# data[].attributes.headline
00.รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
00.รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
อยุธยายศล่มแล้ว  ลอยสวรรค์ ลงฤๅ
สิงหาสน์ปรางรัตน์บรร  เจิดหล้า
บุญเพรงพระหากสรรค์    ศาสน์รุ่ง เรืองแฮ
บังอบายเบิกฟ้า      ฝึกฟื้นใจเมือง

ถอดความได้ว่า......

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้ปฏิพากษ์ คือการใช้คำตรงกันข้าม เพื่อเน้นย้ำความหมาย เช่นคำว่า "ล่ม" กับ "ลอย"  และคำว่า "บังอบาย" กับ "เบิกฟ้า" เป็นต้น

ครูหนิง

# data[].attributes.body
ออกจากคลองขุดข้าม ครรไล
เรือวิ่งอกว้าใจ หวาดขวํ้า
เด็ดแดดั่งเด็ดใย บัวเบ่ง มาแม่
จากแต่อกใจปลํ้า เปลี่ยนไว้ในนาง

หมายความว่า
จากมาแต่ตัวเท่านั้น ใจยังคงอยู่ที่นาง คลองขุดในที่นี้ ไม่ชัดและไม่มีที่ค้นคว้า เข้าใจว่าจะเป็นปากคลองหลอดที่อยู่ใกล้ๆวังหน้า

วิเคราะห์คุณค่า
มีการพรรณนาความอาลัย เปรียบเทียบการเด็ดใจ คือ ตัดใจจากมานั้น เหมือนกับเด็ดบัว ไม่ขาดง่ายๆมีใยติดอยู่

กันทรากร ธนันทา เลขที่ 1

# data[].attributes.body
บรรลุอาวาสแจ้ง     เจ็บกาม
แจ้งจากจงอาราม     พระรู้
เวรานุเวรตาม         ตัดสวาท แลฤๅ
วานวัดแจ้งใจชู้         จากช้าสงวนโฉม ฯ

ถอดความได้ว่า
พอมาถึงวัดแจ้งตอนรุ่งเช้า ก็รู้สึกเจ็บใจในความรัก พระในอารามคงรู้ว่าเวรทั้งหลายตามมาทัน จึงต้องตัดความรักห่างจากน้อง ขอฝากวัดแจ้งให้น้องรักษาตัวให้ดี

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นคำ คือคำว่าแจ้ง ในวรรคที่ 1 คือ วัดแจ้ง
ในวรรคที่ 2 คือรุ่งแจ้ง ในวรรคที่ 4 คือ บอกแจ้ง

นาย ณัฐสิทธิ์ เกยูรวรรณ

# data[].attributes.headline
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.subject
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม    กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน      อกช้ำ
แสนโรคเท่าไรไร     กอกรั่ว ราแม่
เจ็บรักแรมรสกลํ้า       กอกร้อยฤๅคลาย ฯ

ถอนความได้ว่า
พอมาถึงคลองบางกอกใหญ่ก็รู้สึกกลุ้มใจ ความรักก็เจ็บเกินกว่าเป็นโรคภัยต่างๆ ที่ต้องจากลาคนรักมาเป็นเวลานาน

วิเคาะห์คุณค่า
มีการเล่นคำของคำว่า "กอก"
มีการพรรณนาความอาลัยและเปรียบเทียบความเจ็บจากการจากลา

ธัชพล พุฒหล้า เลขที่ 3

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.headline
04.วัดหงส์รัตนาราม

# data[].attributes.subject
04.วัดหงส์รัตนาราม

# data[].attributes.body
วัดหงส์เหมราชร้าง   รังถวาย นามแฮ
เรียมนิราเรือนสาย   สวาทสร้อย
หงส์ทรงสี่พักตร์ผาย   พรหมโลก แลฤๅ
จะสั่งสารนุชคล้อย   คลาดท้าวไป่ทัน ฯ

ถอดความได้ว่า วัดหงส์นี้ พญาหงส์ทองทิ้งรังไว้ ถวายเป็นนามอารามฉันจากเรือนจากเมียที่รักมา(แต่) หงส์ซึ่งเป็นพาหนะของพระสี่พักตร์ไปพรหมโลกเสีย
แล้ว จะขอให้ช่วยนำข่าวไปบอกเมียก็ไม่ทัน

วิเคราะห์  มีการเล่นคำ พรรณาโวหาร มีการพูดถึงที่มาของชื่อวัด ซึ่ง เหมราช(พญาหงส์ทอง) นั้นเป็นพาหนะของพระพรหม

นายพัฒนพงศ์ เจริญเสียง เลขที่ 4

# data[].attributes.headline
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.subject
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.body
สังข์กระจายพี่จากเจ้า     จอมอนงค์
สังข์พระสี่กรทรง            จักรแก้ว
สรวมทิพย์สุธาสรง          สายสวาท พี่เอย
สังข์สระสมรจงแผ้ว         ผ่อนถ้า เรียมถึง ฯ

ถอดความได้ว่า ได้จากนางมาถึงวัดสังข์กระจายแล้ว พอถึงวัดนี้ ก็นึกถึงพระนารายณ์ ขอให้น้ำทิพย์ในสังข์นั้น ทำให้นางมีจิตอันผ่องแผ้วสบาย  ไว้คอยเวลาที่พี่จะกลับคืนมา

วิเคราะห์คุณค่า
มีการพาดพิงไปถึงคนรัก ไพเราะจับใจ ชวนคิด ความสามารถของกวี

ณรงค์พงศ์ พูลพักตร์ เลขที่ 5

# data[].attributes.body
จากมามาลิ่วลํ้า | ลำบาง
บางยี่เรือราพลาง | พี่พร้อง
เรือแผงช่วยพานาง | เมียรม่าน มานา
บางบ่รับคำคล้อง | คล่าวนํ้าตาคลอ ฯ

ถอดความ กวีออกเดินทางจากนางอันเป็นที่รักมาตามลำน้ำจนถึงบางยี่เรือ รู้สึกเศร้าจนน้ำตาคลอ

คุณค่า พรรณาโวหาร สัลปังคพิสัย มีคำพ้องเสียง พ้องพยัญชนะ

วิธวิทย์ ช่างเรือ

# data[].attributes.headline
07 ด่านนางนอง

# data[].attributes.subject
07 ด่านนางนอง

# data[].attributes.body
นางนองชลน่านไล้ | ลบบาง
ไหลเล่ห์ชลลบปราง | แม่คลํ้า
แสนโศกสั่งสารปาง | จากพี่ ปลอบแม่
นาสิกเรียมซับนํ้า | เนตรหน้านางนอง ฯ

ถอดความได้ว่า ตอนนี้​เดินทางมาถึงตำ​บลนางนอน ​และ​​เห็นน้ำ​ขึ้นท่วมฝั่ง น้ำ​ที่​ท่วมนั้น ​เปรียบ​เหมือนหนึ่งน้ำ​ตาของนางไหลอาบ​แก้มทั้งสองของนางให้คล้ำไป ​แล้วก็เลยคิดไปถึง​เมื่อนายนิรนทรจะ​จากนางมานั้น ​ได้มีความ​โศกเศร้า​เกิดขึ้นมากมาย ​ได้แต่พูดปลอบ​โยนอย่างมากมาย ​และ​นายนรินทร​ก็ได้จูบหน้าของนางซึ่งกำ​ลังนอง​ไปด้วยน้ำ​ตา

วิเคราะห์คุณค่า มีการเล่นคำว่า "นาสิกเรียบซับน้ำ - เนตร" นั้นคือ จูบ  แต่พูดเป็นโวหารว่า ใช้จมูกซับน้ำตาให้นาง

ศุภณัฐ นิติการุณ เลขที่ 7

# data[].attributes.headline
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.subject
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.body
บทที่ 24
บางขุนเทียนถิ่นบ้าน นามมี
เทียนว่าเทียนแสงสี สว่างเหย้า
เย็นยามพระสุริยลี ลาโลก ลงแม่
เทียนแม่จุดจักเข้า สู่ห้องหาใคร

ถอดความได้ว่า...
นายนรินทร์มาถึงบางขุนเทียน ก็นึงถึงเทียนที่สว่างไสว แล้วตอนมาถึงก็ตอนเย็นแล้ว นางที่บ้านคงจุดเทียนเข้าห้องตามปกติแต่ตอนนี้ไม่มีใครอยู่แล้ว

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเปรียบเทียบ ระหว่างเทียนกับแสงสี
และ "พระสุรียลี---ลาโลก" การใช้คำว่าลากับพระสุรียลี นั้นจินตนาการได้ว่าเมื่อตะวันตกพระอาทิตย์คงได้ลาโลกไปเหมือนกับนางอันเป็นที่รัก
และมีการเล่นคำระหว่างเทียนและชื่อเมือง"บางขุนเทียน"

นายธนิน ปทุมานนท์ เลขที่ 8

# data[].attributes.body
เรือมามาแกล่ใกล้   บางบอน
ถนัดหนึ่งบอนเสียดซอน   ซ่านไส้
จากมาพี่คายสมร   เสมอชีพ เรียมเอย
แรมรสกามาไหม้   ตากต้องทรวงคาย ฯ

ถอดความ
นายนรินทรมาถึงตำบลบางบอน พอนึกถึงคำว่า บอน ก็นึกถึง คัน

บาท ๓ นั้น แปลว่า  การที่พี่ต้องจากนางอันเป็นที่รักเสมอชีวิตครั้งนี้ ให้รู้สึก ระคาย เคือง ในใจด้วยเรื่องนางนั้น
บาทที่ ๔ คำว่า ตาก แปลว่า ห่าง แยก ผึ่ง แผ่ อย่างเช่น ตากแดด ผึ่งแดด ในที่นี้คือตากอยู่ในความทุกข์ที่ร้างรสมา

วิเคราะห์คุณค่า
กล่าวถึงการจากนางอันเป็นที่รักมา มีการสัมผัสอักษรในบาทแรก ใช้รสในวรรณคดี คือ สัลปังคพิไสย

พุฒิพงศ์ หมุดธรรม

# data[].attributes.headline
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.subject
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.body
หัวกระบือกบิลราชร้า  รณรงค์ แลฤา
ตัดกบาลกระบือดง     เด็ดหวิ้น
สืบเศียรทรพีคง         คำเล่า แลแม่
เสมอพี่เด็ดสมรดิ้น     ขาดด้วยคมเวร

ถอดความได้ว่า นายนรินทรได้พูดถึงตำนานเกี่ยวกับทรพีทรพา ในบทที่ได้กล่าวถึง กระบือดง หรือก็คือ ทรพี ซึ่งเป็นพญาควายและฆ่าพ่อที่ชื่อทรพา แล้วมาท้าพญาพาลี ซึ่งในบทคือ กบิลราชร้า พาลีฆ่าทรพีตาย  มีคำเล่าในตำบลตัวกระบือ ว่าพญพาลีตัดหัวทรพีขว้างมาตกที่ตำบลนี้

วิเคราะห์คุณค่า ได้ว่า มีการเล่นคำ คือ "กระบือกบิล" "กบาลกระบือ" และ มีการเล่นเสียงพยัญชนะ อย่าง   คำเล่า แลแม่
มีการพรรณนาถึงวรรณคดี มาใช้เล่าเรื่องในบทนี้ด้วย

นายสิรวิชญ์ เอี่ยมรักษา เลขที่ 10

# data[].attributes.attachment_caption
โคกขามดอนโคกคล้าย	สัณฐานขามรุ่นริมธารสนาน	สนุกนี้พูนเพียงโคกฟ้าลาน	แลโลก ลิ่วแม่ถนัดหนึ่งโคกขามชี้	ช่องให้เรียมเห็น ฯ

# data[].attributes.body
ถอดคำประพันธ์- โคกขามเป็นหมู่บ้านมีแม่น้ำลำธาร นายนรินทรลงปอาบน้ำกับเพื่อนอย่างสนุกสนานพื้นดินที่โคกขามนี้นูนขึ้นมาดัง โคกฟ้า  มองเห็นพื้นดินนูนนั้นก็ให้ลานใจเห็นโคกนั้นลิ่วๆ สุดสายตา

วิเคราะห์คุณค่า-มีการเล่นคำพยัญชนะ มีการอธิบายถึงการได้อาบน้ำสนุกกับเพื่อนๆ

นายพัทธพล พ่วงฟัก 4/2 เลขที่11

# data[].attributes.body
มาคลองโคกเต่าตั้ง  ใจฉงาย
ตัวเต่าฤๅมีหมาย  โคกอ้าง
เจ็บอกพี่อวนอาย  ออกปาก ได้ฤๅ
คืนคิดโคกขวัญร้าง  อยู่เร้นแรมเกษม ฯ

ถอดความได้ว่า:ตอนนี้มาถึงคลองโคกเต่า แต่นายนรินทร์ว่าไม่เห็นมีเต่าอย่างชื่อโคกเลย

วิเคราะห์คุณค่า:มีการเขียนเปรียบเทียบโคกเต่าว่าไม่เห็นมีเต่าเลย กับโคกขวัญที่หมายถึงโคกขาม แต่เรียกโคกขวัญเพราะโคกนั้นเป็นที่ยินดี

ณัฐรัตน์ ฉันท์ทัตสกุล

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
มหาชัยชัยฤกษ์น้อง  นาฏลง โรงฤๅ
รับร่วมพุทธมนต์สงฆ์  เสกซ้อม
เสียดเศียรแม่ทัดมง  คลคู่ เรียมเอย
ชเยศชุมญาติห้อม  มอบให้สองสม ฯ

ถอดคำประพันธ์ - เมื่อมาถึงมหาชัยนึกถึงฤกษ์อันเป็นมงคล รับน้ำพระพุทธมนต์ และฟังพระสวดอวยชัยให้
พร เราทั้งสองนั่งเอาหัวชิดกัน และน้องสวมมงคลคู่กับพี่ มีญาติมาห้อมล้อมมอบให้เราทั้งสองเป็นสามีภรรยากัน และอวยพรให้เรา
วิเคราะห์ - มีการเล่นคำ เล่นเสียงที่ไพเราะ  มีการแสดงถึงคุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม และความหมายของบทนี้ก็ดีมากๆ
น.ส.ธัญชนก โนนสูง เลขที่ 13

# data[].attributes.body
ท่าจีนจีนจอดถ้า        คอยถาม ใดฤๅ
จีนช่วยจำใจความ     ข่าวร้อน
เยียวมิ่งแม่มาตาม      เตือนเร่ง ราแม่
จงนุชรีบเรียมข้อน     เคร่าถ้า จีนคอย ฯ

ถอดความได้ว่า : นายนรินทร์เห็นเรือชาวจีนจอดอยู่ ก็สงสัยว่าพวกชาวจีนคอยจอดเรือถามเรื่องอะไรกัน ทำไมตรงนี้ถึงเรียกว่าท่าจีน นายนรินทร์ออกเดินทางแล้วสวนทางกับชาวจีน จริงทราบได้ว่าที่นี่คือท่าจีน จึงขอให้จีนจงไปบอกนางว่าเขากำลังรออยู่ที่ท่าจีน

วิเคราะห์คุณค่า : ใช้การเล่นคำเล่นพยัญชนะ มีการพรรณาถึงนางอันเป็นที่รัก มีคุณค่าด้านวัฒนธรรมเกี่ยกับชาวจีน

น้องบิว

# data[].attributes.body
บ้านบ่อนํ้าบกแห้ง ไป่เห็น
บ่อเนตรคงขังเป็น เลือดไล้
อ้าโฉมแม่แบบเบญ จลักษณ์ เรียมเอย
มาซับอัสสุชลให้ พี่แล้วจักลา ฯ

ถอดความได้ว่า ถึงตำบลบ้านบ่อแต่น้ำในบ่อนั้นแห้งหมด  แต่บ่อน้ำตาของพี่นั้นขังเต็มไปด้วยเลือด  ขอให้นางที่รักของพี่ที่งดงาม(เบญจลักษณ์) มาช่วยซับน้ำตาให้พี่ก่อนแล้วจึงจะลาไป
มีอุปมาโวหาร บทนี้เชิงเปรียบเทียบ ถึงตำบลบ้านบ่อ แต่บนบกนั้นน้ำแห้ง   ...(แต่) บ่อในตานั้นมีน้ำ (ตา) ขังเป็นสายเลือด

นางสาว พลอยรัตน์ งามขำ เลขที่ 15 ม.4/2

# data[].attributes.body
นาขวางใครแขวะรุ้ง            เป็นทาง
ปองบ่อไป่ปองนาง                   ป่วยไซร้
นามขวางไขว่หนามขวาง         ในอก อีกแม่
ใครบ่งฤๅเบาได้                      เท่าน้องนางถอน ฯ

ถอดคำประพันธ์ : ใครมาขุดนาขวางเป็นทางที่กว้างใหญ่ มาขุดหาน้ำ ไม่ใช่หานางอย่างนี้เห็น ยิ่งได้ชื่อว่าขวางทำให้นึกถึงความรักที่ขวางอยู่ในอก ความรักนั้นใครจะบ่งก็คงไม่หลุดออกได้ นอกจากน้องจะมาบ่งให้

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้เล่นเสียงพยัญชนะ เช่น ปองบ่อไป่ปองนาง ป่วยไซร้ เป็นการเล่นเสียงพยัญชนะ"ป" และ นามขวางไขว่หนามขวาง เป็นการเล่นเสียงพยัญชนะ"ข"

นางสาวพิชญธิดา โชคช่วยพัฒนากิจ

# data[].attributes.headline
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.subject
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.body
สามสิบสองคดคุ้ง  เวียนวง
คิดว่าคืนหลังหลง  ทุกเลี้ยว
บังเฉนียนไฉนบง  พักตร์แม่ เห็นฤๅ
แลตะลึงลืมเคี้ยว  ขบค้างคำสลา ฯ

ถอดคำประพันธ์: คลองสามสิบสองคดคดเคี้ยววนเวียน เลี้ยวโค้งครั้งไหนก็หวนคิดถึงน้องทุกครั้ง พี่มองหาน้องก็ไม่เห็นเพราะตลิ่งบัง จนได้แต่นั่งมองชายตลิ่งจนลืมเคี้ยวหมาก

วิเคราะห์คุณค่า: มีการเล่นเสียงพยัญชนะ"บังเฉนียนไฉนบง"

มณิสรา ธรรมสวนิต เลขที่17

# data[].attributes.headline
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.subject
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.body
มาคลองย่านซื่อซ้ำ  พิศวง
ซื่อตลอดย่านเดียวตรง   รวดริ้ว
ใจคิดคู่ครองคง    รักแม่ นะแม่
ไป่ตลอดเลยพลิ้ว   พลัดน้องมาไกล ฯ

ถอดความได้ว่า เมื่อมาถึงคลองย่านซื่อก็เกิดความพิศวงขึ้นมาอีก คลองนี้ตรงแนวตลอดทาง ใจก็คิดถึงนางว่าเราคงจะรักษาความรักไว้อย่างเที่ยงตรงเหมือนคลอง แต่ความรักของเรา ไม่ได้เป็นแบบนี้ตลอดไปอย่างที่เราคิด จึงต้องพลัดพรากจากนางมาไกล

คุณค่า มีการสัมผัสอักษร และคร่ำครวญถึงนางอันเป็นที่รัก

น.ส.รสิกา นาควงศ์ เลขที่ 18

# data[].attributes.headline
19. แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.subject
19. แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.body
แม่กลองกลองบ่ได้    ยินดัง
รัวแต่กรประนัง                 หนึ่งค้อน
ทรวงพี่แผ่เพียงหนัง          ขึงขอบ กลองเอย
กลองบ่ข้อนเรียมข้อน        อกแค้นคะนึงโฉม

ถอดความได้ว่า : เมื่อมาถึงเมืองกลองแต่ไม่ได้ยินเสียงกลองนายนรินทร์จึงใช้มือระรัวตีอกตัวเอง เขาตีอกตัวเองเพราะคิดถึงภรรยา

วิเคราะห์ : มีการเปรียบเทียบการใช้อกตัวเองเป็นกลองโดยให้มือเแนเหมือนไม้ตีกลองและให้อกตัวเองเป็นเหมือนแผ่นหนังที่ขึงอยู่บนกน้ากลอง

นางสาววริศนันท์ วัชรโชติโกมล เลขที่ 19

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
บ้านแหลมเรือพี่เลี้ยว  คลองจร
ระลึกคมแหลมศร  เนตรน้อง
เสียวทรวงพี่โอยอร  อกแตก ตายแม่
สุดสอดสายเนตรต้อง  แม่ตั้งตาคอย ฯ

ถอดความได้ว่า
- พี่มาถึงบ้านแหลมก็เลี้ยวเข้าคลอง ชื่อตำบลนี้ทำให้นึกถึงตาอันแหลมคมของน้อง ทำให้คิดถึงน้องแทบอกจะแตกตาย ได้แต่ตั้งตารอคอยและมองหาน้องจนสุดสายตา

วิเคราะห์คุณค่า
- มีการเปรียบเทียบชื่อตำบลที่มีคำว่า "แหลม" กับสายตาแหลมคม

ศิรินภา สถิตย์

# data[].attributes.body
ถับถึงคุ้งคดอ้อย โอชหวาน วายแม่
อ้อยแม่เจียนผจงจาน จอกแก้ว
ของเคียงซ่อมสอดพาน รองร่วม เจ้าฤๅ
รสยิ่งอำมฤตแล้ว ระลึกลิ้นหวานเอง ฯ

ถอดความได้ว่า มาถึงตำบลคุ้งคดอ้อย ระลึกถึงความโอชะ และความหวานของอ้อย ที่นางเคยจัดทำให้ เวลานี้จะไม่ได้กินอีกแล้ว ของเคียง ของกินอย่างอื่นๆ ดีมาก ความว่า อ้อย และของหวานต่างๆ ที่นางเคยจัดให้นั้น มีรสเสมอน้ำทิพย์ ไม่ต้องกิน เพียงแค่นึกถึงว่า มีอะไรบ้างเท่านั้นก็รู้สึกหวานเสียแล้ว

คุณค่า มีการเล่นคำนิดหน่อย มีการพูดถึงสิ่งที่นางอันเป็นที่รักเคยจัดให้กิน
ทั้งอ้อย เครื่องเคียง ของกินต่างๆ

นางสาวสุทธิดา เขียวละลิ้ม

# data[].attributes.body
ถึงเพชรบุเรศเข้า            ขุนพล
กรีทัพยกโดยสถล           มารคเต้า
ธงทองทัดลมบน             โบกเรียก พลแม่
เรียมเรียกรสรักเร้า           เร่งน้องในทรวง ฯ

ถอดความได้ว่า
ถึงเมืองเพชรบุรีเมืองอันเป็นที่ชุมนุมทัพใหญ่ ธงประจำทัพถูกลมพัด ก็โบกสะบัดเหมือนเรียกขุนพล
แต่นายนรินทร์นั้นเรียก เร่งให้นางเป็นที่รักมาหาตน

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้ภาพพจน์บุคคลวัตและอุปมา ให้ธงที่พัด เหมือนโบกเรียกขุนทัพ
และมีการพูดถึงนางอันเป็นที่รักโยงจากการที่ธงโบกเรียกขุนพล เป็นนางนรินท์เรียกให้นางเป็นที่รักกับมาหา

อมาญา การศรีทอง

# data[].attributes.body
ถึงชรอ่ำชรอุ่มห้อง            เวหา หนเอย
คิดอรแมกเมฆา                      กลัดไว้
ฤาเขาชรอ่ำอา                       ดูรเทวษ
เป็นชรอุ่มฟ้าไข้                      ข่าวน้องนางตรอม

ถอดความ ;
มาถึงชะอำ อากาศ็มืดมัวฟ้าฝน หรือเมฆจะะหุ้มหิ้วตัวนางลอยมาอยู่ที่นี่ หรือที่อากาศมืดมัว เป็นเพราะเขาชะอำตรอมตมใจ หรือว่าเขาชะอำเป็นฟ้าไข้ แต่ว่านายนรินทร์คงจะเป็นไข้ตรอมใจเพราะว่ารอคอยฟังข่าวนาง

# data[].attributes.body
ห้วยขมิ้นคิดขะมิ่นเจ้า         เคยผจง
กวดสกนธ์สีสรง                   โสรจน้อง
เรียมจากจักโศกทรง            เสาวภาคย์ เผือดฤๅ
ขมิ้นจะวายวันต้อง                แต่งเนื้อนางสนาน

ถอดความได้ว่า:ได้เดินทัพมาถึงตำบลห้วยขมิ้นและนางอาบนำ้ขัดร่างกายและได้แต่งเนื้อแต่งตัวอย่างสวยงาม

วิเคราะห์คุณค่า:มีการพรรณนาเกี่ยวกับความงามของนางอันเป็นที่รักและยังมีการเล่นพยัญชนะ

กัญญาณัฐ หนูเล็ก เลขที่24

# data[].attributes.body
๗๑

๏ ยกมามาท่าข้าม           แขวงปราณ
ปราณประหลาดลมฆาน   พี่ข้อง
แลว่านุชทรมาน             หมองสิ่ง ใดแม่
ทุกข์โรคหรือจักร้อง        ร่ำไห้หาเรียม ฯ

ถอดความได้ว่า : ตอนนี้นายนรินทร์ยกทัพมาถึงตำบลท่าข้าม แขวงเมืองปราณบุรี(ประจวบคีรีขันธ์ในปัจจุบัน) บทนี้มีการกล่าวในเชิงไสยศาสตร์เล็กน้อย คือ เมื่อมาถึงแขวงเมืองปราณ นายนรินทร์รู้สึกประหลาดที่ลมหายใจ(ลมปราณ) ขัดข้อง ให้นึกสงสัยว่าที่เป็นดังนี้ นางจะเกิดหม่นหมองอย่างหนึ่งอย่างใดหรือไม่หรือว่าจะมีทุกข์ มีโรค หรือร้องไห้ถึง
เขาหรือเปล่า

วิเคราะห์คุณค่า :
๏ มีการใช้คำพ้องรูปและพ้องเสียงคือคำว่า " ปราณ " ซึ่งปราณแรก (แขวงปราณ) จะหมายถึงแขวงเมืองปราณ ส่วนปราณที่สองจะหมายถึงลมปราณหรือลมหายใจนั่นเอง
๏ มีรสวรรณคดีคือ :  สัลลาปังคพิไสย
๏ มีการเปรียบว่าที่ลมหายใจของเขาขัดข้องนั้น อาจเป็นเพราะนางมีความเศร้า
๏ เป็นพรรณนาโวหาร
๏ มีการเล่นสัมผัสอักษรบ้างเล็กน้อย เช่นในบท "ปราณประหลาดลมฆาน" มีการเล่นพยัญชนะ ป

เด็กหญิงชนเนษฎ์ หล่อศิริรัตนากุล ม.4/2 เลขที่ 25

# data[].attributes.headline
26.เมืองปราณ

# data[].attributes.subject
26.เมืองปราณ

# data[].attributes.body
ยกมามาท่าข้าม               แขวงปราณ
ปราณประหลาดลมฆาน    พี่ข้อง
แลว่านุชทรมาน               หมองสิ่ง ใดแม่
ทุกข์โรคหรือจักร้อง          ร่ำไห้หาเรียม ฯ

ถอดความได้ว่า นายนรินทร์ยกทัพมาถึงตำบลท่าข้าม แขวงเมืองปราณบุรี ตอนนี้จะกล่าถึงเชิงไสยศาสตร์เล็กน้อยประมาณว่า เมื่อมาถึงที่เมืองปราณแล้วรู้สึกประหลาดที่ลมหายใจขัดข้อง หายใจไม่ออก จึงนึกสงสัยว่านางอันเป็นที่รักจะเกิดหม่นหมองอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่สบายใจมีทุกข์ หรือไม่ก็ร้องไห้เพราะคิดถึง

คุณค่าทางวรรณศิลป์
มีการสรรคำ คือใช้คำได้ถูกต้องตรงตามความหมาย สัมผัสสระ มีการเล่นคำซ้ำ เล่นเสียง มีสัมผัสใน มีการใช้คำไวพจน์ คือคำพ้องรูปและพ้องเสียง คำว่า “ปราณ”

น.ส.ธมลวรรณ สุขไพบูลย์

# data[].attributes.headline
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.subject
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.body
ถึงสามร้อยยอดเงื้อม       งำทะเล
ทะเลจะหลากลมเห          หาดขว้ำ
สามร้อยคิรีเท                ทับอก เล่าฤา
ใจจะปล้ำสุดปล้ำ            เสน่ห์น้องหนักทรวงมาถึง

ถอดความได้ว่า  : ตำบลเขาสามร้อยยอด
เขาสามร้อยยอดนี้สูงดังว่าจะครอบทะเล
ทะเลก็มีคลื่นซัดเข้าฝั่งอย่างแรง
เหมือนจะทำให้ฝั่งพังคว่ำไป
เขาทั้งสามร้อยยอดนี้ทับอกอยู่กระมัง
แต่ความจริง ความหนักนั้นเกิดจากความรักในนางซึ่งพยายามจะปลุกปล้ำยกเท่าใดก็ยกไม่ได้

วิเคราะห์คุณค่า : มีการพรรณนาธรรมชาติ เปรียบเทียบว่าโดนเขาทับทำให้หนักแท้จริงคือความรักที่มีให้แก่นาง

นางสาวพรนภัส เจียมโฆสิต

# data[].attributes.body
โคแดงนามท่งด้าว        โคดง ใดฤๅ
โคอาสน์อิศวรองค์                อยู่เกล้า
พระมาดอาจจักปลง              ปลิวเทวษ ราพ่อ
สองจากพระเป็นเจ้า              ช่วยให้คืนสม ฯ

ถอดความได้ว่า : โคแดงนี้เป็นชื่อทุ่งของวัวป่าพวกไหนหรือว่าเป็นโคพาหนะของพระอิศวร ผู้อยู่เหนือหัว
บางทีพระอิศวรอาจจะช่วยให้เราทั้งสองได้กลับมาเจอกัน

วิเคราะห์คุณค่า : มีการใช้คำศัพท์กับพระอิศวรและแสดงความรู้สึกคิดถึงนางและอยากขอความช่วยเหลือจากพระอิศวร

พรหมพร พรหมศร เลขที่ 28

# data[].attributes.headline
29 อ่าวนางรม

# data[].attributes.subject
29 อ่าวนางรม

# data[].attributes.body
นางรมรมเยศร้าง   รมยา
กลพี่จากเจียนกา   เมศม้วย
ฤๅหากแม่มายา   พิโยคหยอก เรียมฤๅ
มาแม่สำราญด้วย   พี่น้อยนางรม ฯ

ความหมาย: ตำบลนางรมทำให้นึกถึงความยินดี แต่ก็ไม่เห็นความยิยดีที่ไหนเลย เช่นเดียวกับที่พี่จากน้องมาไกล ที่พี่มองไม่เห็นน้องตงเพราะน้องหลบพี่อยู่กระมัง นางอันเป็นที่รักจงมาสุขสำราญด้วยกันเถอะ

คุณค่าของวรรณคดี: ในบทนี้มีการใช้คำพ้องเสียงด้วย คำว่านางรม พ้องเสียงกับนางรมย์แปลว่าหญิงอันเป็นที่รัก ให้ความรู้สึกเหมือนคิดถึงมากจนหลอกตัวเองว่าแฟนตัวเองมาด้วยแต่เขาหลบ

น.ส.รวิสรา พานิชผล เลขที่29

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.attachment_caption
ปล.หนูไม่รู้ว่าสะพานบ่อทองตามบทคืออะไรอยู่ตรงไหนหาไม่เจอค่ะ เลยหารูปตำบลบางสะพานที่มีสะพานมาแทน ㅠㅠ

# data[].attributes.body
บางสะพานสะพาดพื้น สะพานทอง
ฤๅสะพานสุวรรณรอง รับเจ้า
อ้าโฉมแม่มาฉลอง พิมพ์มาศ นี้ฤๅ
รอยร่อนเหนือบ่าเบ้า แบบเนื้อนพคุณ ฯ

ถอดความได้ว่า : ตำบลบางสะพานมีสะพานที่บ่อทอง สะพานนี้เขาคงทำไว้รับน้อง หรือว่าน้องเคยมาที่นี่ มาหล่อตัวในเบ้าทองแล้วจึงสวยงามนัก พี่ยังเห็นเศษทองที่หล่อตัวน้องอยู่เลย (งามดั่งเนื้อทองนพคุณ)

วิเคราะห์คุณค่า :  มีการใช้ภาษาแบบพรรณาโวหาร และมีการใช้โวหารแบบคมคายไม่ชัดเจน การเล่นคำเล่นเสียง ตรง สะพานสะพาดพื้นสะพานทอง รอยร่อนเหนือบ่าเบ้า เป็นต้น

สุพิชญา อบเชย

# data[].attributes.headline
31.ขามสาวบ่าว

# data[].attributes.subject
31.ขามสาวบ่าว

# data[].attributes.body
เห็นขามสาวบ่าวต้น เคียงกัน
สาวบ่าวปลูกสำคัญ คู่สร้าง
เสมอเรียมร่วมรักขวัญ เมืองมิ่ง แม่ฤๅ
สองประสิทธิ์สัตย์อ้าง  ปลูกไว้กลางใจ ฯ

ถอดความได้ว่า
ตอนนี้มาถึง ตำบลขามสาวบ่าว ซึ่งเป็นตำบลที่มีนิทานประกอบว่า มีชายหนุ่มหญิงสาว มาปลูกต้นมะขามอธิษฐานไว้ เห็นต้นมะขาม ๒ ต้นเคียงกัน เป็นต้นมะขามที่บ่าวสาวคู่หนึ่งปลูกไว้ บ่าวสาวคู่นั้นปลูกไว้อธิษฐานว่า ขอให้ได้เป็นผัวเมียกัน ก็เช่นเดียวกับพี่และน้องได้ร่วมรักกัน แต่ความสัตย์ ที่เราทั้งสองให้ไว้แก่กันนั้น เราได้ปลูกไว้กลางหัวใจ

วิเคราะห์คุณค่า
พรรณนาโวหาร เล่าเรื่องเกี่ยวกับเหตุการณ์
รสวรรณคดีนารีปราโมทย์กล่าวแสดงความรัก

มีการเปรียบเทียบว่าเป็นผัวเมียกันก็คล้ายกับพี่น้องได้ร่วมรักกัน มีการเล่นคำ สัมผัสสระ อักษร

สุภชา พวงบุบผา เลขที่ 31