίον της γερμανικής μειονότητας της χώρας. Ο Τύπος απαίτησε να δοθεί απάντηση σε αυτές τις υποτιθέμενες προκλήσεις.

Την 1 Σεπτεμβρίου, ο Χίτλερ ανακοίνωσε στο Ράιχσταγκ ότι η Πολωνία επιτέθηκε στη Γερμανία και ότι από τις 5.45΄ το πρωί οι γερμανικές δυνάμεις πέρασαν στην αντεπίθεση. Στο ψεύδος αυτό ακόμη και η ώρα που αναφέρεται δεν ήταν σωστή: Στην πραγματικότητα η Βέρμαχτ εισέβαλε με πλατύ μέτωπο στις 04.45΄ στην Πολωνία, δίχως να της έχει κηρύξει πόλεμο. Ο Χίτλερ έσφαλλε όμως στην εκτίμησή του όσον αφορά στη στάση των Γάλλων και των Βρετανών απέναντι στην εισβολή. Αυτή τη φορά, σε αντίθεση με ότι συνέβη στην περίπτωση της εισβολής στην Τσεχοσλοβακία ένα χρόνο πριν, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία τήρησαν τις συμμαχικές τους υποχρεώσεις και κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Γερμανίας, δύο ημέρες μετά την εισβολή του Χίτλερ στην Πολωνία. Έτσι άρχισε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Παρά την κήρυξη πολέμου ωστόσο, ούτε η Γαλλία ούτε η Βρετανία κινήθηκαν για την υπεράσπιση της Πολωνίας ή, έστω, τη δημιουργία δεύτερου μετώπου στα δυτικά της Γερμανίας. Ο Χίτλερ δεν είχε σφάλει σε αυτό το σημείο. Η μόνη πολεμική συμπλοκή μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας την περίοδο της εισβολής της δεύτερης στην Πολωνία ήταν μερικές αψιμαχίες στην περιοχή του Σαάρλαντ στα γαλλογερμανικά σύνορα.

Η Πολωνία κατέρρευσε στρατιωτικά και κατακτήθηκε μέσα σε 18 μέρες. Βάσει του μυστικού συμπληρωματικού πρωτοκόλλου του Σύμφωνου Μολότωφ - Ρίμπεντροπ, ο Κόκκινος Στρατός κατέλαβε την ανατολική Πολωνία στις 17 Σεπτεμβρίου 1939. Λίγο αργότερα ο Στάλιν διέταξε επίθεση κατά της Φινλανδίας, όπου το χειμώνα του 1939-1940 υπέστη αρχικά βαριές ήττες. Οι ήττες αυτές ενίσχυσαν περαιτέρω την εκτίμηση του Χίτλερ ότι ο Κόκκινος Στρατός θα είναι εύκολος αντίπαλος. Τελικά, ο Στάλιν ήλθε σε συμφωνία ανακωχής με τη Φινλανδία.

Ο Χίτλερ είχε τις μεγαλύτερες στρατιωτικές του επιτυχίες την άνοιξη του 1940. Τότε οι γερμανικές δυνάμεις υπέταξαν, με μια σειρά "αστραπιαίων πολέμων" (Blitzkrieg), οι οποίοι δεν διήρκεσαν ούτε δυο μήνες, τη Δανία, τη Νορβηγία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και τη Γαλλία.

Το φθινόπωρο του ίδιου έτους η Βασιλική Αεροπορία της Αγγλίας ( RAF) προξένησε στη γερμανική Luftwaffe την πρώτη της σημαντική ήττα στη Μάχη της Αγγλίας. Στο μεταξύ ο Νέβιλ Τσάμπερλεν είχε αντικατασταθεί από τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, ο οποίος ήδη από το 1933 ήταν αντίθετος σε κάθε είδους συμβιβασμό με τον Χίτλερ, ενώ ο Χίτλερ θεωρούσε τη Μεγάλη Βρετανία ως πιθανό σύμμαχο. Έτσι έκανε την πρόταση να μην ενοχλήσει τη Βρετανία στην αποικιακή της πολιτική, εφόσον αυτή αναγνωρίσει τη γερμανική κυριαρχία στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ο Τσώρτσιλ όμως, παρά τη δυσμενή θέση της Αγγλίας, αρνήθηκε κάθε συνεννόηση με τον Χίτλερ.

Αφού η φασιστική Ιταλία απέτυχε τελείως στην κατάληψη της Ελλάδας και οι Έλληνες με αντεπίθεση ανάγκασαν τους Ιταλούς να υποχωρήσουν βαθιά μέσα στην Αλβανία, ο Χίτλερ έστειλε στις 6 Απριλίου 1941 στρατιωτική βοήθεια στον σύμμαχό του Μουσολίνι. Εκτός αυτού, ήθελε με την κατάκτηση των Βαλκανίων να εξασφαλίσει το νότιο πλευρό του γερμανικού στρατού, για τη σχεδιασμένη εισβολή στην ΕΣΣΔ και, κυρίως, τα πετρέλαια της Ρουμανίας. Η επίθεση κατά της ΕΣΣΔ έγινε -πάλι χωρίς να κηρυχτεί πόλεμος- στις 22 Ιουνίου 1941 ( Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα). Η καθυστέρηση αυτή (η επιχείρηση είχε αρχικά προγραμματισθεί για τις αρχές Μαΐου) οφειλόταν στην επέμβαση της Βέρμαχτ στα Βαλκάνια και αποδείχτηκε μοιραία για την έκβαση του πολέμου. Η ναζιστική προπαγάνδα παρουσίασε τον πόλεμο ως αγώνα μεταξύ του αντικομμουνισμoύ, του αντιμπολσεβικισμού και του "πολιτισμού της Εσπερίας" εναντίον της "ασιατικής βαρβαρότητας" και του "εβραϊκού μπολσεβικισμού". Στην πραγματικότητα επρόκειτο -και κατά την προσωπική αντίληψη του Χίτλερ- για ένα ληστρικό και εξολοθρευτικό πόλεμο. Εξυπηρετούσε μόνο τον σκοπό της κατάκτησης "ζωτικού χώρου" (lebensraum) για την "αρία φυλή", όσο δε για τους πληθυσμούς των κατακτημένων περιοχών, επιφυλασσόταν η υποδούλωση ή η εξόντωση, όπως γινόταν για τους Εβραίους. Ήδη στο Mein Kampf ο Χίτλερ είχε εξισώσει το "τέλος της εβραϊκής κυριαρχίας" στη Ρωσία με την καταστροφή της Σοβιετικής Ένωσης.

Μετά από τις αρχικές επιτυχίες, η επίθεση της Βέρμαχτ αναχαιτίστηκε τον Δεκέμβριο του 1941 λίγο έξω από τη Μόσχα (22 μόλις χιλιόμετρα). Τον ίδιο μήνα η σύμμαχος της Γερμανίας Ιαπωνία επιτέθηκε στην αμερικανική ναυτική βάση του Περλ Χάρμπορ στη ( Χαβάη). Οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο στην Ιαπωνία και μπήκαν πλέον επισήμως στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Χίτλερ κήρυξε στις 7 Δεκεμβρίου του 1941 τον πόλεμο στις ΗΠΑ. Η Βέρμαχτ πέρασε ξανά στην επίθεση το 1942, αλλά, στις αρχές του 1943 υπέστη στη Μάχη του Στάλινγκραντ τη μέχρι τότε μεγαλύτερή της ήττα. Η μάχη του Στάλινγκραντ θεωρείται γενικώς το σημείο καμπής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Υπεύθυνος γι' αυτή τη βαριά ήττα ήταν ο ίδιος ο Χίτλερ, που είχε απαγορεύσει την υποχώρηση από το Στάλινγκραντ, με αποτέλεσμα τον εκμηδενισμό της 6ης Στρατιάς της Βέρμαχτ. Ορισμένοι συγγραφείς υποστηρίζουν πως η διαταγή του, η 6η Στρατιά να μην εγκαταλείψει το Στάλινγκραντ και η παρατεταμένη αντίστασή της, έσωσαν από την κύκλωση όλη τη νότια πτέρυγα του Γερμανικού Στρατού(1.000.000 άνδρες, ένα υπερστάλινγκραντ), που είχε απλωθεί μέχρι το Μπακού. Αποσιωπούν ότι και για την παράτολμη αυτή διασπορά των δυνάμεών του, υπεύθυνος ήταν πάλι ο Φύρερ και Αρχιστράτηγος.

Το ίδιο έτος οι εναέριες συμμαχικές δυνάμεις κέρδισαν την υπεροχή στον εναέριο χώρο της Γερμανίας και άρχισαν οι βομβαρδισμοί πολλών γερμανικών πόλεων, πολλές από τις οποίες έγιναν ερείπια και στάχτη. Μια από τις αιτίες ήταν ότι, παρά το γεγονός του πολλαπλασιασμού της παραγωγής αεροσκαφών,κυρίως καταδιωκτικών,οι ώρες εκπαίδευσης των πιλότων μειωθηκαν δραματικά λόγω έλλειψης καυσίμων καί οι απώλειες από ατυχήματα εξισώνονταν σχεδόν με τις πολεμικές.Με εντολή του Χίτλερ τα πρώτα αεριωθούμενα θα ήταν βομβαρδιστικά,όπου τραγικά πλέον,υστερούσε η Λούφτβαφε.Αντιθέτως παρήχθησαν ως καταδιωκτικά και η αλλαγή πού ζήτησε ο Χίτλερ καθυστέρησε 6 μήνες τη μετατροπή τους,ικανό διάστημα όπου θα μπορούσαν να αποτρέψουν, ή τουλάχιστον να μειώσουν, τις επιθέσεις στις γερμανικές πόλεις. Μια επιπλέον αιτία ήταν ότι ο Χέρμαν Γκέρινγκ, ο επικεφαλής της Λουφτβάφε, δεν ασχολήθηκε με αυτήν παρά ελάχιστα, παραμελώντας τόσο τις τεχνολογικές βελτιώσεις όσο και την εκπαίδευση των ιπτάμενων πληρωμάτων.

Το αρχηγείο του Χίτλερ (Η φωλιά του λύκου) μετά την απόπειρα δολοφονία του από τον Κλάους φον Στάουφενμπεργκ, στις 20 Ιουλίου 1944.

Στις 6 Ιουνίου του 1944 οι δυτικοί Σύμμαχοι άνοιξαν και δεύτερο μέτωπο, με την απόβασή τους στη Νορμανδία. Και αυτό επίσης οφείλεται σε στρατηγικές αποφάσεις του Χίτλερ, που περιείχαν σοβαρά λάθη, την ώρα που η ναζιστική προπαγάνδα τον υμνούσε ως τον "μεγαλύτερο στρατηλάτη όλων των εποχών". Παρ' όλες τις ήττες, τις τεράστιες απώλειες του άμαχου πληθυσμού και τις φοβερές καταστροφές και παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Χίτλερ είχε αναγνωρίσει από το 1943 ότι δεν ήταν πλέον εφικτή μια στρατιωτική νίκη, συνέχισε τον πόλεμο δύο ολόκληρα χρόνια. Η προσωπική του ανάμειξη στη διεξαγωγή του πολέμου, με το να απαγορεύει την έγκαιρη υποχώρηση σε τμήματα του Στρατού που κινδύνευαν, είχε ως αποτέλεσμα να υποστεί η Βέρμαχτ μαζικές απώλειες.

Έτσι, πέρασαν δύο χρόνια στα οποία οι Γερμανοί έχαναν συνεχώς μάχες και δυνάμεις. Την άνοιξη του 1945, οι δυτικοί Σύμμαχοι έφτασαν στον ποταμό Έλβα και ο Κόκκινος Στρατός βρισκόταν στο κέντρο του Βερολίνου.

Ο θάνατος του Χίτλερ δημοσιεύεται στο Σταρς εντ Στράιπς, την εφημερίδα των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η κατάσταση της υγείας του Χίτλερ χειροτέρευε διαρκώς με την εξέλιξη του πολέμου. Σύμφωνα με την επικρατούσα σήμερα αντίληψη, υπέφερε από τη νόσο του Πάρκινσον σε προχωρημένο στάδιο. Στις 19 Μαρτίου του 1945 εξέδωσε το διάταγμα " Μέτρα για την καταστροφή των εδαφών του Ράιχ" με το οποίο έδινε εντολή να καταστραφούν, από τις μονάδες της Βέρμαχτ και σε συνεργασία με τους γκάουλαϊτερ, όλα τα στρατιωτικά μεταφορικά μέσα, οι επικοινωνίες, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις και οι υποδομές εφοδιασμού, καθώς και όλα τα υλικά αγαθά τα οποία μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο εχθρός. Στον εχθρό δεν έπρεπε να αφεθεί παρά μόνο "καμένη γη". Όπως εκμυστηρεύτηκε ο Χίτλερ στον Υπουργό Εξοπλισμού, Άλμπερτ Σπέερ, ο γερμανικός λαός, λόγω της ήττας του, αποδείχθηκε ο πιο αδύναμος και επομένως δεν χρειαζόταν να ενδιαφέρεται για την επιβίωσή του. Όμως, στην πράξη, ο Σπέερ με τον στρατάρχη Μόντελ έπεισαν τους γκαουλάιτερ να μην εφαρμόσουν τη διαταγή αυτή, παρόλο που ήταν απόλυτα σύμφωνη με τον τρόπο σκέψης του Χίτλερ. Λίγο αργότερα, ο Σπέερ ανέλαβε προσωπικά την ευθύνη της εφαρμογής του διατάγματος, με σκοπό να μη το εφαρμόσει. Όλα αυτά τα γεγονότα ήταν το πρώτο σημάδι ότι κατέρρεε η εξουσία του Χίτλερ.

Δύο θέματα κυριαρχούσαν στο καταφύγιο τις τελευταίες μέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου: Πόσο κοντά είναι ο Κόκκινος Στρατός και ποιος είναι ο πιο σίγουρος τρόπος αυτοκτονίας. Στις 29 Απριλίου νυμφεύθηκε τη σύντροφο της ζωής του Εύα Μπράουν και αμέσως μετά υπαγόρευσε τη διαθήκη του. Όσοι από το προσωπικό ήθελαν, παρέλαβαν φιαλίδια με πρωσσικό οξύ ( υδροκυάνιο), όμως ο Χίτλερ έτρεφε παρανοϊκές υποψίες για την αποτελεσματικότητά τους και γι' αυτό έδωσε εντολή να δοκιμάσουν το δηλητήριο στο αλσατικό λυκόσκυλό του, τη Μπλόντι, στην οποία είχε δείξει περισσότερη στοργή από όση είχε δείξει σε οποιοδήποτε άνθρωπο. Ο Χίτλερ μπήκε για λίγο στο δωμάτιο με το νεκρό ζώο και ύστερα έφυγε ανέκφραστος. Την επόμενη μέρα, κατά τις 3:30, η Εύα Μπράουν αυτοκτόνησε με υδροκυάνιο. Συγχρόνως ο Χίτλερ έβαλε ένα πιστόλι στο στόμα του και αυτοπυροβολήθηκε. Ο Μάρτιν Μπόρμαν μαζί με τον οδηγό του Χίτλερ Έριχ Κέμπκα, τον υπηρέτη του Χάιντς Λίγκε, τον επιλοχία των SS Όττο Γκίνσε και μερικούς στρατιώτες της προσωπικής του φρουράς έκαψαν τα πτώματα, όπως είχαν διαταχθεί, λόγω του φόβου του Χίτλερ για εξευτελισμό τους, αν ανακαλύπτονταν από τους Συμμάχους. Η τέφρα τάφηκε αργότερα έξω από το καταφύγιο, μέσα σε έναν κρατήρα από βόμβα. Παρόλα αυτά, διασώθηκαν η κάτω γνάθος και μία οδοντική γέφυρα του Χίτλερ και μία γέφυρα της Εύας Μπράουν, που οι Σοβιετικοί έδειξαν στον οδοντίατρο του Χίτλερ, ο οποίος τα αναγνώρισε.

Για να πραγματοποιήσει τις ιδέες του, ο Αδόλφος Χίτλερ ξεκίνησε έναν Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε 55 εκατομμύρια ανθρώπους, από τους οποίους τα 20 εκατομμύρια ήταν Σοβιετικοί. Ακόμα περισσότεροι στρατιώτες και πολίτες, εξαιτίας της πολιτικής του, τραυματίστηκαν, έμειναν άστεγοι, απελάθηκαν, εξορίστηκαν ή φυλακίστηκαν. Συνέπειες του πολέμου ήταν η διάλυση του γερμανικού κράτους, η καταστροφή ενός μεγάλου τμήματος της Ευρώπης, η ηγεμονία για 40 χρόνια της ΕΣΣΔ στην Ανατολική Ευρώπη και η διαίρεση της Γερμανίας και της Ευρώπης σε δύο αντίθετα, εχθρικά στρατόπεδα, μέχρι το 1989-1990.

Στις Δίκες της Νυρεμβέργης, οι πρωταγωνιστές και οι κύριοι αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, διοικητές και λοχαγοί, καθώς και οι κύριοι στρατιωτικοί συνεργάτες του Αδόλφου Χίτλερ, δικάστηκαν και ύστερα οι περισσότεροι από αυτούς καταδικάστηκαν, ενώ η ιδεολογία του Ναζισμού θεωρήθηκε ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.

Το περιοδικό Time τον ανακήρυξε "Άνδρα του έτους 1938". Ο Χίτλερ χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη απειλητική δύναμη που αντιμετωπίζει σήμερα ο δημοκρατικός κόσμο που αγαπάει την ελευθερία. Δεν τιμήθηκε όμως ανάλογα, αφού το πρόσωπό του δεν ήταν στο εξώφυλλο. Εμφανίζεται όμως στα εξώφυλλα του περιοδικού στις 13 Απριλίου, 1936 και στις 7 Μαΐου 1945

Συγγραφείς για τον Χίτλερ

Ο Σεμπάστιαν Χάφνερ έγραψε, έξι χρόνια πριν από τον θάνατο του Χίτλερ: Ο Χίτλερ είναι ο ιδανικός υποψήφιος αυτόχειρας. Δεν νιώθει υποχρεωμένος απέναντι σε κανέναν εκτός από τον εαυτό του. Επομένως με την εξολόθρευση του εαυτού του ξεφορτώνεται κάθε ευθύνη και κάθε στενοχώρια. Είναι στην προνομιούχα θέση του άντρα, ο οποίος δεν αγαπά τίποτε εκτός από τον εαυτό του. Οι μοίρες των κρατών και των ανθρώπων, με τις οποίες παίζει, δεν τον ενδιαφέρουν καθόλου. (από το 1939 στο "Germany: Jekyll & Hyde. Deutschland von innen betrachtet", München 1998, σελ. 24)

Ο Τόμας Μαν έγραψε: Όσο και να τεντώνεται, όσο και να διαδίδει φόβο, όσο και να προξένησε ελεεινότητα, ατίμωση, απελπισία, δάκρυα, αίμα και αυτοκτονία και κάθεται τώρα στο βουνό του και νιώθει "μέρος της ιστορίας" - τίποτε δε θα μείνει από τα λόγια και τα έργα του, επειδή είναι λάθος και τιποτένια και η φήμη του θα είναι η ντροπή. (από το 1938 στο "An die gesittete Welt", "Essays, Bd. 5: Deutschland und die Deutschen 1938-1945", σελ. 34)

Ο Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ (πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, 1916-1922) έγραψε Η δύναμη του Χίτλερ μετά το 1933 θεμελιώθηκε, επειδή τήρησε τις υποσχέσεις του. Ανεβαίνοντας στην εξουσία θα καταργούσε κάθε ταξική πάλη του 19αι. και θα δημιουργούσε μια Γερμανία ίσων ευκαιριών τόσο για τους χειρώνακτες, όσο και για τους διανοούμενους, για τους πλούσιους και τους φτωχούς

1. warfarehistorynetwork.com/article/hitler-dictator-and-artist/. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2023.

2. Στίβεν Τσεν, Chad Hurley, Jawed Karim: (πολλαπλές γλώσσες) . www.youtube.com/watch?v=bb7g8uCgCfI. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2017.

3. "Decreto núm. 376.- Concediendo el título de Gran Caballero y el Collar de la "Gran Orden Imperial de las Flechas Rojas" al Fuhrer Canciller de la Nación Alemana, Adolfo Hitler". 4 Οκτωβρίου 1937. σελ. 3666-3667.

4. Pomerance, Aubrey· Waßmer, Jörg (2016). "12 of 12,000. Fallen German-Jewish Soldiers in the First World War".

5. Το έγγραφο της διαταγής (ψηφιοποιημένο), από το www.deathcamps.org

6. This Video Exposes Hitler's Secret Illness. Απόσπασμα από το επίσημο κανάλι του Smithsonian Channel στο Youtube.

7. Ιστοσ. Περιοδικού Time, Person of the year, Ανακτήθηκε 06/07/2010

Καρτιέ, Ρεϊμόν (1965). Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Εκδ. Πάπυρος, Αθήνα, 1974, τ. Α΄ (μτφ. από τα Γαλλικά)

Fest, Joachim (1973). Hitler, μτφρ. στα αγγλικά: R. and C. Winston, Harvest Books, 2002, ISBN 0-156-02754-2

Haffner, Sebastian (1979). The Meaning of Hitler. Harvard University Press. σελ. 3. ISBN 9780674557758.

Hamann, Brigitte & Thornton, Thomas (1999). Hitler's Vienna, B.Tauris Publishers, 2010. ISBN 9781848852778

Kershaw, Ian (1998). Χίτλερ 1889-1936: Ύβρις, μτφρ. Στ. Ροζάνης, Sripta, Αθήνα 2005, ISBN 9-607-90925-9

Kershaw, Ian (2000). Χίτλερ 1936-1945: Νέμεσις, μτφρ. Γρ. Ν. Κονδύλης, Sripta, Αθήνα 2005, ISBN 9-607-90937-2

Mondadori (1972). Τα υπέρ και τα κατά. Τόμος 3 - Χίτλερ

Ryback, Timothy W. Η Βιβλιοθήκη του Χίτλερ, (μτφ. Αλεξάνδρα Κονταξάκη) εκδόσεις Πατάκη, 2012

Shirer, William L. (1960). The Rise and Fall of the Third Reich, Gramercy. ISBN 0-517-10294-3

Trevor-Roper, Hugh (1947). Χίτλερ - Οι τελευταίες μέρες - 1945, Ιωλκός Εκδόσεις, Αθήνα 2005 ISBN 9-604-26386-2

Doron Arazi, Adolf Hitler: A Bibliography, Greenwood, 1994, ISBN 0-877-36360-1

Alan Bullock, Hitler and Stalin: Parallel Lives, HarperCollins, 1991, ISBN 0-679-72994-1

Alan Bullock, Hitler: A Study in Tyranny, ISBN 0-06-092020-3

Eberhard Jäckel, 1981, Hitler's World View: A Blueprint for Power, Cambridge: Harvard University Press

Lothar Machtan, The Hidden Hitler (Basic Books, 2001, ISBN 0-465-04308-9; English translation by John Brownjohn) See Northeast Middle School Assistant principal

Christian Graf von Krockow, Hitler und seine Deutschen (German). List, München 2001 ISBN 3-471-79415-8

Konrad Heiden, Hitler I Das Leben eines Diktators (German). Zürich 1936

Konrad Heiden, Hitler II Ein Mann gegen Europa (German). Zürich 1937

Albert Marrin, "Hitler". Penguin Books 1987. ISBN 0-670-81546-2

# data[].attributes.attachment_link.title
Αδόλφος Χίτλερ - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Αδόλφος Χίτλερ ( γερμανικά: Adolf Hitler, προφέρεται [ ˈadɔlf ˈhɪtlɐ ], 20 Απριλίου 1889 - 30 Απριλίου 1945), αποκαλούμενος με την προσωνυμία " Φύρερ" ( Führer, δηλαδή: ηγέτης), ήταν Γερμανός πολιτικός αυστριακής καταγωγής, ηγέτης του Ναζιστικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP), καγκελάριος και στη συνέχεια, δικτάτορας του Γερμανικού Ράιχ από το 1933 έως το 1945.

# data[].attributes.headline
Κάδος Ανακύκλωσης

# data[].attributes.subject
Κάδος Ανακύκλωσης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Επόμενος στόχος ήταν η Μ. Βρετανία. Η γερμανική αεροπορία βομβάρδισε μαζικά το Λονδίνο και άλλες αγγλικές πόλεις (Αύγουστος-Οκτώβριος 1940) προετοιμάζοντας μεγάλη απόβαση στo νησί. Όμως, ο βρετανικός λαός με επικεφαλής τον πρωθυπουργό του Ουίνστον Τσόρτσιλ, που ονομάστηκε αργότερα "πατέρας της νίκης", δεν κάμφθηκε (μάχη της Αγγλίας).

Κατόπιν, οι Γερμανοί στράφηκαν στα Βαλκάνια, όπου κατάφεραν, με τη βοήθεια και της Βουλγαρίας, να καταλάβουν τη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα (Απρίλιος 1941).

Η οργάνωση της κατεχόμενης Ευρώπης Η κατακτημένη Ευρώπη οργανώθηκε σύμφωνα με τις αρχές του ναζισμού και τα συμφέροντα της χιτλερικής Γερμανίας. Οι οικονομικοί πόροι των κατακτημένων χωρών δεσμεύτηκαν και οι λαοί τους υπέστησαν συστηματική προπαγάνδα προκειμένου να αναγνωρίσουν την "ανωτερότητα" της ναζιστικής Γερμανίας. Στις περιπτώσεις που δεν φάνηκαν πρόθυμοι να υποταχτούν, αντιμετωπίστηκαν με βιαιότητα, βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις. Κοινός παρονομαστής οι διώξεις εναντίον των Εβραίων και των Ρομά (τσιγγάνοι), που εξοντώθηκαν μαζικά. Ως αντίδραση γεννήθηκαν κινήματα αντίστασης που αμφισβήτησαν, συχνά ένοπλα, την κυριαρχία των κατακτητών.

1. Πεθαίνοντας στο Άουσβιτς: το Ολοκαύτωμα των Εβραίων

Οι Ρούντολφ Βρμπα και Άλφρεντ Βέτσλερ δραπέτευσαν, τον Απρίλιο του 1944, από το στρατόπεδο συγκεντρώσεως του Άουσβιτς. Δύο μήνες αργότερα δημοσίευσαν ένα κείμενο (Vrba-Wetzler Report) στο οποίο περιέγραφαν με λεπτομέρειες τη ζωή στο στρατόπεδο.

Το κρεματόριο περιλαμβάνει ένα μεγάλο θάλαμο, ένα θάλαμο αερίων και ένα φούρνο. Οι άνθρωποι συγκεντρώνονται στον μεγάλο θάλαμο, που χωρά περίπου 2000 άτομα. Εκεί υποχρεώνονται να βγάλουν τα ρούχα τους και δίνεται σε όλους ένα κομμάτι σαπούνι και μια πετσέτα σαν να πήγαιναν για λουτρό. Κατόπιν συγκεντρώνονται όλοι στον θάλαμο αερίων, που σφραγίζεται ερμητικά. Τότε άνδρες των SS, που φορούν μάσκες αερίων, διοχετεύουν στην αίθουσα αέριο από τρία ειδικά ανοίγματα. Μετά από τρία λεπτά όλοι είναι νεκροί. Τα άψυχα σώματα μεταφέρονται, στη συνέχεια, στο φούρνο με κάρα για να καούν.

Πηγή: www.spartacus.schoolnet.co.uk/

2. Το τελευταίο γράμμα ενός Γάλλου αντιστασιακού

Αγαπητή μου Μαμά,

απ' όλους που γνωρίζω εσύ θα με νιώσεις καλύτερα, γι' αυτό σου αφιερώνω τις τελευταίες μου σκέψεις. Μην κατηγορήσεις κανέναν άλλον για το θάνατό μου, γιατί εγώ ο ίδιος διάλεξα τη μοίρα μου. Δεν ξέρω τι να σου γράψω, γιατί, αν και το μυαλό μου είναι καθαρό, δεν μπορώ να βρω τις σωστές λέξεις. Κατατάχτηκα στον Απελευθερωτικό Στρατό και πεθαίνω την ώρα που το φως της νίκης έχει αρχίσει ήδη να φέγγει [...] Πολύ σύντομα θα με τουφεκίσουν μαζί μ' άλλους είκοσι τρεις συντρόφους. Μετά τον πόλεμο πρέπει να διεκδικήσεις τα δικαιώματά σου για σύνταξη. Θα σ' αφήσουν να πάρεις τα πράγματά μου απ' τη φυλακή. Κρατάω μόνο τη φανέλα του Μπαμπά, γιατί δε θέλω το κρύο να με κάνει να τρέμω [...] Και πάλι σου λέω αντίο! Κουράγιο!

Ο γιος σου Spartaco

Spartaco Fontanot, εργάτης μεταλλουργίας, 22 ετών, μέλος της γαλλικής αντίστασης.

Πηγή: E.J. Hobsbawm, Η εποχή των άκρων. Ο σύντομος εικοστός αιώνας, 1914-1991, μτφρ. Β. Καπετανγιάννης, Θεμέλιο, Αθήνα 1995, σ. 126.

Η γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση Τον Ιούνιο του 1941, γερμανικές δυνάμεις επιτέθηκαν στη Σοβιετική Ένωση φτάνοντας σε λίγες εβδομάδες στα περίχωρα του Λένινγκραντ (σημερινή Αγία Πετρούπολη) και της πρωτεύουσας Μόσχας, δίχως, όμως, να καταφέρουν να καταλάβουν τις δύο πόλεις. Ο βαρύς χειμώνας που ακολούθησε ήταν εξουθενωτικός για τα γερμανικά στρατεύματα. Ωστόσο, νέα γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε την άνοιξη του 1942. Στην καθοριστική μάχη του Στάλινγκραντ (Σεπτέμβριος 1942-Φεβρουάριος 1943), οι Γερμανοί είχαν πάνω από 300.000 νεκρούς, τραυματίες και αιχμαλώτους και τελικά ηττήθηκαν από τον σοβιετικό στρατό. Έτσι, άρχισαν να υποχωρούν σε όλο το μήκος του μετώπου. Ήταν η αρχή του τέλους για τη χιτλερική Γερμανία.

Οι επιχειρήσεις στην Αφρική Παράλληλα με τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, στην Αφρική οι Ιταλοί, με ορμητήριο τη Λιβύη, επιτέθηκαν στις αγγλικές δυνάμεις της Αιγύπτου με στόχο την κατάληψη της διώρυγας του Σουέζ, δίχως, όμως, να τα καταφέρουν. Στο μέτωπο που διαμορφώθηκε στη Β. Αφρική, γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα συγκρούστηκαν με συμμαχικές δυνάμεις (στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και ελληνικές μονάδες). Τελικά, μετά από πολύμηνες μάχες (Φεβρουάριος 1941-Μάιος 1943) οι σύμμαχοι επικράτησαν.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
β΄ παγκόσμιος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η ιμπεριαλιστική συνομωσία κατά του σοσιαλισμού

Η προβοκατόρικη αφορμή

Τη νύχτα της 31ης Αυγούστου 1939 άνδρες των Ες-Ες (Στρατιωτική Οργάνωση Ναζιστικού Κόμματος Γερμανίας), φορώντας στολές του Πολωνικού στρατού εισβάλουν σε ραδιοφωνικό σταθμό στη Γερμανική πόλη Γκάλιβιτς, που βρίσκεται στα σύνορα με την Πολωνία και μιλώντας στα Πολωνικά καλούν τον Πολωνικό λαό σε πόλεμο κατά της Γερμανίας. Εκτέλεσαν, μάλιστα, μερικούς Γερμανούς ποινικούς εγκληματίες, που πήραν μαζί τους, σαν αποδεικτικό στοιχείο, τάχα, της Πολωνικής εισβολής. Την επομένη ο Χίτλερ ανακοινώνει στο Γερμανικό κοινοβούλιο, Ράιχσταγκ, το προβοκατόρικο συμβάν και ενημερώνει για την αντίποινα που άρχισαν από τις 4:45 τα χαράματα της 1ης Σεπτέμβρη 1939, μέρας που θεωρείται η απαρχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Β' παγκόσμιος πόλεμος ο οποίος διήρκησε μέχρι τον Σεπτέμβρη του 1946, με απώλειες πέραν των 60 εκατομμυρίων ανθρώπων δεν ήταν ένα ξαφνικό και αναπάντεχο γεγονός της παγκόσμιας ιστορίας.

Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος και η περίοδος του μεσοπολέμου

Είχε προηγηθεί ο Α' παγκόσμιος πόλεμος, την περίοδο 1914-1918 που βρήκε νικήτριες τις ηγέτιδες του ιμπεριαλισμού, αποικιοκρατικές δυνάμεις Αγγλία και Γαλλία καθώς και την νέα υπερδύναμη τις ΗΠΑ. Μεγάλος ηττημένος υπήρξε η Γερμανία. Παρόλα αυτά, η Γερμανία διατήρησε τη θέση της μέσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της εποχής. Έτσι γίνεται αντιληπτό πως οι υπερδυνάμεις ΗΠΑ, Αγγλία και Γαλλία θα έκαναν τα πάντα για να αποτρέψουν την οικονομική και στρατιωτική ανάκαμψη της Γερμανίας και της προσπάθειάς της να ηγηθεί του παγκόσμιου καπιταλισμού.

Κάτι τέτοιο όμως τέθηκε σε δεύτερη μοίρα αφού σαν προτεραιότητα του ιμπεριαλισμού προέκυψε ο περιορισμός της επιρροής νεαρής Σοβιετικής Ένωσης που αποτελούσε τον κοινό εχθρό, παρά τις όποιες ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις. Έτσι η Γερμανία, παρά την απαγόρευση ενίσχυσης των εξοπλισμών της που της επιβλήθηκε με τη λήξη του Α' παγκοσμίου πολέμου, ουσιαστικά στηρίχθηκε από τις ΗΠΑ-Αγγλία-Γαλλία για να ανακάμψει οικονομικά και στρατιωτικά. Παράδειγμα αποτελούν τα σχέδια Ντοζ και Γιανκ, 1924 και 1929 αντίστοιχα, των ΗΠΑ-Αγγλία-Γαλλία μέσα από τα οποία ενθαρρύνθηκαν οι απευθείας επενδύσεις μεγάλων κεφαλαίων στην Γερμανική Βιομηχανία από μονοπώλια όπως η Standard Oil, η General Electric και η Ford.

Αυτή η πολιτική συνεχίστηκε και μετά το 1933 όταν ο Αδόλφος Χίτλερ ανήλθε στη εξουσία της Γερμανίας. Αυτό προκύπτει από το ότι η Γερμανική στρατιωτική βιομηχανία αύξησε την παραγωγή κατά 22 φορές και τα πολεμικά έξοδα της αυξήθηκαν κατά 12 φορές την περίοδο 1933-1939.

Η "ώθηση" που έδωσε η κρίση του 1929

Το 1929 ξεσπά παγκόσμια οικονομική κρίση από το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, που οδηγεί όλο τον Δυτικό κόσμο σε οικονομικό αδιέξοδο. Τα μέτρα που είχαν παρθεί δεν επαρκούσαν γιατί το ξεπέρασμα της κρίσης απαιτούσε τη δημιουργία νέων αγορών και τον έλεγχο περισσότερων πλουτοπαραγωγικών περιοχών του πλανήτη από τις μεγάλες καπιταλιστικές χώρες. Η μόνη λύση που θα οδηγούσε στη δημιουργία νέων δεδομένων για τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις με το ξαναμοίρασα των σφαιρών επιρροής τους ήταν ο πόλεμος. Αυτή τη φορά όμως ο πόλεμος θα στρεφόταν προς την Ανατολή και τον Νότο σε αντίθεση με τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο που στόχο είχε τη Δύση. Αυτή τη θέση είχε αποτυπώσει ο Χίτλερ στο βιβλίο του "ο αγών μου" το 1926.

Η άνθιση του φασισμού

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες από τη δεκαετία του 1920 και μετά αρχίζει η άνθιση του φασισμού. Σε διάφορες χώρες εγκαθιδρύονται φασιστικά καθεστώτα, όπως στην Ουγγαρία το 1920, στην Ιταλία το 1922, στη Βουλγαρία και την Ισπανία το 1923 και ακολουθούν η Ελλάδα, η Λιθουανία, η Πορτογαλία και η Γιουγκοσλαβία. Ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης η τάση για στρατιωτικοποίηση των οικονομιών αυξάνεται με πιο εμφανή παραδείγματα τη ναζιστική Γερμανία και τη μιλιταριστική Ιαπωνία.

Αντισοβιετική συμμαχία και το σύμφωνο του Μονάχου

Διαφαίνονται έτσι τα πρώτα σημάδια που θα οδηγούσαν στον πόλεμο για το ξαναμοίρασμα της γης από τους ιμπεριαλιστές. Έτσι η δεκαετία του 1930 θα χαρακτηριστεί από κατακτητικές επιδρομές από τις Γερμανία, Ιταλία και Ιαπωνία, που είχαν υπογράψει "αντικομμουνιστικό σύμφωνο" το 1936, οι οποίες θα αποτελέσουν το προπομπό του Β' παγκοσμίου πολέμου. Σε αυτή την εξέλιξη οι ΗΠΑ-Αγγλία-Γαλλία τηρούν στάση ανοχής. Επιστέγασμα αυτής της στάσης αποτελεί η υπογραφή του Συμφώνου του Μονάχου στις (29.9.1938) μεταξύ Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας και Ιταλίας και με τη στήριξη των ΗΠΑ, η οποία στην αρχή τηρούσε "ουδέτερη" στάση. Με το σύμφωνο του Μονάχου η Τσεχοσλοβακία διαμελίστηκε και στο τέλος καταχτήθηκε από τους Γερμανούς. Στην ουσία με το σύμφωνο του Μονάχου συγκροτήθηκε ένα αντισοβιετικό μέτωπο με στόχο να στραφεί η ναζιστική Γερμανία κατά της Σοβιετικής Ένωσης.

Οι αγγλοαμερικανοί θεωρούσαν ότι με αυτό τον τρόπο θα οδηγούσαν στην αμοιβαία εξόντωση των δύο χωρών και έτσι θα άνοιγε ο δρόμος για την παγκόσμια επικράτηση τους. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι προς το τέλος του πολέμου αρνήθηκαν να ανοίξουν ένα δεύτερο μέτωπο στη Δυτική Ευρώπη ενάντια στη Γερμανία κατόπιν επίμονης παρότρυνσης από τη Σοβιετική Ένωση αφού δεν ήθελαν να ελαφρυνθεί το ανατολικό μέτωπο στο οποίο πρωταγωνιστούσε η Σοβιετική Ένωση.

Η εμπλοκή της ΕΣΣΔ

Η εμπλοκή της χώρας του σοσιαλισμού αλλάζει το χαρακτήρα του πολέμου αφού πλέον η διαμάχη λαμβάνει μέρος ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και τον σοσιαλισμό και όχι ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές. Ο πόλεμος για την Σοβιετική Ένωση είχε απελευθερωτικό χαρακτήρα απέναντί στη βαναυσότητα του ιμπεριαλισμού. Η Σοβιετική Ένωση προέβαλλε πριν το ξέσπασμα του πολέμου, την πολιτική της ειρήνης και πρότεινε στις δυτικές χώρες το σύστημα συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη κάτι το οποίο αρνήθηκαν.

Μετά και από αυτή την εξέλιξη η Σοβιετική Ένωση δεν έχει άλλο τρόπο για να κερδίσει κάποιο χρόνο πριν μια Γερμανική επίθεση από το να υπογράψει το Σύμφωνο Μολότωφ - Ρίμπεντροπ με τη Γερμανία, που προέβλεπε την μη επίθεση της μιας χώρας στην άλλη, στις 23 Αυγούστου 1939. Εννιά μέρες μετά, την 1η του Σεπτέμβρη 1939, η Γερμανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Πολωνία και αρχίζει ο Β' παγκόσμιος πόλεμος. Μπροστά σε αυτή την εξέλιξη τελικά η Αγγλία και η Γαλλία μετά από δύο μέρες αναγκάζονται από τις εξελίξεις να κηρύξουν τον πόλεμο στη Γερμανία, τη χώρα την οποία τα προηγούμενα χρόνια είχαν βοηθήσει να εξοπλιστεί στρατιωτικά και να γιγαντωθεί οικονομικά. Παρά το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση είχε κατακριθεί για το Σύμφωνο Μολότωφ - Ρίμπεντροπ με το επιχείρημα, δήθεν, ότι επέτρεψε στην Γερμανία να ξεκινήσει το Β' παγκόσμιο πόλεμο, φαίνεται πως αποτέλεσε το μοναδικό μέτρο αυτοάμυνας της ΕΣΣΔ στις τότε συνθήκες. Παράλληλα, εξουδετέρωσε την συνομωσία των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων με την Συμφωνία του Μονάχου και έδωσε την ευκαιρία στην Σοβιετική Ένωση να προετοιμαστεί για την νικηφόρα αντεπίθεση.

Ημέρα της Νίκης

Στις 9 Μαΐου, η ναζιστική Γερμανία υπογράφει την άνευ όρων παράδοση της και ο σοβιετικός λαός, που δέχτηκε το μεγαλύτερο τίμημα με 26 και πλέον εκατομμύρια νεκρούς, πανηγυρίζει την αντιφασιστική νίκη. Σχεδόν 70 χρόνια μετά, η προσπάθεια που καταβάλει η κυρίαρχη ιδεολογία για να παραχαράξει την ιστορία και να σβήσει τις θυσίες του σοβιετικού λαού συνεχίζεται όλο και πιο έντονα. Η απροκάλυπτη και χυδαία προσπάθεια για ταύτιση του σοσιαλισμού με τον ναζισμό δεν θα περάσει.

Την ιστορία την γράφουν οι λαοί!

# data[].attributes.attachment_link.title
Έτσι ξεκίνησε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Τη νύχτα της 31ης Αυγούστου 1939 άνδρες των Ες-Ες (Στρατιωτική Οργάνωση Ναζιστικού Κόμματος Γερμανίας), φορώντας στολές του Πολωνικού στρατού εισβάλουν σε...

# data[].attributes.body
Γ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τρεις πολύ διαφορετικοί άνδρες από τρεις πολύ διαφορετικές χώρες έσωσαν τον κόσμο από το Φασισμό. Ενώ οι στρατοί των χωρών τους μάχονταν σε τρεις ηπείρους, ο Φράνκλιν Ρούσβελτ, ο Γιόζεφ Στάλιν και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ σχεδίαζαν το χάρτη του μεταπολεμικού κόσμου μέσα από συγκρούσεις και εξαντλητικές διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν τέσσερα έτη. Το βιβλίο αυτό διηγείται την πραγματική ιστορία τού πώς οι τρεις ηγέτες κέρδισαν τον πόλεμο και οριοθέτησαν την ειρήνη. Συγχρόνως, η αυξανόμενη αντιπαράθεση Ανατολής-Δύσης οδηγούσε στον Ψυχρό Πόλεμο, μεταξύ των ανερχόμενων υπερδυνάμεων, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης, ενώ η άλλοτε κραταιά Βρετανία πάσχιζε να διατηρήσει τη θέση της στους ισχυρούς του κόσμου.
Η γλαφυρή εξιστόρηση εκτείνεται από τις σημαντικές διασκέψεις των Τριών Μεγάλων στην Τεχεράνη και τη Γιάλτα μέχρι μια μυστική συνάντηση πάνω στο κατάστρωμα ενός πλοίου σε έναν ερημικό όρμο της Νέας Γης, και από συναντήσεις στο Κρεμλίνο αργά τη νύχτα μέχρι καλοκαιρινά πρόχειρα γεύματα στο ύπαιθρο της προεδρικής κατοικίας. Μέσα από συζητήσεις, ανταλλαγές μηνυμάτων, καθώς επίσης και ανέκδοτες ιστορίες μεταξύ των Τριών Μεγάλων, σκιαγραφούνται οι χαρακτήρες και αναβιώνουν τα γεγονότα της σύστασης και της λειτουργίας της Συμμαχίας, όπως επίσης και της διάλυσής της.

Στον πυρήνα αυτής της αφήγησης βρίσκονται τρία πρόσωπα: ο Ρούσβελτ, ο λαϊκιστής με την αριστοκρατική καταγωγή, για τον οποίο οι ύπουλοι χειρισμοί αποτελούσαν μια προσφιλή τακτική
- ο Στάλιν, ο αιμοδιψής δικτάτορας που πάσχιζε αδιάκοπα για την εκπλήρωση των στόχων του
- και ο Τσώρτσιλ, που κατέβαλλε απεγνωσμένες προσπάθειες να διατηρήσει το κύρος της χώρας του. Μέσα από τους πολιτικούς χειρισμούς τους, τα προβλήματα της υγείας τους, τα προσωπικά διλήμματα και τους φόβους τους παρουσιάζεται η ανθρώπινη πλευρά τους. Οι Τρεις Μεγάλοι πλαισιώνονται από ένα πλήθος σημαντικών προσωπικοτήτων, όπως ο Ντε Γκωλ και ο Τσιάνγκ Κάι-Σεκ, οι οποίοι διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων.
Ο αναγνώστης νιώθει ότι κινείται στις γεμάτες από καπνούς αίθουσες των απόρρητων συσκέψεων, καθώς μέσα στις σελίδες του βιβλίου αυτού αναβιώνει, χωρίς καμία διάθεση εξωραϊσμού, η πολιτική ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρουσιάζεται το κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός του συνασπισμού των Μεγάλων Δυνάμεων και συγχρόνως περιγράφεται με συναρπαστικό τρόπο μια κρίσιμη ιστορική περίοδος για την ανθρωπότητα, η οποία αναβιώνει μέσα από τα μάτια τριών αξεπέραστων ηγετών.

Μετάφραση:

Λεβεντάκου, Φωτεινή

Είδος:

Βιβλίο

ISBN:

978-960-446-094-6

Δέσιμο:

Μαλακό εξώφυλλο

Διαστάσεις:

15 x 23

Σελίδες:

624

Βάρος:

840 γρ.

Ο συγγραφέας μας παρουσιάζει το πώς λήφθηκαν αποφάσεις κοσμοϊστορικής σημασίας, καθώς και το ποιοι ήταν οι άνθρωποι που τις έλαβαν... Η γραφή του Fenby είναι τόσο άμεση που ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι βλέπει μπροστά του τους τρεις ηγέτες [...] Απολαυστικό.
-Guardian-

Θα μαγέψει τον αναγνώστη [...]
Μέσα από τις σελίδες του αναβιώνουν τρεις σπουδαίοι ηγέτες.
-Daily Telegraph-

Ιδιαίτερα ευανάγνωστο...
Μια επική ιστορία, την οποία ο Fenby διηγείται με γλαφυρότητα.
-Sunday Times-

Ο JONATHAN FENBY ήταν αρχισυντάκτης της Observer στο Λονδίνο και της South China Morning Post στο Χονγκ Κονγκ, την οποία διηύθυνε μέχρι τη μεταβίβαση του ελέγχου της αποικίας από τη Βρετανία στην Κίνα το 1997. Έχει εργαστεί για τα The Economist, Guardian, Independent και στο πρακτορείο Reuters. Ζει στο Λονδίνο.

Άλλα βιβλία του είναι:
o On the Brink: The Trouble with France
o Generalissimo: Chiang Kai-shek and the China He Lost
o The Sinking of the Lancastria

Επιλέξτε νομό για να δείτε τα μεταφορικά του προϊόντος:

* Για πιο ακριβή αποτελέσματα προσθέστε όλα τα προϊόντα στο καλάθι σας και υπολογίστε τα μεταφορικά στην ολοκλήρωση της παραγγελίας. Οι δυσπρόσιτες περιοχές επιβαρύνονται με 2.5€

Στείλτε μας την απορία σας για το προϊόν.

# data[].attributes.attachment_link.description
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τρεις πολύ διαφορετικοί άνδρες από τρεις πολύ διαφορετικές χώρες έσωσαν τον κόσμο από το Φασισμό. Ενώ οι στρατοί των χωρών τους μάχονταν σε τρεις ηπείρους, ο...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το Ολοκαύτωμα έλαβε χώρα στο ευρύτερο πλαίσιο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ζαλισμένη ακόμη από την ήττα της Γερμανίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η κυβέρνηση του Χίτλερ οραματιζόταν μια τεράστια, νέα αυτοκρατορία "ζωτικού χώρου" (Lebensraum) στην Ανατολική Ευρώπη. Η επίτευξη της γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ηγετών της, θα απαιτούσε πόλεμο.

1939

Αφού διασφάλισε την ουδετερότητα της Σοβιετικής Ένωσης (μέσω του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου Μη Επίθεσης του Αυγούστου του 1939), η Γερμανία ξεκίνησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με την εισβολή στην Πολωνία την 1η Σεπτεμβρίου 1939. Η Βρετανία και η Γαλλία απάντησαν κηρύσσοντας πόλεμο στη Γερμανία στις 3 Σεπτεμβρίου. Μέσα σε ένα μήνα, η Πολωνία ηττήθηκε από τις συνδυασμένες επιθέσεις των γερμανικών και σοβιετικών δυνάμεων και διαχωρίστηκε μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

1940

Η σχετική παύση των εχθροπραξιών που ακολούθησε την ήττα της Πολωνίας τερματίστηκε στις 9 Απριλίου 1940, όταν οι γερμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Νορβηγία και τη Δανία. Στις 10 Μαΐου 1940, η Γερμανία ξεκίνησε την επίθεσή της στη δυτική Ευρώπη, εισβάλλοντας στις Κάτω Χώρες (Ολλανδία, Βέλγιο και Λουξεμβούργο), οι οποίες είχαν τηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο, όπως και στη Γαλλία. Στις 22 Ιουνίου 1940, η Γαλλία υπέγραψε συνθηκολόγηση με τη Γερμανία, η οποία προέβλεπε την γερμανική κατοχή του βόρειου μισού της χώρας και επέτρεψε την εγκαθίδρυση ενός συνεργαζόμενου με τους Ναζί καθεστώτος στο νότο, με έδρα την πόλη Βισύ.

Με την παρότρυνση των Γερμανών, η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε τα κράτη της Βαλτικής τον Ιούνιο του 1940 και τα προσάρτησε επισήμως τον Αύγουστο του 1940. Η Ιταλία, μέλος του Άξονα (η ομάδα των χωρών που συμμάχησαν με τη Γερμανία) μπήκε στον πόλεμο στις 10 Ιουνίου 1940. Από τις 10 Ιουλίου έως τις 31 Οκτωβρίου 1940 οι Ναζί εξαπέλυσαν σειρά αεροπορικών επιθέσεων εναντίον της Αγγλίας - εντέλει όμως οι Άγγλοι βγήκαν νικητές από την γνωστή με το όνομα "Μάχη της Βρετανίας".

1941

Αφού εξασφάλισαν τον έλεγχο της Βαλκανικής χερσονήσου εισβάλλοντας στη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα στις 6 Απριλίου 1941, στις 22 Ιουνίου 1941 οι Γερμανοί και οι σύμμαχοί τους εισέβαλαν στη Σοβιετική Ένωση παραβιάζοντας κατάφωρα το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο. Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1941 οι Γερμανοί κατέλαβαν επίσης τα κράτη της Βαλτικής. Ο ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης Ιωσήφ Στάλιν έγινε ένας από τους κορυφαίους ηγέτες των Συμμάχων κατά τη διάρκεια του πολέμου μαχόμενος εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας και των συμμάχων της. Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1941, τα γερμανικά στρατεύματα προέλασαν στα ενδότερα της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά η σκληρή αντίσταση του Κόκκινου Στρατού απέτρεψε την κατάληψη των σημαντικών πόλεων Λένινγκραντ και Μόσχα από τους Γερμανούς. Στις 6 Δεκεμβρίου 1941, τα σοβιετικά στρατεύματα εξαπέλυσαν μια σημαντική αντεπίθεση που απώθησε τις γερμανικές δυνάμεις οριστικά πέρα από τα περίχωρα της Μόσχας. Την επόμενη ημέρα, στις 7 Δεκεμβρίου 1941, η Ιαπωνία (μία από τις δυνάμεις του Άξονα) βομβάρδισε το Περλ Χάρμπορ της Χαβάης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κήρυξαν αμέσως πόλεμο στην Ιαπωνία. Στις 11 Δεκεμβρίου, η Γερμανία και η Ιταλία κήρυξαν πόλεμο στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι στρατιωτικές συρράξεις διευρύνονταν.

1942-1943

Το Μάιο του 1942, η Βασιλική Αεροπορία της Βρετανίας πραγματοποίησε αεροπορική επιδρομή εναντίον της Κολωνίας χρησιμοποιώντας χίλια βομβαρδιστικά, και έτσι έφερε για πρώτη φορά τον πόλεμο στο έδαφος της Γερμανίας. Τα επόμενα τρία χρόνια, οι αεροπορικές δυνάμεις των Συμμάχων βομβάρδιζαν συστηματικά βιομηχανικές εγκαταστάσεις και πόλεις σε όλο το Ράιχ, μετατρέποντας σε χαλάσματα μεγάλο μέρος των αστικών περιοχών της Γερμανίας έως το 1945. Στα τέλη του 1942 και τις αρχές του 1943, οι συμμαχικές δυνάμεις σημείωσαν σειρά σημαντικών στρατιωτικών θριάμβων στη Βόρεια Αφρική. Η αποτυχία των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων να αποτρέψουν την κατάληψη του Μαρόκου και της Αλγερίας από τους Συμμάχους, προκάλεσε τη γερμανική κατοχή της υπόλοιπης Γαλλίας πού βρισκόταν υπό την κυβέρνηση συνεργασίας του Βισύ, στις 11 Νοεμβρίου 1942. Οι στρατιωτικές μονάδες του Άξονα στην Αφρική , συνολικά περίπου 150.000 στρατιώτες, παραδόθηκαν το Μάιο του 1943.

Στο ανατολικό μέτωπο, το καλοκαίρι του 1942 οι Γερμανοί και οι σύμμαχοί τους στον Άξονα εξαπέλυσαν νέα επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης με στόχο την κατάληψη του Στάλινγκραντ στον ποταμό Βόλγα, καθώς και την πόλη Μπακού και των πετρελαιοφόρων περιοχών του Καυκάσου. Η γερμανική επίθεση κατέληξε σε αδιέξοδο και στα δύο μέτωπα στα τέλη του καλοκαιριού του 1942. Το Νοέμβριο τα σοβιετικά στρατεύματα εξαπέλυσαν αντεπίθεση στο Στάλινγκραντ και στις 2 Φεβρουαρίου 1943 η γερμανική Έκτη Στρατιά παραδόθηκε στους Σοβιετικούς. Οι Γερμανοί εξαπέλυσαν μία ακόμα επίθεση στο Κουρσκ τον Ιούλιο του 1943, τη μεγαλύτερη μάχη τεθωρακισμένων στην ιστορία, οι Σοβιετικοί όμως την απέκρουσαν και άρχισαν να κυριαρχούν στα πεδία των μαχών, κυριαρχία που διατήρησαν μέχρι το τέλος του πολέμου.

Τον Ιούλιο του 1943, οι Σύμμαχοι έκαναν απόβαση στη Σικελία και το Σεπτέμβριο πέρασαν στην ηπειρωτική Ιταλία. Όταν το Μεγάλο Συμβούλιο του ιταλικού φασιστικού κόμματος ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Μπενίτο Μουσολίνι (σύμμαχο του Χίτλερ), την εξουσία ανέλαβε ο στρατός της Ιταλίας που άρχισε να διαπραγματεύεται συνθηκολόγηση με τις αγγλοαμερικανικές δυνάμεις στις 8 Σεπτεμβρίου. Γερμανικές δυνάμεις που έδρευαν στην Ιταλία κατέλαβαν το βόρειο τμήμα της ιταλικής χερσονήσου και συνέχισαν να αντιστέκονται. Ο Μουσολίνι, που είχε συλληφθεί από τις ιταλικές στρατιωτικές αρχές, διασώθηκε από Γερμανούς κομάντος των SS το Σεπτέμβριο και δημιούργησε (υπό γερμανική επίβλεψη) ένα νεοφασιστικό καθεστώς ανδρείκελων στη βόρεια Ιταλία. Γερμανικά στρατεύματα εξακολουθούσαν να ελέγχουν τη βόρεια Ιταλία μέχρι την παράδοσή τους στις 2 Μαΐου 1945.

1944

Στις 6 Ιουνίου 1944 (D-Day), στο πλαίσιο μιας πελώριας στρατιωτικής επιχείρησης, πάνω από 150.000 στρατιώτες των Συμμάχων αποβιβάστηκαν στη Γαλλία, η οποία στα τέλη Αυγούστου είχε πλέον απελευθερωθεί. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1944, τα πρώτα στρατεύματα των ΗΠΑ μπήκαν στα εδάφη της Γερμανίας, ένα μήνα μετά από την είσοδο των σοβιετικών στρατευμάτων από τα ανατολικά. Στα μέσα Δεκεμβρίου οι Γερμανοί εξαπέλυσαν μια αποτυχημένη αντεπίθεση στο Βέλγιο και τη βόρεια Γαλλία, γνωστή ως η μάχη των Αρδεννών. Οι αεροπορικές δυνάμεις των Συμμάχων έπλητταν τις ναζιστικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως αυτή στο στρατόπεδο Άουσβιτς (οι θάλαμοι αερίων όμως ποτέ δεν αποτέλεσαν στόχο).

1945

Οι Σοβιετικοί εξαπέλυσαν μια επίθεση στις 12 Ιανουαρίου 1945, απελευθερώνοντας τη δυτική Πολωνία και εξαναγκάζοντας την Ουγγαρία (σύμμαχο του Άξονα) σε συνθηκολόγηση. Στα μέσα Φεβρουαρίου 1945, οι Σύμμαχοι βομβάρδισαν τη Δρέσδη, σκοτώνοντας περίπου 35.000 αμάχους. Αμερικανικά στρατεύματα διέσχισαν το Ρήνο στις 7 Μαρτίου 1945. Η τελική σοβιετική επίθεση στις 16 Απριλίου 1945 επέτρεψε στις σοβιετικές δυνάμεις να περικυκλώσουν το Βερολίνο, πρωτεύουσα της Γερμανίας. Στις 30 Απριλίου 1945, και ενώ τα σοβιετικά στρατεύματα προέλαυναν προς την Καγκελαρία του Ράιχ, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε. Στις 7 Μαΐου 1945, η Γερμανία υπέγραψε άνευ όρων συνθηκολόγηση με τους δυτικούς Συμμάχους στην Ρεμ και με τους Σοβιετικούς στις 9 Μαΐου στο Βερολίνο. Τον Αύγουστο έληξε και ο πόλεμος στον Ειρηνικό, λίγο μετά τη ρίψη ατομικών βομβών εναντίον των ιαπωνικών πόλεων Χιροσίμα και Ναγκασάκι από τις ΗΠΑ, που είχαν ως συνέπεια το θάνατο 120.000 αμάχων. Η Ιαπωνία συνθηκολόγησε επισήμως στις 2 Σεπτεμβρίου.

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος εκτιμάται ότι προκάλεσε 55 εκατομμύρια θανάτους σε όλο τον κόσμο. Ήταν η μεγαλύτερη και πλέον καταστροφική σύγκρουση στην ιστορία.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Β᾽Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ευρώπη

# data[].attributes.attachment_link.description
Το Ολοκαύτωμα έλαβε χώρα στο ευρύτερο πλαίσιο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ζαλισμένη ακόμη από την ήττα της Γερμανίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η κυβέρνηση του Χίτλερ οραματιζόταν μια τεράστια, νέα αυτοκρατορία "ζωτικού χώρου" (Lebensraum) στην Ανατολική Ευρώπη. Η επίτευξη της γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ηγετών της, θα απαιτούσε πόλεμο.