# data[].attributes.body
Prezentacja.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barok i Sarmatyzm

START

M. Bińkowska

Spis

Początki baroku w polsce

Architektura i kultura barokowa w polsce

Rzeźba i malarstwo

literatura barokowa

oświata

sarmatyzm

~~~~~~

początki baroku w polsce

Barok w Polsce, jak w wielu krajach katolickich, narodził się pod koniec wieku XVI. Na jego zapoczątkowanie wpłynęła kontrreformacja Kościoła. W polskim szkolnictwie znaczącą rolę zaczynali odgrywać jezuici. Ale Kościół zaczął także wprowadzać cenzurę, w tym indeks ksiąg zakazanych trafiły tam prace Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz Mikołaja Reja.Kultura barokowa rozwijała się w Polsce bardzo intensywnie w pierwszej połowie XVII w., a działo się tak, dlatego że bogacąca się magnateria, szlachta i mieszczaństwo wykorzystywało sztukę dla podkreślenia prestiżu. Oprócz tego król Polski, Zygmunt III Waza, obejmował mecenatem wielu artystów.Barokowe trendy przywozili ze sobą napływający na dwory europejscy artyści, ale także synowie szlacheccy, którzy licznie wyjeżdżali na studia do Włoch czy Francji.Rozwój kulturalny kraju został zahamowany przez liczne wojny i przestano inwestować w sztukę, ponieważ pieniądze były potrzebne na wojsko. Tak upłynął także schyłek okresu baroku, a początkiem nowej epoki - oświecenia była połowa XVIII w.

~~~~~~

Architektura i kultura barokowa w polsce

bogate i zróżnicowane bryły,przestrzenne kształtowanie elewacji,kontrasty form i efektów świetlnych,monumentalne formy,

nietypowe i skomplikowane rzuty, rozbudowane dekoracje rzeźbiarskie (putta, akant, rzeźba figuralna),wykorzystanie iluzji optycznych dla wzmocnienia efektu

Cechy budowli barokowych:

~~~~~~

Pałace i rezydencje

Architektura i kultura barokowa w polsce

Pałac w Wilanowie wraz z ogrodami przebudowany przez Jana III Sobieskiego

W stylu barokowym budowano pałace i rezydencje (schemat entre cour et jardin), kościoły i inne budynki sakralne (kaplice, klasztory, bożnice) oraz obiekty użyteczności publicznej.Architektura barokowa powstawała w ścisłym związku z otoczeniem; rozwijała się sztuka ogrodów (geometryczny ogród barokowy) i urbanistyka. W okresie baroku zrealizowano tak ważne założenia urbanistyczne jak Petersburg czy Wersal, odbudowa Londynu po wielkim pożarze i przebudowa Rzymu.

~~~~~~

Pałace i rezydencje

Architektura i kultura barokowa w polsce

Pałac w Wilanowie wraz z ogrodami przebudowany przez Jana III Sobieskiego

W stylu barokowym budowano pałace i rezydencje (schemat entre cour et jardin), kościoły i inne budynki sakralne (kaplice, klasztory, bożnice) oraz obiekty użyteczności publicznej.Architektura barokowa powstawała w ścisłym związku z otoczeniem; rozwijała się sztuka ogrodów (geometryczny ogród barokowy) i urbanistyka. W okresie baroku zrealizowano tak ważne założenia urbanistyczne jak Petersburg czy Wersal, odbudowa Londynu po wielkim pożarze i przebudowa Rzymu.

~~~~~~

Miejsca sakralne

Architektura i kultura barokowa w polsce

Architektura i kultura barokowa w polsce

Sant'Andrea della Valle -Rzym

Świątynia Il Gesu

Barokowe wzorce w architekturze sakralnej dotarły do Polski bardzo wcześnie dzięki aktywności budowlanej jezuitów. Barokowość świątyń wyraża się przede wszystkim w nadzwyczaj bogatych dekoracjach wnętrz, wśród których najpopularniejszymi formami stają się stiukowe girlandy, wieńce i wszechobecne aniołki. Regułą stały się olbrzymie, rozciągające się na całą szerokość prezbiterium, bogato zdobione ołtarze, których dopełnieniem były wykonane z niezwykłym kunsztem snycerskim stalle, ambony i chóry organowe.Bardzo ważnym elementem wystroju kościołów stało się malarstwo, którego rozwój jest ściśle związany z realizacją postanowień soboru trydenckiego. Inspiracją dla niemalże seryjnej produkcji malarskiej stały się opowieści biblijne i życiorysy świętych. Poziom ich, zgodnie z oczekiwaniami mecenasa, musiał być dostosowany do możliwości intelektualnych odbiorcy. Stąd częstym zjawiskiem był świadomy zabieg osadzania wydarzeń, które miały miejsce w odległych zakątkach świata, w typowo polskiej scenerii. Program ideowy Kościoła potrydenckiego zakładał walkę z wszelkimi przejawami pogaństwa i „nieprzystojności", więc powszechnym zjawiskiem stało się cenzurowanie twórczości artystycznej i eliminowanie z niej np. treści mitologicznych. Charakterystycznym elementem barokowego malarstwa na Pomorzu była dwustrefowość obrazów, w której naturalizm sceny dolnej kontrastował z wyidealizowanej scenie górnej. W środowisku krakowskim tworzył Tomasz Dolabella, który wprowadził modę na wielkie kompozycje o tematyce procesyjnej, widowiskowej i ucztowej, charakteryzujące się tłumem postaci.

~~~~~~

Miejsca sakralne

Architektura i kultura barokowa w polsce

Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie

Kalwaria Zebrzydowska

Sklepienie kościoła św. Anny

Architektura i kultura barokowa w polsce

Nagrobek biskupa krakowskiego Andrzeja

~~~~~~

Rzeźba i malarstwo

Kolumna Zygmuntowska w Warszawie

Nagrobek wojewody Piotra Opalińskiego w Sierakowie

~~~~~~

W królewskie progi w okresie baroku zawitało wielu znakomitych malarzy i rzeźbiarz. Zygmunt chętnie przyjmował i wspierał artystów, dzięki temu znamy wenecjanina - Tomasza Dolabellę - autora m.in. bitwa pod Lepanto i wystroju kościoła i klasztoru dominikanów w Krakowie. U Władysława IV tworzył Peeter Danckers de Rij, który portretował rodzinę królewską. Natomiast w czasach Jana Kazimierz, Michała Korybuta Wiśniowieckiego oraz Jana III Sobieskiego wybitne dzieła malował Daniel Schultz - to on malował sceny rodzajowe z zastosowaniem charakterystycznego światłocienia.Wazowie traktowali sztukę jako element propagandy politycznej, dlatego zlecali artystom opiewanie sukcesów dynastii.Władysław IV upamiętnił ojca przez ufundowanie Kolumny Zygmuntowskiej, zasłynął także jako mecenas teatru i opery.Jeśli chodzi o rzeźbę, to najpopularniejsza była ta nagrobkowa. Wykorzystywano typ renesansowy - z postacią leżącą, ale później także formy ukazujące klęczących zmarłych przed krucyfiksem.

~~~~~~

Literatura baroku

Dwa okresy literatury barokowej:--> przed potopem--> po potopie

Dzieje literatury barokowej można podzielić na dwa okresy:- przed potopem szwedzkim - polscy twórcy przejmowali wzory poezji, eksperymentowali z nowymi formami oraz tłumaczyli na język polskie zagraniczne teksty. Te dzieła i przekłady wydawane były drukiem. Ważnym dla polskiej literatury twórcą z tamtego okresu jest Daniel Naborowski.-po potopie- utwory krążyły w formie rękopisów. Czytano je na dworach magnackich, pisania wierszy uczono w szkołach jezuickich, a ważnym autorem z tamtego okresu jest Jan Andrzej Morsztyn.W XVII w. modne stały się silva rerum, czyli księgi, do których szlachcic wpisywał np. utwory literacki i przepisy. W polskiej literaturze pojawiły się utwory panegiryczne (pochwalne) i religijne.Ważnymi twórcami są także: Wacław Potocki, Wespazjan Kochowski oraz Zbigniew Morsztyn.Popularne stało się pisanie pamiętników na tle wydarzeń politycznych i społecznych, z tym należy kojarzyć Jana Chryzostoma Paska.W tamtym okresie pojawiła się też pierwsza polska poetka, mianowicie Anna Stanisławka.

OŚWIATA

Akademia Krakowska

~~~~~~

Pod koniec XVI w. sieć szkolnictwa parafialnego w państwie polsko-litewskim była gęsta i na wysokim poziomie. Największy rozwój nastąpił pod koniec tego wieku, głównie dzięki dużej ilości kolegiów jezuickich, które były prowadzone na wysokim poziomie, przez wykształconych nauczycieli, co zachęcało szlachtę i mieszczaństwo. Poziom ich zaczął spadać, ponieważ brakowało konkurencji, a szkoły protestanckie zaczęto likwidować. Gorszy poziom osiągnęły także Akademie: Krakowska, Wileńska oraz Akademia w Zamościu. Coraz mniej Polaków studiowało za granicą, ponieważ nie było ich na to stać.W połowie XVII w. spadła liczba szkół i obniżył się poziom nauczania, spowodowane to było głównie zniszczeniami wojennymi.

~~~~~~

Sarmatyzm

1. Geneza terminu Sarmatyzm

2. Portrety trumienne i rodzinne

SARMATYZM

3. Ubiór szlachecki

Druga połowa XVII wieku to okres regresu kultury artystycznej. Jej rozkwit został zakłócony licznymi wojnami, które zmuszały do redukowania wydatków na cele kulturalne. Najazd szwedzki doprowadził do dewastacji dotychczasowego dorobku. Jednocześnie dwór królewski przestał odgrywać rolę czynnika wiodącego w dziedzinie kultury, a głównymi jej ośrodkami stały się dwory magnackie i szlacheckie.Wśród polskiej szlachty rozpowszechniło się przekonanie, że pochodzi od starożytnego ludu Sarmatów, zamieszkującego obszary między Donem a dolną Wołgą, która w pierwszych wiekach naszej ery opuściła swoje siedziby i osiedliła się między Dnieprem a Wisłą, zamieniając ludność autochtoniczną w niewolników. Od nazwy tego tajemniczego ludu, całokształt kultury szlacheckiej tego okresu nazywa się sarmatyzmem.Ideologia sarmatyzmu wyróżniała się tradycjonalizmem i samozadowoleniem graniczącym z megalomanią, przy jednoczesnej niechęci pomieszanej z lekceważeniem w odniesieniu do innych systemów kulturowych, politycznych i religijnych. Związane z wojnami poczucie zagrożenia wywoływało niechęć w stosunku do obcych, która przeradzała się w ksenofobię. Skutkiem tego zjawiska było zamykanie się na wpływy zachodnie. W ten sposób kultura polska izolowała się od nowych prądów umysłowych.Niechęci wobec zachodu towarzyszył ogromny pietyzm w stosunku do kultury wschodniej. Orientalizm stał się jedną z najbardziej charakterystycznych cech sarmatyzmu. Wyrażał się on przede wszystkim w ubiorze, ale swoje piętno odciskał również na akcesoriach życia codziennego. Według wschodnich wzorców dekorowano wnętrza, na ścianach zawieszano orientalne kobierce i kilimy, z upodobaniem gromadzono broń wschodnią.

Dziękuję za uwagę:)

Źródła:

https://i.pinimg.com/originals/47/46/f2/4746f29bf7b09d2f5e6391b978cae5e0.jpg,https://www.e-historia.com.pl/63-podrecznik-do-nauki-historii/historia-nowozytna/469-4-6-barok-i-sarmatyzm-w-polsce,https://www.historiaposzukaj.pl/wiedza,architektura,81,architektura_barokowa_-_cechy_stylu.html,https://archirama.muratorplus.pl/encyklopedia-architektury/barok,62_495.html#:~:text=Architektura%20barokowa%20nast%C4%99powa%C5%82a%20po%20renesansowej,formy%2C%20nietypowe%20i%20skomplikowane%20rzuty.,https://www.e-historia.com.pl/32-notatki-z-historii/notatki-z-historii-zakres-rozszerzony/historia-nowozytna/173-4-9-barok-i-sarmatyzm-w-polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
Untitled genially by Marta Bińkowska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Barok i Sarmatyzm START M. Bińkowska Spis Początki baroku w polsce Architektura i kultura barokowa w polsce Rzeźba i malarstwo literatura barokowa oświata sarmatyzm ~~~~~~ początki baroku w polsce Barok w Polsce, jak w wielu krajach katolickich, narodził się pod koniec wieku XVI. Na jego zapoczątkowanie wpłynęła kontrreformacja Kościoła.

# data[].attributes.body
Prezentacja o Wersalu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WERSAL

Pałac Króla-Słońce

Vaux-le-Vicomte

Majestat Vaux-le-Vicomte:-ogromna skala-zespolenie architektury, wnętrz i krajobrazu-połączenie wnętrz z zewnętrzem-uporządkowana wizja świata odbita w architekturze i ogrodach

Pałacyk myśliwski w Wersalu

Pałacyk Ludwika XIII

Wersal pod koniec lat 60. XVII

Przebudowa

Wielki Apartament

TRASA

Schody Ambasadorów

Salon Diany

Salon Apolla- sala tronowa

Salon Wojny i Salon Pokoju

Galeria Zwierciadlana

Reprezentacyjna sypialnia

Kaplica Pałacowa

Ogrody

Fasada od strony ogrodów

Cechy ogrodów barokowych

-główna oś (symetrii), regularna kompozycja-gradacja zieleni - im bliżej pałacu tym zieleń jest niższa i mniej liczna- geometryzacja zieleni-"piętra"-wykorzystanie rzeźb czy elementów małej architektury m.in. w boskietach (ogrodowych oddzielonych "wnętrzach")

Boskiety (od lewej): Kolumnady, Wyspa Królewskiej, Sali Balowej

Basen Apolla

Grand Trianon

Grand Trianon

DZIĘKUJĘ

# data[].attributes.attachment_link.description
WERSAL Pałac Króla-Słońce Vaux-le-Vicomte Majestat Vaux-le-Vicomte:-ogromna skala-zespolenie architektury, wnętrz i krajobrazu-połączenie wnętrz z zewnętrzem-uporządkowana wizja świata odbita w architekturze i ogrodach Pałacyk myśliwski w Wersalu Pałacyk Ludwika XIII Wersal pod koniec lat 60.