# data[].attributes.body
Ngành nông nghiệp đang trải qua một cuộc cách mạng số thực sự. Thiết bị bay không người lái, rô-bốt vắt sữa, xe tự lái, cảm biến thông minh, giám sát sinh học, chia sẻ dữ liệu: các công nghệ mới đang thâm nhập vào ngành nông nghiệp với tốc độ nhanh chóng.

Thậm chí, người ta nói đến nông nghiệp 4.0. Số hóa trong lĩnh vực này mang lại các giải pháp mới hàng ngày. Số hóa giúp cải thiện năng suất, đồng thời vẫn bảo vệ được các nguồn lực, phương tiện và cho phép giảm bớt khó khăn của một số công việc nhất định.

Thụy Sĩ là một quốc gia đi đầu trong lĩnh vực này, với những công ty khởi nghiệp (start-up) tiên phong trong canh tác chính xác.

Theo phóng viên TTXVN tại Thụy Sĩ, việc khai thác thiết bị không người lái trong nông nghiệp đang trở thành hiện tượng bùng nổ ở nước này. Một số công ty khởi nghiệp ở khu vực sử dụng tiếng Pháp của Thụy Sĩ, như Agrofly và Gamaya, là những doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực này.

Gamaya đã phát triển các giải pháp hình ảnh tinh vi sử dụng thiết bị bay không người lái được trang bị máy ảnh siêu nhạy. Những hình ảnh này cho phép thiết lập bản đồ về những khu vực trồng trọt và từ đó có thể đưa ra các thông tin nông học chính xác.

Dữ liệu sau đó được xử lý và phân tích trên các nền tảng chuyên biệt. Gamaya cung cấp giải pháp riêng dựa trên mô hình điện toán đám mây lai (kết hợp hai mô hình điện toán đám mây công cộng và tư nhân).

Do đó, có thể đưa ra các dự đoán chính xác về nhu cầu nước và phân bón, hiểu rõ sức sống của cây trồng, và nhận biết sự hiện diện của nấm mốc hoặc các bệnh khác của cây trồng.

Có thể thấy tương lai của ngành nông nghiệp cũng gắn với số hóa. Với việc góp phần gián tiếp hoặc trực tiếp làm tăng năng suất cây trồng, các công nghệ trong nông nghiệp cũng hứa hẹn góp phần bảo an ninh lương thực cho nhân loại, mà theo dự đoán của Tổ chức Lương - Nông Liên hợp quốc (FAO), sẽ vượt quá 9 tỷ người vào năm 2050.

# data[].attributes.body
Thành tựu
Theo thông cáo báo chí của Văn phòng Chính phủ, phát biểu tại diễn đàn “Phát triển thị trường cho ngành rau, củ, quả và giải pháp phát triển hệ thống logistics phục vụ nông nghiệp, nông thôn” do tỉnh Đồng Tháp và Bộ NN&PTNT tổ chức ngày 18/12, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng ngành rau quả Việt Nam có tiềm năng rất lớn và vừa qua đã có tốc độ tăng trưởng mạnh.

Năm 2017, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt khoảng 3,5 tỷ USD trong tổng số 36 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp nói chung. Như vậy, ngành rau, củ, quả đã xuất khẩu vượt lúa gạo và cả dầu khí.

Đánh giá cao tỉnh Đồng Tháp, Bộ NN&PTNT cùng các cơ quan liên quan trong việc phối hợp tổ chức diễn đàn, Thủ tướng hoan nghênh các doanh nghiệp, các tập đoàn lớn trong nước và quốc tế đã về dự, cùng thảo luận, ký kết các thỏa thuận hợp tác, góp ý các chủ trương, biện pháp cụ thể.

Nhìn nhận về những bất cập, tồn tại cần khắc phục thời gian tới, Thủ tướng chỉ ra, trong khi nền kinh tế Việt Nam đứng ở tốp 50 thế giới về quy mô GDP thì giá trị xuất khẩu của Việt Nam chỉ chiếm 1% thế giới. Năng suất còn thấp, chất lượng, hiệu quả còn nhiều vấn đề đặt ra.

Thậm chí, tình trạng thị trường không ổn định còn diễn ra khá nhiều với việc “được mùa rớt giá”, “được giá mất mùa”. Công nghệ sinh học, đặc biệt là trong khâu giống còn nhiều vấn đề. Thất thoát sau thu hoạch còn rất cao, trên 30%. Trong 3,5 tỷ USD xuất khẩu thì chế biến mới chiếm 8%, như vậy giá trị gia tăng còn thấp, cần khắc phục.

Một bất cập khác là về hạ tầng, nhất là logistics với tính cạnh tranh còn thấp. Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí logistics của Việt Nam thuộc nhóm đắt đỏ so với khu vực và thế giới.

Chi phí vận chuyển logistics tính theo tỉ trọng GDP khoảng 18-20%, gần gấp đôi so với nền kinh tế phát triển và cao hơn 4% mức bình quân toàn cầu, làm ảnh hưởng đến giá bán rau, củ, quả. Chỉ số năng lực logistics giảm 16 bậc (từ thứ 48 năm 2014 xuống 64 năm 2018).

Chính sách thúc đẩy sản xuất lĩnh vực này còn chưa rõ nét. “Bây giờ ở Đồng Tháp mới có hai mươi mấy nghìn ha là trồng rau củ quả mà chúng ta muốn tăng lên gấp 3 lần nữa thì chính sách nào để thu hút”, Thủ tướng đặt vấn đề và đề nghị sau hội nghị, Chính phủ, các bộ, ngành, nhất là Bộ NN&PTNT sẽ thảo luận, có biện pháp tốt hơn để đưa ngành rau củ quả Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng.

Nhất trí với ý kiến của các đại biểu, Thủ tướng cho rằng, dự báo nhu cầu rau quả trên thị trường trong nước và quốc tế rất lớn. Thị trường trong nước với 100 triệu dân là cơ hội lớn và người dân có quyền được hưởng những thực phẩm tươi sạch, bảo đảm chất lượng.

Do đó, cần đón bắt, nắm chắc dự báo để tính toán tăng kim ngạch bình quân trên 20%/năm và giá trị xuất khẩu trong lĩnh vực này vào năm 2020 đạt gần 5 tỷ USD. Chúng ta cần xác định chìa khóa của sự thành công đó chính là chất lượng và giá thành sản phẩm.

Với tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị tập trung triển khai một số nhiệm vụ. Đó là hoàn thiện quy hoạch sản xuất nông nghiệp dài hạn gắn với yêu cầu thị trường trong điều kiện biến đổi khí hậu, quy hoạch hạ tầng để thuận lợi hơn, phù hợp hơn nhằm giảm chi phí vận chuyển gồm phát triển các dịch vụ logistics.

Hoàn thiện cơ chế chính sách đầu tư, bao gồm cả vùng nguyên liệu và nhà máy chế biến, khuyến khích phát triển liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị để làm sao giảm bớt tầng lớp trung gian, đặc biệt là chính sách coi trọng doanh nghiệp, ưu tiên phát triển kinh tế tập thể, trong đó có tổ hợp tác và hợp tác xã. Đừng để tình trạng nhà máy cứ sản xuất mà vùng nguyên liệu không có.

Tiếp tục đổi mới tư duy nhận thức trong việc phát triển thị trường và sản xuất hàng hóa, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào bảo quản, chế biến, xúc tiến thương mại, tận dụng thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 để có sự bứt phá, bắt kịp trình độ khu vực của thế giới, nâng cao sức cạnh tranh, chất lượng và hiệu quả của ngành rau củ quả.

Cần cải thiện nhanh chóng hơn dịch vụ logistics trong chuỗi giá trị ngành hàng rau củ quả nói riêng và nông sản nói chung. Không thể đi mãi lối mòn sản xuất manh mún, tự phát, chạy theo năng suất, chất lượng kém, xuất khẩu thô mà chúng ta cần có cách làm mới, bài bản hơn cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, trong đó có việc giảm chi phí vận tải, làm tốt nhất dịch vụ logistics, nâng cao tính kết nối hiệu quả giữa sản xuất và thị trường, giảm được các chi phí thương mại, hạ giá thành sản xuất.

Phát triển đa dạng hóa các mô hình sản xuất như doanh nghiệp, tập đoàn lớn, hợp tác xã, hộ gia đình, không cứng nhắc một mô hình nào.

Về nguồn lực, tín dụng, nhà nước luôn hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân đầu tư vào rau, củ, quả, Thủ tướng nói và khẳng định, Chính phủ luôn quan tâm đẩy mạnh lĩnh vực này.

# data[].attributes.body
Trước bối cảnh trên, để phát triển bền vững nền nông nghiệp theo hướng nông nghiệp 4.0, cần quán triệt các quan điểm và giải pháp sau:

1) Tiếp tục tái cơ cấu nông nghiệp, đổi mới đầu tư công và dịch vụ công theo hướng chuyển nền nông nghiệp chủ yếu dựa vào đất đai và lao động rẻ sang nền nông nghiệp đổi mới và sáng tạo để vừa đón đầu và nắm bắt được các thành tựu của nền nông nghiệp 4.0, phát huy được các tác động tích cực của nông nghiệp 4.0 vừa điều chỉnh để hạn chế tối đa các tác động tiêu cực của sự thay đổi này.

2) Ưu tiên phát triển nông nghiệp 4.0 ở các nơi có điều kiện nhưng không loại trừ các hình thái sản xuất nông nghiệp truyền thống. Cần lựa chọn các công nghệ phù hợp, phù hợp với trình độ dân trí và trình độ kinh tế - xã hội của từng vùng miền cụ thể gắn với thị trường.

3) Tập trung đầu tư vào đổi mới và sáng tạo, ứng dụng và chuyển giao các công nghệ phù hợp với từng địa phương, tạo ra chuỗi giá trị nông sản thực phẩm bền vững.

4) Thừa nhận và phát triển thị trường đất đai, nhất là đất nông nghiệp để tạo điều kiện cho nông nghiệp hàng hóa phát triển, khắc phục tình trạng manh mún như hiện nay.

5) Khuyến khích khởi nghiệp và đổi mới, tích hợp các xu hướng và thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 vào nội dung chương trình giáo dục, đào tạo và hướng nghiệp để có lực lượng lao động có khả năng tiếp cận, phát triển và ứng dụng được các thành quả nền nông nghiệp 4.0.

6) Chú trọng bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đối với đội ngũ lao động nông nghiệp hiện hành để có thể đáp ứng được yêu cầu áp dụng các thành quả của nông nghiệp 4.0 và hoặc chuyển sang làm các ngành nghề khác.

7) Tiếp tục hỗ trợ và cung cấp tín dụng cho nông dân, các doanh nghiệp, trang trại trong phát triển và ứng dụng công nghệ 4.0 ở tất cả các lĩnh vực trong chuỗi nông sản thực phẩm.

# data[].attributes.body
Thực trạng
Năm 2017, hiệp hội máy nông nghiệp châu Âu (European Agricultural Machinery) đã tổng kết các cuộc cách mạng nông nghiệp. Vào đầu thế kỷ XX, nông nghiệp 1.0 được vận hành chủ yếu sử dụng sức người với khoảng một phần ba dân số tham gia vào sản xuất nhưng năng suất thấp và không ổn định. Tiếp đó vào những năm 1950 với sự khởi đầu của nền nông nghiệp 2.0 hay còn gọi là cuộc cách mạng xanh trên cơ sở sử dụng các giống mới và áp dụng cơ giới hóa, sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp. Cuộc cách mạng này chịu sự ảnh hưởng bởi công trình và quan điểm của Norman Borlaug, người được trao giải Nobel Hòa bình vì những đóng góp quan trọng của ông đối với sản xuất nông nghiệp [1]. Với sự thay đổi này nền sản xuất nông nghiệp đã tạo ra bước tiến mới về cơ bản đáp ứng được nhu cầu lương thực, thực phẩm của con người. Đến những năm 1990, gần 40 năm sau cuộc cách mạng xanh, nông nghiệp 3.0 ra đời với chủ trương nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo giá trị lợi nhuận và gia tăng, chủ động nâng cao sản lượng và chất lượng.Mặc dù là nước có nền công nghiệp và công nghệ được coi là bậc nhất trển thế giới, nền nông nghiệp của Đức hiện nay vẫn đang phải đối mặt với thách thức về kỹ thuật số hóa. Hiện nay, phần lớn các trang trại sản xuất nông nghiệp vẫn đang sử dụng các thiết bị máy móc tương tự (analog), tỉ lệ này chiếm tới 60-70% [2]. Do đó cần phải đầu tư rất lớn để thay thế các thiết bị này thành các thiết bị kỹ thuật số, khi đó mới có thể đồng bộ, đảm bảo kết nối mạng và điều khiển tự động. Ngoài ra, ở các vùng nông thôn, cơ sở hạ tầng viễn thông không phù hợp để phát triển và ứng dụng kỹ thuật số đồng thời tính bảo mật dữ liệu và bản quyền sử dụng dữ liệu cũng là một vấn đề cần được giải quyết. Các vấn đề liên quan đến thu thập dữ liệu và xử lý dữ liệu ở quy mô lớn (big data analysis) cần được phát triển. Cuối cùng các thiết bị hoạt động động lập (standalone) và giải pháp xử lý độc lập cần phải giảm thiểu. Trên cơ sở phân tích này, các công nghệ bluetooth, beacon (đèn hiệu), hệ thống định vị (GPS) và công nghệ dùng kết nối sóng vô tuyến để tự động xác định và theo dõi các thẻ nhận dạng gắn vào vật thể (RFID), kết hợp với phần mềm, tiêu chuẩn hóa, số hóa và tăng khả năng tương tác giữa các thiết bị máy móc từng bước được nâng cấp, ứng dụng và sau đó mở rộng ra quy mô cả nước