# data[].attributes.body
Marc Mulder 'De betoverende tuin' Sint-Petrusbasiliek in Oirschot 2023

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een jongen wordt gepest op school. Buiten schooltijd gaat het pesten door en de dader slaat het slachtoffer. Getuigen bellen de politie en de dader wordt opgepakt. Onder druk van de ouders doet de jongen aangifte en krijgt de dader straf. Is de dader een voorbeeld van een puber waar we ons zorgen over moeten maken? Is dit een aanstaande crimineel? En wanneer moeten we ons wel zorgen maken?

De ontwikkeling tijdens de puberteit is een moeilijke periode om psychologisch te onderzoeken. Het onderscheid tussen een jonge crimineel en een 'gewone' opstandige puber is namelijk lang niet altijd duidelijk. Anders gezegd: sommig licht crimineel gedrag hoeven we niet als crimineel te bestempelen.

Van impulsief naar zelfbewust

Tijdens de puberteit verandert niet alleen het lichaam. Ook op psychosociaal niveau maken pubers grote veranderingen door. Het gaat dan om de verandering in de manier waarop pubers naar zichzelf en naar anderen kijken en hoe zij denken dat andere mensen naar elkaar kijken. De psychosociale ontwikkelingstheorie van Jane Loevinger probeert te beschrijven hoe wij onszelf en anderen zien en hoe zich dit in de loop van ons leven ontwikkelt. Essentieel is dat je eerst de eerdere stadia moet doorlopen voordat je een ander stadium kan bereiken.

Elk stadium heeft zijn eigen eigenschappen en gedragsuitingen. Vanaf de kindertijd tot de late puberteit zijn er vier niveaus van psychosociale volwassenheid. Het eerste niveau wordt ook wel het impulsieve stadium genoemd. Het kind gedraagt zich impulsief, is aanhankelijk en afhankelijk, en is gericht op autoriteiten om richtlijnen en sturing te geven.

In de vroege puberteit nemen de impulsiviteit en afhankelijkheid af en kan de puber zich soms positioneren als een volwassene (ook al is hij/zij dat nog lang niet). De weg naar volwassenwording is ingeslagen. De puber vindt dat hij prima voor zichzelf kan zorgen; niemand kan hem of haar wat maken. Tijdens deze periode is de puber egocentrisch. Alles wat er om de puber heen gebeurt, staat in het teken van hem of haar. Relaties met anderen zijn ook alleen van belang als er iets voor de puber te halen is. Recalcitrant, brutaal gedrag en het zoeken naar de grens van wat wel en niet mag is in deze fase niet ongebruikelijk.

In de loop van de puberteit maakt de egocentrische houding plaats voor een gelijkwaardige 'wij' houding. Wat een ander vindt is bijna net zo belangrijk als de eigen mening. Tegelijkertijd is mede door de nog maar basaal aanwezige kenmerken van volwassenheid ook nog sprake van sociaal wenselijk gedrag. Het blijft lastig om afgewezen te worden of om kritiek te krijgen. Daarom wordt de groepsgelijkheid gewaardeerd en is het volgen van groepsnormen en -waarden erg belangrijk.

Later in de puberteit valt de puber weer meer terug op zichzelf en is zelfbewustzijn belangrijk. Het belang van de eigen mening en het eigen gedrag is groot. Tegelijkertijd beseffen ze zich nu dat andere mensen andere meningen en opinies kunnen hebben. Hiervoor hebben pubers min of meer respect. Er is nu een mate van tolerantie en flexibiliteit. Lang niet iedereen bereikt dit stadium.

Psychosociale ontwikkeling, probleemgedrag en criminaliteit

Ontwikkelingscriminologen besteden veel aandacht aan het begin van criminele activiteiten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat leeftijd gekoppeld kan worden aan de mate van criminaliteit. Dit noemen we de leeftijd-criminaliteitscurve. De leeftijd-criminaliteitscurve laat zien dat crimineel gedrag vanaf 12/13 jaar sterk stijgt. De piek van crimineel gedrag ligt tussen het 15e en 17e jaar. Daarna komt crimineel gedrag steeds minder voor.

Er zijn verschillende typen probleempubers. Sommige vertonen veel probleemgedrag, andere minder. Maar daarnaast zitten pubers ook in verschillende fases van psychosociale volwassenheid. In mijn onderzoek heb ik onderzocht of er overeenkomsten zijn tussen bepaalde fases binnen de psychosociale ontwikkeling en probleemgedrag of crimineel gedrag. Dit heb ik gedaan bij meer dan 500 VMBO scholieren uit Den Haag en omstreken. Elke scholier kreeg een tweetal vragenlijsten om in te vullen. De eerste was een algemene vragenlijst over (afwijkend en crimineel) gedrag. Bij de tweede vragenlijst heb ik de psychosociale ontwikkeling gemeten. Daarbij is gelet op het onderscheid tussen problematisch pubergedrag en pubers die zorgwekkend veel of ernstige criminele activiteiten vertonen.

Blijven hangen terwijl je vrienden vooruit gaan

Uit mijn onderzoek blijkt dat een stagnerende psychosociale ontwikkeling samen gaat met problematisch en soms ernstig crimineel gedrag. Dit zou kunnen komen omdat een puber zich niet ontwikkelt tot het volgende niveau van psychosociale volwassenheid, terwijl zijn vrienden dit wel doen. Dit leidt tot wrijving. De puber voelt zich sociaal onbegrepen. Om dit te compenseren kan de puber zogenaamd 'volwassen' gedrag forceren in de vorm van criminaliteit. Stagneren is in dit geval zorgwekkend om twee redenen. Ten eerste wordt de dagelijkse omgang met vrienden steeds moeilijker. De nieuwe fase waarin de vrienden zitten, strookt moeilijk met fase waarin de stagnerende puber nog zit, ook al hebben ze dezelfde leeftijd. Ten tweede maken impulsiviteit en egocentrisme, de twee inhoudelijke kenmerken van eerdere fases, een puber kwetsbaar voor crimineel gedrag.

Een beetje probleemgedrag hoort erbij

Uit het onderzoek blijkt ook dat pubers met een normale psychosociale ontwikkeling gedrag kunnen vertonen dat regelovertredend of licht crimineel van aard is. En dat dit tot op zekere hoogte bij zijn ontwikkeling hoort. Het gaat hier bijvoorbeeld om pesten op school, in de klas met dingen gooien, graffiti spuiten of zwartrijden. Dit soort gedrag hangt samen met de normale ontwikkeling. Een puber in het derde stadium is immers egocentrisch van aard en heeft maar weinig controle over zijn impulsen. Vriendschappen zijn veelal instrumenteel (de 'what's in it for me'-houding). Het gros van licht crimineel gedrag of probleemgedrag hangt dus juist samen met een psychosociale ontwikkelingsfase die juist bij de puberteit hoort.

Meer volwassen, minder crimineel

Puberende meisjes die meer volwassen zijn dan hun leeftijdsgenoten, vertonen minder snel crimineel gedrag, zo blijkt ook uit het onderzoek. Een puber is meer volwassen als zij (of hij) probeert te begrijpen waarom een ander zich op een bepaalde manier gedraagt en begrip toont voor andere visies en meningen. Een psychosociale ontwikkeling die verder gevorderd is dan normaal, lijkt daarmee te beschermen tegen lichte vormen van criminaliteit. Kenmerken van latere niveaus van psychosociale ontwikkeling in de kwetsbare periode van de puberteit maken iemand dus minder kwetsbaar voor criminaliteit. Iemand die verder is, heeft bijvoorbeeld meer controle over impulsieve neigingen (denken voordat je iets doet) en is beter in staat om te reflecteren ('wat gebeurt er met de ander als ik iets doe?'). Hierdoor begrijpt een puber bijvoorbeeld dat als hij iemand slaat, hij iemand pijn doet en dat kan betekenen dat hij in de problemen komt.

Fases herkennen helpt

Pubers lijken zich moeilijk aan de regels te kunnen houden. Maar dit hoeft dus niet direct verontrustend te zijn. Vaak is regelovertredend gedrag niet zo heel ernstig en hoort het bij het ontwikkelen van een eigen identiteit. Een grote mond en een conflict met de vuisten in plaats van met woorden oplossen hoort vaak bij een bepaalde periode. Hierbij is de grens tussen opstandig pubergedrag en criminaliteit soms lastig te trekken. Maar met behulp van psychologische ontwikkelingstheorieën kunnen we onderscheid maken tussen verschillende soorten probleempubers. Zo weten we beter wanner we ons zorgen moeten maken en wanneer ingrijpen noodzakelijk is. Ook voor leraren en ouders is het belangrijk om te herkennen wanneer ze wel of niet moeten ingrijpen.

Dr. Menno Ezinga is universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Dit artikel voor Kennislink is gebaseerd op het promotieonderzoek dat hij bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving uitvoerde.

Zie ook:

# data[].attributes.attachment_link.title
Bekijk: Afwijkend gedrag bij pubers is (niet meer dan) normaal

# data[].attributes.attachment_link.description
De houding van een puber wordt over het algemeen gekenmerkt door een groeiende volwassenwording en de zoektocht naar een eigen identiteit. Regelmatig kan het kinderlijke gedrag nog naar voren komen in de eerste jaren van de puberteit. Daarnaast kunnen pubers vaak dwars en opstandig zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Economist on Instagram: "Ever feel like your brain works differently to your parents? There’s a scientific reason for that. To find out how adult brains learn the new without forgetting the old, click the link in our bio #science #biology #brain #teenager"

# data[].attributes.attachment_link.description
25K likes, 73 comments - theeconomist on October 4, 2023: "Ever feel like your brain works differently to your parents? There’s a scientific reason for th..."

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
View this post on Instagram

A post shared by The Economist (@theeconomist)

# data[].attributes.body
Theo van Doesburg Glas-in-lood-compositie Vrouwenkop,
mei-juli 1917

# data[].attributes.body
Marc Chagall Issachar, stained glass window, Hadassah Hospital, Jerusalem, Israel

# data[].attributes.body
The Visitation. Design for stained glass

# data[].attributes.body
Meer info over de afdeling

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat doe ik?

Tijdens deze opleiding ben je veel te vinden in onze ateliers. Hier werk je aan opdrachten waarbij je leert om van een ontwerp een hoogwaardig product te maken. Soms maak je zelfs een kleine serie. Je start met een schets van je ontwerp en maakt een technische tekening. Vervolgens ga je aan de slag met de materialen en experimenteert hiermee. Je werkt met verschillende machines en gereedschappen. Het is een opleiding waarin modern vakmanschap centraal staat en je leert werken met een combinatie van handwerk- en digitale technieken.

Wat maak ik?

Wat maak jij binnen de vier richtingen?

Glas
Je ontwerpt en maakt glas-in-lood ramen of je restaureert bestaande glas-in-lood ramen uit oude en/of monumentale gebouwen. Soms werk je in opdracht van een klant. Die opdrachten kunnen bestaan uit nieuwe glas-in-lood ramen, restauratieprojecten of warmglas objecten. Denk bij dit laatste aan unica's of kleine series relatiegeschenken.

Keramiek
Je maakt unieke producten, objecten of een kleine serie van keramiek. Van serviesgoed zoals mokken en borden tot interieurproducten zoals vazen. Ook bouwmaterialen of een kunstwerk voor een expositie of cadeau behoren tot de mogelijkheden. De nadruk ligt op modelleren en het gebruik van mallen om producten van keramiek te gieten.

Leer
Een scala aan producten en toepassingen van leer of alternatieve materialen. Van tassen en schoenen tot diverse accessoires bijvoorbeeld laptopcovers en (gereedschap)etuis. Je maakt hierbij eigen ontwerpen of werkt in opdracht van een klant.

Textiel
Je leert technieken zoals (machinaal) breien, weven, tuften, dessins ontwerpen en hoeden maken. Je maakt producten voor in de mode, interieur, textielindustrie en kunst. De ene keer maak je iets voor jezelf en een andere keer in opdracht van een klant.

Wat leer ik?

Je ontwikkelt kennis en vaardigheden op het gebied van tekenen, ontwerpen, materiaalkennis, ambachtelijke- en digitale technieken en werkmethoden, kostprijsberekening, ondernemerschap en digitale vaardigheden. Uiteraard horen ook algemene vakken als Nederlands, Engels en rekenen tot het programma.

Waar loop ik stage?

Je kiest een stageplek die aansluit bij jouw richting, interesses en leerwensen. Dit kan een atelier zijn gespecialiseerd in glas, textiel of keramiek, een textiel- of schoenenfabrikant, een modelabel, een interieurbedrijf, een werkplaats in de orthopedie of bijvoorbeeld een organisatie die bekleding maakt voor de auto- of botenindustrie. Student Creatief vakman leer Sjors liep stage bij Cools Bekledingen. Bekijk hier een video van de stage van Sjors. Studenten Creatief vakman textiel Moos en Sophie liepen stage bij het TextielMuseum. Bekijk hier de video van de stage van Moos en Sophie.

Wat moet ik kunnen en leuk vinden?

Je hebt gevoel voor materialen en vormgeving en beschikt over ruimtelijk en technisch inzicht. Ook volg je de ontwikkelingen op het gebied van design, interieur, mode en duurzaamheid. Je werkt graag met je handen, kunt een (digitaal)ontwerp vertalen naar een eindproduct en durft te experimenteren met materialen en nieuwe en innovatieve technieken. Herken jij jezelf hierin? Dan is de kans groot dat er een Creatief vakman in je schuilt!

Wat kan ik na SintLucas?

Je kunt je eigen onderneming starten, gaan werken bij bijvoorbeeld een atelier of in het bedrijfsleven. Ook doorstuderen aan een hbo-opleiding, zoals een kunstacademie, opleiding voor productontwerp, design, interieur of lerarenopleiding voor creatieve vakken, behoort tot de mogelijkheden.

Toelating

Je wordt niet automatisch na je aanmelding aangenomen. Voor de opleidingen binnen het cluster Vormgeven & Ambacht geldt een toelatingsprocedure met een aantal verplichte activiteiten. Naast de juiste vooropleiding en verplichte activiteiten, selecteren we op de aanvullende eis creatieve aanleg. Het studiekeuzeadvies dat we twee weken na de toelatingsprocedure via e-mail geven, is bindend. SintLucas beslist of je wel of niet met de opleiding mag starten. Heb je een vraag hierover, stuur dan een mailtje naar aanmelding@sintlucas.nl.

# data[].attributes.attachment_link.description
SintLucas opleiding Creatief vakman - Je werkt veel met je handen en bedenkt, ontwerpt en maakt unieke producten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Creating opportunities is de brede vertaling van onze missie en visie. Onze belofte. We creëren kansen om toekomstdromen waar te maken. Niet alleen voor leerlingen en studenten. Ook voor medewerkers, bedrijven en andere partners. En we verwachten dat zij dat zelf ook doen voor anderen.

Waar staan wij voor?

SintLucas begeleidt creatieve talenten naar een mooie toekomst én draagt met betekenisvolle creativiteit bij aan de veranderende samenleving.

Waar gaan wij voor?

Bij SintLucas zien we elke dag wat creativiteit oplevert. En dat gaat verder dan het maken van mooie producten. Creativiteit betekent nog meer. Creativiteit stelt mensen namelijk in staat om niet alleen te creëren maar ook te innoveren. En innovatie is hard nodig om de complexe vraagstukken die op onze samenleving en organisaties afkomen het hoofd te bieden. Vraagstukken die niet op te lossen zijn door morgen hetzelfde te blijven doen als vandaag. In het betekenisvol maken van creativiteit wil en kan SintLucas een belangrijke rol spelen.

Wat drijft ons?

We werken samen in een cultuur waarin de kernwaarden groei, eigenheid, zelfvertrouwen, trots en plezier de basis vormen. Deze kernwaarden zijn het fundament voor ons gedrag.

Groei is wat ons drijft. Steeds meer kunnen, durven en begrijpen. Jezelf uitdagen en elkaar stimuleren horen daarbij. Maar ook gewoon nieuwsgierig zijn. Even stilstaan om helderheid te krijgen. Jezelf verwonderen en nieuwe dingen willen uitproberen. Als je goed kijkt, zie je overal kansen om te groeien.

Anders mogen zijn. Anders durven zijn. Ontdekken wat je wilt. SintLucas wil een school zijn waar je jouw persoonlijke talenten optimaal kunt ontwikkelen. Waar je dingen op jouw manier kunt doen. Zodat je jezelf herkent in het werk dat je maakt. En je een eigen plek verovert in de creatieve wereld.

Als je plezier hebt in wat je doet, dan gaat het bijna vanzelf. Doe dus zoveel mogelijk dingen waar je hart sneller van klopt. Het liefst samen met anderen. Want samen met plezier ergens aan werken is nog leuker en je bereikt vaak meer.

Zelfvertrouwen is een kostbaar juweel. Het brengt je daar, waar je heen wilt. Het laat je dingen doen, die je nooit eerder deed. Dus koester het. En laat het door niets of niemand afpakken. Als je gelooft in jezelf kan niets je tegenhouden.

Wij zien je graag trots op jezelf en op anderen. Want dat betekent dat je goed bezig bent. Dat je je talenten ontwikkelt. Dat je geniet. Trots is een krachtige drijfveer. Het geeft je de energie om ergens voor te gaan. En de motivatie om door te zetten als je nog een weg te gaan hebt.

Video afspelen Video afspelen

# data[].attributes.attachment_link.description
SintLucas creëert kansen om toekomstdromen waar te maken. voor leerlingen, studenten, medewerkers en partners.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vorming, ontwikkeling en vakmanschap

Bij SintLucas werken dagelijks zo'n 500 vmbo-leerlingen en 2800 mbo-studenten aan hun persoonlijke ontwikkeling en vakmanschap. Hierbij worden ze begeleid door ruim 460 medewerkers en gastdocenten én professionals uit het bedrijfsleven.

Onderwijsvisie

De onderwijsvisie is bedoeld voor iedereen die bij het onderwijs is betrokken: leerlingen, studenten, medewerkers, maar ook ouders, bedrijven en andere scholen. Zij zijn ook geraadpleegd om tot deze visie te komen. Daarnaast hebben wij kenmerken van onze leerling- en studentpopulatie gebruikt, evenals (hedendaagse) theorieën over onderwijs en ontwikkelingen in de creatieve industrie en maatschappij.

Uitgangspunten

Het onderwijs bij SintLucas vindt plaats in een leeromgeving waarin we:

werken aan de vervulling van ambities;

leren en werken in co-creatie;

onze kracht en identiteit ontdekken en ontwikkelen;

leren en werken in een contextrijke omgeving;

mensen, middelen en materialen bewust en verantwoord inzetten.

Persoonlijk leren

In 2021 hebben we de ontwikkeling naar persoonlijk leren ingezet. Libi is het onderwijsontwerp waarmee we deze ontwikkeling gestalte geven. Libi betekent leven. Leren is leven, leven is leren. SintLucas faciliteert leerlingen en studenten om vorm en betekenis te geven aan hun groei- en leerproces vanuit hun talent en passie. Vanuit hun leven.

Meer informatie over Libi Meer informatie over Libi

# data[].attributes.attachment_link.description
SintLucas begeleid dagelijks zo'n 500 vmbo-leerlingen en 2800 mbo-studenten met hun persoonlijke ontwikkeling en creatief vakmanschap.

# data[].attributes.headline
Cultuuronderwijs als tool voor persoonlijke ontwikkeling in het mbo

# data[].attributes.subject
Cultuuronderwijs als tool voor persoonlijke ontwikkeling in het mbo

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe creëer je interessant cultuuronderwijs voor het mbo? Hoe ga je om met de veelzijdigheid van deze student? De verschillende studierichtingen en behoeftes? We spraken erover met verschillende docenten uit het mbo en culturele aanbieders tijdens de eerste netwerkbijeenkomst voor het mbo.

Het creatieve proces als basis

Samen stilstaan bij het proces, denken buiten de lijntjes en een flinke dosis lef zijn thema's die in het programma naar voren komen die het Mondriaanhuis aanbiedt aan mbo-studenten. Ter illustratie mochten de deelnemers zelf aan de slag. Met behulp van Legoblokjes konden ze hun visie op het begrip netwerken uitbeelden. Een leuke ijsbreker met hele creatieve resultaten.

Cultuuronderwijs als tool voor persoonlijke ontwikkeling

Het belang van het creatieve proces werd verder aangehaald door Mirelle Beenders, docent beeldende vorming van MBO Amersfoort. Als eerste gecertificeerde mbo-cultuurcoördinator van Nederland zet zij zich in voor cultuuronderwijs binnen MBO Amersfoort. "Cultuuronderwijs is de tool om vaardigheden voor de toekomst te ontwikkelen die in het reguliere curriculum niet altijd voldoende aan bod komen. Door studenten te leren creatief te denken én handelen, dragen we bij aan persoonlijke ontwikkeling en zorgen we voor kritische burgers die er klaar voor zijn deel te nemen aan een snel veranderende samenleving."

Burgerschap en plottwists

Over de rol van film en theater en de mogelijkheden hiervoor spraken we verder met Marije Hofland - cultuureducator bij de Lieve Vrouw - en Janus Hermse van ROC Midden Nederland. Marije vertelde meer over het aanbod vanuit het theater voor mbo-studenten en hoe film en theater grote thema's op een laagdrempelige manier kunnen aankaarten. Dit werd geïllustreerd met de korte film 'Night' van filmmaakster Joosje Duk, een korte film die inspeelt op vooroordelen in de maatschappij. Hoe ga je hier zelf mee om? Hoe ervaren studenten dit zelf? Daarnaast leren de studenten de film analyseren. Hoe werkt een regisseur naar een plottwist toe? Waarom is er gekozen voor bepaalde camera-standpunten? Naast kijken en bespreken is ook zelf film maken onderdeel van het programma.

Samenkomen, inspireren en verbinden
NEOS Cultuuronderwijs organiseert meerdere keren per jaar netwerkbijeenkomsten om zowel het onderwijs als de culturele aanbieders uit de regio te inspireren. De volgende Netwerkbijeenkomst mbo staat gepland voor donderdag 16 november 2023.
Fotografie: Linda Bouritius Photography

# data[].attributes.attachment_link.title
Cultuuronderwijs als tool voor persoonlijke ontwikkeling in het mbo - NEOS

# data[].attributes.attachment_link.description
Vorige week vond de eerste netwerkbijeenkomst voor het mbo plaats. Samen met De Lieve Vrouw organiseerde NEOS Cultuuronderwijs een inspirerende en energieke middag in het teken van kennis delen, samenkomen en netwerken.

# data[].attributes.headline
De jeugd van tegenwoordig! Door  P.M. Westenberg

# data[].attributes.subject
De jeugd van tegenwoordig! Door  P.M. Westenberg

# data[].attributes.headline
Folkert Haanstra - Onderzoek naar stadia in het maken van en het kijken naar kunst

# data[].attributes.subject
Folkert Haanstra - Onderzoek naar stadia in het maken van en het kijken naar kunst

# data[].attributes.headline
Edwin van Meerkerk - Kunst, onderwijs en theorie

# data[].attributes.subject
Edwin van Meerkerk - Kunst, onderwijs en theorie

# data[].attributes.headline
Zlata Tomljenović and Sanja Tatalović Vorkapić - Constructivism in Visual Arts Classes

# data[].attributes.subject
Zlata Tomljenović and Sanja Tatalović Vorkapić - Constructivism in Visual Arts Classes

# data[].attributes.headline
Folkert Haanstra - Interview met Parsons

# data[].attributes.subject
Folkert Haanstra - Interview met Parsons