# data[].attributes.headline
Temat: Utrwalenie wiadomości o satyrach Ignacego Krasickiego.

# data[].attributes.subject
Temat: Utrwalenie wiadomości o satyrach Ignacego Krasickiego.

# data[].attributes.body
Otwórz link.
Przeczytaj ogólne informacje o satyrze i jej rodzajach.
Przewiń w dół i przeczytaj satyrę Żona modna. Rozwiąż w zeszycie lub na komputerze zadania pod tą satyrą.
Następnie przejdź do drugiego linku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W mitologii greckiej satyrami nazywano śmiertelnych bogów związanych z lasem i płodnością, a wchodzących w skład orszaku Dionizosa. Przedstawiano ich jako istoty o mieszanej budowie: górną część ciała miały ludzką (ale też: spłaszczony nos, spiczaste uszy, włosy przypominające sierść), dolną zaś - koźlą. Satyrami określano również specyficzne utwory literackie, atakujące postawy albo osoby, wyolbrzymiające w sposób komiczny lub karykaturalny obiekt krytyki. Ich cechą wspólną jest „mieszanie", czyli łączenie: u bogów było to łączenie zewnętrznych cech zwierzęcych z ludzkimi, w utworach - kojarzenie elementów typowych dla różnych rodzajów literackich oraz karykaturalne wyolbrzymianie.

Korzystając ze słownika terminów literackich, przypomnij sobie, czym jest satyra. Zredaguj krótką notatkę na ten temat.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Do najważniejszych autorów, którzy tworzyli satyry lub przynajmniej chętnie po nią sięgali, należał wybitny liryk rzymski Horacy. Cechą charakterystyczną jego utworów, wchodzących w skład zbioru Satyry, jest skierowanie ich przeciwko konkretnym osobom, wymienianym z imienia. Twórcy polskiego oświecenia preferowali inny model satyry. Naśmiewali się z ludzkich wad, a nie z konkretnych osób.

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow

Za najmniej zjadliwy i napastliwy gatunek spośród wymienionych powyżej uchodzi satyra. Nie wszyscy satyrycy pochwalali pisanie pamfletów i paszkwili. Do tej grupy twórców należał też najwybitniejszy polski autor satyr oświeceniowych - Ignacy Krasicki. W tym samym roku, w którym ukazały się jego Bajki i przypowieści (1779), wydano jego pierwsze satyry.

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow

Pierwsze wydanie, opublikowane anonimowo w 1779 roku, zawierało dwanaście utworów: wiersz Do króla, na znak szacunku oddzielony od reszty, a następnie: Świat zepsuty, Złość ukryta i jawna, Szczęśliwość filutów, Marnotrawstwo, Oszczędność, Pijaństwo, Przestroga młodemu, Żona modna, Życie dworskie, Pan niewart sługi, Gracz i Palinodia. Drugi zbiorek, liczący osiem satyr, ukazał się w 1784 roku pod tytułem Wiersze X.B.W. Były to: Pochwała milczenia, Pochwała wieku, Pochwała głupstwa, Wziętość, Człowiek i zwierz, Klatki, Mędrek, Małżeństwo. Podróż wydrukowana została dopiero w 1802 roku w wydaniu Dmochowskiego.

zadanie interaktywne

Dopasuj do fragmentów utworu zarzuty stawiane królowi w satyrze.

Jesteś królem, a czemu nie królewskim synem?
To niedobrze; krew pańska jest zaszczyt przed gminem.
Kto się w zamku urodził, niech ten w zamku siedzi;
Z tegoć powodu nasi szczęśliwi sąsiedzi.
Bo natura na rządczych pokoleniach zna się,
Inszym powietrzem żywi, inszą strawą pasie., Choć wiedzą, chociaż czują, żeś jest tronu godny,
Nie masz chrztu, co by zmazał twój grzech pierworodny.
Skąd powstał na Michała ów spisek zdradziecki?
Stąd tylko, że król Michał zwał się Wiszniowiecki.
Do Jana, że Sobieski, naród nie przywyka,
Król Stanisław dług płaci za pana stolnika.
Czujesz to - i ja czuję; więc się już nie troszczę,
Pozwalam ci być królem, tronu nie zazdroszczę.
Źle to więc, żeś jest Polak, źle, żeś nie przychodzień;, Przecież muszę wymówić, wybacz, że nie pieszczę -
Powiem więc bez ogródki: oto młodyś jeszcze.
Pięknież to, gdy na tronie sędziwość się mieści;
Tyś nań wstąpił mający lat tylko trzydzieści,
Bez siwizny, bez zmarszczków; zakał to nie lada., O sposobie rządzenia niedobre masz zdanie.
Król nie człowiek. To prawda, a ty nie wiesz o tym;
Wszystko ci się coś marzy o tym wieku złotym.
Nie wierz bajkom! Bądź takim, jacy byli drudzy.
Po co tobie przyjaciół? Niech cię wielbią słudzy.
Chcesz, aby cię kochali? Niech się raczej boją., Księgi lubisz i w ludziach kochasz się uczonych,
I to źle. Porzuć mędrków zabałamuconych.
Żaden się naród księgą w moc nie przysposobił:
Mądry przedysputował, ale głupi pobił.

Jesteś królem, a czemu nie królewskim synem?
To niedobrze; krew pańska jest zaszczyt przed gminem.
Kto się w zamku urodził, niech ten w zamku siedzi;
Z tegoć powodu nasi szczęśliwi sąsiedzi.
Bo natura na rządczych pokoleniach zna się,
Inszym powietrzem żywi, inszą strawą pasie.

Choć wiedzą, chociaż czują, żeś jest tronu godny,
Nie masz chrztu, co by zmazał twój grzech pierworodny.
Skąd powstał na Michała ów spisek zdradziecki?
Stąd tylko, że król Michał zwał się Wiszniowiecki.
Do Jana, że Sobieski, naród nie przywyka,
Król Stanisław dług płaci za pana stolnika.
Czujesz to - i ja czuję; więc się już nie troszczę,
Pozwalam ci być królem, tronu nie zazdroszczę.
Źle to więc, żeś jest Polak, źle, żeś nie przychodzień;

Przecież muszę wymówić, wybacz, że nie pieszczę -
Powiem więc bez ogródki: oto młodyś jeszcze.
Pięknież to, gdy na tronie sędziwość się mieści;
Tyś nań wstąpił mający lat tylko trzydzieści,
Bez siwizny, bez zmarszczków; zakał to nie lada.

O sposobie rządzenia niedobre masz zdanie.
Król nie człowiek. To prawda, a ty nie wiesz o tym;
Wszystko ci się coś marzy o tym wieku złotym.
Nie wierz bajkom! Bądź takim, jacy byli drudzy.
Po co tobie przyjaciół? Niech cię wielbią słudzy.
Chcesz, aby cię kochali? Niech się raczej boją.

Księgi lubisz i w ludziach kochasz się uczonych,
I to źle. Porzuć mędrków zabałamuconych.
Żaden się naród księgą w moc nie przysposobił:
Mądry przedysputował, ale głupi pobił.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

utwór odwołujący zarzuty (ale też: wcześniejsze twierdzenia).

Rozważ, jak można wytłumaczyć dzisiejszą typową dla Polaków skłonność do hejtowania (czyli wyrażania swej niechęci) w internecie. Podyskutuj na ten temat z koleżankami i kolegami z klasy.

Przeczytaj jeszcze raz tytuły wszystkich satyr Ignacego Krasickiego. Określ, jaki temat porusza każda z nich. Jeśli tytuł nie podpowiada jednoznacznie, z jaką wadą autor się rozprawia, to zastanów się, co może być w tym utworze atakowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Naprawić świat! Satyry Ignacego Krasickiego

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
Po przeczytaniu satyry Żona modna rozwiąż ten zabawny test

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Co przekonało pana Piotra do małżeństwa a) miłość wybranki serca b) majątek przyszłej małżonki c) nadzwyczajna uroda kobiety d) wyjątkowa inteligencja narzeczonej 2) Dom, jaki zastała żona modna po przyjeździe do pana Piotra, świadczy o tym, że bohater a) jest biedny i brakuje mu środków do życia b) nieumiejętnie zarządza swoim majątkiem c) jest konserwatywny i przywiązany do tradycji d) skrzętnie ukrywa przed innymi swoje bogactwo 3) Pan Piotr ma podstawy, by odczuwać niezadowolenie z małżeństwa a) TAK b) NIE 4) Pan Piotr był niezadowolony, gdyż a) żona ignorowała jego zdanie b) żona liczyła się z jego zdaniem 5) Słowa pana Piotra "A ja w kącie nieborak, jak płaczę, tak płaczę" świadczą o jego: a) lekkomyślności b) wstydliwości c) bezradności d) wrażliwości 6) Kłopoty mażeństwa pana Piotra i jego żony wynikały z tego, że każde z nich kierowało się innym systemem wartości a) Fałsz b) Prawda 7) Żona modna, wielbicielka mody zagranicznej, w umiejętny sposób potrafiła łączyć tradycję i nowoczesność a) Fałsz b) Prawda

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Co przekonało pana Piotra do małżeństwa 2) Dom, jaki zastała żona modna po przyjeździe do pana Piotra, świadczy o tym, że bohater

# data[].attributes.headline
O oswajaniu raz jeszcze, czyli co powinniśmy pamiętać o "Małym Księciu".

# data[].attributes.subject
O oswajaniu raz jeszcze, czyli co powinniśmy pamiętać o "Małym Księciu".

# data[].attributes.body
2 numery lekcji.

# data[].attributes.body
Dziękuję wszystkim, którzy wysłali mi próbny egzamin. Poprawię najszybciej, jak się da.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z linkiem i rozwiąż wszystkie zadania, OPRÓCZ nr 9.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Odpowiedzcie na pytania i przedstawcie swoje przemyślenia na forum klasy:

Czym jest przyjaźń?

Czy macie swoich przyjaciół? Skąd wiecie, że nimi są?

Jak można poznać, że ktoś jest prawdziwym przyjacielem?

Antoine de Saint-Exupéry

Francuski lotnik, pisarz i poeta. Najsłynniejsze dzieło Antoine'a de Saint‑Exupéry'ego Antoine'a de Saint‑Exupéry'ego to „Mały Książę" - filozoficzna baśń dla dzieci, uznawana za jedno z najważniejszych i najpopularniejszych dzieł literatury światowej.

Przeczytaj uważnie fragment „Małego Księcia" lub posłuchaj nagrania. Zwróć uwagę, jakie rady daje Małemu Księciu lis.

O spotkaniu Małego Księcia z lisem czyta Elżbieta Golińska O spotkaniu Małego Księcia z lisem czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
O spotkaniu Małego Księcia z lisem czyta Elżbieta Golińska O spotkaniu Małego Księcia z lisem czyta Elżbieta Golińska Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl.

Wtedy pojawił się lis.
- Dzień dobry - powiedział lis.
- Dzień dobry - odpowiedział grzecznie Mały Książę i obejrzał się, ale nic nie dostrzegł.
- Jestem tutaj - posłyszał głos - pod jabłonią.
- Ktoś ty? - spytał Mały Książę. - Jesteś bardzo ładny...
- Jestem lisem - odpowiedział lis.
- Chodź pobawić się ze mną - zaproponował Mały Książę. - Jestem taki smutny...
- Nie mogę bawić się z tobą - odparł lis. - Nie jestem oswojony.
- Ach, przepraszam - powiedział Mały Książę. Lecz po namyśle dorzucił: - Co znaczy „oswojony"?
- Nie jesteś tutejszy - powiedział lis. - Czego szukasz?
- Szukam ludzi - odpowiedział Mały Książę. - Co znaczy „oswojony"?
- Ludzie mają strzelby i polują - powiedział lis. - To bardzo kłopotliwe. Hodują także kury i to jest interesujące. Poszukujesz kur?
- Nie - odrzekł Mały Książę. - Szukam przyjaciół. Co znaczy „oswoić"?
- Jest to pojęcie zupełnie zapomniane - powiedział lis. - „Oswoić" znaczy „stworzyć więzy".
- Stworzyć więzy?
- Oczywiście - powiedział lis. - Teraz jesteś dla mnie tylko małym chłopcem, podobnym do stu tysięcy małych chłopców. Nie potrzebuję ciebie. I ty także mnie nie potrzebujesz. Jestem dla ciebie tylko lisem, podobnym do stu tysięcy innych lisów. Lecz jeżeli mnie oswoisz, będziemy się nawzajem potrzebować. Będziesz dla mnie jedyny na świecie. I ja będę dla ciebie jedyny na świecie.
- Zaczynam rozumieć - powiedział Mały Książę. - Jest jedna róża... zdaje mi się, że ona mnie oswoiła...
- To możliwe - odrzekł lis. - Na Ziemi zdarzają się różne rzeczy...
- Och, to nie zdarzyło się na Ziemi - powiedział Mały Książę.
Lis zaciekawił się:
- Na innej planecie?
- Tak.
- A czy na tej planecie są myśliwi?
- Nie.
- To wspaniałe! A kury?
- Nie.
- Nie ma rzeczy doskonałych - westchnął lis i zaraz powrócił do swej myśli: - Życie jest jednostajne. Ja poluję na kury, ludzie polują na mnie. Wszystkie kury są do siebie podobne i wszyscy ludzie są do siebie podobni. To mnie trochę nudzi. Lecz jeślibyś mnie oswoił, moje życie nabrałoby blasku. Z daleka będę rozpoznawał twoje kroki - tak różne od innych. Na dźwięk cudzych kroków chowam się pod ziemię. Twoje kroki wywabią mnie z jamy jak dźwięki muzyki. Spójrz! Widzisz tam łany zboża? Nie jem chleba. Dla mnie zboże jest nieużyteczne. Łany zboża nic mi nie mówią. To smutne! Lecz ty masz złociste włosy. Jeśli mnie oswoisz, to będzie cudownie. Zboże, które jest złociste, będzie mi przypominało ciebie. I będę kochać szum wiatru w zbożu...
Lis zamilkł i długo przypatrywał się Małemu Księciu.
- Proszę cię... oswój mnie - powiedział.
- Bardzo chętnie - odpowiedział Mały Książę - lecz nie mam dużo czasu. Muszę znaleźć przyjaciół i nauczyć się wielu rzeczy.
- Poznaje się tylko to, co się oswoi - powiedział lis. - Ludzie mają zbyt mało czasu, aby cokolwiek poznać. Kupują w sklepach rzeczy gotowe. A ponieważ nie ma magazynów z przyjaciółmi, więc ludzie nie mają przyjaciół. Jeśli chcesz mieć przyjaciela, oswój mnie!
- A jak się to robi? - spytał Mały Książę.
- Trzeba być bardzo cierpliwym. Na początku siądziesz w pewnej odległości ode mnie, ot tak, na trawie. Będę spoglądać na ciebie kątem oka, a ty nic nie powiesz. Mowa jest źródłem nieporozumień. Lecz każdego dnia będziesz mógł siadać trochę bliżej...
Następnego dnia Mały Książę przyszedł na oznaczone miejsce.
- Lepiej jest przychodzić o tej samej godzinie. Gdy będziesz miał przyjść na przykład o czwartej po południu, już od trzeciej zacznę odczuwać radość. Im bardziej czas będzie posuwać się naprzód, tym będę szczęśliwszy. O czwartej będę podniecony i zaniepokojony: poznam cenę szczęścia! A jeśli przyjdziesz nieoczekiwanie, nie będę mógł się przygotowywać... Potrzebny jest obrządek.
- Co to znaczy „obrządek?" - spytał Mały Książę.
- To także coś całkiem zapomnianego - odpowiedział lis. - Dzięki obrządkowi pewien dzień odróżnia się od innych, pewna godzina od innych godzin. Moi myśliwi na przykład, mają swój rytuał. W czwartek tańczą z wioskowymi dziewczętami. Stąd czwartek jest cudownym dniem! Podchodzę aż pod winnice. Gdyby myśliwi nie mieli tego zwyczaju w oznaczonym czasie, wszystkie dni byłyby do siebie podobne, a ja nie miałbym wakacji.
W ten sposób Mały Książę oswoił lisa. A gdy godzina rozstania była bliska, lis powiedział:
- Ach, będę płakać!
- To twoja wina - odpowiedział Mały Książę - nie życzyłem ci nic złego. Sam chciałeś, abym cię oswoił...
- Oczywiście - odparł lis.
- Ale będziesz płakać?
- Oczywiście.
- A więc nic nie zyskałeś na oswojeniu?
- Zyskałem coś ze względu na kolor zboża - powiedział lis, a później dorzucił: - Idź jeszcze raz zobaczyć róże. Zrozumiesz wtedy, że twoja róża jest jedyna na świecie. Gdy przyjdziesz pożegnać się ze mną, zrobię ci prezent z pewnej tajemnicy.
Mały Książę poszedł zobaczyć się z różami.
- Nie jesteście podobne do mojej róży, nie macie jeszcze żadnej wartości - powiedział różom. - Nikt was nie oswoił i wy nie oswoiłyście nikogo. Jesteście takie, jakim był dawniej lis. Był zwykłym lisem, podobnym do stu tysięcy innych lisów, lecz zrobiłem go swoim przyjacielem i teraz jest dla mnie jedyny na świecie.
Róże bardzo się zawstydziły.
- Jesteście piękne, lecz próżne - powiedział im jeszcze. - Nie można dla was poświęcić życia. Oczywiście moja róża wydawałaby się zwykłemu przechodniowi podobna do was. Lecz dla mnie ona jedna ma większe znaczenie niż wy wszystkie razem, ponieważ ją właśnie podlewałem. Ponieważ ją przykrywałem kloszem. Ponieważ ją właśnie osłaniałem. Ponieważ właśnie dla jej bezpieczeństwa zabijałem gąsienice (z wyjątkiem dwóch czy trzech, z których chciałem mieć motyle). Ponieważ słuchałem jej skarg, jej wychwalań się, a czasem jej milczenia. Ponieważ... jest moją różą.
Powrócił do lisa.
- Żegnaj - powiedział.
- Żegnaj - odpowiedział lis. - A oto mój sekret. Jest bardzo prosty: dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu.
- Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu - powtórzył Mały Książę, aby zapamiętać.
- Twoja róża ma dla ciebie tak wielkie znaczenie, ponieważ poświęciłeś jej wiele czasu.
- Ponieważ poświęciłem jej wiele czasu... - powtórzył Mały Książę, aby zapamiętać.
- Ludzie zapomnieli o tej prawdzie - rzekł lis. - Lecz tobie nie wolno zapomnieć. Stajesz się odpowiedzialny na zawsze za to, co oswoiłeś. Jesteś odpowiedzialny za twoją różę.
- Jestem odpowiedzialny za moją różę... - powtórzył Mały Książę, aby zapamiętać.

# data[].attributes.attachment_link.description
Odpowiedzcie na pytania i przedstawcie swoje przemyślenia na forum klasy: Czym jest przyjaźń? Czy macie swoich przyjaciół? Skąd wiecie, że nimi są? Jak można poznać, że ktoś jest prawdziwym przyjacielem? Francuski lotnik, pisarz i poeta. Najsłynniejsze dzieło Antoine'a de Saint‑Exupéry'ego Antoine'a de Saint‑Exupéry'ego to „Mały Książę" - filozoficzna baśń dla dzieci, uznawana za jedno z najważniejszych i najpopularniejszych dzieł literatury światowej.

# data[].attributes.body
Zapisuj w zeszycie lub komputerze. Miłej zabawy z powtórką z lektury.

# data[].attributes.body
Otwórz link, zapoznaj się z informacjami i rozwiąż pięć z siedmiu wybranych zadań (w zeszycie lub na komputerze).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Język to skarbiec, w którym gromadzi się cała przeszłość danego narodu. Stanowi świadectwo dawnych kontaktów politycznych, gospodarczych i kulturalnych z innymi krajami. Dlatego znajdziemy w nim nie tylko wyrazy rodzimego pochodzenia, ale i zapożyczone z innych języków.

Poproś znajomych o podanie pięciu wyrazów, które, według nich, wywodzą się z języka polskiego, i pięciu, które, ich zdaniem, zostały zapożyczone z innych języków. Następnie sprawdź w wybranym słowniku etymologicznym, czy mieli .

Większość wyrazów polskich jest bardzo stara i wspólna wszystkim . Podobnie brzmiące słowa znajdziemy m.in. w języku polskim, czeskim, słowackim, rosyjskim, ukraińskim i bułgarskim (np. ucho, dom, uczyć się, noc).

Czy wiesz, że w języku polskim mamy wiele wyrazów obcego pochodzenia? Od dawien dawna różne obce wyrazy pojawiają się w polszczyźnie. Chętnie je u siebie przyjmujemy, spolszczamy wymowę i pisownię, odmieniamy zgodnie z regułami języka polskiego. Bardzo często nie zdajemy sobie sprawy, że wyrazy, których używamy, to dawne zapożyczenia językowe zapożyczenia językowe . Pojawiły się bowiem w polszczyźnie od początku jej rozwoju i stanowią liczną grupę dzisiejszych polskich . Słownictwo rodzime jest dla nas bardziej zrozumiałe niż zapożyczenia, które brzmią obco i trudno się czasem domyślić, co znaczą (por. rozumny - racjonalny).

W opowiadaniu Rozprawa Stanisława Lema (temat: O sztucznej inteligencji i prawdziwym człowieczeństwie) pojawia się wiele trudnych słów pochodzenia obcego. Występują m.in. dawne zapożyczenia z języka łacińskiego (irracjonalny irrationalis 'nierozumny'; konwencjonalny conventio 'układ, zgoda'; rezygnacja resignare 'unieważnić, rezygnować'; intuicja intuitio 'wejrzenie; wizerunek; pomysł'; inwazja invasio 'natarcie, atak'; konsekwencja consequentia 'wynik, następstwo czegoś') oraz z języka greckiego (aura aúra 'wietrzyk; powietrze'; polaryzacja polós 'czop, oś'; aksjomat z gr. aksíōma 'rzecz cenna, wiarygodna'; etyczny ēthikos 'moralny; etyczny').

Zapożyczenia

Osoby wykształcone często posługują się wyrazami zapożyczonymi i pokazują tym samym swoją rozległą wiedzę na różne . Pisarze, jak choćby Stanisław Lem, używają wielu słów obcego pochodzenia (specjalistycznego i erudycyjnego), co świadczy o ich wszechstronnym wykształceniu.

Zapożyczenia dawne i współczesne

W polszczyźnie najwięcej dawnych zapożyczeń jest z języka łacińskiego i . Mamy również dużo wyrazów z języka czeskiego, niemieckiego, hiszpańskiego, włoskiego, francuskiego i angielskiego. Współcześnie najwięcej słów obcych pochodzi z języka angielskiego (to tzw. anglicyzmy). Z jednej strony zapożyczenia wzbogacają polszczyznę (jak np. słowa telefon, komputer, nastolatek), z drugiej zaś mogą wpływać na zubożenie języka. Dzieje się tak wówczas, gdy używamy obcego słownictwa, które jest w danym czasie modne, czyli właśnie „na topie". Takie wyrazy pojawiają się bardzo licznie we współczesnej telewizji, szczególnie w programach rozrywkowych, wzorowanych na audycjach zagranicznych, a także w relacjach z zawodów sportowych.

Zapoznaj się z poniższą definicją wyrazów rodzimych. Wyszukaj w dostępnych źródłach pięć wyrazów, które nie zostały zapożyczone z innych języków.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pewniki czy aksjomaty? Rozumienie słów rodzimych i zapożyczonych w tekście

# data[].attributes.attachment_link.description
Język to skarbiec, w którym gromadzi się cała przeszłość danego narodu. Stanowi świadectwo dawnych kontaktów politycznych, gospodarczych i kulturalnych z innymi krajami. Dlatego znajdziemy w nim nie tylko wyrazy rodzimego pochodzenia, ale i zapożyczone z innych języków. Poproś znajomych o podanie pięciu wyrazów, które, według nich, wywodzą się z języka polskiego, i pięciu, które, ich zdaniem, zostały zapożyczone z innych języków.

# data[].attributes.headline
Temat: Wirtualna wizyta w muzeum sztuki.

# data[].attributes.subject
Temat: Wirtualna wizyta w muzeum sztuki.

# data[].attributes.body
Otwórz link, wysłuchaj nagrania i rozwiąż wirtualne ćwiczenia 1-7.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Audiobook: Skąd się wzięło muzeum? Galerie obrazów istniały już w starożytnej Grecji i nazywano je pinakotekami - od dwóch słów pochodzących z języka starogreckiego pinaks - deska i theke, czyli skrzynia. Najstarsza publiczna pinakoteka znajdowała się w Atenach, w północno-zachodnim skrzydle Propylejów na Akropolu. Składała się ona z darów wotywnych ofiarowywanych bogini Atenie przez wiernych. W czasach hellenistycznych władcy tworzyli własne pinakoteki. Podobnie czynili Rzymianie. Nazwa pinakoteka jest używana także dzisiaj dla nazwania galerii malarskiej. Do najbardziej znanych w Europie należą: Pinakoteka Watykańska, Stara i Nowa Pinakoteka w Monachium, Pinakoteka Brera w Watykanie. Również muzeum było pomysłem starożytnych Greków. Słowo museion (Musejon) oznaczało przybytek Muz. Mogło to być miejsce kultu (gaj, wzgórze) lub świątynia z ołtarzem. Museion miał też funkcje literackie, naukowe oraz oświatowe. Miastem, w którym przez wiele lat kwitła kultura i nauka grecka była założona przez Aleksandra Wielkiego w 331 r. p.n.e. Aleksandria. To właśnie tam, po śmierci wielkiego władcy powstał museion, który stał się prawzorem dla późniejszej instytucji muzeum. Gromadzono tam bowiem i badano z myślą o przyszłych pokoleniach najważniejsze dzieła literatury greckiej, czym zajmowali się znakomici uczeni greccy. Tak rozumiane muzeum było więc ośrodkiem naukowym, który przyciągał najwybitniejszych uczonych z całego świata greckiego. Pośród nich byli nie tylko badacze literatury, ale i matematycy, lekarze, artyści. Przy muzeum powstała słynna Biblioteka Aleksandryjska, w której zgromadzono setki tysięcy zwojów. W muzeum znajdowały się: pomieszczenia do pracy naukowej, obserwatoria astronomiczne, a nawet ogród botaniczny i zoologiczny. Muzeum w Aleksandrii zostało zniszczone w III w. n.e. i już nigdy nie odzyskało dawnego znaczenia. W czasach rzymskich pojawiło się nowe rozumienie muzeum, które jest bliskie współczesnemu. Rzymianie definiowali museion jako specjalne miejsce, w którym przechowuje się kolekcje dzieł sztuki. Współczesne muzeum - Obecnie muzeum to instytucja, która spełnia wiele różnych funkcji. Oprócz przechowywania, gromadzenia i eksponowania dzieł sztuki, kultury, nauki oraz techniki, konserwuje je, upowszechnia i uprzystępnia wiedzę na ich temat. Prowadzi także działalność naukową. Do najbardziej znanych muzeów na świecie należą: Luwr w Paryżu, British Museum w Londynie, Ermitaż w Petersburgu, Galeria Borghese w Rzymie, Galeria Uffizi we Florencji, Metropolitan Museum of Arts w Nowym Jorku, Muzeum Narodowe Prado w Madrycie. W Polsce do najbardziej znanych muzeów należą: Muzeum Narodowe w Warszawie, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Miejsca spotkań ze sztuką. Muzeum. W muzeum możesz zobaczyć najsłynniejsze arcydzieła wielkich artystów, zabytkowe przedmioty, które znajdują się w nich na stałe lub są wypożyczane do innych instytucji. Eksponaty o wielkiej wartości artystycznej bądź historycznej możesz obejrzeć, ale nie możesz ich kupić. W o odróżnieniu od galerii, w muzeum pracuje wiele osób dbających o gromadzenie dzieł, ich konserwowanie, a także staranne, przemyślane przygotowanie ekspozycji. Dzieła, które nie są zaprezentowane na wystawie, przechowuje się w magazynach. Galeria - To dział w muzeum poświęcony określonym zbiorom o wartości artystycznej i historycznej, np. galeria malarstwa pejzażowego, galeria rzeźby; Galeria - to instytucja, w której odbywają się wystawy indywidualne i zbiorowe najczęściej współczesnych artystów polskich i zagranicznych z zakresu malarstwa, grafiki, rzeźby, instalacji, realizacji video i innych. W niektórych galeriach można także zakupić wybrane dzieło sztuki.

Dokończ podane zdania: Słowo pinakoteka oznacza galerię malarstwa i powstało z połączenia dwóch słów: pinaks, czyli Tu uzupełnij i theke, czyli Tu uzupełnij. Najstarsza publiczna pinakoteka znajdowała się w Tu uzupełnij. Najsławniejsze współczesne pinakoteki w Europie to Tu uzupełnij, Stara i Nowa Pinakoteka w Monachium i Pinakoteka Brera w Watykanie.

Dokończ podane zdania:

Słowo pinakoteka oznacza galerię malarstwa i powstało z połączenia dwóch słów: pinaks, czyli ............ i theke, czyli .................
Najstarsza publiczna pinakoteka znajdowała się w ...............
Najsławniejsze współczesne pinakoteki w Europie to ............................................, Stara i Nowa Pinakoteka w Monachium i Pinakoteka Brera w Watykanie.

Dokończ podane zdania: Museion (Musejon) pełnił funkcje literackie, 1. badacze literatury, 2. naukowe, 3. dzieła literatury greckiej i oświatowe.
W Museionie (Musejonie) gromadzono 1. badacze literatury, 2. naukowe, 3. dzieła literatury greckiej.
Do Museion (Musejon) przybywali uczeni z całego świata, tacy jak: 1. badacze literatury, 2. naukowe, 3. dzieła literatury greckiej, lekarze, matematycy, artyści.

Dokończ podane zdania:

badacze literatury, dzieła literatury greckiej, naukowe

Museion (Musejon) pełnił funkcje literackie, ...................................................... i oświatowe.
W Museionie (Musejonie) gromadzono .......................................................
Do Museion (Musejon) przybywali uczeni z całego świata, tacy jak: ......................................................, lekarze, matematycy, artyści.

Dokończ podane zdanie: Rzymianie definiowali museion jako specjalne miejsce, w którym przechowuje się Tu uzupełnij.

Dokończ podane zdanie:

Rzymianie definiowali museion jako specjalne miejsce, w którym przechowuje się .............................................

Ułóż zdanie z rozsypanki wyrazowej i wpisz je poniżej. Zdanie brzmi: 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która, 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która 1. Muzeum, 2. techniki, 3. zbiory, 4. gromadzi, 5. i, 6. to, 7. instytucja, 8. kultury, sztuki, nauki, 9. która.

Ułóż zdanie z rozsypanki wyrazowej i wpisz je poniżej.

zbiory, instytucja, to, kultury, sztuki, nauki, i, która, gromadzi, Muzeum, techniki

Zdanie brzmi: ............................................ ............................................ ............................................, ............................................ ............................................ ............................................ ............................................ ............................................ .............................................

Przyporządkuj nazwy miast do nazw muzeów. Galeria Borghese Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja British Museum Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja Ermitaż Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja Luwr Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja Metropolitan Museum of Arts Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja Uffizi Możliwe odpowiedzi: 1. Nowy Jork, 2. Paryż, 3. Rzym, 4. Londyn, 5. Petersburg, 6. Florencja

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: audiobook (6:10') dotyczący historii i informacji o muzeum i galerii; informacje o Centrach Sztuki Współczesnej; jedną ilustrację interaktywną (mapa z zaznaczonymi 8 miejscami, w których znajdują się przykładowe muzea); 8 zadań interaktywnych; 1 ćwiczenie alternatywne (odnalezienie muzeum znajdującego się najbliżej miejsca zamieszkania i wirtualne poznanie jego zbiorów); słownik 2 pojęć, galerię 6 dzieł sztuki

# data[].attributes.body
Otwórz link i zapoznaj się z informacjami o Biblii. Wysłuchaj wiersza Romana Brandstettera "Biblio, ojczyzno moja..." i odpowiedz w zeszycie na 7 wybranych pytań pod tekstem z zadania 1 (1.1, 1.2 itd.).

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy Biblia żyje? - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: “Roman Brandstaetter”, “Biblio, ojczyzno moja”, “Biblia jako źródło kultury”, “O Biblii i spotkaniach z Bogiem”, “Wiara czy rozum?”, “Zadaniowo”.
Materiał zawiera 10 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 22 ćwiczenia, w tym 2 interaktywne.

# data[].attributes.headline
Temat: Składnia - powtórzenie wiadomości. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Składnia - powtórzenie wiadomości. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z informacjami w podanym linku. Potrenuj rozumienie czytanych treści, rozwiązując na komputerze polecenia 1- 5. Zadania 6 i 7 rozwiąż i prześlij rozwiązanie na podanego maila: 1zadaniezpolskiego@gmail.com

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aby utworzyć zdanie pojedyncze, wystarczy, że użyjemy podmiotu i orzeczenia, a nawet samego orzeczenia, np. Pogoda jest ładna, Wicher wieje, Ktoś się obudził, Wieje, Obudził się. W tym prostym komunikacie brakuje wielu informacji na temat okoliczności zdarzeń, miejsca, czasu, a nawet cech wykonawcy czynności. Treść tych prostych zdań można jednak wzbogacić. Zwykle dodajemy nowe wyrazy, które rozszerzają związek główny i są jednocześnie określeniami (osobnymi składnikami - częściami zdania) w obrębie grupy podmiotu i grupy orzeczenia. Będą one pełniły funkcję przydawki (określenia podmiotu) lub funkcję dopełnienia i orzeczenia (określenia orzeczenia). W tym rozdziale przypomnimy ich rodzaje oraz sposoby wyrażania.

1) Dodaj jak najwięcej spójnych pod względem treści i form gramatycznych określeń do związku głównego (podmiotu i orzeczenia). Które z nich określają rzeczownik, a które - czasownik?

2) Wypisz ze zdań określenia rzeczownika (w jednej kolumnie) oraz określenia czasownika (w drugiej kolumnie):

Kolorowe gazety, pełne zdjęć i informacji na temat gwiazd filmowych, nad ranem pojawiły się w naszym osiedlowym kiosku.

Znana firma informatyczna wkrótce przygotuje dla swych klientów nowoczesne aplikacje komputerowe.

Poza związkiem głównym podmiotu i orzeczenia w każdym wypowiedzeniu pojawiają dodatkowe części zdania, które tworzą poboczne związki składniowe. Są to dopełnienia, okoliczniki oraz przydawki. Możemy je wyrażać za pomocą różnych części mowy, a nawet ich połączeń (wyrażeń przyimkowych). Te poboczne części zdania zawierają właśnie informacje na temat okoliczności zdarzeń (czynności), właściwości wykonawcy czynności, innych osób, rzeczy, przedmiotów i zjawisk przedstawionych w wypowiedzeniu. Są zawsze podrzędne wobec najważniejszych składników wypowiedzenia, czyli wobec podmiotu i orzeczenia.

W dłuższym zdaniu możemy odnaleźć wiele związków składniowych (czyli połączeń wyrazu nadrzędnego‑określanego i podrzędnego‑określającego). Zawsze w takich związkach składniowych wyrazem podrzędnym są przydawki, dopełnienia i okoliczniki. Przydawek najwięcej pojawia się w grupie podmiotu, a dopełnienia i okoliczniki gromadzą się w grupie orzeczenia.

Na początek warto jednak zapamiętać:

Aby sprawdzić, który wyraz jest składnikiem podrzędnym, trzeba:

Przedstaw zdania za pomocą wykresów, które pokazują zależności między wyrazami.

a) W pogodny wieczór cała nasza rodzinka wybrała sie na długi spacer.
b) Mój brat z niechęcią poszedł do sklepu po zakupy.
c) Interesującym bohaterem tego głośnego wywiadu był znany publiczności pisarz.
d) Od wielu lat nie sprzątano na strychu.

W ten sposób określisz związki składniowe między wyrazami nadrzędnymi i podrzędnymi. Na najwyższym piętrze tych wykresów pojawia się związek główny, czyli związek podmiotu i orzeczenia. Pod nimi w różnych konfiguracjach układają się pozostałe składniki, czyli przydawki, dopełnienia i okoliczniki.
Poniżej przedstawiono, jak powinny wyglądać wykresy.

PRZYDAWKA jest określeniem rzeczownika. Pojawia się głównie w grupie podmiotu, ale także może być określeniem rzeczowników w grupie orzeczenia, np.:

Przydawka może być wyrażona przymiotnikiem (lub imiesłowem przymiotnikowym), rzeczownikiem, zaimkiem, liczebnikiem, wyrażeniem przyimkowym. Jej szczegółowy opis przedstawiono w infografice.

# data[].attributes.attachment_link.title
O innych częściach zdania - dopełnienie, okolicznik, przydawka

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby utworzyć zdanie pojedyncze, wystarczy, że użyjemy podmiotu i orzeczenia, a nawet samego orzeczenia, np. Pogoda jest ładna, Wicher wieje, Ktoś się obudził, Wieje, Obudził się. W tym prostym komunikacie brakuje wielu informacji na temat okoliczności zdarzeń, miejsca, czasu, a nawet cech wykonawcy czynności. Treść tych prostych zdań można jednak wzbogacić.

# data[].attributes.headline
Temat: Utrwalamy wiadomości o "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza.

# data[].attributes.subject
Temat: Utrwalamy wiadomości o "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza.

# data[].attributes.body
Otwórz link. Przeczytaj fragmenty o autorze i o tym, w jaki sposób powstawała powieść. Wynotuj w zeszycie najważniejsze informacje w formie ciekawostek.
Rozwiąż na komputerze polecenie 3.2.
Życzę wszystkim spokojnych, zdrowych świąt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
- Przychodzi mi do głowy, że jeśli twoja leśna boginka nie jest niewolnicą, tedy mogłaby porzucić dom Plaucjuszów, a przenieść się do twego. Otoczyłbyś ją miłością i obsypał bogactwami, tak jak ja moją ubóstwioną Chryzotemis, której, mówiąc między nami, mam przynajmniej o tyle dosyć, o ile ona mnie.

Markus potrząsnął głową.

- Nie? - pytał Petroniusz. - W najgorszym razie sprawa oparłaby się o cezara, a możesz być pewny, że choćby dzięki moim wpływom nasz Miedzianobrody byłby po twojej stronie.

- Nie znasz Ligii! - odparł Winicjusz.

- To pozwólże się zapytać, czy ty ją znasz - inaczej jak z widzenia? Mówiłżeś z nią? Wyznałżeś jej swą miłość?

- Widziałem ją naprzód przy fontannie, a potem spotkałem ją dwukrotnie. Pamiętaj, że podczas pobytu w domu Aulusów mieszkałem w bocznej willi, przeznaczonej dla gości, i mając wybitą rękę, nie mogłem zasiadać do wspólnego stołu. Dopiero w wigilię dnia, na który zapowiedziałem swój odjazd, spotkałem Ligię przy wieczerzy - i nie mogłem słowa do niej przemówić. [...]

- I nie przemówiłeś do niej?

- Musi mieć piękne oczy.

- O Atene! - zawołał Petroniusz - zdejm temu chłopcu opaskę z oczu, którą zawiązał Eros, bo inaczej rozbije sobie głowę o kolumnę świątyni Wenus.

[...] skręcili na Vicus Patricius i niebawem znaleźli się przed mieszkaniem Aulusa. [...]

Tymczasem znaleźli się w atrium. Przełożony nad nim niewolnik, zwany atriensis, wysłał nomenclatora, by oznajmił gości, jednocześnie zaś służba podsunęła im krzesła i stołeczki pod nogi. Petroniusz, który wyobrażając sobie, że w tym surowym domu panuje wieczny smutek, nigdy w nim nie bywał, spoglądał naokół z pewnym zdziwieniem i jakby z poczuciem zawodu, albowiem atrium czyniło raczej wesołe wrażenie. [...]

Tymczasem mały Aulus, który podczas pobytu Winicjusza w domu zaprzyjaźnił się był z nim nadzwyczajnie, zbliżywszy się, począł go zapraszać do gry w piłkę. Za chłopcem weszła do triclinium i Ligia. Pod firanką bluszczów, ze światełkami drgającymi na twarzy, wydała się teraz Petroniuszowi ładniejszą niż na pierwszy rzut oka i istotnie podobną do jakiejś nimfy. Że zaś nie przemówił do niej dotąd, więc podniósł się, pochylił przed nią głowę i zamiast zwykłych wyrazów powitania począł cytować słowa, którymi Odys powitał Nauzykaę:

Nie wiem, czyliś jest bóstwem, czy panną śmiertelną,
Lecz jeśliś jest mieszkanką ziemskiego padołu,
Błogosławiony ojciec z matką twą pospołu,

Nawet Pomponii podobała się wykwintna grzeczność tego światowca. Co do Ligii, słuchała zmieszana i zapłoniona, nie śmiąc oczu podnieść. Lecz stopniowo w kątach jej ust począł drgać swawolny uśmiech, na twarzy znać było walkę między dziewczęcym zawstydzeniem a chęcią odpowiedzi - i widocznie chęć ta przemogła, spojrzawszy bowiem nagle na Petroniusza, odpowiedziała mu słowami tejże Nauzykai, cytując je jednym tchem i trochę jak wydawaną lekcję:

Nie byle kto ty jesteś - i nie byle głowa!

Po czym, zawróciwszy w miejscu, uciekła jak ucieka spłoszony ptak.

Petroniusz patrzył teraz poprzez skręty bluszczów i kapryfolium na ogród i na bawiącą się trójkę. Winicjusz zrzucił togę i w tunice tylko podbijał w górę piłkę, którą stojąca naprzeciw z wzniesionymi ramionami Ligia usiłowała schwytać. Dziewczyna na pierwszy rzut oka nie uczyniła wielkiego na Petroniuszu wrażenia. Wydała mu się zbyt szczupła. Lecz od chwili gdy w triclinium spojrzał na nią bliżej, pomyślał sobie, że tak jednak mogłaby wyglądać jutrzenka - i jako znawca zrozumiał, że jest w niej coś niezwykłego. Wszystko zauważył i wszystko ocenił: więc i twarz różową i przezroczą, i świeże usta, jakby do pocałunku złożone, i niebieskie jak lazur mórz oczy, i alabastrową białość czoła, i bujność ciemnych włosów przeświecających na skrętach odblaskiem bursztynu albo korynckiej miedzi, i lekką szyję, i „boską" spadzistość ramion, i całą postać giętką, smukłą, młodą młodością maju i świeżo rozkwitłych kwiatów. Zbudził się w nim artysta i czciciel piękności, który odczuł, że pod posągiem tej dziewczyny można by podpisać: „Wiosna". [...] Winicjusz zaś prowadził dalej rozmowę zaczętą w czasie przechadzki:

Tymczasem słońce przetoczyło się dawno za Tyber i stanęło nisko nad Janikulskim Wzgórzem. Na nieruchome cyprysy padało czerwone światło - i całe powietrze było nim przesycone. Ligia podniosła swoje błękitne, jakby rozbudzone ze snu oczy na Winicjusza i nagle - w wieczornych odblaskach, pochylony nad nią, z prośbą drgającą w oczach, wydał się jej piękniejszy od wszystkich ludzi i od wszystkich greckich i rzymskich bogów, których posągi widywała na frontonach świątyń. On zaś objął z lekka palcami jej rękę powyżej kostki i pytał:

- Zali ty nie odgadujesz, Ligio, czemu ja mówię to tobie?...

- Nie - odszeptała tak cicho, że Winicjusz zaledwie dosłyszał.

Lecz nie uwierzył jej i przyciągając coraz silniej jej rękę, byłby ją przyciągnął do serca, bijącego jak młotem pod wpływem żądzy rozbudzonej przez cudną dziewczynę - i byłby wprost do niej zwrócił palące słowa, gdyby nie to, że na ścieżce, ujętej w ramy mirtów, ukazał się stary Aulus...

# data[].attributes.attachment_link.description
Przychodzi mi do głowy, że jeśli twoja leśna boginka nie jest niewolnicą, tedy mogłaby porzucić dom Plaucjuszów, a przenieść się do twego. Otoczyłbyś ją miłością i obsypał bogactwami, tak jak ja moją ubóstwioną Chryzotemis, której, mówiąc między nami, mam przynajmniej o tyle dosyć, o ile ona mnie. Markus potrząsnął głową.

# data[].attributes.headline
Temat: Wypowiedź powinna mieć właściwy styl.

# data[].attributes.subject
Temat: Wypowiedź powinna mieć właściwy styl.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałami i rozwiąż ćwiczenia w części "Zadaniowo". Powodzenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wyrazu styl używamy w różnych znaczeniach. Odnosimy go do sposobu postępowania, zachowywania się, myślenia, wiążemy z cechami charakterystycznymi dla sztuki jakiejś epoki lub jakiegoś regionu. Wyraz styl stosowany jest również w nauce o języku, czyli w językoznawstwie.

1) Na podstawie dostępnych ci źródeł (np. słowników) napisz, co w językoznawstwie oznacza wyraz styl.

2) Zgromadź jak najwięcej określeń wyrazu styl odnoszących się do sposobu wypowiadania się. twoją listę mogą rozpoczynać na przykład takie określenia, jak „zawiły", „kwiecisty".

Osoby, które znają tylko jeden język, nawet w codziennych sytuacjach posługują się kilkoma jego odmianami, w tym różnymi stylami, czyli sposobami językowego ukształtowania tekstu. W odmienny sposób budujemy zdania i używamy innych słów w rozmowie z rodzicami, z koleżanką, z nauczycielem czy z pracownikiem urzędu. Specyficznie kształtowane są też wypowiedzi literackie, publicystyczne lub teksty biblijne. Inaczej porozumiewamy się w sytuacjach oficjalnych i nieoficjalnych. Możemy więc powiedzieć, że język polski, podobnie jak inne języki, jest zróżnicowany stylistycznie. Nie oznacza to jednak, że możemy łączyć dowolne style w jednej wypowiedzi. Mając do wyboru różne style polszczyzny, powinniśmy się orientować, którego z nich użyć w konkretnej sytuacji.

Poszczególne style (naukowy, urzędowy, artystyczny, potoczny, publicystyczny, biblijny) różnią się słownictwem i środkami gramatycznymi. Na przykład w stylu naukowym używa się zdań wielokrotnie złożonych, wyrażeń porządkujących wypowiedź (m.in. „po pierwsze", „przejdźmy do", „podsumowując") oraz wyrazów wskazujących na relacje („zatem", „z kolei", „jednak", „również"). W stylu potocznym często występują zdania urwane, eliptyczne (czyli takie, w których pominięty jest jakiś wyraz, najczęściej czasownik). Styl urzędowy cechują konstrukcje bezosobowe (np. „postanawia się", „odwołano") i wskazujące na obowiązek, pozwolenie lub zakaz („jest obowiązany", „jest dozwolone", „zakazuje się"). Specjalną nazwę mają też słowa i wyrażenia charakterystyczne dla danego stylu: dla potocznego są to kolokwializmy („kobitka", „zbaranieć", „dycha" 'dziesięć'), dla urzędowego - kancelaryzmy („awizo", „zakazuje się", „uiścić opłatę"), dla naukowego - terminy („derywacja", „akomodacja"), a dla artystycznego - poetyzmy („smętny", „dumać", „niebiosa"). Można zatem powiedzieć, że style są zakorzenione w powtarzalnych i stałych sytuacjach, które są typowe np. dla urzędów, nauki, religii. Twierdzi się, że najważniejszym dla każdego człowieka stylem jest ten, który poznaje najwcześniej, a więc styl potoczny. Wszystkie pozostałe są wtórne wobec niego. Specyficzne cechy ma też styl biblijny, a więc styl, którym napisano Pismo Święte. Charakteryzuje go specjalne słownictwo (np. „miłosierdzie", „grzech", „łaska"), utarte połączenia językowe, czyli frazeologizmy („zakazany owoc", „arka Noego"), a także słownictwo podniosłe i archaiczne (dawne), np. „miłować", „niewiasta", „albowiem", „zaprawdę".

Pamiętaj, by zawsze dostosować styl swojej wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej!

Nigdy w jednej wypowiedzi nie łącz różnych stylów!

zadanie interaktywne

W poniższych zdaniach wskaż słowa nieoficjalne.

a) Temat był tak {skomplikowany}, że zanim Wojtek {#zajarzył}, {minęła} cała godzina.
b) Kiedy w lesie zobaczył {dzika}, {#zwiewał} {najszybciej}, jak tylko potrafił.
c) Ile {#kasy} trzeba przynieść na jutro za tę {klasową} {#fotkę}?
d) {Złodzieje} {#migiem} {opróżnili} {kasy} sklepowe.
e) Moja {#kumpela} ma mnóstwo {#odlotowych} {#ciuchów}.

Słowa nieoficjalne wskazane w zadaniu 1.1 zastąp oficjalnymi.

zadanie interaktywne

Poniżej podano pięć zdań. Dwa z nich reprezentują styl biblijny. Wskaż je.

Nie mogli trafić do domu, albowiem szybko zapadł zmrok.

Po uiszczeniu opłaty zobowiązuję się do poinformowania o tym fakcie zainteresowane instytucje.

Wczoraj deliberowano nad zasadnością ukonstytuowania się tak licznego gremium.

Nie brońcie człowiekowi miłować bliźniego.

W kwietniu po brzegach wody niosą jęczmienia urody.

Wskaż wyrazy i wyrażenia, które przesądziły o twoim wyborze w zadaniu 2.1.

zadanie interaktywne

Niektóre nasze wypowiedzi są niespójne stylistycznie, to znaczy, że jednocześnie posługujemy się więcej niż jednym stylem. Łączenie różnych stylów (np. potocznego i urzędowego) traktuje się jako poważny błąd stylistyczny. Jakie dwa style dostrzegasz w każdej z poniższych wypowiedzi? Połącz w pary podane wypowiedzi i odpowiadające im określenia.

styl urzędowy i artystyczny, styl potoczny i urzędowy, styl biblijny i potoczny, styl naukowy i artystyczny

Miłosierny Bóg jest źródłem łaski nawet dla tych, którzy mają w nosie jego przykazania.

Otwarcia nowego obiektu dokonała roniąca łzy kobieta o lśniąco kruczych włosach.

Oleńko, dzióbasku mój ukochany, czy dokonałaś wpłaty za energię elektryczną?

Kaktusy należą do rodziny sukulentów, żyjących na obszarach pustynnych, pokrytych piaskiem niby drogocennym pyłem złota.

W Przypowieści o synu marnotrawnym wskaż przykłady następujących cech stylu biblijnego: rozpoczynanie zdań spójnikami oraz częste używanie różnych form takich zaimków, jak „twój" i „swój".
(11) Powiedział też: Pewien człowiek miał dwóch synów. (12) Młodszy z nich rzekł do ojca: Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada. Podzielił więc majątek między nich. (13) Niedługo potem młodszy syn, zabrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swój majątek, żyjąc rozrzutnie. (14) A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie i on sam zaczął cierpieć niedostatek. (15) Poszedł i przystał do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola, żeby pasł świnie. (16) Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, którymi żywiły się świnie, lecz nikt mu ich nie dawał. (17) Wtedy zastanowił się i rzekł: Iluż to najemników mojego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja tu z głodu ginę. (18) Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie; (19) już nie jestem godzien nazywać się twoim synem: uczyń mię choćby jednym z najemników. (20) Wybrał się więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go. (21) A syn rzekł do niego: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie, już nie jestem godzien nazywać się twoim synem. (22) Lecz ojciec rzekł do swoich sług: Przynieście szybko najlepszą szatę i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i sandały na nogi. (23) Przyprowadźcie utuczone cielę i zabijcie: będziemy ucztować i bawić się, (24) ponieważ ten mój syn był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się. I zaczęli się bawić. (25) Tymczasem starszy jego syn przebywał na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce. (26) Przywołał jednego ze sług i pytał go, co to ma znaczyć. (27) Ten mu rzekł: Twój brat powrócił, a ojciec twój kazał zabić utuczone cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego. (28) Na to rozgniewał się i nie chciał wejść; wtedy ojciec jego wyszedł i tłumaczył mu. (29) Lecz on odpowiedział ojcu: Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego rozkazu; ale mnie nie dałeś nigdy koźlęcia, żebym się zabawił z przyjaciółmi. (30) Skoro jednak wrócił ten syn twój, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, kazałeś zabić dla niego utuczone cielę. (31) Lecz on mu odpowiedział: Moje dziecko, ty zawsze jesteś przy mnie i wszystko moje do ciebie należy. (32) A trzeba się weselić i cieszyć z tego, że ten brat twój był umarły, a znów ożył, zaginął, a odnalazł się.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyrazu styl używamy w różnych znaczeniach. Odnosimy go do sposobu postępowania, zachowywania się, myślenia, wiążemy z cechami charakterystycznymi dla sztuki jakiejś epoki lub jakiegoś regionu. Wyraz styl stosowany jest również w nauce o języku, czyli w językoznawstwie. 1) Na podstawie dostępnych ci źródeł (np. słowników) napisz, co w językoznawstwie oznacza wyraz styl.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się ze wszystkimi informacjami w podanym linku. Rozwiąż polecenia 1, 2, 5 i 6. Prześlij do oceny realizację zadań 5 i 6 na maila: 1zadaniezpolskiego@gmail.com

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„On i Ona" to jeden z najpopularniejszych, ale też najtrudniejszych tematów, które od wieków podejmowali i podejmują artyści. Jego popularność wiąże się z chęcią oddania za pomocą różnych środków tego, co ludziom najbliższe: potrzeby bliskości, tęsknoty za miłością, radości z bycia razem. Jednak problem tkwi w trudności „przekładu" uczuć na język danej dziedziny sztuki oraz w tym, że każdy twórca chce uczynić to w sposób oryginalny, co nie jest łatwe. Bo jak np. w białym marmurze wyrzeźbić pocałunek, żeby był tym jedynym i niezapomnianym?

1) Odszukaj dwa dzieła rzeźbiarskie, w których artysta uwiecznił relacje między dwojgiem ludzi, łączące ich uczucia i emocje.
2) Wypisz autorów tych dzieł, ich tytuły oraz czas ich powstania.
3) Nazwij uczucia i emocje utrwalone w rzeźbach.
4) Określ, w jaki sposób przedstawiono te emocje.

# data[].attributes.attachment_link.description
„On i Ona" to jeden z najpopularniejszych, ale też najtrudniejszych tematów, które od wieków podejmowali i podejmują artyści. Jego popularność wiąże się z chęcią oddania za pomocą różnych środków tego, co ludziom najbliższe: potrzeby bliskości, tęsknoty za miłością, radości z bycia razem.

# data[].attributes.body
Otwórz link, zapoznaj się z informacjami i rozwiąż ćwiczenia. Do tej lekcji wrócimy jeszcze we wtorek, gdyby nie wszystko było jasne. Proszę o ewentualne pytania. Wysyłajcie do godz. 19.00. Odpowiedzi będą we wtorkowej lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Imiesłowy mają szerokie zastosowanie w języku, zwłaszcza w mowie pisanej, a mimo to ich stosowanie i rozpoznawanie w tekstach bywa kłopotliwe. Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze, imiesłowy to formy gramatyczne czasowników, ale są podobne do przymiotników (np. słowo pisany to imiesłów przymiotnikowy, a więc nieodmienna przez osoby forma czasownika, ma takie samo zakończenie jak np. przymiotnik ładny i odpowiada na pytanie przymiotnika). Po drugie, niektórych imiesłowów używamy bardzo rzadko w codziennej komunikacji, np. imiesłów typu zmókłszy współcześnie pojawia się przede wszystkim w tekstach literackich, a nie w języku potocznym. Po trzecie, wiele problemów użytkownikom polszczyzny sprawia pisownia - łączna lub rozdzielna - imiesłowów z przeczeniem „nie".

Zacznijmy od tego, że imiesłowy nie są samodzielnymi częściami mowy, a jedynie formami gramatycznymi czasownika. Różnią się od pozostałych form czasownikowych tym, że nie odmieniają się przez osoby. Dlatego nazywamy je formami nieosobowymi. Dzielą się na dwie grupy:

Imiesłowy przymiotnikowe

Imiesłowy przymiotnikowe to formy czasownika, które nie tylko przypominają przymiotniki, ale również podobnie jak one się odmieniają (przez przypadki, liczby i rodzaje). Wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów przymiotnikowych:

imiesłowy przymiotnikowe czynne zakończone na -ący, np. pisz ący - 'ktoś, kto pisze'; używamy ich po to, aby pokazać cechę osoby, która wykonuje jakąś czynność.

imiesłowy przymiotnikowe bierne zakończone na -ny lub -ty, np. napisa ny - 'taki, który ktoś napisał'); zdarty - taki, który ktoś zdarł'; używamy ich po to, aby wskazać cechy osób bądź przedmiotów, które podlegają jakiejś czynności albo mają jakieś właściwości ze względu na to, że coś się zdarzyło.

Imiesłowy przymiotnikowe - co podpowiada ich nazwa - odmieniają się jak przymiotniki. Na przykład forma naprawiony będzie miała podobne formy gramatyczne przypadka, liczby i rodzaju jak wyraz piękny. Z kolei imiesłów zepsuty odmienimy podobnie jak przymiotnik bogaty, a imiesłów piszący - jak przymiotnik gorący. Spójrzmy więc na wybrane formy gramatyczne trzech pierwszych przypadków.

naprawieni- forma ta gramatycznie jest możliwa, jednak takiej formy utworzonej od czasownika „naprawić" nie używamy w tym rodzaju. W formie mianownika liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego mogą pojawić się imiesłowy bierne od innych czasowników, np. „zapracowani", „zagubieni".

Aby uniknąć błędów związanych z odróżnianiem imiesłowów przymiotnikowych od przymiotników, należy sprawdzić, czy dany wyraz pochodzi od czasownika. Jeśli tak - jest to imiesłów przymiotnikowy.

Imiesłowy przymiotnikowe czynne można utworzyć wyłącznie od czasowników, które mówią o czynności powtarzającej się i niezakończonej (są to czasowniki, które mają aspekt niedokonany), np. piszący ( pisałem wczoraj - piszę teraz - będę pisał jutro).

Imiesłowy przymiotnikowe bierne można utworzyć jedynie od wybranych czasowników - niedokonanych i dokonanych, ale tylko takich, które mają stronę czynną i bierną.

Czasowniki, od których możemy utworzyć imiesłowy przymiotnikowe bierne, nazywamy czasownikami przechodnimi.

Czasowniki, od których nie możemy utworzyć imiesłowów przymiotnikowych biernych, nazywamy czasownikami nieprzechodnimi.

Imiesłowy przymiotnikowe

„- ny" / „-na" /"-ne" - jak przymiotnik „ładny" „-ty" / „-ta" / „-te" - jak przymiotnik „bogaty"

Liczba pojedyncza (ten) okrzyczany / odkryty rodzaj męski (ta) okrzyczana / odkryta rodzaj żeński (to) okrzyczane / odkryte rodzaj nijaki Liczba mnoga (ci) okrzyczani / odkryci rodzaj męskoosobowy (te) okrzyczane / odkry te rodzaj niemęskoosobowy

Imiesłowy przysłówkowe

współczesny - zakończony na -ąc, np. wołając, pisząc, mówiąc,

uprzedni - zakończony na -wszy (po samogłoskach np. wróciwszy, napisawszy) lub na -łszy (po spółgłoskach np. zmókłszy, przyszedłszy).

W tekstach pisanych - rzadziej w języku mówionym - pojawiają się imiesłowy przysłówkowe. Wyróżniamy dwa typy tych imiesłowów:

Imiesłowy przysłówkowe współczesne występują w zdaniach, w których czynności, zdarzenia, sytuacje dzieją się w tym samym czasie, (co sugeruje nazwa tych imiesłowów) np.:
Pijącporanną kawę, często czytam gazetę** = 'Piję poranną kawę i w tym samym czasie czytam gazetę'.
Imiesłowy uprzednie z kolei - jak podpowiada ich nazwa - dotyczą czynności i zdarzeń, które zdarzyły się wcześniej niż sytuacja opisana przez czasownik w formie osobowej, np.: Przyszedłszy\do domu, szybko przeczytałem pocztę\ = 'Najpierw wróciłem do domu, a potem przeczytałem pocztę'.
W tworzeniu imiesłowów przysłówkowych również obowiązują pewne ograniczenia. Otóż od czasowników dokonanych możemy utworzyć wyłącznie imiesłowy uprzednie**(mówią przecież o czynnościach, które się już zdarzyły, np.** przyszedłszy = 'już przyszedłem / przyszedłeś / przyszedł itd., to się stało'), z kolei od czasowników niedokonanych możemy utworzyć wyłącznie imiesłowy współczesne*(mówią przecież o czynnościach, które trwają i nie można wskazać ich końca czy rezultatu, np. pisząc* = 'pisałem / pisałeś / pisał itd. to wcześniej, piszę / piszesz / pisze itd. teraz). W zdaniach, w których występują imiesłowy przysłówkowe, zawsze stawia się przecinek, np.: Idąc, podśpiewywałem sobie. lub Idąc ulicą, podśpiewywałem sobie. Wróciwszy, zabrałem się za obiad. lub Wróciwszy do domu, zabrałem się za obiad.

Używając odpowiednich imiesłowów przymiotnikowych, podany niżej tekst przeredaguj tak, aby nie było w nim powtórzeń. Wpisz w puste miejsca przeredagowane fragmenty zdań.

W sobotę poszedłem na film, który polecił mi kolega. Był on ekranizacją książki, którą przeczytałem niedawno. Film, który obejrzałem, bardzo mi się spodobał. Zarówno książka, jak i jej filmowa adaptacja poruszają problemy, które dotyczą młodych ludzi.

W sobotę poszedłem na film****. Był on ekranizacją książki ***film bardzo mi się spodobał. Zarówno książka, jak i jej filmowa adaptacja poruszają problemy*****.**

Pisownia „nie" z imiesłowami

Imiesłowy przysłówkowe z przeczeniem „nie" piszemy zawsze rozdzielnie, np. nie pisząc, nie napisawszy.
Imiesłowy przymiotnikowe z przeczeniem „nie" piszemy łącznie, np. niemający, niewykonany, niewykryty.

# data[].attributes.attachment_link.description
Imiesłowy mają szerokie zastosowanie w języku, zwłaszcza w mowie pisanej, a mimo to ich stosowanie i rozpoznawanie w tekstach bywa kłopotliwe. Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze, imiesłowy to formy gramatyczne czasowników, ale są podobne do przymiotników (np. słowo pisany to imiesłów przymiotnikowy, a więc nieodmienna przez osoby forma czasownika, ma takie samo zakończenie jak np.

# data[].attributes.headline
Temat: Kwiz z lektur przed egzaminem ósmoklasisty. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Kwiz z lektur przed egzaminem ósmoklasisty. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
W zeszycie zapiszcie tytuł lektury i same odpowiedzi na pytania. Wkrótce wyślę Wam odpowiedzi. Prześlij to, co samodzielnie udało Ci się rozwiązać.

# data[].attributes.body
W związku z tym, że wczoraj było bardzo dużo materiałów do realizacji, dziś utrwalenie. Proszę uzupełnić puste, niezapisane miejsca, jeśli takowe przy rozwiązywaniu kwizu się zdarzyły (w razie wątpliwości można poszukać w internecie potrzebnych informacji). W piątek wysyłam rozwiązania.

# data[].attributes.headline
Temat: Jak historia Narcyza wpływa na współczesną kulturę?

# data[].attributes.subject
Temat: Jak historia Narcyza wpływa na współczesną kulturę?

# data[].attributes.body
Przypomnimy sobie mit o Narcyzie i poznamy wpływ mitu na kulturę.
Zapoznaj się z linkiem i rozwiąż 4 wybrane pełne zadania z jedenastu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Umarł, bo nie kochał... Umarł, bo kochał... Historia Narcyza

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
Już nie wpisuję ocen. Kto nie zdążył wysłać, nie otrzyma oceny za kwiz.

# data[].attributes.headline
Temat: "Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać" - utrwalamy wiadomości o lekturze E. Hemingwaya.

# data[].attributes.subject
Temat: "Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać" - utrwalamy wiadomości o lekturze E. Hemingwaya.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z linkiem, przeczytaj wstęp, zamieszczone dwa fragmenty tekstów i rozwiąż znajdujące się pod nimi zadania.
W części "Zadaniowo II" (na samym końcu) znajdują się zadania nr 4. Do następnego poniedziałku napisz w zeszycie przedmiotowym i wyślij do mnie na pocztę zadanie 4.2 lub 4.3 (są to rozprawki do wyboru). PS. Jest to dosyć długa lekcja, ale przypominam Wam, że w poniedziałki mamy również zajęcia dodatkowe rano, na których powtarzamy do egzaminu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Za trzecim okrążeniem ujrzał nareszcie marlina. Zobaczył go zrazu jako ciemny cień, który tak długo przepływał pod łodzią, że trudno było uwierzyć w jego rozmiar.
- Nie - powiedział stary. - Nie może być taki wielki.
Ale marlin był taki wielki i zatoczywszy koło, wynurzył się na powierzchnię zaledwie o trzydzieści jardów, a stary zobaczył jego ogon sterczący z morza. Był dłuższy od ostrza dużej kosy, bladolawendowy nad ciemnobłękitną wodą. Zagarniał ją i kiedy ryba przepływała tuż pod powierzchnią, stary mógł dojrzeć jej olbrzymie cielsko i opasujące je fioletowe pręgi. Płetwa grzbietowa zwisała w dół, a ogromne płetwy piersiowe rozpostarte były szeroko.
Podczas tego okrążenia stary zobaczył oko ryby i dwie szare ssące, które płynęły w pobliżu. Niekiedy do niej przywierały; to znów odskakiwały nagle. Czasem płynęły swobodnie w jej cieniu. Każda miała ponad trzy stopy długości, a płynąc szybko, wiły się całym ciałem jak węgorze.
Stary pocił się teraz, lecz już nie tylko od słońca. Za każdym spokojnym niespiesznym okrążeniem, jakie robiła ryba, wybierał kawał linki i pewien był, że jeszcze dwa kręgi, a zdoła uderzyć harpunem.
"Ale muszę go ściągnąć blisko, blisko, blisko - myślał. - Nie wolno mi mierzyć w głowę. Muszę go trafić w serce".
- Bądź spokojny i silny, mój stary - powiedział.
Za następnym okrążeniem grzbiet ryby ukazał się nad wodą, ale marlin był trochę za daleko od łodzi. Robiąc następne z kolei, był jeszcze wciąż za daleko, ale bardziej wynurzył się z wody, i stary nie wątpił, że wybrawszy jeszcze trochę linki, zdoła go przyciągnąć do burty.
Od dawna już przygotował harpun; zwój lekkiej liny harpunowej leżał w okrągłym koszyku, a koniec jej uwiązany był do kołka na dziobie.
Ryba zawracała po kole, spokojna i piękna, poruszając jedynie swym wielkim ogonem. Stary przyciągał ją ze wszystkich sił, ażeby mieć ją bliżej. Na chwilę przekręciła się nieco na bok. Potem wyprostowała się znowu i rozpoczęła następny krąg.
- Ruszyłem go - powiedział stary. - Ruszyłem go teraz.
Znowu zrobiło mu się słabo, ale trzymał ogromną rybę ze wszystkich sił. „Poruszyłem go - myślał. - Może tym razem go dostanę. Ciągnijcie, ręce - myślał. - Wytrzymajcie, nogi. Wytrwaj, głowo. Wytrwaj dla mnie. Nigdy mnie nie zawiodłaś. Tym razem go przyciągnę".
Gdy jednak zebrał się na najwyższy wysiłek i zanim jeszcze marlin się zbliżył, zaczął przyciągać go z całej mocy, ten skręcił nieco, potem wyprostował się i odpłynął.
- Rybo - powiedział stary. - Rybo, i tak będziesz musiała umrzeć. Czyż musisz zabić i mnie?
"W ten sposób nic się nie zrobi" - pomyślał. W ustach zanadto mu zaschło, by mówić, ale nie mógł teraz sięgnąć po wodę. „Tym razem muszę go przyciągnąć do burty - myślał. - Nie wytrzymam już wielu okrążeń. - I owszem, wytrzymasz - powiedział do siebie. - Wytrzymasz wszystko".
Za następnym nawrotem już prawie go miał, ale marlin znowu wyprostował się i z wolna odpłynął.
"Zabijasz mnie - pomyślał stary. - Ale masz do tego prawo. Nigdym nie widział nic większego, piękniejszego, bardziej spokojnego i szlachetnego od ciebie, bracie. Przyjdź i zabij mnie. Wszystko mi jedno, kto kogo zabije".
"Zaczyna ci się mącić w głowie - pomyślał. - A musisz ją mieć jasną. Zachowaj jasność w głowie i umiej cierpieć jak mężczyzna. Albo jak ryba".
- Rozjaśnij się, głowo - powiedział głosem, który ledwie mógł dosłyszeć. - Rozjaśnij się.
To samo powtórzyło się dwukrotnie przy następnych okrążeniach.
"Już nic nie wiem - myślał stary. Za każdym razem czuł, że lada chwila straci przytomność. - Nie wiem. Ale spróbuję jeszcze raz".
Spróbował ponownie i poczuł, że mdleje, kiedy zawrócił rybę. Ta wyprostowała się i znów odpłynęła powoli, zamiatając w powietrzu potężnym ogonem.
"Spróbuję jeszcze raz" - obiecał sobie stary, choć ręce miał teraz jak z ciasta, a widział dobrze tylko przebłyskami.
Spróbował znowu i znowu było to samo. „Ach tak - pomyślał i poczuł, że omdlewa. - Więc popróbuję raz jeszcze". Zebrał cały swój ból i resztę sił, jakie mu pozostały, i swoją dawno utraconą dumę - i przeciwstawił to męce ryby, a ona przybliżyła się do niego i popłynęła łagodnie obok, prawie dotykając swym desek łodzi, i zaczęła ją mijać, długa, potężna, szeroka, srebrzysta, pręgowana fioletem, nieskończona tam, w wodzie.
Stary puścił linkę, przycisnął ją stopą, podniósł harpun najwyżej, jak mógł, i wbił go z całej mocy, ze wszystkich sił, jakie jeszcze w tej chwili przywołał, w bok ryby, tuż za wielką płetwą piersiową, która sterczała w powietrzu na wysokości jego własnej piersi. Poczuł, że grot wchodzi, wsparł się na harpunie, i wepchnął go głębiej, a potem wcisnął jeszcze całym swoim ciężarem.
Wtedy marlin ożył, niosąc śmierć w sobie, i wzbił się wysoko nad wodę, ukazując całą swą wielką długość i objętość, całą swą moc i piękno. Zdawało się, że zawisł w powietrzu nad starym rybakiem w łodzi. Potem runął z trzaskiem w wodę, obryzgując pianą jego i całą łódź.
Stary uczuł, że mu słabo, chwyciły go mdłości, w oczach mu się zaćmiło. Mimo to rozwinął linkę harpuna i pozwolił jej sunąć z wolna przez poszarpane ręce, a kiedy odzyskał wzrok, zobaczył rybę leżącą na grzbiecie, srebrzystym brzuchem do góry. Drzewce harpuna sterczało ukośnie z jej boku, a morze barwiło się czerwienią krwi z serca. Zrazu krew była ciemna niby mielizna w błękitnej, ponad milę głębokiej wodzie. Potem rozpostarła się jak obłok. Ryba była srebrna, nieruchoma i unosiła się na falach.
Przez ową chwilę, kiedy miał zdolność widzenia, stary patrzał bacznie. Potem dwa razy kręcił linę harpuna wokoło kołka na dziobie i złożył głowę na dłoniach.
- Trzeba zachować jasność w głowie - powiedział, opierając się twarzą o deski dziobu. - Jestem zmęczony i stary. Ale zabiłem tego marlina, który jest moim bratem, i teraz muszę odrobić pańszczyznę.
"Trzeba przygotować pętlę i linę, żeby go uwiązać do łodzi - pomyślał. - Nawet gdyby nas było dwóch i gdybyśmy ją zanurzyli, żeby go załadować, a potem wybrali wodę, ta łódź nigdy by go nie pomieściła. Muszę wszystko przygotować, potem przyciągnąć go i uwiązać dobrze, postawić maszt i pożeglować do domu".
Zaczął przyciągać marlina, bo chciał go mieć tuż przy burcie, ażeby przewlec linę przez skrzela i paszczę, a potem przytroczyć go łbem do dziobu łodzi. „Chcę go widzieć - myślał - dotykać go i czuć. To przecie mój majątek. Ale nie dlatego chcę go dotykać. Zdawało mi się, że wyczułem jego serce - myślał - kiedy wepchnąłem drzewce harpuna po raz drugi. Teraz trzeba go przyciągnąć, przytrzymać i założyć jedną pętlę na ogon, a drugą wpół ciała, żeby uwiązać go do łodzi".
- Bierz się do roboty, stary - powiedział. Wypił mały łyk wody. - Teraz, kiedy walka się skończyła, dużo jest tej pańszczyzny do odrobienia.
Popatrzał na niebo, a potem na swą rybę. Uważnie przyjrzał się słońcu. „Nie jest wiele później niż południe - pomyślał. - A pasat się zrywa. Linki są teraz nieważne. Posplatamy je z chłopcem w domu".
- No chodź, rybo - rzekł. - Ale ryba nie przyszła. Leżała, przewalając się na falach, stary dociągnął łódź do niej.
Kiedy się z nią zrównał, a głowa marlina oparła się o dziób łodzi, stary nie mógł uwierzyć, że ryba jest taka ogromna. Odwiązał z kołka linkę harpuna, przewlókł ją przez jedno skrzele, wyciągnął spomiędzy szczęk, okręcił na mieczu, potem wsunął przez drugie skrzele, znowu okręcił na mieczu, wreszcie związał podwójną linę i umocował ją do kółka na dziobie. Następnie uciął kawał liny i przeszedł na rufę, żeby założyć pętlę na ogon. Ryba, pierwotnie srebrnofioletowa, przybrała barwę srebrzystą, a pasy miały ten sam bladoliliowy kolor co ogon. Były szersze od ludzkiej dłoni z rozstawionymi palcami, a oko wydawało się równie obojętne jak lusterko w peryskopie czy święty w procesji.
- To był jedyny sposób zabicia go - powiedział stary. Czuł się lepiej, odkąd łyknął wody; wiedział, że nie zemdleje, i w głowie mu się nie mąciło. „Taki, jak teraz jest, waży z górą półtora tysiąca funtów - pomyślał. - A może i dużo więcej. Jeżeli po oprawieniu zostanie z tego dwie trzecie po trzydzieści centów za funt..."
- Na to mi potrzeba ołówka - rzekł. - Tak jasnej głowy jeszcze nie mam. Ale myślę, że wielki byłby dziś ze mnie dumny. Nie miałem ostróg kostnych, ale ręce i plecy bolały porządnie. - „Ciekawe, co to jest ta ostroga - myślał. - A może je mamy, nic o tym nie wiedząc?"
Przytwierdził rybę do dziobu, rufy i do środkowej ławy. Była tak wielka, iż miał wrażenie, że przywiązuje do burty znacznie większą łódź. Uciął kawałek linki i przytroczył dolną szczękę ryby do jej miecza, żeby pysk się nie rozwierał i żeby mogli płynąć jak najgładziej. Następnie postawił maszt, a kiedy zmontował oraz drąg, który mu służył jako , połatany żagiel wydął się, łódź ruszyła z miejsca, on zaś, wpółleżąc na rufie, pożeglował na południowy zachód.
Nie potrzebował kompasu, by wiedzieć, gdzie jest południowy zachód. Wystarczyło mu wyczuć powiew pasatu i wydęcie żagla. „Warto by zrzucić małą linkę z błyszczykiem i popróbować zdobyć coś do jedzenia i zwilżenia ust". Nie mógł jednakże znaleźć błyszczyka, a sardynki były zepsute. Płynąc, wyłowił więc osękiem pęk żółtych wodorostów i potrząsnął nimi tak, że znajdujące się w nich małe krewetki pospadały na deski łodzi. Było ich ponad tuzin, a skakały i miotały się jak pchły. Stary pourywał im łebki palcami i zjadł krewetki, rozgryzając skorupy i ogony. Były bardzo małe, ale wiedział, że są pożywne, a smak miały dobry.
W butelce zostały jeszcze dwa łyki wody, więc zjadłszy krewetki, wypił jej trochę. Łódź płynęła dobrze, jeżeli zważyć obciążenie, a on kierował nią, trzymając rękojeść steru pod pachą. Widział rybę, a wystarczyło mu spojrzeć na własne ręce i oprzeć się plecami o rufę, by wiedzieć, że to wszystko zdarzyło się naprawdę i nie było snem. W pewnej chwili, gdy czuł się tak niedobrze pod koniec, pomyślał, że może to sen. Potem, kiedy zobaczył rybę, która wyskoczywszy z wody zawisła nieruchomo na tle nieba, nim spadła, uznał, że jest w tym jakaś wielka dziwność, i nie mógł w to uwierzyć. Wtedy nie widział wyraźnie, choć teraz wzrok miał równie dobry jak zawsze.
Wiedział, że ryba jest obok, a jego ręce i plecy nie są snem. „Ręce goją się szybko - pomyślał. - Wykrwawiłem je do czysta, a słona woda je uleczy. Ciemna woda zatoki to najlepszy lekarz, jaki istnieje. Trzeba mi tylko zachować jasność w głowie. Ręce zrobiły swoje, a żeglujemy dobrze. On ma pysk zaciśnięty, a ogon trzyma prosto, więc płyniemy sobie jak bracia". Potem zaczęło mu się znów trochę mącić w głowie i pomyślał: „Czy to on mnie ciągnie, czy ja jego? Gdybym go holował za sobą, nie byłoby wątpliwości". Nie byłoby jej też, gdyby marlin leżał w łodzi, pozbawiony całego dostojeństwa. Ale płynęli razem, związani z sobą bok w bok, a stary pomyślał: „Niechże mnie ciągnie, jeżeli mu się tak podoba. Wziąłem nad nim górę tylko podstępem, a on nie chciał mi zrobić nic złego".
Płynęli szybko, stary moczył ręce w słonej wodzie i usiłował zachować przytomność umysłu. W górze były wysokie cumulusy i sporo obłoków pierzastych, toteż wiedział, że bryza potrwa całą noc. Stale spoglądał na rybę, aby upewnić się, że to prawda. Minęła godzina, zanim uderzył ją kłami pierwszy rekin.
Rekin nie zjawił się przypadkowo. Wypłynął z głębin wodnych, kiedy ciemna chmura krwi osiadła i rozlała się w głębokim na milę morzu. Wypłynął tak szybko i bez żadnej ostrożności, że rozdarł powierzchnię błękitnej wody i ukazał się w słońcu. Potem opadł na powrót w morze, zwietrzył zapach i zaczął płynąć w kierunku, który obrała łódź i ryba.
Niekiedy gubił woń. Ale zaraz odnajdował ją znowu, czasem też chwytał tylko jej ślad i płynął szybko, uparcie, po kursie łodzi. Był to ogromny żarłacz mako, o budowie przystosowanej do pływania tak jak najszybsza ryba w morzu, i wszystko w nim było piękne prócz paszczy. Grzbiet miał błękitny jak u ryby‑miecza, brzuch srebrny, a skórę gładką i ładną. Zbudowany był też podobnie do ryby‑miecza, z wyjątkiem olbrzymich szczęk, zatrzaśniętych teraz, gdy płynął bystro tuż pod powierzchnią, tnąc niewzruszenie wodę sterczącą płetwą grzbietową. Za ściśniętymi podwójnymi wargami jego paszczy było osiem rzędów kłów osadzonych skośnie do wewnątrz. Nie były to zwykłe, stożkowe zęby większości rekinów. Miały kształt palców ludzkich zagiętych jak szpony. Były prawie tak długie jak palce starego rybaka, a z obu stron miały tnące, ostre jak brzytwa krawędzie. Rekin ten mógł żerować na wszystkich rybach morskich, które były tak szybkie, silne i dobrze uzbrojone, że nie miały już żadnego innego wroga. Teraz przyspieszył, gdy zwietrzył świeży zapach, a niebieska płetwa grzbietowa wciąż cięła wodę. Kiedy stary go ujrzał, wiedział już, że to rekin, który nie zna lęku i zrobi dokładnie to, co chce. Obserwując go, przygotował harpun i zamocował linkę. Była krótka, gdyż brakowało jej tej części, którą odciął, żeby uwiązać rybę.
Umysł miał teraz jasny, pełen był determinacji, ale nie miał wiele nadziei. „Za dobre to było, żeby trwać" - pomyślał. Śledząc podpływającego rekina, rzucił okiem na wielką rybę. „Równie dobrze mógł to być sen - myślał. - Nie mogę przeszkodzić, żeby na mnie napadł, ale może go i dostanę. ! - pomyślał. - Niech szlag trafi twoją mać!"
Rekin podpłynął od tyłu i kiedy uderzył rybę kłami, stary ujrzał rozwierającą się paszczę, dziwne ślepia, usłyszał kłapnięcie zębów, gdy rekin wżerał się w mięso tuż nad ogonem. Głowa rekina sterczała ponad wodą, grzbiet wynurzał się, a stary słyszał trzask skóry i mięsa dartego na wielkiej rybie i wtedy wbił harpun w łeb rekina, w miejsce, gdzie linia łącząca oczy przecina się z linią, która biegnie w tył od nosa. Nie było takich linii. Był tylko ciężki, zaostrzony, niebieski łeb i wielkie ślepia, i kłapiące, szarpiące, wszystko pochłaniające szczęki. Ale w tym właśnie miejscu był mózg i stary w niego ugodził. Ugodził swymi wykrwawionymi rękami, które z całej mocy wbiły tęgi harpun. Ugodził bez nadziei, ale zdecydowanie, z najwyższą zajadłością.
Rekin okręcił się w miejscu, a stary spostrzegł, że w jego oku nie ma życia; potem okręcił się raz jeszcze, wikłając się w dwa zwoje liny. Stary wiedział już, że rekin nie żyje, ale ten nie chciał na to przystać. Leżąc na grzbiecie, strzepując ogonem, kłapiąc szczękami, począł pruć wodę, jak to czyni szybka motorówka. Woda zabieliła się tam, gdzie ją smagał ogonem, trzy czwarte ciała wynurzyło się nad nią i wtedy linka napięła się, zadrgała i pękła. Przez krótką chwilę leżał spokojnie na powierzchni, a stary wpatrywał się w niego. Potem bardzo powoli rekin poszedł na dno.
- Wziął ze czterdzieści funtów - powiedział głośno stary. „Zabrał mi także harpun i całą linkę - pomyślał - i teraz moja ryba znów krwawi, więc przyjdą inne".
Nie miał już chęci patrzeć na rybę, odkąd została okaleczona. Kiedy rekin ją ugryzł, było to tak, jakby ugryzł jego samego. „Ale zabiłem rekina, który ugryzł moją rybę - pomyślał. - To był największy dentuso, jakiego widziałem. A Bóg wie, że widywałem duże".
"Za piękne było, żeby trwać - myślał. - Wolałbym teraz, żeby to był sen, wolałbym nigdy nie schwytać tej ryby i leżeć samotnie w łóżku na gazetach".
- Ale człowiek nie jest stworzony do klęski - powiedział. - Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać.
"Żal mi jednak, że zabiłem tę rybę - pomyślał. - Teraz nadchodzi zły czas, a ja nie mam nawet harpuna. Dentuso jest okrutny, zręczny, silny i rozumny. Ale ja byłem rozumniejszy od niego. Może zresztą i nie - pomyślał. - Może byłem tylko lepiej uzbrojony".
- Nie myśl, stary - powiedział na głos. - Płyń po kursie i przyjmij to, co przyjdzie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wytrzymać wszystko. O harcie ducha i samotnych zmaganiach z losem

# data[].attributes.attachment_link.description
JPOL_E3_E4_Tekstykultury Za trzecim okrążeniem ujrzał nareszcie marlina. Zobaczył go zrazu jako ciemny cień, który tak długo przepływał pod łodzią, że trudno było uwierzyć w jego rozmiar.- Nie - powiedział stary. - Nie może być taki wielki.Ale marlin był taki wielki i zatoczywszy koło, wynurzył się na powierzchnię zaledwie o trzydzieści jardów, a stary zobaczył jego ogon sterczący z morza.

# data[].attributes.headline
Temat: W wirtualnej rzeczywistości. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: W wirtualnej rzeczywistości. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Na początek: chyba rzeczywiście coś się stało z linkiem, ale teraz już powinien być. Proszę zatem wrócić do wczorajszej lekcji. Wydłużam czas o jeden dzień na realizację.

# data[].attributes.body
Wejdź w załączony link i zapoznaj się z informacjami. Notuj w zeszycie. Zadania 1.1, 1.2 i 1.3 rozwiązujemy w następujący sposób- od zad.1.1:
Numery 1-3 w dzienniku szkolnym - grupa I
Nr 4-6 - grupa II
nr 7-9 - grupa III
nr 10-11 grupa IV
Zadanie 1.4 pomijamy.
Pozostałe zadania wykonują wszyscy. Powodzenia!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Konflikt władzy z internautami pokazał, że w sieci wytworzyła się nowa, alternatywna struktura społeczna. Ludzie łączą się w niej na kształt cyfrowych plemion, skupionych wokół różnych interesów i zainteresowań. Ich lista jest długa, przyjrzyjmy się kilku najciekawszym.
Serialowcy
W sprawie ACTA szczególnie aktywni są tacy jak Marcin, 22‑letni student dziennikarstwa z Warszawy. Wciągnął się w latach 2003-04, gdy pojawiało się coraz więcej amerykańskich superprodukcji telewizyjnych, którymi emocjonował się cały świat. Tymczasem polskie stacje nadawały je z 2-3‑letnim opóźnieniem. Marcin szybko odkrył, że każdy odcinek, zgrany z telewizji w USA - i to w rozdzielczości HD - można ściągnąć z sieci i obejrzeć na komputerze już kilka dni po premierze. Jeśli ktoś nie zna angielskiego, to w tym samym czasie powstaje wysokiej jakości tłumaczenie, robione przez fanów. Środowisko zaczęło się integrować wokół serwisów piszących i dyskutujących o newsach ze świata seriali (hatak.pl, serialowa.pl).
Marcin śledzi około 70 seriali. Ulubione ogląda co tydzień, inne całymi sezonami (20 odcinków za jednym zamachem, w weekend). W swe hobby wciągnął ojca, poważnego profesora z państwowej instytucji. (...)
Trzeba jednak przyznać, że najbardziej zapaleni „serialowcy" mają w domach również sporo legalnego towaru - kupują ulubione produkcje w wielopakach na DVD (...). Branża telewizyjna już dwa lata temu zdecydowała, że zwalczanie zjawiska nie ma sensu - lepiej zaoferować łatwo dostępną, legalną i płatną alternatywę. (...) Platforma cyfrowa n wyświetla najnowsze odcinki popularnych seriali trzy tygodnie po amerykańskiej premierze, z lektorem (...). Gdy jednak na początku lutego zorganizowała w warszawskiej restauracji Forteca spektakularną premierę pierwszego odcinka świeżego „Alcatraz" J.J. Abramsa (twórcy legendarnych „Zagubionych"), sieciowi „serialowcy" oglądali właśnie na ekranach czwarty odcinek prosto z USA. Szybkość i sprawność, z jaką działa to internetowe plemię, budzić może respekt i przerażenie.

- Swoim wrażliwszym podopiecznym sugeruję, aby dla zachowania higieny psychicznej nie czytali komentarzy pod swym adresem w internecie - mówi jeden z doradców do spraw wizerunku osób publicznych. Wszystko za sprawą plemienia anonimowych zazwyczaj dyskutantów, których ulubionym zajęciem jest publiczne poniewieranie celebrytów na forach internetowych i w komentarzach pod artykułami. Nazywa się ich hejterami (...). To oni bezlitośnie wytropią każdą zmarszczkę, każdą fałdkę, każde potknięcie gwiazdy na czerwonym dywanie, aby to potem obśmiać. Komentarz „z taką twarzą można tylko pójść do Groszka po Domestosa, aby go od razu wypić" można uznać za ironiczną subtelność przy zalewie wpisów wprost wulgarnych i obraźliwych. Naturalnym środowiskiem występowania hejterów są serwisy plotkarskie, takie jak Plotek czy Pudelek, gdzie rola ich jest niejako wpisana w konwencję. - Mimo że zdarzają się uciążliwe i wulgarne osoby, wolność wypowiedzi w internecie jest tak wielką wartością, a możliwość komentowania artykułów taką jakościową zmianą, jaka zaszła w mediach, że w jej imię warto to znosić - mówi Darek Kołtko, rzecznik Grupy o2, która jest właścicielem Pudelka. Podkreśla też, że pod artykułami zdarzają się również dowcipne i celne docinki. Aby do nich dotrzeć, warto czasem przebrnąć przez te niemądre. Im większa popularność serwisu, tym komentarzy więcej - w rekordowe dni na Pudelku jest ich kilkadziesiąt tysięcy. (...) Błędem byłoby jednak utożsamianie hejterów tylko ze światem celebryckim. Każdy prowadzący bloga, każdy publiczny profil na Facebooku czy Twitterze ma swoich hejterów. Mogą pozostawać w uśpieniu, ale gdy ujawniają się, to z miażdżącą siłą. Przekonał się o tym ostatnio Zbigniew Hołdys, który chlubił się swą popularnością w sieci. W sprawie ACTA został jednak przez internautów internetowo rozjechany.
Demotywatorzy
To bardziej wysublimowane plemię sieciowych prześmiewców. Dzień zaczynają od wizyty na stronie demotywatory.pl lub joemonster.org (młodsi wpadają na kwejk.pl), zawierającej zbiór zabawnych obrazków, fotomontaży i zdjęć z dowcipnymi komentarzami. To oni w ciągu dnia zapełniają nasze skrzynki internetowe linkami do śmiesznych filmików, ciekawostek i sieciowych . I wszyscy w nie klikamy. Nie należy jednak dać się zwieść pozorom. To o nich w książce „Cognitive Surplus" pisze prof. Clay Shirky z Harvardu, badacz współczesnych mediów, jako olbrzymim zasobie kreatywnej siły, drzemiącej w społeczności sieci. Są bacznymi obserwatorami rzeczywistości, ciętymi komentatorami, błyskotliwymi znawcami kodów i popkultury. Odgrywają rolę satyryków i rysowników z tradycyjnych gazet papierowych. Przedstawiciel tego plemienia, uzbrojony w poczucie humoru, program graficzny Photoshop oraz znajomych, którzy roześlą jego prace dalej, potrafi w ciągu kilkunastu minut rozbroić najlepiej zaplanowaną kampanię marketingową czy akcję politycznego PR. (...)
Warcraftowcy i gracze online
Nawet kilka godzin na dobę żyją w wirtualnym świecie gry komputerowej, w której jednocześnie uczestniczy kilkanaście - a nawet kilkaset - tysięcy osób na całym świecie. To tak zwane gry MMO (ang. massively multiplayer online). Najpopularniejsza - „World of Warcraft" to wirtualna kraina fantasy, w której można przeżywać przygody niczym z „Władcy pierścieni" Tolkiena. Rycerze, magowie, elfy, rzemieślnicy, kupcy - większość z nich, spotykanych w tłocznych miastach i na wirtualnych niedostępnych pustkowiach, to są awatary innych, „żywych", graczy z Niemiec, Korei, Australii. Cyfrową krainę „World of Warcraft" zamieszkuje 10 mln graczy. Sukcesem kasowym były też inne utrzymane w konwencji fantasy produkcje: „Lineage", „Tibia", „EverQuest". Najnowsza gra MMO - „The Old Republic", osadzona w realiach „Gwiezdnych wojen" - w ciągu miesiąca przyciągnęła 2 mln uczestników. Przygotowanie jej kosztowało wydawcę pół miliarda dolarów - jest to jeden z najdroższych projektów rozrywkowych w dziejach popkultury. Za grami MMO stoi ogromna infrastruktura - serwery, programiści i scenarzyści, którzy wciąż dostarczają uczestnikom nowych przygód. Dlatego każdy z graczy płaci miesięczny abonament 50-100 zł. Zdaniem wielu ekspertów, model abonamentowy w MMO może się jednak nie utrzymać. Coraz więcej firm obsługujących plemię graczy internetowych daje darmowy dostęp do zabawy, ale żyje z opodatkowania transakcji handlowych, dokonywanych wirtualną walutą w wirtualnym świecie.
Wikipedyści
Wbrew obiegowej opinii nie pochodzą tylko ze środowisk akademickich. Lektura strony Wikipedystów Portret Własny uświadamia nam, że są wśród nich programiści, historycy, aktywny sportowiec i praktykujący buddysta. Jednoczy ich projekt wielkiej wolnej internetowej encyklopedii: zajmują się jej uaktualnianiem, poprawianiem i rozwijaniem. W ciągu 10 lat istnienia wciągnęli polską Wikipedię do pierwszej piątki najobszerniejszych na świecie (za angielskojęzyczną, niemiecką, francuską i włoską). Aktualnie mamy w polskiej Wikipedii 878 tys. haseł i do przegonienia Włochów brakuje nam ich około 10 tys.
Łowcy okazji
(...) uprawiają swą pasję surfując po wirtualnych pasażach handlowych. Internet dostarcza im przydatne narzędzia - porównywarki cenowe (skapiec.pl, ceneo.pl), serwisy aukcyjne oraz przeżywające w zeszłym roku ogromny rozkwit zakupy grupowe (groupon.pl, gruper.pl). (...) Z grupą internetowych łowców okazji naturalnie związane jest inne plemię - internetowych mikroprzedsiębiorców, którzy prowadzą swą działalność handlową głównie przez Allegro. Nie mają sklepu w realu, co najwyżej magazyn pod miastem, a biuro noszą w laptopie. Dzięki temu mogą ścinać koszty bardziej niż handlowcy wynajmujący powierzchnie w eleganckich centrach handlowych. Plemię mikroprzedsiębiorców będzie jednak się kurczyło, bo kolejne wielkie sieci - m.in. Tesco, Auchan, Media Markt i Saturn - zaczynają wykorzystywać internet jako jeden z kanałów sprzedaży. Konkurencja będzie więc bezwzględna. W tej branży, jak żadnej innej, obowiązuje zasada „bądź najtańszy albo giń".
Geeki i nerdy
(...) To plemię wyznające wiarę w technikę i nowoczesność. Rzucają się chciwie na każde nowe urządzenie, program i system operacyjny. Najnowszego iPhone'a kupują w USA jeszcze przed europejską premierą, testują, sprawdzają, a wrażeniami dzielą się z innymi geekami. Określenia nerd częściej używa się w sensie negatywnym wobec programistów i projektantów oprogramowania. To plemię odległe od realu, hermetyczne, często żyjące we własnym świecie, porozumiewające się własnym technologicznym językiem (być może nawet kodem zero‑jedynkowym). Bez nich jednak nie byłoby internetu. A Sergey Brin i Larry Page, zanim wymyślili Google, byli na swej uczelni geekami i nerdami.
Młode matki
Trudno o grupę użytkowników sieci bardziej zaangażowaną w kontakt niż kobiety wokół tematu macierzyństwa. Socjologowie opisują to jako swoisty fenomen - młode matki, oderwane od tradycyjnego modelu wielopokoleniowej rodziny, w którym siostry, matki i babki dostarczały niezbędnego wsparcia i wiedzy, znalazły je na forach internetowych. To tam wymieniają się doświadczeniami i pomagają sobie wzajemnie, przeżywając wspólnie trudy ciąży i pierwszych miesięcy z małymi dziećmi (nazywają fora od miesiąca spodziewanego porodu - „marcówki", „kwietniówki" itp.).(...)
Wojujący prawicowcy
Kolejne plemię to ludzie z temperamentem działacza i skrzywieniem konserwatywno‑prawicowym. Odrzuceni przez „salon", stworzyli sobie własny salon w sieci. Od lat żyjący w przekonaniu, że ich poglądy nie znajdą miejsca w mediach głównego nurtu, nauczyli się wyrażać je na forach internetowych i blogach. Sztandarowym miejscem ich integracji jest blogowisko Salon24. pl, ale są też niezwykle aktywni w mediach społecznościowych, na Twitterze i Facebooku, które pozwoliły im stworzyć grupy wzajemnego wsparcia. Z pasją przeżuwają codzienną porcję newsów na portalach, dodając do tego swój ideologiczny komentarz. (...).
Start‑upowcy
Przyszli milionerzy. Przynajmniej w marzeniach. To plemię młodych przedsiębiorców i inwestorów, którzy kręcą się po sieci w poszukiwaniu „drugiego Google" i „następcy Facebooka". Wspierają amatorskie, początkujące przedsięwzięcia (tzw. start‑up), które kiedyś rozwinąć się mogą w wielkie firmy. Podpatrują światowe trendy i sprawdzają, co w Dolinie Krzemowej piszczy. Jest to o tyle uzasadnione, że największe sukcesy polskiego internetu - portale, komunikator Gadu‑Gadu, aukcje Allegro, księgarnia Merlin czy Nasza Klasa (aktualnie NK.pl) - były kopiami pomysłów zza Oceanu, w porę przeszczepionymi na polski rynek. Działalność start‑upowców ma jednak również praktyczny wymiar. Organizowane są spotkania entuzjastów internetu i pomysłowych przedsiębiorców, na których pojawiają się potencjalni inwestorzy. Najpopularniejsze z nich - cykl AULA Polska, gromadzi regularnie co dwa tygodnie w Warszawie 150-180 osób. - To wymiana know‑how, budowa sieci kontaktów, czyli ekosystemu innowacyjnego biznesu - mówi Artur Kurasiński, konsultant i jeden z organizatorów tych spotkań.

Oczywiście ta lista nie wyczerpuje tematu. Wielbiciele dobrego jedzenia i restauracji jednoczą się wokół serwisu Gastronauci, (...) , pakerzy mają swoje internetowe środowisko i swój serwis, w którym oceniają i opisują konkretne „siłki". Są ludzie, którzy nie wyobrażają sobie życia bez Facebooka i Twittera; hodowcy chomików też mają swój serwis społecznościowy. I tak bez końca. Plemiona się przenikają, należenie do jednego nie wyklucza uczestniczenia w obrzędach innego. Wytwarza się z tego socjalna . Właściwie istnieją osobno i obok, nie angażują się, dopóki nie wybuchną, jak przy sprawie ACTA, kiedy uznali, że na ich terytorium wtargnęli Obcy.

Po przeczytaniu artykułu Plemiona sieci podzielcie się na cztery zespoły. Każdy zespół wybiera do omówienia jedną z niżej wymienionych grup i w punktach zapisuje na plakacie przygotowaną charakterystykę:

- grupa I: serialowcy, hejetrzy, demotywatorzy ,

- grupa II: warcraftowcy i gracze online, wikipedyści, łowcy okazji,

- grupa III: geeki i nerdy, młode matki, wojujący prawicowcy,

- grupa IV: plemię start‑upowców (przyszłych milionerów, młodych przedsiębiorców i inwestorów).

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Sieć w życiu i literaturze", "Ty, ja i fejs Jaya Ashera i Carolyn Mackler", "Do przeczytania", "Facebook i jego twórca". Materiał zawiera 1 ilustrację, 13 ćwiczeń, w tym 1 interaktywne. Materiał do wykorzystania na lekcjach informatyki.

# data[].attributes.headline
Temat: Muzyka w "Panu Tadeuszu" - utrwalenie.

# data[].attributes.subject
Temat: Muzyka w "Panu Tadeuszu" - utrwalenie.

# data[].attributes.body
Otwórz link. Zapoznaj się i informacjami, wysłuchaj nagrania. Przeczytaj zamieszczone fragmenty lektury i rozwiąż po dwa wybrane ćwiczenia pod każdym z nich, najlepiej w zeszycie. Zakończ na zadaniach piątych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Po przeczytaniu przywołanego fragmentu koncertu Jankiela odpowiedz na poniższe pytania.

Polonez - taniec zwany w XVII wieku „pieszym" lub „chodzonym", rozwinął się w XVIII wieku z tzw. „tańca polskiego" (franc. polonaise), czyli obrzędowego wiejskiego tańca weselnego.

Koncert Jankiela również stanowi przykład muzyki programowej (ilustracyjnej) i jak każda wielka forma muzyczna - jest trzyczęściowy (w pierwszej części słychać Mazurek Trzeciego Maja, w drugiej - pieśń żołnierską Idzie żołnierz borem, lasem, w trzeciej - Mazurek Dąbrowskiego). Szczególne zaakcentowanie talentu Jankiela (porównywanego do znanych wirtuozów romantycznych: Fryderyka Chopina, Franciszka Liszta, Niccolò Paganiniego) wpisywało się w modę gloryfikacji wybitnych artystów estrady.

Na podstawie poniższych fragmentów spróbuj zebrać jak najwięcej informacji na temat Jankiela.
Było cymbalistów wielu,
Ale żaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu
(Jankiel przez całą zimę nie wiedzieć gdzie bawił,
Teraz się nagle z głównym sztabem wojska zjawił).
Wiedzą wszyscy, że mu nikt na tym instrumencie
Nie wyrówna w biegłości, w guście i w talencie.
Proszą, ażeby zagrał, podają cymbały.
(Księga XII. Kochajmy się!)
Pan Tadeusz jest poematem bardzo hałaśliwym. Bohaterowie często się kłócą, krzyczą, strzelają, wojują, ale hałas, zgiełk, pisk i dźwięki dysonansowe przerywane są akordami ciszy, wpływającej na linię melodyczną utworu.

Mickiewicz ujawnia się w Panu Tadeuszu jako twórca i odbiorca doznań muzycznych. Kategoriom ściśle muzycznym można przypisać trzy fragmenty poematu: koncert Wojskiego na rogu, wieczorny koncert przyrody w introdukcji do ks. VIII oraz koncert Jankiela. Wszystkie one pełnią określoną funkcję w utworze. W koncercie Wojskiego róg - naśladujący odgłosy rzeczywistego polowania - przekształca doznania z nim związane w nową rzeczywistość dźwiękową. Wieczorny koncert przyrody brzmi jak fuga polifoniczna, lecz jest znakomitym przykładem charakterystycznej muzyki programowej. Koncert Jankiela jest utworem muzycznym zaimprowizowanym, ilustrującym doznania emocjonalne towarzyszące ważnym wydarzeniom historycznym, prezentowanym przez wirtuoza uosabiającego cechy artysty romantycznego. Soplicowska audiosfera nacechowana jest hałaśliwym zgiełkiem dysonansowym w tonacji . Z tymi fragmentami kontrastują spokojne sceny (w tonacji lub w zupełnej ciszy), w których następuje dźwięków harmonicznych, spowalniających tempo akcji.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Poloneza czas zacząć"... W soplicowskiej audiosferze

# data[].attributes.attachment_link.description
JPOL_E3_E4_Tekstykultury Po przeczytaniu przywołanego fragmentu koncertu Jankiela odpowiedz na poniższe pytania. Polonez - taniec zwany w XVII wieku „pieszym" lub „chodzonym", rozwinął się w XVIII wieku z tzw. „tańca polskiego" (franc. polonaise), czyli obrzędowego wiejskiego tańca weselnego.

# data[].attributes.headline
Temat: Pejzaże w epopei Adama Mickiewicza - utrwalenie.

# data[].attributes.subject
Temat: Pejzaże w epopei Adama Mickiewicza - utrwalenie.

# data[].attributes.body
Otwórz link. Zapoznaj się z informacjami, obejrzyj zamieszczone reprodukcje obrazów. Rozwiąż w zeszycie zadanie 2.2 oraz na komputerze wszystkie ćwiczenia interaktywne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pan Tadeusz to nie tylko główne i poboczne wątki fabuły oraz interesujący bohaterowie. Osobnym aspektem, stanowiącym o walorach artystycznych tego dzieła, są opisy przyrody i krajobrazu. Przyjrzymy się im bliżej, zwracając uwagę na barwy, kształty i inne wrażenia estetyczne.

1) Przeczytaj ponownie Inwokację do Pana Tadeusza.

2) Opisz pejzaż wyłaniający się z Inwokacji. Uwzględnij barwy, którymi posłużył się poeta.

3) Naucz się wygłaszać z pamięci tekst Inwokacji.

4) Odpowiedz na pytania:

5) Odwołując się do znajomości biografii Adama Mickiewicza, uzasadnij, że pejzaż kreowany w Inwokacji poeta prezentuje na podstawie własnych wspomnień.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Pan Tadeusz był pisany na emigracji (od jesieni 1832 roku w Paryżu), a ukazane w nim pejzaże ojczyste zostały przywołane z pamięci. Rozbudowane, sugestywne opisy przyrody wpisują się w założenia romantycznych wizji natury - malowniczej, tajemniczej, nastrojowej, niejednokrotnie i . Idealizacja przyrody kształtuje krajobraz małej ojczyzny Mickiewicza, czyli Litwy („kraj lat dziecinnych"), na której się urodził i wychował. Jako poeta romantyczny czerpał również inspiracje ze sztuki klasycyzmu i sentymentalizmu.

Po przeczytaniu fragmentu Pana Tadeusza wykonaj ćwiczenia wykonaj poniższe ćwiczenia.

W XIX wieku natura pełniła rolę medium pośredniczącego między człowiekiem i Stwórcą (siłą sprawczą życia). Z tego względu pejzaż zyskał wysoką rangę sztuki prowadzącej do kontemplacji i przeżycia przyrody.

Angielski pejzażysta John Constable, wyznaczający szczególne cele malarstwu krajobrazowemu, niezwykłe znaczenie nadawał niebu, ponieważ uważał, że niebo jest w przyrodzie źródłem światła i rządzi wszystkim. Dlatego starannie studiował chmury, rejestrował nieustannie zmieniające się widoki niebiańskich przestworzy. Świetlistość pejzaży Constable'a, czysta tonacja barw nieba, przejrzystość - to efekty, które zbliżały jego malarstwo do późniejszej twórczości impresjonistów.

Wykorzystywane przez romantyków wprowadzenie kategorii malarskich do literatury łączyło się z postulatami romantycznej syntezy sztuk. Krytycy romantyczni często wyrażali przekonanie o audiowizualnym charakterze malarstwa i poezji, a malarstwo pejzażowe często utożsamiali z XVIII‑wieczną sielanką sentymentalną. Dlatego najbardziej sugestywnym wyrazicielem krajobrazu w poezji okazała się liryka opisowa. Polscy romantycy mieli pełną świadomość gatunkową wypowiedzi lirycznej, a jej dominantą był opis przyrody, której nadawano rangę bohatera utworu.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury
Pejzaż medytacyjny angielskiego pejzażysty Johna Bretta
Obraz Bretta uwodzi obserwatora obłokami rozświetlonego, metafizycznego, promieniującego wzniosłością i świeżością nastroju błękitnego nieba, zlewającego się w barwach z zielenią morskich głębin.

Plastyczne wyobrażenia nieba odgrywają istotną rolę w epopei Mickiewicza. Najważniejszą regułą estetyczną jest w utworze fragmentu pejzażowego w takiej postaci, w jakiej został on w danej chwili dostrzeżony. Przeniesienie do utworu literackiego reguł kolorystycznych malarstwa pejzażowego połączono z konwencją realistyczną. Niemniej dynamiczny lot obłoczków sugeruje, że sfery niebieskie nie są skończonym, doskonałym dziełem Stwórcy - że tę niebiańską przestrzeń romantyk nieustannie kształtuje, by znaleźć w niej aktywne, twórcze centrum:

Przeczytaj powyższy fragment Pana Tadeusza i wykonaj poniższe ćwiczenia.
Krajobraz z wodą w świetle księżyca Aleksandra Orłowskiego
Obejrzyj obraz Aleksandra Orłowskiego i odpowidz na poniższe pytania.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury
Obraz Daniela Schulza Kogut i kury

Obejrzyj obrazy Daniela Schulza i wskaż cechy charakterystyczne dla jego malarstwa. Porównaj je z założeiami artystycznymi epoki baroku.

Po przeczytaniu fragmentu poematu wykonaj polecenia znajdujące się pod tekstem.

W sposobie obrazowania przestrzeni, flory i fauny oraz portretów literackich Mickiewicz sięgnął do tradycji baroku (kontrast barwnych plam, trójwymiarowa przestrzeń) oraz klasycystycznego poematu opisowego (realizm). Odtworzony z pamięci pejzaż Litwy pozwala poetę nazwać wyrafinowanym „malarzem" słowem. Stanisław Witkiewicz w rozprawie Mickiewicz jako kolorysta twierdził, że malarskość opisów Mickiewicza wyprzedza odkrycia impresjonistów. Jest to stwierdzenie kontrowersyjne, ponieważ impresjonizm jako nurt estetyczny ujawnił się i rozwinął dopiero w latach 70. XIX wieku. Niemniej - w przypadku epopei Mickiewicza można mówić o pejzażach oddziałujących na wyobraźnię odbiorcy i przekazujących dynamicznie zmieniające się wrażenia chwili. Najwybitniejszym przykładem malarskości opisów jest kreacja pejzażu wyłaniającego się z Inwokacji, nawiązującego do tradycji malarstwa barokowego. Z tradycji poematu oświeceniowego została zaczerpnięta i rozwinięta apologia wiejskiego bytowania oraz topos dobrego gospodarza. Plastyczna wizja świata przedstawionego, oddziałująca na zmysły, prezentuje romantyczną skłonność do syntezy sztuk.

Przeczytaj fragment słynnego dzieła François René de Chateaubrianda François René de Chateaubrianda . Wykonaj polecenie znajdujące się pod tekstem.

W romantyzmie Geniusz chrześcijaństwa Chateaubrianda uznawany był za „epopeję człowieka i natury". Określ stosunek pisarza do przyrody i wszechświata.

Malarstwo Williama Turnera inspirowało wielu romantyków. Spróbuj określić stosunek artysty do żywiołów natury.

W przytoczonych poniżej fragmentach wskaż elementy charakterystyczne dla stylu malarstwa barokowego, klasycystycznego i romantycznego.
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju,
Na pagórku niewielkim we brzozowym gaju,
Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany;
Świeciły się z daleka pobielane ściany,
Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni
Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.
(Księga I. Gospodarstwo)

# data[].attributes.attachment_link.title
W galerii pejzaży i portretów literackich Soplicowa

# data[].attributes.attachment_link.description
Starter: obraz: John Constable, Park w Wivenhoe; opisy przyrody i krajobrazu w "Panu Tadeuszu"; polecenia odwołujące się do lektury i biografii Mickiewicza; Rozdział: Ojczyste pejzaże pejzaże przywoływane przez Mickiewicza z pamięci; idealizacja przyrody; Adam Mickiewicz "Pan Tadeusz" (fragment: Hrabia lubił widoki...); pięć ćwiczeń otwartych; informacje o postrzeganiu natury w XIX

# data[].attributes.headline
Temat: Poniedziałek w teatrze telewizji - "Zemsta".

# data[].attributes.subject
Temat: Poniedziałek w teatrze telewizji - "Zemsta".

# data[].attributes.body
Otwórz i obejrzyj spektakl.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
fot. Fototeka/Romuland Pieńkowski

(1916-1988) - wybitny aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny; absolwent wydziału sztuki aktorskiej w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie (1938) oraz wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi (1948). W czasie wojny działał w konspiracyjnym teatrze w Krakowie. Grał w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jacka Woszczerowicza - przedstawieniu uznawanym za pierwszą powojenną inscenizację (Teatr Domu Wojska Polskiego w Lublinie, 1944). Od roku 1950 był aktorem teatrów warszawskich: Polskiego, Dramatycznego, Ateneum.

# data[].attributes.attachment_link.description
(1916-1988) - wybitny aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny; absolwent wydziału sztuki aktorskiej w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie (1938) oraz wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi (1948). W czasie wojny działał w konspiracyjnym teatrze w Krakowie.

# data[].attributes.headline
Temat: Płeć a rodzaj gramatyczny wyrazów. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Płeć a rodzaj gramatyczny wyrazów. (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Zapoznaj się szczegółowo z informacjami podanymi w linku i rozwiąż ćwiczenia, oprócz 6, 9, 10, 12, 13, 15,17.
Na ocenę dodatkową Zadaniowo cz. III

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mogłoby się wydawać, że gramatyczny rodzaj wyrazu będzie zawsze jednoznacznie powiązany z płcią nazywanych istot. Okazuje się jednak, że w różnych językach liczba rodzajów nie jest identyczna, a „płeć" rodzajową mają nawet przedmioty (por. pol.: „ten stół", ale „ta ławka"). W językach europejskich na ogół wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje: męski, żeński i nijaki. Znane są jednak języki (np. włoski lub francuski), w których rodzaj nijaki zanikł i dziś występują tylko dwa rodzaje: męski i żeński. Czasem zestaw rodzajów bywa jednak bardziej skomplikowany.

Określ rodzaj gramatyczny następujących wyrazów: „szkoła", „zaradny", „towarzystwo", „pilnowały", „trzeci", „markotni", „szukałam".

Rodzaj to jedna z najważniejszych cech odmiennych części mowy. Przez rodzaj odmieniają się: czasowniki (w niektórych formach, np. w czasie przeszłym i trybie przypuszczającym), przymiotniki, liczebniki porządkowe i niektóre zaimki. W liczbie pojedynczej tych części mowy pojawiają się formy rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego, a w liczbie mnogiej - męskoosobowego i niemęskoosobowego. Poniżej znajduje się tabela, która obrazuje omówiony podział.

Spójrzmy teraz na formy przymiotników, liczebników, zaimków i czasowników w poniższej tabeli, reprezentujące różne rodzaje gramatyczne.

W szkole podstawowej mówiliśmy o tym, że rzeczownik nie odmienia się przez rodzaj, ale ma go na stałe. Wyróżnialiśmy wówczas trzy rodzaje rzeczownika: męski, żeński i nijaki. Teraz należy ten podział doprecyzować, dla rzeczowników rodzaju męskiego istotne jest bowiem to, czy dany wyraz jest nazwą osoby, istoty żywej (zwierzęcia), czy też rzeczy (przedmiotu). Prawdą jest więc, że mamy trzy podstawowe rodzaje rzeczownika. Prawdą jest także, że rodzaj męski występuje w trzech wariantach: osobowym, zwierzęcym i rzeczowym. Dla uproszczenia będziemy je odpowiednio oznaczać skrótami M1, M2 i M3.

Zestawmy zatem wszystkie rodzaje rzeczownika w języku polskim.

1) Rodzaj męski, w którym wyodrębnia się trzy warianty:

2) Rodzaj żeński - mają go najczęściej wyrazy odnoszące się do istot płci żeńskiej, ale też nazwy przedmiotów i zjawisk, np. „koleżanka", „lwica", „deskorolka", „nienawiść".

3) Rodzaj nijaki - mają go najczęściej nazwy wielu rzeczy i zjawisk, ale też istot młodych czy niedorosłych, np. „okno", „biurko", „pole", „kocię", „niemowlę".

Każdy rzeczownik ma swój rodzaj na stałe i nie zmienia go w liczbie mnogiej. Gdyby rzeczownik zmieniał rodzaj w liczbie mnogiej, oznaczałoby to, że się przez rodzaj odmienia.

Omówioną klasyfikację rodzajów gramatycznych rzeczownika obrazuje poniższa tabela.

Dlaczego rodzaj męski jest tak bardzo skomplikowany? - Wynika to stąd, że rodzaj gramatyczny rzeczownika rozpoznajemy po tym, jak ten rzeczownik się odmienia i jak wpływa na wyrazy, które go określają. Oznacza to, że przykładowe słowa „chłop", „pies", „stół" reprezentują trzy różne typu rodzaju męskiego, ponieważ inaczej zachowują się w zdaniach. Oto dowody:
Nie widzę
Zauważmy, że przymiotnik zachowuje się identycznie, ale rzeczowniki mają różne końcówki. Końcówkę -a w tych przykładach mają rzeczowniki nazywające istoty żywe (osoby i zwierzęta: „chłop", „pies").
Widzę
Tym razem rzeczowniki znów się podzieliły: nazwy istot żywych mają biernik równy dopełniaczowi, w nazwach rzeczy natomiast biernik jest równy mianownikowi. Identycznie zachował się określający przymiotnik „wysoki": końcówkę dopełniacza ma określenie istot żywych, końcówkę mianownika - określenie rzeczy.
Widzę
Co się teraz wydarzyło? Rzeczowniki podzieliły się jeszcze inaczej niż w dwóch poprzednich sytuacjach. Tylko nazwy osób mają biernik równy dopełniaczowi. Nazwy zwierząt i rzeczy mają biernik taki sam jak mianownik.

Jakie wnioski można wysnuć z naszych obserwacji?

1. Ogólny rodzaj rzeczownika najlepiej poznać po formie wyrazu określającego (przymiotnika lub słowa „ten/ta/to"), np. „ten chłop/pies/stół, ta kobieta, to dziecko".

2. Konkretny typ rodzaju męskiego najlepiej rozpoznamy, obserwując zachowanie słowa „ten/ta/to" w dwóch biernikach (liczby pojedynczej i mnogiej). Popatrzmy na przykłady:

Widzę

tego chłopa, tych chłopów - rodzaj męski osobowy wskazuje para „tego‑tych";

tego psa, te psy - rodzaj męski zwierzęcy - para „tego‑te";

ten stół, te stoły - rodzaj męski rzeczowy - para „ten‑te";

tę kobietę, te kobiety - rodzaj żeński - para „tę‑te";

to okno, te okna - rodzaj nijaki - para „to‑te".

Do czego może nam się przydać rozróżnienie trzech typów rodzaju męskiego?

Po pierwsze - dzięki temu powinniśmy mówić i pisać poprawniej.

Po drugie - pamiętając o podziale na osoby, zwierzęta i rzeczy - możemy się czegoś dowiedzieć o naszej kulturze i o nas samych.

Pierwszy przykład to nazwy zwłok - „trup, denat". Rozpoznanie rodzaju nie jest tu proste, bo przecież mówimy o istocie, która przestała żyć. Polska gramatyka z tym problemem jednak dobrze sobie poradziła. „Trup" nie jest rzeczownikiem rodzaju męskiego osobowego (bo mówilibyśmy np. „W tym horrorze zobaczyliśmy przerażających trupów" [!]). Wyraz ten odmieniamy według wzoru typowego dla zwierząt, jakbyśmy czuli, że nie jest to nazwa człowieka, ale też nie jest to nazwa rzeczy (bo mówilibyśmy np. „W tym horrorze zobaczyliśmy tylko jeden przerażający trup" [!]).

Warto też wspomnieć o tym, że czasami nadawcy świadomie w odniesieniu do osób płci męskiej posługują się formami charakterystycznymi dla zwierząt i rzeczy. Taki zabieg daje efekt humorystyczny („Och, te studenty!" zamiast: „Och, ci studenci!") lub stosowany jest do podkreślenia naszej negatywnej lub lekceważącej oceny osób, o których się pisze („Te dyrektory tylko siedzą w swoich biurach i piją kawę!" zamiast: „Ci dyrektorzy tylko siedzą w swoich biurach i piją kawę!").

Do końca XV wieku wszystkie rzeczowniki męskie mogły mieć te same końcówki. Stąd w tekstach staropolskich możemy odnaleźć takie formy, jak: „stołowie", „psi/psowie", „ptacy/ptakowie" (dzisiejsze: stoły, psy, ptaki). Od XVI wieku nasi przodkowie zaczęli oddzielać wyrazy rodzaju męskiego zwierzęcego od męskiego rzeczowego, dlatego „stół" w liczbie mnogiej to już od XVI wieku stoły, ale pies ciągle przybierał formę „psi" lub „psowie", a „ptak - ptacy" lub „ptakowie". Grupa rzeczowników męskich osobowych wyodrębniła się dopiero w XVIII wieku i od tego czasu aż do dziś wyrazy stół, pies i ptak w liczbie mnogiej to „stoły, psy, ptaki". To właśnie między innymi opisane tu zmiany stanowią kryterium podziału dziejów polszczyzny na etap staropolski (od X do XV wieku), średniopolski (od XVI do połowy XVIII wieku) i nowopolski (od połowy XVIII wieku).

Rzeczowniki w języku polskim najczęściej mają rodzaj gramatyczny zgodny z rodzajem naturalnym, czyli z płcią osób lub zwierząt, do których się odnoszą. Na przykład - do nazw męskich zaliczamy rzeczowniki: „sprzedawca, górnik, kot, ogier", do żeńskich natomiast wyrazy: „sprzedawczyni, wróżka, kotka, łania".

Część rzeczowników odnoszących się do osób może nazywać osobniki obu płci, np. „pan profesor" i „pani profesor; mały skarżypyta" i „mała skarżypyta; ten sierota" i „ta sierota". Część męskich nazw zawodów, zajęć, godności i funkcji nie ma odpowiedników żeńskich, np. „konserwator zabytków, starosta" (pamiętaj, że „starościna" to żona starosty, a nie kobieta pełniąca funkcję starosty). Współcześnie coraz częściej (na wzór innych języków, np. niemieckiego) tworzy się żeńskie odpowiedniki nazw, które dotąd uchodziły za związane z płcią męską. Jedne zostały powszechnie zaakceptowane, jak: „dyrektorka, kierowniczka, nauczycielka", inne, np.: „biolożka, językoznawczyni, prezydentka, ministra", ciągle są traktowane przez wielu Polaków jako mniej prestiżowe i uważane przez część językoznawców za niepoprawne lub dozwolone wyłącznie w sytuacjach nieformalnych. Podkreśla się przecież, że używając w zdaniu rzeczowników męskich w odniesieniu do kobiet, płeć wskazujemy formą ich określeń. Na przykład - ze zdania „Nowy profesor przyszedł na zajęcia" wynika, że mamy na myśli mężczyznę, a w zdaniu „Nowa profesor przyszła na zajęcia" mowa jest o kobiecie.

W języku polskim istnieją takie rzeczowniki, które mogą występować w dwóch rodzajach, np. „anioł, diabeł" - w rodzaju męskim osobowym (wówczas w liczbie mnogiej przyjmują formę „aniołowie, diabłowie") lub w rodzaju męskim zwierzęcym (wtedy liczba mnoga to „anioły, diabły"). Zdarza się, że ten sam przedmiot nazywają dwa wyrazy: jeden z nich zaliczamy do rodzaju męskiego, a drugi do rodzaju żeńskiego, np. ta „kluska" i „ten "; ten „podkoszulek" i „ta podkoszulka"; „ten rodzynek" i „ta rodzynka". Czasami jednak różnica między wyrazami nie tylko jest związana z innym rodzajem, ale przede wszystkim z innym znaczeniem, np. „list" i „lista", „cud" i „cudo", „szmat" i „szmata, por" i „pora".

Wspominaliśmy już o tym, że różnica między rodzajami rzeczownika widoczna jest m.in. w bierniku liczby pojedynczej. Dla wyrazów rodzaju męskiego osobowego i męskiego zwierzęcego biernik jest równy dopełniaczowi („widzę sąsiada, widzę słonia"), a dla rzeczowników rodzaju męskiego rzeczowego - biernik jest taki sam jak mianownik („widzę kościół"). Niektóre wyrazy, choć odnoszą się do rzeczy, to w odmianie zachowują się jak rzeczowniki nazywające osoby lub zwierzęta. Do tej grupy zaliczamy nazwy tańców, samochodów, papierosów, grzybów, większości jednostek monetarnych, niektórych istot nadprzyrodzonych, kwiatów, owoców, potraw, gier, zabaw i chorób, np. „zatańczyć oberka, znaleźć prawdziwka, oglądać dolara, grać w krykieta, zjeść ogórka". Podobnie traktujemy takie wyrazy, jak „e‑mail" czy „SMS". Coraz częściej mówimy wysłać „e‑maila, odebrać SMS‑a" (zamiast „wysłać e‑mail, odebrać SMS"). Używanie formy dopełniacza w bierniku dla tych wyrazów dopuszczalne jest w komunikacji codziennej, swobodnej i nieoficjalnej. W sytuacjach formalnych jednak uważa się tę formę za mniej poprawną. Dlaczego jednak częściej wybieramy właśnie formy mniej poprawne? - Dlatego, że komunikacja w nowych mediach jest znacznie szybsza od tradycyjnej. Często zatem mówimy: wysłać „e‑maila", a nie „e‑mail", w ten sposób ożywiając ten obiekt, jak gdyby żył i szybko się przemieszczał (jak „gepard").

Do tej pory mówiliśmy o rzeczownikach pospolitych. Teraz zwróćmy uwagę na nazwy własne, a dokładniej mówiąc - na nazwiska. Wiele osób obawia się odmiany nazwisk i unika używania ich w liczbie mnogiej. Warto więc spojrzeć na poniższe przykłady, aby się przekonać, że nazwiska w odmianie możemy traktować jak rzeczowniki pospolite:

Anna Nowak i Adam Nowak to państwo Nowakowie.

Danuta Chrzanowicz i Grzegorz Chrzanowicz to państwo Chrzanowiczowie.

Teresa Miodek i Jan Miodek to państwo Miodkowie.

Marzena Brat i Marcin Brat to państwo Bratowie.

Paulina Zając i Paweł Zając to państwo Zającowie.

Małgorzata Kładoczna i Piotr Kładoczny to państwo Kładoczni.

Aleksandra Słodowa i Andrzej Słodowy to państwo Słodowi.

W języku polskim coraz rzadziej używa się żeńskich form nazwisk innych niż przymiotnikowe. O ile nazwisko „Szymański" odnosi się do mężczyzny, a „Szymańska" - do kobiety, o tyle nazwisko „Sienkiewicz" jest używane w odniesieniu do obu płci. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by - wzorem naszych przodków - od tego typu nazwisk tworzyć formy żeńskie, np. pani „Kłak", jeśli jest żoną pana „Kłaka", może nosić nazwisko „Kłakowa", a żona pana „Skargi" to pani „Skarżyna". Wiele osób niesłusznie odbiera nazwiska zakończone na „-owa" i „-ina/-yna" jako potoczne lub poniżające osobę, do której się odnoszą. Cząstki „-ówna" lub „-anka" natomiast dodawane do nazwiska ojca odnoszą się do córek, np. „Kłakówna" to córka „Kłaka", a „Skarżanka" to córka „Skargi".

W poniższych zdaniach zamień formy rzeczowników i ich określeń użyte niezgodnie z zasadami poprawności językowej na takie, które odpowiadają regułom gramatycznym. Wyjaśnij, w jakim celu autorzy zdań posłużyli się tymi formami.

Wczoraj moje kochane chłopy poszły kopać ziemniaki.

Posły marnowały czas, zamiast popracować nad ustawą o szkolnictwie.

Policjanty z naszego małego miasteczka już od miesiąca próbują odnaleźć złodzieja.

Zgromadźcie jak najwięcej przykładów rzeczowników nazywających zawody, stanowiska, stopnie naukowe odnoszących się do obu płci.

Pokaż wyjaśnienie

Zgromadźcie jak najwięcej przykładów wyrazów zabarwionych emocjonalnie, odnoszących się do obu płci.

Pokaż wyjaśnienie

Zapoznaj się ze „Stanowiskiem Rady Języka Polskiego w sprawie żeńskich form nazw zawodów i tytułów" (dostępnym pod adresem: link). W gronie koleżanek i kolegów wyraź swoje zdanie na ten temat oraz wysłuchaj opinii tych osób, które się z tobą nie zgadzają.

Zasięgnij opinii językoznawców na temat poprawności takich żeńskich odpowiedników nazw męskich, jak psycholożka, filolożka, premiera, burmistrzyni. Z pytaniem możesz się zwrócić do jednej z poradni językowych działających w Polsce. Zanim sformułujesz wiadomość, sprawdź, czy odpowiedź na pytanie, które zamierzasz zadać, nie znajduje się już w archiwum poradni. Jeśli tam go nie znajdziesz, to zredaguj e‑mail. Pamiętaj, że powinien on mieć charakter formalny (oficjalny). Nie zapomnij o stosownej formule adresatywnej i podpisie. Oto przykładowe adresy stron poradni językowych działających w Polsce, na których możesz znaleźć adres e‑mailowy:

Ustal, jaki rodzaj gramatyczny mają wyrazy „żołądź", „piszczel", „opus". Możesz skorzystać z Wielkiego słownika języka polskiego (dostępnego też na stronie link).

Ułóż po jednym zdaniu z następującymi wyrazami: „list", „lista", „cud", „cudo", „szmat", „szmata".

Która z następujących wypowiedzi jest bardziej poprawna? Uzasadnij swój wybór.

„Czujesz stracha"? - „Czujesz strach?"

„Piszę bloga" - „Piszę blog".

„Wysyłam esemesa" - „Wysyłam esemes".

# data[].attributes.attachment_link.description
Mogłoby się wydawać, że gramatyczny rodzaj wyrazu będzie zawsze jednoznacznie powiązany z płcią nazywanych istot. Okazuje się jednak, że w różnych językach liczba rodzajów nie jest identyczna, a „płeć" rodzajową mają nawet przedmioty (por. pol.: „ten stół", ale „ta ławka"). W językach europejskich na ogół wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje: męski, żeński i nijaki.

# data[].attributes.headline
Temat: Utrwalenie wiadomości o mitologii greckiej.

# data[].attributes.subject
Temat: Utrwalenie wiadomości o mitologii greckiej.

# data[].attributes.body
Część ćwiczeń wykonaj dzisiaj, część jutro. Zapoznaj się z informacjami w linku, wysłuchaj nagrań, przeczytaj fragmenty mitów i rozwiąż zadania. Powodzenia!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na początku był Chaos. Któż zdoła powiedzieć dokładnie, co to był Chaos? Niejedni widzieli w nim jakąś istotę boską, ale bez określonego kształtu. Inni - a takich było więcej - mówili, że to wielka otchłań, pełna siły twórczej i boskich nasieni, jakby jedna masa nieuporządkowana, ciężka i ciemna, mieszanina ziemi, wody, ognia i powietrza. Z tej napełnionej otchłani, kryjącej w sobie wszystkie zarodki przyszłego świata, wyłoniły się dwa potężne bóstwa, pierwsza królewska para bogów. Uranos - Niebo i Gaja - Ziemia. Oni dali początek wielu pokoleniom bogów.

Z ich małżeńskiego związku wyszedł wielki ród tytanów, wśród których najstarszy był Okeanos, bóg potężnej rzeki, co szerokim, błękitnym kręgiem opływa całą ziemię dokoła. Młodszym rodzeństwem tytanów byli kiklopowie (cyklopi) i hekatonchejrowie - sturęcy. Cyklopi, potwornego wzrostu, o dzikim wyglądzie, mieli jedno oko w środku czoła, a hekatonchejrowie o stu rękach przerażali swą siłą niezłomną. Uranos nie był zadowolony z tego potomstwa, które było szkaradne lub okrutne. Wszyscy oni napełniali go strachem i odrazą. Nie spodziewając się po nich ani wdzięczności, ani poszanowania swej władzy ojcowskiej, strącił ich w bezdenne czeluści Tartaru. [...]

Gaja słyszała jęk potępionych tytanów dobywający się z przepastnych wnętrzności ziemi. Znienawidziła wyrodnego ojca i zaczęła knuć spisek przeciw jego władzy bezwzględnej. Namowom matki uległ najmłodszy z tytanów - Kronos, dotychczas nie pozbawiony wolności. Uzbrojony w żelazny sierp, zaczaił się na Uranosa, okaleczył go haniebnie i strącił ze świetlistego tronu niebios. Z krwi, która wyciekła z rany powalonego boga, zrodziły się trzy straszne boginie zemsty, Erynie, o włosach wężowych. Uranos, ukryty w błękitach nieba, zeszedł z widowni dziejów boskich.

Razem z bogami rodził się świat. Nad ziemią, która jako ląd stały wydobyła się z chaosu, świeciło młode słońce, a z chmur spadały deszcze obfite. Podniosły się pierwsze lasy i ziemię przykryła wielka, szumiąca puszcza. Po nieznanych wzgórzach błądziły rzadkie zwierzęta. Z wolna rzeczy zaczęły przybierać znajome kształty. Źródła znalazły swe groty, a jeziora wygodne kotliny; góry śnieżnym grzebieniem zarysowały się na jasnym niebie. Gwiazdy lśniły w ciemnych przestworzach nocy, a kiedy one bladły, ptaki wydzwaniały jutrzence swą pierwszą pieśń powitalną.

Nad światem rządził Kronos wraz z małżonką Reją. Był to władca ponury i podejrzliwy. Większą część uwięzionych braci pozostawił w otchłaniach Tartaru. Zachował w pamięci klątwę ojca, który mu przepowiedział, że i jemu syn odbierze berło. Każde więc dziecko, które powiła Reja, natychmiast połykał. W ten sposób pięcioro dzieci dostało się do potwornych wnętrzności tytana. Gdy urodziło się szóste dziecko, Reja podała Kronosowi kamień zawinięty w pieluszki. Kronos połknął kamień, sądząc, że połyka syna.

Tymczasem Reja zeszła na ziemię. [...] Wykąpawszy małego, nadała mu imię: Dzeus. Powędrowała na Kretę i w złotej kołysce złożyła go w grocie idajskiej, której wejście osłaniał gęsty las, a po ścianach pełzały lśniące zwoje bluszczu. Dzeus chował się pod opieką nimf górskich, karmiony mlekiem kozy Amaltei. [...] Aby zaś płacz i kwilenie dzieciątka Dzeusa nie doszło do uszu czujnego Kronosa, kapłani Rei, kureci, wykonywali nad jego kołyską hałaśliwe tańce wojenne wśród grania bębnów, rogów i piszczałek.

Dzeus dorósł i wyszedł z ukrycia, miał teraz stanąć do walki z ojcem. Poradził matce, aby przede wszystkim dała Kronosowi potajemnie środek na wymioty. Wtedy Kronos, wśród straszliwych męczarni, wyrzucił z powrotem połknięte potomstwo. Był to wcale piękny zastęp młodych bogów: synowie - Hades i Posejdon, i trzy siostry - Hera, Demeter i Hestia. Właśnie umarła dobra koza Amalteja. Nawet po śmierci oddała swemu wychowankowi jeszcze jedną przysługę, albowiem z jej skóry uczynił sobie Dzeus puklerz, którego nie mógł przebić żaden pocisk. Tak powstała egida, cudowna tarcza, którą Dzeus brał zawsze do bitwy. Pierwsza, którą stoczył, była przeciw ojcu. Polem walki były równiny Tesalii. [...] Dziesięć lat trwała wojna bez widocznego skutku, gdy Dzeus postanowił wprowadzić nowe siły do tych śmiertelnych zapasów. Uwolnił mianowicie z Tartaru cyklopów i sturękich, trzech olbrzymów, z których każdy miał sto rąk i głów pięćdziesiąt. W owym dniu wywiązała się zaciekła bitwa. Z gwałtownym hukiem morza mieszał się jęk ziemi i nieba. Pod nogami nieśmiertelnych drżał Olimp, a drżenie to dawało się odczuć w najdalszej głębi Tartaru. Z obu stron podnosił się zgiełk nieopisany. Gwiazdy spadały z firmamentu.

Ze szczytów Olimpu Dzeus bez przerwy ciskał pioruny, które dniem i nocą wykuwali cyklopi. Gromy rozbiegały się po górach, a na równiny lał się ogień święty. Ziemia pękała w płomieniach, lasy całe paliły się jak smolne pochodnie. Morza i rzeki wrzały. [...]

Jak wprzódy dostojny Uranos, tak obecnie Kronos zwalił się w nicość zapomnienia, z której dochodziły już o nim tylko słabe echa.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Na początku był Chaos", ale uporządkowały go... mity

# data[].attributes.attachment_link.description
Na początku był Chaos. Któż zdoła powiedzieć dokładnie, co to był Chaos? Niejedni widzieli w nim jakąś istotę boską, ale bez określonego kształtu. Inni - a takich było więcej - mówili, że to wielka otchłań, pełna siły twórczej i boskich nasieni, jakby jedna masa nieuporządkowana, ciężka i ciemna, mieszanina ziemi, wody, ognia i powietrza.

# data[].attributes.body
Otwórz załączony link z zadaniami testowymi. Zanotuj odpowiedzi w zeszycie lub dowolnym pliku tekstowym. Wyślij ten plik lub zdjęcie do środy 12.05 - przypominam maila 1zadaniezpolskiego@gmail.com

# data[].attributes.body
Otwórz załączony link, zapoznaj się z informacjami i rozwiąż w zeszycie przedmiotowym ćwiczenia 1-6. Następnie przeczytaj załączone teksty i rozwiąż na komputerze ćwiczenia 7, 9, 14, 15 i 18. Dla chętnych "Zadaniowo" na ocenę (żeby ją otrzymać, prześlij całą lekcję)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Żyjemy w świecie wypełnionym po brzegi rzeczami: takimi, bez których trudno się obejść, ale też takimi, o których nie do końca wiadomo, do czego służą. Bywają przedmioty wyjątkowo niewygodne albo takie, które nigdzie się nie mieszczą, albo i takie, które za wszelką cenę usiłujemy ukryć, bo wydają nam się brzydkie i niemodne. Jednak zdarza się, że w naszym życiu pojawia się nowy gadżet, z którym nie potrafimy się rozstać. Czasami jest nam bardzo potrzebny, czasami zachwycamy się także jego formą lub kolorem. Niektóre z tych przedmiotów stają się modne, a nawet kultowe.

Czy wiesz, jak powstają takie wyjątkowe przedmioty? Kto je projektuje i na czym polega ich niepowtarzalność?

2) Zastanów się i odpowiedz na pytania:

Co projektują projektanci? Zapisz trzy przykłady przedmiotów z najbliższego otoczenia, które, według ciebie, mogły zostać zaprojektowane przez designera.

Czy znasz nazwisko jakiegoś znanego projektanta?

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Ustalcie pochodzenie słowa „design" i wskażcie jego polski odpowiednik. Żeby poprawnie utrwalić to pojęcie, zajrzyjcie do .

Philippe Starck

urodził się w Paryżu. Jest jednym z najwybitniejszych współczesnych architektów i projektantów wzornictwa użytkowego. Studiował w prywatnej paryskiej szkole designu i projektowania wnętrz, a następnie rozpoczął karierę zawodową, próbując swoich sił w tworzeniu wystrojów dla klubów, restauracji i hoteli. Szybko zaczął też projektować przedmioty codziennego użytku, które otaczają nas w szkole, w pracy, na ulicy. Wielkie realizacje architektoniczne i wnętrzarskie Starcka można podziwiać na całym świecie: od Nowego Jorku po Paryż. Twórca ma na swoim koncie również projekty luksusowych jachtów, motocykli czy skuterów. Zajmował się projektowaniem armatury łazienkowej i telewizorów, ale tworzył także wzory znacznie drobniejszych przedmiotów codziennego użytku, wśród których znalazły się naczynia kuchenne, sztućce, lampy, telefony, zegarki. Zaprojektował też wzór... makaronu.

Philippe Starck zasłynął w świecie jako twórca poszukujący dla projektowanych przez siebie przedmiotów prostoty i elegancji. Uważa, że powinniśmy się otaczać rzeczami użytecznymi i trwałymi, ale jednocześnie pięknymi, zabawnymi w swoich formach i dostępnymi na każdą kieszeń. Takimi, które można uznać za małe dzieła sztuki.

Najsłynniejszym projektem Philippe'a Starcka jest wyciskacz do cytryn na trzech długich nogach.

Każdy obiekt, a szczególnie ten, którego projekt sygnowany jest konkretnym nazwiskiem, ma tzw. metryczkę, w której zapisane są jego podstawowe dane.

Spróbuj samodzielnie dokonać analizy wyciskacza do cytryn Philippe'a Starcka. Postępuj logicznie, tak jak tego wymaga praca projektanta. Stwórz podręczną tabelę, w której zamieścisz jak najwięcej cech tego obiektu:

Jaką szkołę, według ciebie, należałoby skończyć, żeby móc profesjonalnie zajmować się projektowaniem form użytkowych? Czy jest to zawód bardziej artystyczny, czy bardziej techniczny? Dlaczego? Swoją odpowiedź uzasadnij, wskazując konkretne .

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Design 1940-1990. Wzornictwo i projektowanie Raymond Guidot

Niektórzy uważają, że „design" pochodzi od francuskiego słowa lub . Jednak prawda jest taka, że termin ten stał się modny we Francji dopiero w latach sześćdziesiątych XX wieku dzięki zapożyczeniom z języka angielskiego.

W języku francuskim ma on jednak nieco inne znaczenie niż w angielskim.

Anglosasi mianowicie posługują się nim, by określić zarówno jednostkowe wyroby rzemiosła, jak i seryjne produkty przemysłowe, takie jak różnorodne przyrządy, maszyny, pojazdy, meble, narzędzia, sprzęty, ubrania, a nawet tkaniny, tapety, książki czy plakaty. Anglicy włączają do tej grupy także budynki i budowle inżynierskie, na przykład mosty, ale tylko wówczas, gdy ich poszczególne elementy są produkowane w zakładzie przemysłowym.

Natomiast we Francji, zwłaszcza w pierwszym okresie, termin ten dotyczył przede wszystkim seryjnej produkcji przemysłowej różnych drobnych przedmiotów codziennego użytku. Bardzo szybko jednak zaczęto go też stosować do określania nowatorskich rozwiązań stylistycznych, także w dziedzinie mody, projektowania mebli i architektury wnętrz. W znacznym stopniu tak samo pojmowany jest we Francji również dzisiaj.

Po przeczytaniu tekstu wykonaj polecenia:

Na podstawie tekstu omów zmiany zachodzące w rozumieniu pojęcia design.

Stwórz krótką notkę do wybranego obiektu Philippe'a Starcka, która znajdzie się w katalogu wystawy jego prac. Notka powinna zawierać podstawowe dane (metryczka przedmiotu) oraz krótki opis, w którym wymienisz co najmniej po dwie cechy odnoszące się do budowy, użyteczności i wyglądu zewnętrznego przedmiotu.

Zredaguj prywatny list do Philippe'a Starcka, w którym opiszesz swoje pierwsze spotkanie z jednym z jego projektów. Wyraź swoją opinię na temat budowy, użyteczności oraz wyglądu zewnętrznego tego przedmiotu. Określ jednoznacznie, czy wybrany obiekt podoba ci się, czy też nie. Nie zapomnij o argumentacji swojej oceny!

Philippe Starck - mniej znaczy więcej Anna Kondras

Philippe Starck należy do ścisłej światowej czołówki designerów. Jest mistrzem projektowania przedmiotów codziennego użytku, które dzięki jego kreatywności stają się niecodzienne. Nabierają charakteru, mocy i stylu. Mają w sobie to „coś" [...].

Starck ma nietuzinkową osobowość i charyzmę, naturalny wdzięk i poczucie humoru. Wszystko to sprawia, że świetnie wypada przed kamerą. Można się o tym przekonać, oglądając sześcioodcinkową brytyjską serię Design według Starcka, którą prezentujemy na naszej antenie. Idea programu jest taka, by wśród utalentowanych Brytyjczyków znaleźć projektanta na miarę XXI wieku. Producenci programu otrzymali setki zgłoszeń, przeważnie od absolwentów i studentów szkół artystycznych, a także od młodych projektantów prowadzących własne niewielkie firmy. Spośród nich wybrano 12 osób, które zostały zaproszone do prestiżowej szkoły Philippe'a Starcka - School of Design w Paryżu, uważanej za kuźnię talentów. Uczestnicy programu praktykują pod czujnym okiem mistrza, który wymyśla dla nich kolejne, coraz trudniejsze zadania związane z poszczególnymi etapami powstawania nowego produktu i wprowadzania go na rynek. Starck, choć sympatyczny i wylewny, jest też bardzo wymagający i potrafi być złośliwy. Nie toleruje lenistwa i braku kreatywności. Chce znaleźć prawdziwy talent, kogoś, kto będzie miał do zaoferowania coś wyjątkowego. Nagrodą dla zwycięzcy jest półroczny staż w firmie Starcka i perspektywa wielkiej kariery. W każdym odcinku kolejne osoby odpadają z programu. Towarzyszą temu duże emocje i zawiedzione nadzieje. Program trzyma w napięciu, a jednocześnie ma walory edukacyjne, mówi wiele ciekawych rzeczy o designie, jego roli i miejscu we współczesnym świecie.
Philippe Starck - mniej znaczy więcej

Termin design jest też wiązany z grafiką użytkową, a ta łączy się z komunikacją wizualną, czyli komunikacją poprzez szeroko rozumiane obrazy, do których możemy zaliczyć m.in. pojedynczą ilustrację, plakat, a także spotykane na co dzień znaki drogowe czy piktogramy. Specjalnym rodzajem komunikacji wizualnej jest identyfikacja wizualna służąca do kreowania wizerunku marki na rynku. Składa się na nią przede wszystkim logotyp - znak, który jest identyfikowany z daną firmą (organizacją, akcją itp.) i pojawia się na wszystkich jej produktach.

Przyjrzyjcie się uważnie logotypowi Polskiego Koncernu Naftowego Orlen. Jaki przekaz niesie z sobą ten obraz?

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Philippe Starck i jego wyciskacz do cytryn (I)", "Philippe Starck i jego wyciskacz do cytryn (II)", "Wzornictwo i projektowanie", "Mniej znaczy więcej", "Logotyp", "Zadaniowo". Materiał zawiera 12 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 27 ćwiczeń, w tym 5 interaktywnych.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z załączonymi informacjami i rozwiąż (bardzo proste) zadania.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Codziennie spotykamy się z tekstami urzędowymi. Nie zawsze są one łatwe w lekturze. Trudniej również je poprawnie przygotować. Styl urzędowy odznacza się z reguły bardzo sformalizowanymi zapisami, przypisami i odsyłaczami do dokumentów prawnych oraz użyciem wielu bezosobowych wypowiedzeń.

Wynotuj z dowolnych dokumentów urzędowych sformułowania, które uznasz za najbardziej charakterystyczne dla komunikacji urzędowej.

Trudno czytać i pisać teksty urzędowe! Jednak trzeba znać najważniejsze gatunki wypowiedzi administracyjnych, aby sprawnie poruszać się w urzędach (instytucjach społecznych i miejscach publicznych) i łatwiej docierać do ważnych informacji.

Styl urzędowy należy do najtrudniejszych wzorców komunikacyjnych z kilku powodów:

Po pierwsze - jest bardzo sformalizowany (inaczej - skonwencjonalizowany), co oznacza, że teksty administracyjne mają swoje szablony, które trzeba odczytać, a przede wszystkim zastosować, jeśli chcemy wyrazić ważne informacje prawne.

Po drugie - dość uproszczona jest jego szata słowno‑stylistyczna. Dominują fachowe terminy prawne, długie zdania, a przede wszystkim konstrukcje wyrażające zakazowo‑nakazowy typ wypowiedzi (np. „wolno" - „nie wolno"; „dopuszcza się" - „zabrania się").

Po trzecie - w wielu zdaniach brakuje osobowych form czasowników, co sprowadza się do tego, że najczęściej pisze się o rzeczach, sprawach, okolicznościach - mniej o ludziach. Jest to zatem wzorzec pisania odmienny od komunikacji codziennej lub medialnej, w której centrum znajduje się człowiek i jego działania, a na planie drugim są rzeczy, sprawy i okoliczności.

Jakie ponadto cechy charakteryzują język urzędowy?
1) Zbiór szablonowych gatunków, których nie można swobodnie zmieniać, ponieważ komunikacja administracyjna powinna być precyzyjna i powszechnie znana. Do tych wzorców należą takie terminy, jak: podanie, zarządzenie, obwieszczenie, protokół, uchwała, oświadczenie, także życiorys i jego współczesny wariant .

2) Zbiór licznych cytatów i odsyłaczy do tekstów prawnych (tzw. podstawa prawna), którym towarzyszą skróty i skrótowce (np. na podst. zarz. nr 14/ 2010; zgodnie z Dz.U. 14/ 99; na podst. art. 4 & 7 kc).

3) Bardzo długie zdania i wyliczenia (często z cytatami z ustaw i kodeksów prawnych) oraz specjalistyczne słowa z języka prawnego.

4) Przewaga równoważników zdań lub sformułowań, za którymi nie pojawia się nadawca (autor) tekstu - są to słowa typu: „wolno", „nie wolno", „jest zakazane", „można", „uprasza się", „prosi się" itp.

Wydawałoby się, że tekstami urzędowymi posługujemy się wyłącznie w pracy oraz w życiu dorosłym. To prawda. W życiu szkolnym jednak pojawiają się również ważne dokumenty, za których treść jesteśmy odpowiedzialni, gdy składamy własnoręczny podpis. Dlatego tak ważne jest, abyśmy znali najważniejsze, codzienne wzorce komunikacji administracyjnej, zanim ich treść potwierdzimy własnoręcznym podpisem.

Najważniejszym dokumentem, z którym spotykamy się w administracji, jest podanie. Jest to oficjalna prośba, którą kierujemy do urzędu, sekretariatu instytucji (w tym szkoły). Niekiedy możemy się posłużyć przygotowanym przez instytucję szablonem (gotowym formularzem), częściej jednak w wielu sprawach trzeba użyć samodzielnie zredagowanego podania. O czym więc warto pamiętać? Oto najważniejsze wskazówki:

Podanie - to nazwa gatunku urzędowego, więc powinna się pojawić jako tytuł dokumentu. Każdy dokument urzędowy ma swą nazwę, np. odwołanie, usprawiedliwienie, upoważnienie.

W komunikacji urzędowej nie jesteśmy anonimowi - musimy zapisać nasze dane adresowe w lewym górnym rogu oraz zamieścić informacje o odbiorcy (powinna to być pełna nazwa urzędu lub instytucji) - zob. poniższy wzór.

Podanie często zostawiamy w sekretariacie lub przesyłamy pocztą, powinno więc zawierać formuły grzecznościowe (np. „Proszę o...", „Zwracam się z prośbą...", „Z wyrazami szacunku").

Zwykle w podaniu prosimy o coś, a zatem musimy uzasadnić wybór sprawy, przedstawić jej okoliczności (np. za pomocą formuły: „Prośbę swoją motywuję tym, że...").

Podanie możemy napisać lub zredagować za pomocą edytora tekstowego. Warto pamiętać, że w tekstach administracyjnych obowiązuje odpowiednia czcionka (np. typu Arial) - nie wolno więc swobodnie używać liter ozdobnych lub charakterystycznych dla tekstów specjalnych.

Popatrzmy na wzór podania - oprócz treści ważna jest jego kompozycja. Każda część podania ma swoje kluczowe słowa lub formułki wyrazowe.

zadanie interaktywne

Uporządkuj podane niżej nazwy gatunków używanych w różnych formach komunikacji.

Powitanie, Dyskusja, Nekrolog, Prezentacja, CV, Regulamin, Decyzja, Zawiadomienie, Podziękowanie, Pozdrowienia, Gratulacje, Protokół, Mowa weselna, Polemika, Referat, Bibliografia, Życzenia, Toast, Przedmowa, Podanie

zadanie interaktywne

Uporządkuj przemieszane niżej fragmenty podania zgodnie z podanym wzorcem gatunkowym.

Zwracam się z prośbą o wymianę instalacji elektrycznej przy wejściu do mojego mieszkania.

PODANIE

Dlatego też zgłaszam prośbę i proszę o pozytywne rozpatrzenie mojego podania.

Od dłuższego czasu na klatce schodowej brakuje światła. Powstała usterka, której nie potrafię naprawić.

Warszawa,

Z wyrazami szacunku

Spółdzielnia Mieszkaniowa
Spokojne Domy
ul. Piękna 2
44-001 Katowice

8 lipca 2014 roku

Joanna Kowalska

Joanna Kowalska
pl. Słoneczny 1/2
44-022 Katowice

Elektrycy, których prosiłam o pomoc, stwierdzili, że naprawy wymaga cała instalacja elektryczna w bloku przy pl. Słonecznym 1.

Opierając się na poniższym wzorze, napisz samodzielnie podanie do władz swojej miejscowości, w którym poprosisz o zbudowanie/remont ścieżek rowerowych.

lub

Napisz samodzielnie podanie do Dyrektora swojej szkoły, w którym poprosisz o udostępnienie sali gimnastycznej na imprezę kulturalną (zabawę itp.).

# data[].attributes.attachment_link.description
Codziennie spotykamy się z tekstami urzędowymi. Nie zawsze są one łatwe w lekturze. Trudniej również je poprawnie przygotować. Styl urzędowy odznacza się z reguły bardzo sformalizowanymi zapisami, przypisami i odsyłaczami do dokumentów prawnych oraz użyciem wielu bezosobowych wypowiedzeń. Wynotuj z dowolnych dokumentów urzędowych sformułowania, które uznasz za najbardziej charakterystyczne dla komunikacji urzędowej.

# data[].attributes.body
Sprawdzę Wasze zadania otwarte.

# data[].attributes.headline
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. (cz. II)

# data[].attributes.subject
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. (cz. II)

# data[].attributes.body
Otwórz załączony link z zadaniami testowymi. Zanotuj odpowiedzi w zeszycie lub dowolnym pliku tekstowym. Wyślij ten plik lub zdjęcie do czwartku wieczorem, a w piątek zamieszczone zostaną odpowiedzi do obu testów z tego tygodnia.

# data[].attributes.headline
Kontynuacja lekcji z środy. (dopisz nr do tematu)

# data[].attributes.subject
Kontynuacja lekcji z środy. (dopisz nr do tematu)

# data[].attributes.headline
Temat: II cz. "Dziadów" - utrwalenie wiadomości o lekturze.

# data[].attributes.subject
Temat: II cz. "Dziadów" - utrwalenie wiadomości o lekturze.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z ogólnymi informacjami na temat lektury.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lektury, które możesz mieć zawsze przy sobie. Korzystaj na komputerze, smartfonie, tablecie i czytniku.

# data[].attributes.body
Przeczytaj informacje i rozwiąż zadania 1-3. Jeśli chcesz otrzymać ocenę za tę lekcję, rozwiąż polecenia 1-6 i prześlij do środy włącznie na 1zadaniezpolskiego@gmail.com

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Romantycy czerpali natchnienie do swoich dzieł między innymi z ludowej wyobraźni. To właśnie z nią wiąże się tradycja pogańskiego obrzędu - wywoływania duchów zmarłych. II część Dziadów Adama Mickiewicza jest nie tylko dramatem - obrzędem, ale także swoistym rytuałem, z którym wiążą się zaklęcia, klątwy i wezwania. Z jednej strony nawiązuje on do tradycji świętej uczty (przygotowywania posiłków dla duchów zmarłych), z drugiej natomiast - rozmów, które prowadzono z duchami...

1) Przygotuj, odwołując się do różnych źródeł wiedzy (np. Słownika symboli Władysława Kopalińskiego lub internetu), informacje na temat symboliki kruka i puchacza w kulturze.

2) Zbierz, odwołując się do dowolnego źródła wiedzy, informacje związane z pojęciem „rytuał".

3) Zapoznaj się z treścią dramatu Adama Mickiewicza Dziady, część II.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Dziady Adama Mickiewicza reprezentują dramat romantyczny. Dziady, część II oraz Dziady, część IV zostały wydane jako Dziady wileńsko‑kowieńskie w 1823 roku. Charakteryzuje je: wizyjność i fantastyka, akcentowanie roli tradycji ludowej i wiary ludu w siłę rytuałów i obrzędów oraz tematyka życia pozagrobowego (współistnienie świata ludzi ze światem duchów), szerzej - religijny, tj. łączenie obrzędów pogańskich z wyobrażeniami religii chrześcijańskiej. W dramacie pojawiają się trzy typy (kategorie) duchów reprezentujących trzy różne typy (kategorie) grzechów: dzieci - Józio i Rózia (grzechy lekkie), wiejska dziewczyna - Zosia (grzechy pośrednie), zły Pan (grzechy ciężkie). Ma to związek także z przeplataniem się dwóch poziomów świata: realnego i fantastycznego. Ów podział zwraca uwagę także na indywidualne i konkretne losy poszczególnych postaci, a jednocześnie uświadamia uniwersalizm i aktualność przywoływanych w utworze prawd etycznych .

Dziady to nazwa ludowego obrzędu zadusznego, wywodzącego się z tradycji rytualnego poczęstunku. Ta swoista uczta była organizowana przez pospólstwo dla przywoływanych duchów zmarłych (lub dla zmarłych przodków: dziad = przodek) oraz żebraków, starców i dziadów - jałmużników, na których kończył się poczęstunek. Istotą dziadów było „obcowanie żywych z umarłymi". W tradycji słowiańskiej (w zależności od regionu) święta zaduszne obchodzono nawet sześć razy do roku, np. na wiosnę ok. 2 maja oraz jesienią - z 31 października na 1 listopada. Jesienne obrzędy były właściwym przygotowaniem do święta zmarłych.

Celem obrzędu dziadów było ugoszczenie dusz, mające na celu - z jednej strony - zdobycie ich „zaufania" i zapewnienie sobie ich przychylności, z drugiej natomiast - udzielenie im pomocy w pozyskaniu wiecznego szczęścia. Dusze karmiono kaszą, miodem, jajkami, oraz częstowano... wódką. Biesiady/uczty przygotowywano zarówno w domach, jak i na cmentarzach, przy grobach przodków oraz w przestrzeniach szczególnych - znaczących miejscach kultu, np. na wzgórzach, pod drzewami uznanymi za święte, przy kaplicach, które powstawały czasami w miejscach kultu pogańskiego.

W niektórych regionach przy blasku ognisk organizowano dla dusz także kąpiel i saunę. Ogień stawał się symbolem blasku wskazującego duszom właściwą drogę, która prowadziła do bliskich im osób. Szczególną rolę przypisywano w obrzędzie żebrakom (dziadom), którzy mieli pełnić wyjątkową funkcję w kontaktach z zaświatami (żebracy - „mediatorzy"). Obowiązywał w tym czasie zakaz pracy (np. sprzątania po wieczerzy, „aby dusze mogły się naprawdę ugościć", czy wylewania wody przez okno po myciu naczyń - aby nie spłoszyć dusz).

W dramacie Mickiewicza, szczególnie w kontekście takich pojęć, jak: „czyściec" i „zbawienie", występuje swoiste połączenie zwyczajów pogańskich z chrześcijańskimi.

We wschodniej Polsce, także na Białorusi i Ukrainie, obrzęd karmienia dusz na grobach zmarłych przetrwał do dziś.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Definicja: Dramat romantyczny

jeden z gatunków literackich realizujących programowe hasła romantyzmu, zrywający z klasycznymi regułami dramatu. Cechuje go luźna, otwarta kompozycja, fragmentaryczność, mieszanie tragizmu z komizmem i realizmu ze światem fantastycznym (np. duchy, zjawy, upiory, anioły, diabły). Forma ta łączy w sobie elementy liryczne, epickie i dramatyczne, różne gatunki literackie, np. pieśń, bajkę, opowiadanie czy monolog, jak również partie muzyczne i efekty plastyczne.

Po zapoznaniu się z treścią II części Dziadów, określ czas i miejsce akcji tego utworu. Omów, na czym polega tajemniczość obrzędu dziadów.

„Guślarz każe duchom: 1) przemawiać i prezentować swoje winy za życia, 2) mówi o karze pośmiertnej oraz 3) o nauce moralnej, jaka wynika z ich pozagrobowego losu ku przestrodze żywych" [Skuczyński, s. XXIX-XXX]. Guślarz wie, gdzie dusze mogą przebywać - lokalizacja: smoła, dno rzeczki, surowe drewno lub w ogóle różne świata strony (w. 14-16, 18); zachęca biesiadą: „jest jałmużna, są pacierze, / i jedzenie, i napitek" (w. 25-26).

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Na podstawie tekstu dramatu Dziady, część II wykonaj polecenia:

Wyjaśnij, jaką funkcję w dziele Mickiewicza pełni magia. Zwróć uwagę np. na działanie magicznych zaklęć słownych oraz na magiczne przedmioty czy duchów odbywającą się „w trzech odsłonach".

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Kompozycja II części Dziadów jest zwarta. Akcja dzieje się w czasie nocy dziadów, w zamkniętej kaplicy cmentarnej. W dramacie występują przywołujący duchy Guślarz, towarzyszący mu chór wieśniaków oraz zjawy - duchy zmarłych przybywające na obrzęd dziadów. Spotkanie światów ludzi żyjących i zmarłych przynosi korzyści obu stronom: zakłada niesienie pomocy duszom w ich pośmiertnym cierpieniu (poprzez modlitwę, ale też np. posiłek), z drugiej strony - żyjący kierują prośby o pomoc w rozwiązaniu ich ziemskich problemów. Swoistym wprowadzeniem (prologiem) do II części Dziadów jest utwór Upiór.

Piosenka Baranek, napisana przez Stanisława Staszewskiego, powstała w 1961 roku. Należy do repertuaru zespołu Kult, znalazła się na płycie Tata Kazika.

Ech ci ludzie, to brudne świnie, co napletli o mojej dziewczynie.
Jakieś bzdury o jej nałogach, no to po prostu litość, trwoga.
Tak to bywa, gdy ktoś zazdrości, kiedy brak mu własnej miłości,
Plotki płodzi, mnie nie zaszkodzi żadne obce zło na mój sposób widzieć ją.

ref.
Na głowie kwietny ma wianek, w ręku zielony badylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek

Krzywdę robią mojej panience, opluć chcą ją podli zboczeńcy
Topić chcą ją w morzu zawiści
Paranoicy, podli sadyści, utaplani w brudnej rozpuście, a na gębach fałszywy uśmiech
Byle zagnać do swego bagna
Ale wara wam, ja ją przecież lepiej znam

ref.
Na głowie kwietny ma wianek, w ręku zielony badylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek

Znów ją widzieli z jakimś chłopem, znów pojechała do Saint‑Tropez
Znów męczyła się, Boże drogi!
Znów na jachtach myła podłogi, tylko czemu ręce ma białe?!
Chciałem zapytać, zapomniałem
Ciało kłoniąc, skinęła dłonią
Wsparła skroń o skroń
Znów zapadłem w nią jak w toń

Ta dziewczyna pięknie się stara
Kosi pieniądz, ma Jaguara
Trudno prace z miłością zgodzić
Rzadziej może do mnie przychodzić
Tylko pyta, kryjąc rumieniec
Czemu patrzę jak potępieniec
Czemu zgrzytam, kiedy się pyta, czy ma ładny biust
Czemu toczę pianę z ust

ref.
Na głowie kwietny ma wianek, w ręku zielony badylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek
A przed nią bieży baranek
A nad nią lata motylek

Zinterpretuj tekst śpiewanej przez Kazika piosenki Baranek. Odnieś się do następujących poleceń:

„Lud wyobrażał sobie duchy zmarłych pod postacią właśnie ptaków [...] Chór ptaków nocnych byłby zatem najwłaściwszym co do upostaciowania widm uczestnikiem obrzędu, sprawowanego przez wiejską gromadę. Ale on nie został wcale przyzwany przez Guślarza, przybył za Złym Panem, aby go publicznie oskarżyć przed tą gromadą. A potem nie dozwala Widmu pańskiemu „pożywić się i napoić" - negując istotę obrzędu jako „świętej uczty". Potencjalnie najstosowniejszy uczestnik obrzędu, Chór ptaków nocnych, staje się mu w konsekwencji najbardziej obcy". [Skuczyński, s. XXXI-XXXII].

Pracując w grupach, przygotujcie w domu (w dowolnie wybranej formie) informacje o Halloween oraz odpowiedzcie na pytania:

Rozważ, jaką refleksję o człowieku i świecie prezentuje II część Dziadów. W odpowiedzi przywołaj także odpowiednie cytaty z tekstu Mickiewicza.

Przygotujcie inscenizację teatralną II części Dziadów. Osadźcie ją we współczesnej scenerii. Zwróćcie uwagę na rolę reżysera, scenografa, kostiumologa, choreografa, autora muzyki, aktorów, suflera oraz na oświetlenie.

Zwracamy uwagę na rodowód tradycji (, święto zmarłych), , czas i miejsce obchodów, rodzaj czynności, zabaw, które związane są z tym świętem, najważniejsze postacie i symbole, nawiązania do elementów kultury popularnej, przede wszystkim amerykańskiej. Głównym symbolem święta w Ameryce jest świecąca w środku dynia z wyciętymi zębami; inne popularne symbole to duchy, wampiry, czarownice, trupie czaszki itp.; kolorami święta Halloween są czarny i pomarańczowy.

Pracując w grupach, przygotujcie odpowiedzi na pytania:
1) W jakim stopniu tradycja Halloween przyjęła się w Polsce?
2) Które momenty podczas obchodów Halloween przypominają obrzęd Mickiewiczowskich dziadów?

Wytłumacz, odwołując się do zdjęć z obchodów Halloween i do obrazu , na czym polega zabawa wpisująca się w tradycję współczesnych obchodów święta zmarłych. W odpowiedzi uwzględnij, jakich rekwizytów, strojów i w jakim celu używają uczestnicy zabawy halloweenowej.

W czym widmo Złego Pana przypomina postać mitologicznego Prometeusza? Uzasadnij.

Wysłuchaj w internecie poniższych utworów muzycznych, które zawierają motyw „ptaków nocy", a następnie opisz, jakie emocje wywołała w tobie ta muzyka:

Przyjrzyj się „ptakom nocnym" ukazanym na obrazie Gdy rozum śpi, budzą się demony . Wyjaśnij, jaka jest ich funkcja w tym tekście kultury. Czy „ptaki nocne" budzą przerażenie, zaufanie, a może ich obecność jest zupełnie neutralna? Uzasadnij.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie..." - o ludowym obrzędzie dziadów

# data[].attributes.attachment_link.description
Romantycy czerpali natchnienie do swoich dzieł między innymi z ludowej wyobraźni. To właśnie z nią wiąże się tradycja pogańskiego obrzędu - wywoływania duchów zmarłych. II część Dziadów Adama Mickiewicza jest nie tylko dramatem - obrzędem, ale także swoistym rytuałem, z którym wiążą się zaklęcia, klątwy i wezwania.

# data[].attributes.headline
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. (cz. III) (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. (cz. III) (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Na początek przypominam wszystkim, że odsyłanie wykonanych ćwiczeń jest obowiązkiem każdego z Was. Niestety - nie wszyscy w poprzednim tygodniu wysłali testy, a maila znacie. Jestem zmuszony wystawić w związku z tym odpowiednie oceny.
A teraz dzisiejsze lekcje.
Otwórz załączony link z zadaniami testowymi. Zanotuj odpowiedzi w zeszycie lub dowolnym pliku tekstowym. Wyślij ten plik lub zdjęcie do czwartku wieczorem, a w piątek zamieszczone zostaną odpowiedzi do obu testów (jutro będzie kolejny) z tego tygodnia, tak jak w ubiegłym tygodniu. Powodzenia! Testy są nie takie straszne, jak się wydaje ;)

# data[].attributes.body
Drobna zmiana planów: nie będzie drugiego testu w tym tygodniu, ale niezmiennie w piątek pojawią się odpowiedzi do wczorajszego. Dziś i jutro - dla odmiany - powtórzenie wiadomości o lekturze w formie filmu. Obejrzyj koniecznie dziś lub jutro.

# data[].attributes.body
Przejrzyj odpowiedzi. W wysłanych testach sprawdzę zadania otwarte, tak jak w poprzednim tygodniu.

# data[].attributes.headline
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. IV (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. IV (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Przed nami kolejny próbny test.
Otwórz załączony link z zadaniami testowymi. Zanotuj odpowiedzi w zeszycie lub dowolnym pliku tekstowym. Wyślij ten plik lub zdjęcie do czwartku wieczorem, a w piątek zamieszczone zostaną odpowiedzi.

# data[].attributes.headline
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. V (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. V (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Otwórz załączony link z zadaniami testowymi. Zanotuj odpowiedzi w zeszycie lub dowolnym pliku tekstowym. Wyślij ten plik lub zdjęcie do czwartku wieczorem.
Zapraszam na konsultacje drogą mailową dziś od 13.00-14.30, a jeśli będziecie potrzebować, możemy się spotkać w szkole, oczywiście wcześniej się umawiając na konkretny dzień i godzinę (na stronie internetowej szkoły są ogłoszenia w tej sprawie).

# data[].attributes.body
Zapoznaj się kolejno z poleceniami w dołączonym linku podręcznika elektronicznego.
Rozwiąż polecenia 1-12, odpowiadając pełnymi zdaniami.
Dla chętnych: pozostałe ćwiczenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Obejrzyj trzy programy informacyjne tego samego popołudnia. Porównaj wiadomości podawane przez różne stacje. Czym się różniły?

Wiedza o świecie coraz bardziej przechodzi w ręce . Przeciętny człowiek wie tyle, ile mu pokaże amerykańska telewizja. Wszystkie inne telewizje, z naszą włącznie, kupują materiały od telewizji amerykańskiej i wzorują się na niej. Wiemy o świecie tyle, ile chcą, abyśmy wiedzieli, trzy wielkie sieci amerykańskiej telewizji. [...]

Na doborze tematów. Pokazuje się tylko niektóre rzeczy i to w nienormalnych proporcjach. Na przykład bieda. Oglądając telewizję, mamy prawo myśleć, że na świecie głównym problemem jest terroryzm, różni , handel narkotykami i wszelka zorganizowana przestępczość. To nie jest prawda. Głównym problemem świata jest to, że dwie trzecie ludzkości żyje w biedzie, na pograniczu głodu, bez szansy zmiany tego stanu. Dawniej świat był podzielony na Wschód i Zachód, demokrację i . Dziś mamy podział na biednych i bogatych. Ta różnica rośnie. Wchodzimy w XXI wiek jako rodzina ludzka bardzo podzielona. Dwieście sześćdziesiąt osiem osób na świecie posiada majątek równy majątkowi połowy ludzkości. Tego nie potrafimy zmienić. Zbyt wielkie siły pracują na to, żeby ten podział utrzymać, a nawet pogłębić. Ale o tym nie dowiemy się z . Manipulacja polega na tym, że się problem biedy spycha do egzotyki. Są specjalne kanały, jak Discovery, Travel, czyli kanały turystyczne. Tam została zepchnięta bieda. „Jak się pojedzie na Bahama, to się znajdzie biedną wioskę". Bieda to atrakcja turystyczna.

Co się staje w związku z tym z zawodem dziennikarza?
Strasznie się zmienia. Dziennikarstwo było zawodem bardzo odpowiedzialnym, wymagającym wysokich kwalifikacji, wiedzy, dojrzałości. Kiedyś wielcy dziennikarze to były wielkie sławy, wszyscy znali ich nazwiska, wiedzieli, kogo i co sobą reprezentują.
Ludzie na początku wieku XXI mają wrażenie, że przyszło im żyć w świecie rozdzieranym wojnami. A to przecież nieprawda. Dziewięćdziesiąt dziewięć procent ludzkości żyje gorzej lub lepiej - częściej gorzej niż lepiej - ale w warunkach pokoju. Miejsca konfliktów zbrojnych to punkty na naszej planecie. Jest ich kilkanaście czy kilkadziesiąt, ale to tylko punkty. My jednak, postrzegając świat przez pryzmat mediów, koncentrujących się na tych punktach zapalnych, mamy wrażenie, że wszędzie toczy się wojna, że wszędzie czyha śmierć i zagłada. Człowiek jest bardzo podatny na , a moc sugestii mediów jest ogromna. [...]
Media nie są zresztą wcale zainteresowane tym, by oddawać rzeczywistość - są zainteresowane wzajemnym współzawodnictwem. Stacja telewizyjna lub gazeta nie mogą sobie pozwolić na to, by pominąć wiadomość, którą podał ich bezpośredni konkurent. I w końcu dzieje się tak, że media przyglądają się nie tyle życiu, które się toczy naprawdę, ile swoim konkurentom.
Dzisiejsze media poruszają się stadnie, jak owce. Nie umieją się zdobyć na posunięcia odrębne, niezależne od nikogo. Z tego też powodu wszędzie czytamy i słuchamy tych samych relacji, tych samych wiadomości. Weźmy na przykład wojnę w Zatoce Perskiej. Dwieście ekip telewizyjnych skupiło się na tym samym obszarze. W tym samym momencie wiele rzeczy ważnych, a nawet kluczowych działo się na innych obszarach świata, ale okazywało się to nieważne, nikt o tym nie informował, bo wszyscy byli w Zatoce. Ponieważ celem każdej wielkiej sieci telewizyjnej nie jest przekazywanie wizerunku świata, lecz unikanie porażki w konfrontacji z innymi sieciami. I jeśli zaraz potem wydarzy się coś nowego, wszyscy przemieszczą się w nowy region, będą przebywali w tym samym miejscu i nie będą mieli czasu na inne miejsca. I w ten właśnie sposób przeciętny człowiek wyrabia sobie pogląd na temat sytuacji światowej. [...]
Światowa kariera internetu wydaje się reakcją na telewizji. Kto nie chce oglądać tego, co wszyscy, nawiązuje prywatne kontakty drogą internetową. Globalne sieci komputerowe wydają się więc próbą sprywatyzowania mediów. Tyle że żeglowanie po internecie oznacza poruszanie się wśród mnóstwa informacyjnego śmiecia.
Dialog kulturowy zawsze był dialogiem umysłów wysokich, dialogiem głębokiej refleksji, skupienia i ciszy. Jeżeli wszyscy zaczynają mówić naraz, jak to się dzieje w internecie, rozmowa schodzi do poziomu jarmarku. Przecież w codziennych kontaktach większość ludzi nie ma sobie zazwyczaj do powiedzenia nic rewelacyjnego. To jest nasze elementarne doświadczenie reporterskie: kiedy zbieramy notatki do materiału reporterskiego w rozmowach z tak zwanymi zwykłymi ludźmi, później, w trakcie redakcji okazuje się, iż dziewięćdziesiąt procent z nich nie ma wielkiej wartości.
Rewolucja technologiczna w komunikacji, w przekazywaniu informacji jest zjawiskiem tak nowym, że zdążyliśmy się na razie nim jedynie zauroczyć. Jesteśmy na etapie prostej fascynacji nową zabawką, która daje nam ogromne możliwości. Nie zdążyliśmy natomiast jeszcze zastanowić się, do czego ma to służyć, jakie treści mają przekazywać te niesamowite narzędzia. To jest przecież tylko kolejny instrument stworzony przez cywilizację. Tak jak nóż - może służyć do pokrojenia chleba albo do obcięcia głowy. Każda rewolucja techniczna wymaga od ludzi korekty ich wyobraźni. A to jest zawsze dłuższy proces.

# data[].attributes.attachment_link.description
Obejrzyj trzy programy informacyjne tego samego popołudnia. Porównaj wiadomości podawane przez różne stacje. Czym się różniły? Wiedza o świecie coraz bardziej przechodzi w ręce . Przeciętny człowiek wie tyle, ile mu pokaże amerykańska telewizja. Wszystkie inne telewizje, z naszą włącznie, kupują materiały od telewizji amerykańskiej i wzorują się na niej.

# data[].attributes.body
Zanotuj w zeszycie pod tematem. Możesz narysować tabelę: po lewej język mówiony, po prawej - pisany.
Język mówiony:

Swobodna budowa zdania

Częste stosowanie elipsy, czyli pominięcie jednego ze składników

Obecność anakolut, czyli wypowiedzeń, w których składniki nie są ze sobą powiązane z zachowaniem wszystkich reguł składni

Występowanie wypowiedzeń urywanych

Przewaga zdań współrzędnych

Język pisany:

Staranny pod względem składniowym

Zdania długie, z przewagą zdań złożonych podrzędnie

Bogatsze słownictwo

Pisząc, mamy czas na zastanowienie się i korektę

# data[].attributes.body
W zależności od sytuacji język pisany, jak i mówiony mogą przybrać formę oficjalną i nieoficjalną.

Slang (żargon) – środowiskowa odmiana języka narodowego, którą posługuje się jakaś zamknięta grupa społeczna bądź zawodowa. Jest elementem scalającym członków wewnątrz grupy, a jednocześnie wyodrębnia tę grupę spośród innych.

# data[].attributes.body
Zanotuj sformułowania slangowe obecne w filmie

# data[].attributes.body
Wniosek:
Trzeba pamiętać, że używanie slangu nie jest czymś złym, jednak nie można go nadużywać. Należy go bezwzględnie unikać w sytuacjach oficjalnych.

# data[].attributes.body
Obejrzyj krótki film, a dowiesz się w jakim celu autor posługuje się slangiem w literaturze.

# data[].attributes.body
Prześlę Wam w mailu oceny za te testy i propozycje ocen na koniec roku.

# data[].attributes.headline
Temat: Powtórka z filmem na Dzień Dziecka.

# data[].attributes.subject
Temat: Powtórka z filmem na Dzień Dziecka.

# data[].attributes.body
Zachęcam do obejrzenia dwóch ekranizacji - na podstawie lektur omawianych jeszcze w klasie siódmej. Miłego oglądania i powtarzania - przy okazji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stary człowiek i morze cały film lektor PL

# data[].attributes.body
Na skrzynki mailowe prześlę Wam propozycje ocen z języka polskiego na koniec roku.

# data[].attributes.headline
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. VI (2 nr lekcji)

# data[].attributes.subject
Temat: Szybka powtórka przed egzaminem. cz. VI (2 nr lekcji)

# data[].attributes.body
Zapraszam do kolejnego testu. Proszę go przesłać, tym razem do jutra, tj. środa, wieczorem. Odpowiedzi - jak zwykle - w piątek.

# data[].attributes.headline
Temat: Mówimy to samo inaczej, czyli rzecz o archaizmach.

# data[].attributes.subject
Temat: Mówimy to samo inaczej, czyli rzecz o archaizmach.

# data[].attributes.body
Utrwalisz pojęcia archaizacji i archaizmu oraz udoskonalisz umiejętność określania funkcji tego typu słownictwa w tekście.

# data[].attributes.body
Jak już zapewne wiecie, język polski ciągle się zmienia: trochę inny był 10 lat temu, a jeszcze bardziej 500 i więcej lat temu.
wiele wyrazów wyszło już z użycia powszechnego, ale zapisały się np. w literaturze. Takie wyrazy, które wyszły już z użycia nazywamy archaizmami. Z kolei - jeżeli ktoś dzisiaj będzie naśladował dawny sposób mówienia i napisze tekst, używając archaizmów, takie zjawisko nazwiemy archaizacją języka. Mamy ją np. u Henryka Sienkiewicza w powieściach historycznych, np. w "Krzyżakach" (Henryk Sienkiewicz tworzył na przełomie XIX/XX wieku, a jego powieść dotyczy początku XV w.)
Więcej o archaizmach dowiesz się z krótkiego filmu.

# data[].attributes.body
Zapisz pojęcia archaizmu i archaizacji w zeszycie.
Następnie rozwiąż ćwiczenia 1-10, zaczynając od s. 67 w zeszycie ćwiczeń.

# data[].attributes.body
Poznasz i zinterpretujesz wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Byłeś jak wielkie, stare drzewo…”.

# data[].attributes.body
Rozwiązanie wyślij na ocenę dodatkową (dla chętnych).

# data[].attributes.body
Na lekcji powtórzymy wiadomości o liczebnikach i innych częściach mowy, za pomocą których wyrażamy liczby.
Zapoznaj się z poniższą stroną i rozwiąż wszystkie ćwiczenia (wybrane dwa zapisz w zeszycie, pozostałe na komputerze albo również możesz notować do zeszytu). Instrukcje do ćwiczeń są podane na tej stronie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzięki językowi nie tylko nazywamy świat, ale także wskazujemy liczby, miary i wielkości. Konkretne wartości matematyczne - zapisywane liczbami- wyrażane są za pomocą różnych liczebników. Są to wyrazy, które określają zbiory jakichś rzeczy, obiektów, zjawisk („pięć", „pięcioro"), kolejność („piąty"), a nawet części zapisywane za pomocą tradycyjnych ułamków („ćwierć", „pół", „półtora"). Nie zawsze jednak potrafimy podać konkretne liczby dla pewnych zjawisk. Sięgamy wówczas po przybliżone dane opisowe, a ściślej mówiąc, używamy słów mówiących o wielkości czy małości, natężeniu lub osłabieniu czegoś. W tym rozdziale powiemy o liczbach, wymiarach, wielkościach.

1) Wyobraź sobie, że przygotowujesz film historyczny, w którym bohaterowie posługują się określeniami, aby liczyć lub odmierzać. Znajdź w dowolnym słowniku znaczenie takich archaicznych wyrazów: „tuzin", „gros", „kopa", „mendel", „sążeń", „łokieć", „stopa", „sztych", „ćwierć", „łan", „morga".

2) Poszukaj na mapie swej miejscowości, regionu, województwa nazw własnych, które występują w liczbie mnogiej (np. „Złotniki", „Grotniki"). Zastanów się, dlaczego używane są w tej formie.

3) Znajdź powiedzenia, frazeologizmy, przysłowia lub złote myśli, w których pojawiają się słowa nawiązujące do świata liczb, np. gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta; mnożyć problemy; dzielić włos na czworo.

Liczba to jedna z najważniejszych kategorii, którą odnajdujemy w odmianie różnych części mowy. Przez liczbę odmieniają się:

Rzeczowniki, które nazywają zbiory składające się z jednego lub wielu elementów, nazywamy policzalnymi. To większość wyrazów konkretnych:

Nie zawsze jednak możemy dokładnie wskazać wartości liczbowe grup, zbiorów. Takie rzeczowniki, dla których nie potrafimy wskazać liczebnika zastępującego liczbę, a jedynie przybliżoną wartość, nazywamy niepoliczalnymi: „beton", „powietrze", „ptactwo".

Ich rozmiar przekazujemy często za pomocą słów: „mało", „wiele", „dużo" - które, choć odnoszą się do świata liczb, są przysłówkami, a nie liczebnikami.

Z policzalnością wiąże się jeszcze jedno zjawisko. Mianowicie w polszczyźnie znajdziemy wyrazy, które występują tylko w liczbie pojedynczej („powietrze", „magnez", „radość", „romantyzm"). Zwykle są to rzeczowniki nazywające substancje, niepodzielne formy lub pojęcia abstrakcyjne (psychiczne, intelektualne, artystyczne).

W dawnej polszczyźnie przedmioty, które występowały w parach, opisywano za pomocą tzw. liczby podwójnej. Nie pojawia się ona we współczesnym języku, ale jej ślady można odnaleźć w wyrażeniach: „dwoje oczu", „dwoje uszu" ('para narządów wzroku i słuchu') czy w powiedzeniu: „Mądrej głowie dość dwie słowie". Historia języka odcisnęła więc swój ślad w gramatyce - znajdziemy bowiem kilka wyrazów nazywających przedmioty, które mają tylko liczbę mnogą: „nożyce", „skrzypce", „spodnie", „okulary", także - „bakalie". Liczbę mnogą mają również niektóre nazwy własne: „Karkonosze", „Tatry", „Himalaje", „Ateny", „Złotniki" itp.

Liczebniki to odmienne części mowy, za pomocą których wskazujemy wartości liczbowe rzeczy, zjawisk, przedmiotów. Mówiąc prościej - są nimi wyrazy, którymi zastępujemy liczby i wartości matematyczne. Głównie określają rzeczowniki.

Najważniejsza grupa to liczebniki główne: „jeden", „dwa", „trzy"..., „dziesięć", „jedenaście"..., „dwadzieścia"..., „sto"... Nigdy nie odmieniają się przez liczby, ponieważ cechę tę zawierają w swoim znaczeniu. Odmieniają się przez przypadki, chociaż w liczebnikach powyżej PIĘĆ formy przypadka są prawie identyczne. Najtrudniejsza jest odmiana przez rodzaj. Wszystko zależy od rzeczownika, z którym się łączy liczebnik (np. „dwa samochody", „dwie lampy").

Aby opisać cząstkowe wartości liczbowe, sięgamy po liczebniki ułamkowe. Jak mówi nazwa, są one w rzeczywistości słownymi zamiennikami tradycyjnych ułamków. W tej grupie są tylko trzy słowa: „pół", „półtora", „ćwierć".

Najrzadziej używamy we współczesnej polszczyźnie liczebników zbiorowych - są nimi wyrazy „dwoje", „troje", „czworo", „pięcioro", „dwadzieścioro" itd. Odmieniają się tylko przez przypadki.

Dlaczego mamy tyle problemów z odmianą liczebników typu „troje", „czworo", „dziesięcioro"? Używamy ich głównie z nazwami istot młodych („troje szczeniąt", „kacząt", „źrebiąt"), par i grup, w których pojawiają się osoby różnych płci („troje słuchaczy" = '1 mężczyzna i 2 kobiety lub 2 mężczyzn i 1 kobieta'), czy z niektórymi rzeczownikami występującymi w parach („dwoje uszu", „oczu").

Za pomocą liczebników wskazujemy również kolejność. Służą do tego liczebniki porządkowe („drugi", „czwarty", „dziesiąty", „setny"). Odmieniają się jak przymiotniki. Podział liczebników pokazany został na wykresie:

Najważniejsze cechy gramatyczne znajdziemy na poniższym rysunku:

Popatrzmy również na tabelki, w których pojawiają się wzorce odmiany liczebnika głównego i zbiorowego:
Liczebnik główny DWA

Aby łatwiej było odmienić liczebnik lub określić jego rodzaj, warto go połączyć z rzeczownikami, które mają różne rodzaje. Szczególnie kłopotliwe są formy mianownika i biernika.
Liczebnik zbiorowy DWOJE

Jeśli wyrażamy liczebniki za pomocą liczb, pamiętajmy o ważnej zasadzie interpunkcyjnej:
Często po liczebnikach porządkowych pojawia się kropka, np.:

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzięki językowi nie tylko nazywamy świat, ale także wskazujemy liczby, miary i wielkości. Konkretne wartości matematyczne - zapisywane liczbami- wyrażane są za pomocą różnych liczebników. Są to wyrazy, które określają zbiory jakichś rzeczy, obiektów, zjawisk („pięć", „pięcioro"), kolejność („piąty"), a nawet części zapisywane za pomocą tradycyjnych ułamków („ćwierć", „pół", „półtora").

# data[].attributes.body
Dzień wolny od zajęć.

# data[].attributes.headline
Temat: Utrwalenie wiadomości o "Sonetach krymskich" Adama Mickiewicza. (2 nr)

# data[].attributes.subject
Temat: Utrwalenie wiadomości o "Sonetach krymskich" Adama Mickiewicza. (2 nr)

# data[].attributes.body
Na początku roku szkolnego poznawaliśmy sonet A. Mickiewicza "Stepy akermańskie". Chciałbym, abyście przypomnieli sobie ten utwór jeszcze przed egzaminem, gdyż znajduje się on w spisie lektur. Można go wykorzystać np. w rozprawce, w której będzie motyw podróży (w Mickiewiczowskim rozumieniu także: pielgrzymki), gdyż bohaterem sonetu jest pielgrzym (tułacz, wygnany z ojczyzny).

# data[].attributes.body
Na początek: przeczytajcie wiadomości o cyklu "sonetów krymskich", następnie wysłuchajcie recytacji i przeczytajcie po cichu sonet. Rozwiążcie osiem krótkich poleceń pod wierszem.
Zjedźcie niżej i przeczytajcie tekst Aliny Witkowskiej "Romantyzm", a dowiecie się wielu interesujących rzeczy o autorze i jego twórczości w epoce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Sonety krymskie to cykl 18 wierszy. Ukazał się w 1826 roku w Moskwie. Stanowi poetyckie świadectwo podróży Adama Mickiewicza na Krym w 1825 roku. Po procesie filomatów poeta zamieszkał w Odessie. Wybrał się na Krym w towarzystwie przyjaciół, m.in. Karoliny Sobańskiej, Jana Witta i Henryka Rzewuskiego. Odwiedził miejsca, które wprowadził do swoich utworów, czyli: Bakczysaraj, Bajdary, Czufut‑Kale, Ałusztę, okolice Ajudahu.

Fascynująca podróż do krainy Orientu stała się wielką inspiracją poetycką, potraktowana została jednak w utworach dość swobodnie, dzięki czemu stała się przede wszystkim świadectwem opisu wrażeń i emocji Pielgrzyma podróżującego po Krymie.

Utwory cyklu nie zostały ułożone zgodnie z trasami turystycznymi, ale według wrażeń, jakie wywoływały miejsca oglądane przez poetę. Pierwsza grupa utworów to sonety o tematyce morskiej, inna sięga do wizerunku stolicy chanów, czyli Bakczysaraju: przywołuje dawną potęgę i wprowadza rozważania o ludzkim szczęściu. Jeszcze inna grupa sonetów ukazuje opisy gór i refleksje z nimi związane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Samotność wędrowca w Stepach akermańskich Adama Mickiewicza

# data[].attributes.attachment_link.description
Starter: obraz: Albert Bierstadt , Burza w skalistych górach; bohater romantyczny jako samotny wędrowiec, romantyczne podróże na Wschód; polecenia odwołujące się do wiedzy ucznia; Rozdział: Sonety krymskie geneza i problematyka cyklu; obraz: Pałac chanów krymskich w Bakczysaraju; fotografia: Ałuszta, wspólczesna panorama miasta; fotografia: Widok na Ajudah; fotografia: część twierdzy w

# data[].attributes.headline
Temat: "Pięknie żyć, pięknie umierać..." - utrwalenie wiadomości o bohaterach "Kamieni na szaniec".

# data[].attributes.subject
Temat: "Pięknie żyć, pięknie umierać..." - utrwalenie wiadomości o bohaterach "Kamieni na szaniec".

# data[].attributes.body
Prześledź lekcję w e-podęczniku. Rozwiąż 5 wybranych zadań w zeszycie, pozostałe wykonaj ustnie. Pamiętaj: jest to jedna z ważniejszych lektur do egzaminu, więc lepiej poznać wiadomości na jej temat możliwie najpełniej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wielkie małe działanie! - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: “Kamienie na szaniec”, “Katechizm młodego Polaka”, “Mały sabotaż”, “Cele Polskiego Państwa Podziemnego”, “Miasto ruin”, “Pomnik Małego Powstańca”, “Zadaniowo”.
Materiał zawiera 6 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 20 ćwiczeń, w tym 1 interaktywne.
Materiał do w…

# data[].attributes.body
Obejrzyj jeden z filmów: "Miasto '44" Jana Komasy lub "Kamienie na szaniec" na podstawie lektury (trochę długie reklamy - niestety ;) ).

# data[].attributes.attachment_link.description
Warszawa, lato 1944. Stefan opiekuje się matką i młodszym bratem. Przejął obowiązki głowy rodziny po tym, jak ojciec - oficer Wojska Polskiego - zginął w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Pracuje w fabryce Wedla, z coraz większym trudem znosząc upokorzenia ze strony Niemców.

# data[].attributes.body
Ostatnia okazja, by powtórzyć wiadomości przed egzaminem.

# data[].attributes.headline
Kontynuuj oglądanie zaproponowanych filmów o tematyce wojennej.

# data[].attributes.subject
Kontynuuj oglądanie zaproponowanych filmów o tematyce wojennej.

# data[].attributes.body
Wejdź do Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wirtualna wycieczka "Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku"

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
Odwiedź wystawy znajdujące się w tym muzeum.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Producer - strony www, cms, social media, producer.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku

# data[].attributes.headline
Temat: Spotkanie ze słynnymi bohaterami literackimi.

# data[].attributes.subject
Temat: Spotkanie ze słynnymi bohaterami literackimi.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film.