# data[].attributes.headline
Debiteuren op de balans van een bank.....wederzijdse schuldaanvaarding

# data[].attributes.subject
Debiteuren op de balans van een bank.....wederzijdse schuldaanvaarding

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Subsidie

Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft voor hun product, zullen zij bereid zijn hun producten voor een lager bedrag aan de consumenten aan te bieden. Een deel van de rekening wordt immers betaald door de overheid.

Door de subsidie gaat de aanbodlijn (die de leveringsbereidheid weer geeft) dus omlaag.

Subsidie met een vast bedrag per product

Zoals eerder besproken (aanbod, verkoopbereidheid) geeft de aanbodlijn aan welk bedrag producenten minimaal willen ontvangen voordat zij bereid zijn een bepaalde hoeveelheid te leveren.

In de eerste grafiek zien we de leveringsbereidheid van 5 producenten. Wanneer de prijs stijgt, zijn steeds meer producenten in staat / bereid om het product te leveren.

Producent 1 wil minimaal € 10
Producent 2 wil minimaal € 12,50
Producent 3 wil minimaal € 15
Producent 4 wil minimaal € 17,50
Producent 5 wil minimaal € 20

Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft van € 5:

om nog steeds €10 te verdienen, hoeft producent 1 nog maar € 5 aan de consumenten in rekening brengen. Er ontstaat nu een verschil tussen consumentenprijs (wat betaald moet worden) en producentenprijs (wat de producent verdient).

Producent 1 vraagt € 5 om zijn minimale € 10 te verdienen
Producent 2 vraagt € 7,50 om zijn minimale € 12,50 te verdienen
Producent 3 vraagt € 10 om zijn minimale € 15 te verdienen
Producent 4 vraagt € 12,50 om zijn minimale € 17,50 te verdienen
Producent 5 vraagt € 15 om zijn minimale € 20 te verdienen
De aanbodlijn gaat dus met het bedrag van de subsidie omlaag!

Maar hoe pakken we dit aan met een aanbodvergelijking?

Stel een aanbodvergelijking van Q a = 5P - 500
Er komt een subsidie van € 75

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.
Q a = 5 P - 500
-5 P = -Q - 500
P = 0,2Q + 100

Stap 2 - haal de subsidie van de prijs af

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken
P = 0,2Q + 25
-0,2Q = -P + 25
Q' a = 5P - 125

Wanneer we al deze lijnen in de grafiek zetten, zien we dat de aanbodlijn naar beneden schuift. En wel met het bedrag van de subsidie.
Maar dat wil niet zeggen dat de marktprijs óók met dit bedrag daalt.

De nieuwe evenwichtssituatie (blauwe stip) geeft de concumentenprijs (p c).
De producent krijgt echter (p p) nog € 75 extra aan subsidie (oranje stip).

In eerste instantie lijken nu consumenten- en producentensurplus te stijgen, maar het subsidiebedrag moet natuurlijk door de belastingbetalers worden betaald. Er is dus geen sprake van een stijging van de welvaart.

Subsidie met een percentage van de prijs

We nemen dezelfde markt van volkomen concurrentie in de uitgangssituatie:
Q v = -2P + 500
Q a = 5P - 500

Nu geeft de overheid een subsidie van 40% van de prijs.
Hoe hoger de prijs, hoe meer euro's de aanbodlijn dus daalt.

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.
Q a = 5 P - 500
-5 P = -Q - 500
P = 0,2Q + 100

Stap 2 - haal de subsidie van de prijs af (door de prijs met 0,6 te vermenigvuldigen halen we er 40% vanaf)

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken
P = 0,12Q + 60
-0,12Q = -P + 60
Q' a = 8,33P - 500

De consumenten betalen 60% van de werkelijke prijs.
Dat is de nieuwe consumentenprijs (p c), die we kunnen uitrekenen:

De producentenprijs (pp) is de wérkelijke prijs (100%).
Die kunnen we uitrekenen met behulp van de consumentenprijs:

De omvang van de subsidie per product kunnen we natuurlijk weer uitrekenen door het verschil te nemen tussen de consumenten en producentenprijs.

Randvoorwaarden en kanttekeningen

Wanneer een overheid een bepaalde sector wil steunen met subsidie, zal dezelfde overheid vaak buitenlandse concurrenten buiten willen/moeten houden. Op die manier is er sprake van oneerlijke concurrentie.

Het geven van subsidie maakt producten voor de consument wel goedkoop, maar kost hen ook belastinggeld. Wanneer er bovendien geen buitenlandse concurrenten worden toegelaten, is er voor de consumenten ook minder keuze.

Een voorbeeld uit de parktijk
bron: rtl

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer de overheid de producenten een subsidie geeft voor hun product, zullen zij bereid zijn hun producten voor een lager bedrag aan de consumenten aan te bieden.

# data[].attributes.body
module vraag en aanbod. Via het linkje vwo4/5/6 in het document kun je ook bij de samenvattingen van de andere modules.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inleiding

Elke markt bestaat uit een vraagkant en een aanbodkant.
Deze lesbrief geeft een overzicht van verschillende soorten markten. De kledingmarkt is een voorbeeld van een goederenmarkt. Eerst belichten we de vraagkant, dat is de kopers kant. We onderzoeken het gedrag van consumenten bij het kopen van een spijkerbroek. Waar letten zij op bij de aankoop?
Bij de aanbodkant is het belangrijk te weten waarvan die afhankelijk is. Spijkerbroeken kunnen pas worden aangeboden (of verkocht), als ze gefabriceerd zijn. Deze productie gaat gepaard met kosten. Opbrengsten en kosten bepalen het resultaat: winst of verlies. Die informatie staat in de resultatenrekening van een bedrijf. De balans biedt inzicht in de omvang en samenstelling van de productiemiddelen en bezittingen van een bedrijf en hoe die zijn gefinancierd: met eigen geld of geleend geld. Geleend geld is een schuld die terugbetaald moet worden.

Vervolgens worden vraag en aanbod met elkaar geconfronteerd. Het marktmechanisme zorgt voor een prijs, waarbij vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn en er een marktevenwicht ontstaat. Maar vraag en aanbod kunnen aan veranderingen onderhevig zijn en dat heeft effect op de prijs.
Tot slot bekijken we twee andere soorten markten: de arbeidsmarkt en de vermogensmarkt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Inleiding Elke markt bestaat uit een vraagkant en een aanbodkant. Deze lesbrief geeft een overzicht van verschillende soorten markten. De kledingmarkt is een voorbeeld van een goederenmarkt. Eerst belichten we de vraagkant, dat is de kopers kant. We onderzoeken het gedrag van consumenten bij het kopen van een spijkerbroek.

# data[].attributes.headline
Extra opgaven om te oefenen voor het eerste SE

# data[].attributes.subject
Extra opgaven om te oefenen voor het eerste SE

# data[].attributes.body
Wat speltheorie betreft moet je de begrippen in deze bijlage kennen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bij een sequentieel spel nemen de spelers na elkaar een beslissing. De eerste speler heeft daarbij wellicht voordeel, omdat hij rekening kan houden met de reactie van de andere speler.
Bij een sequentieel spel gebruiken we een beslisboom om alle mogelijke (combinaties van) acties in kaart te brengen en te analyseren.

In onderstaande beslisbomen staan de mogelijke opbrengsten, waarbij Mioto overweegt toe te treden tot een markt. Napia, het bestaande bedrijf, kan op die toetreding reageren door de huidige prijs te verlagen.
In dit voorbeeld bekijkt het bedrijf zelfs twee mogelijke scenario's.

In scenario 1 zien we dat als Mioto zal toetreden Napia meer winst zal maken bij een hoge prijs dan bij een lage prijs. In dat geval zal Mioto óók winst maken. Toetreden lijkt mogelijk.

In scenario 2 zal Napia na toetreding van Mioto kiezen voor een lage prijs (Napia verdient dan 8 i.p.v. 4). In dat geval zal Mioto verlies leiden. Toetreden lijkt dan onverstandig.

# data[].attributes.attachment_link.description
Speltheorie is een techniek om situaties met strategische interacties tussen verschillende beslissingsnemers te analyseren en de uitkomst te voorspellen. Binnen de speltheorie kijken we welke keuzes een speler heeft en hoe de uitkomst van die keuze beïnvloed wordt door de keuze van andere spelers.

# data[].attributes.body
Wanneer is een verdeling van de welvaart nu efficient volgens Pareto?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een marktuitkomst is Pareto-optimaal wanneer niemand zijn positie kan verbeteren zonder dat dit ten koste gaat van de ander. Of: Pareto-optimaal wil zeggen dat de som van consumenten- en producentensuplus maximaal is. Een perfect werkende markt (volkomen concurrentie) levert een evenwichtssituatie op waarbij de som van producenten- en consumentensurplus maximaal is.

# data[].attributes.body
In het onderstaand document de begrippen die horen bij het domein ruilen over de tijd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ruilen over de TijdSparen en investeren Rendement Reële en nominale rente Tijdvoorkeur Intertemporele afweging Voorraad- en stroomgrootheden Kapitaal- versus omslagstelsel Overheidstekort Belastingspreiding Vermogen (eigen en vreemd) Schuld (privaat) Afschrijvingen Balans en

# data[].attributes.body
Onstaat er in Nederland een monopolie op het gebied van brillen? (eerste item van het journaal)

# data[].attributes.attachment_link.description
Binnenkort kijk je het NOS Journaal en Studio Sport terug op NPO Start. Je vindt daar de NOS-uitzendingen, meer nieuws en achtergronden én alles van NPO.

# data[].attributes.body
Dit document is onderdeel van de examenbundel van economielokaal. Het domein markt is er volledig uitgewerkt (met opgaven)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We kunnen de macro-economische verbanden die samenhangen met wisselkoers en rente schematisch samenvatten op de volgende wijze:

Een + staat voor een positief verband (een stijging leidt tot een stijging of een daling leidt tot een daling)
Een - staat voor een negatief verband (een stijging leidt tot een daling of andersom)

Consumptie &
Investeringen

Productie

Zowel consumptiegoederen als investeringsgoederen moeten gemaakt worden. Minder kopen betekent dus automatisch minder produceren.

# data[].attributes.attachment_link.description
We kunnen de macro-economische verbanden die samenhangen met wisselkoers en rente schematisch samenvatten op de volgende wijze: Een + staat voor een positief verband (een stijging leidt tot een stijging of een daling leidt tot een daling) Een - staat voor een negatief verband (een stijging leidt tot een daling of andersom)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer er sprake is van flexibele wisselkoersen, wordt de koersvorming volledig overgelaten aan vraag en aanbod. Monetaire autoriteiten grijpen niet in als de koers sterk verandert.

VOORDEEL: er ontstaat automatisch materieel betalingsbalansevenwicht.
Als een land een tekort op de betalingsbalans heeft (betalingen > ontvangsten , dus aanbod van de valuta > vraag) zal de wisselkoers van de betreffende valuta gaan dalen. Door deze daling van de wisselkoers worden producten uit dat land voor buitenlanders goedkoper. Het buitenland zal meer gaan kopen, waardoor het tekort op de betalingbalans weer verdwijnt (export-ontvangsten nemen toe).

NADEEL: er is sprake van grote (wisselkoers)risico's als landen handelscontracten afsluiten met het buitenland. Omdat mensen en bedrijven graag risico vermijden, zal er minder gehandeld worden. Minder handel betekent een verlies aan welvaart, omdat producten niet langer gemaakt worden op de goedkoopste/beste plaats (land).

# data[].attributes.attachment_link.description
De wisselkoers is de prijs van een bepaalde munt, uitgedrukt in een andere valuta. Een koers van de euro van $0,87 betekent dat de prijs van 1 euro 87 dollar-cent bedraagt. De wisselkoers van een munt komt tot stand door vraag en aanbod op de valutamarkt.

# data[].attributes.attachment_link.description
In een principaal-agent-relatie 'huurt' de principaal een agent in om voor hem een taak uit te voeren. De agent en de principaal hebben echter niet alleen een gezamenlijk belang, maar ook een eigenbelang. Asymmetrische informatie in het voordeel van de agent kan zorgen voor een problematische relatie.