# data[].attributes.body
> Prawo XII tablic ustanowione w 449 r. p.n.e
> pretorzy uchwalali ustawy i edykty, aczkolwiek pod koniec I wieku utracili tę możliwość, od tego czasu tylko cesarze mogli wydawać nowe edykty.
> edykty i prawa ustanowione przez cesarzy zaczęto składać w kodeksy (zbiory ustaw)

# data[].attributes.body
system tetrarchii ustanowiony przez Dioklecjana polegał na rządzie czterech władców [dwóch augustów i dwóch cezarów]. Agustianie mieli abdykować po kilku latach rządów, a młodsi- cezarzy mieli przejąć ich władzę i powołać swoich następców. Ten system nie przetrwał długo ale przeprowadzone reformy poprawiły system państwa.

# data[].attributes.headline
Who spreaded out Christianity among pagans?

# data[].attributes.subject
Who spreaded out Christianity among pagans?

# data[].attributes.body
Paweł z Tarsu

# data[].attributes.body
W drugiej połowie II w p. n. e. w rzymskiej republice doszło do konfliktów społecznych i politycznych, rozpoczął się wtedy długotrwały spór dotyczący własności ziemi. Wybuchały powstania niewolników i okazało się, że dotychczasowe rozwiązania ustrojowe przestały się sprawdzać. Po reformach Tyberiusza i Gajusza Grakcha wybuchało wiele powstań, gdzie najbardziej niebezpiecznym z nich było powstanie ze Spartakusem na czele. Te wydarzenia doprowadziły do kryzysu rebupliki rzymskiej.

# data[].attributes.body
Był to wieloletni stan pokoju wewnątrz kraju jak i na granicach Rzymu.

# data[].attributes.body
Dioklecjan wprowadził ustrój dominatu, gdzie władca był określony jako bóg i pan, a nie tylko jako princeps.

# data[].attributes.headline
Who was the leader of Christian communities?

# data[].attributes.subject
Who was the leader of Christian communities?

# data[].attributes.body
biskupi

# data[].attributes.body
Dome
Amphitheatre
Circus
Library

# data[].attributes.headline
System of punishments and promotion, awards

# data[].attributes.subject
System of punishments and promotion, awards

# data[].attributes.body
W rzymskiej armii panowało surowe prawo wojskowe, żołnierze byli karani za każde nieposłuszeństwo, jeśli oddział zbuntował się lub uciekł z pola bitwy karany był decymacją (co dziesiątego legionistę karano śmiercią), z kolei żołnierz, który wyróżnił się w danej walce , mógł otrzymać awans oraz medal. Zwycięski wódz mógł ubiegać się o triumf (uroczysty wjazd do Rzymu na czele swoich wojsk).

# data[].attributes.body
W 133 r.p.n.e. Tyberiusz Grakch wystąpił z planem naprawienia sytuacji kryzysu w Rzymie.  Jego dzieło kontynuował jego brat Gajusz Grakch po śmierci Tyberiusza. Obydwaj chcieli przeprowadzić reformę rolną (inne podziały gruntu, dawanie działek weteranom).

# data[].attributes.body
Dynastia ta "powstała" po śmierci Augusta Oktawiana. Nie miał on męskiego potomka, więc władze sprawowała jego rodzina jak i żona z pierwszego małżeństwa. Cesarsttwo za jej panowania trzymało się dobrze i rozwijało się całkiem nieźle. jednak problem w tym był taki, że zapamiętano żle niektórych władców z tej dynastii takich jak Kaligulę czy Nerona, ponieważ byli bardzo okrutni.

# data[].attributes.body
Sąsiedzi rzymian

# data[].attributes.body
Teodozjusz Wielki umierając w 395r.n.e. podzielił władzę nad imperium pomiędzy swoich dwóch synów. Wtedy cesarstwo podzieliło się na zachodniorzymskie (stolica: Rzym) oraz wschodniorzymskie (stolica: Konstantynopol).

# data[].attributes.body
Chrześcijanie nie uczestnicząc w obrzędach ku czci bogów budzili wrogość u pogan. Zamykali się we własnym kręgu. Zarzucano im uprawianie czarów i mordowanie dzieci. Gdy ich liczba zaczęła rosnąć zaczęły się prześladowania.
Neron w 64 r.n.e oskarżył ich o podpalenie Rzymu.
Decjusz w 250 r.n.e zarządził oddawać cześć bogom, ludzi którzy odmówili skazywano na śmierć.
Walerian w 257 r.n.e wydał edykty zakazujące wszelkich form chrześcijaństwa.
Dioklecjan w 303 r.n.e nakazał zniszczenia kościołów.
Prześladowania zakończył Galeruisz w 311 r.n.e dając prawo do wyznawania tej religii.

# data[].attributes.body
Aqueducts, Roads, bridges

# data[].attributes.body
miasto Weje - 396 r. p. n. e. pierwszy znaczący sukces
najazd Galów - 390 r. p. n. e. Galowie złupili stolicę, a przez kolejne pół wieku stanowili zagrożenie dla Rzymian
Samnici - od połowy IV w. p. n. e. najwięksi przeciwnicy Rzymu, stoczyli trzy ciężkie wojny i ostatecznie przegrali z Rzymem
wojny z Tarentem - w 280 r. p. n. e. Pyrrus wsparł Tarent i prowadził wojnę z Rzymem przez kolejne 5 lat. Nie udało mu (Pyrrusowi) się zdobyć znaczącej przewagi dlatego powrócił do Epiru w 275 r. p. n. e. a trzy lata później Tarent skapitulował

# data[].attributes.body
Spartakus zorganizował bunt w 73 r p. n. e. w jednej za szkół gladiatorów na południu Italii. Stłumienie powstania Spartakusa zajęło Rzymianom dwa lata. Po tak rudnym buncie los niewolników zaczął się stopniowo poprawiać.

# data[].attributes.body
Dynastia panująca w II w. n. e. Zwykle sprawowali te rządy w wyniku adopcji przez poprzednika. Za ich panowania Rzym osiągnął apogeum swojej potęgi.

# data[].attributes.body
Przez setki lat najlepiej rozwinięty lud w Italii, zajmowali się rolnictwem, rozwinęli metalurgię, osiągnięcia techniczne i militarne.

# data[].attributes.body
W IV wieku n.e Hunowie (plemię tureckie) przybyli w okolice Imperium Rzymskiego. Barbarzyńcy mieszkający na obrzeżach Imperium przerazili się i poprosili cesarza Walensa o zgodę na zamieszkanie w Imperium. W Imperium byli źle traktowanie dlatego wszczęli bunt.

# data[].attributes.body
Wydany w 313 r. n. e. przez Konstantyna Wielkiego, zapewniał chrześcijaństwu równouprawnienie z innymi religiami

# data[].attributes.headline
Which civilisation played vital role in Roman culture

# data[].attributes.subject
Which civilisation played vital role in Roman culture

# data[].attributes.body
Hellenowie

# data[].attributes.body
- większość italskich ludów była związana z Rzymem jedynie sojuszem
- Sprzymierzeńcy nie mieli obywatelstwa rzymskiego, ale musieli wystawiać oddziały wojskowe, które walczyły u boku rzymskich legionów
- rzymianie na zabranych częściach terytoriów tworzyli kolonie, gdzie osadzali własnych obywateli i włączali do swojego państwa niektóre italskie miasta narzucając im rzymskie obywatelstwo
- w municypiach ludność nie miała wszystkich praw przysługującym rzymskim obywatelom, ale byli też zobowiązani do służby w legionach i płacenia podatków
- Rzymianie uważali że poprzez stworzenie podziału łatwiej będzie utrzymać ich w posłuszeństwie

# data[].attributes.headline
Gajusz Mariusz vs. Lucjusz Korneliusz Sulla

# data[].attributes.subject
Gajusz Mariusz vs. Lucjusz Korneliusz Sulla

# data[].attributes.body
Rywalizowali oni o władzę w Rzymie. Wpływy zdobył Lucjusz Korneliusz Sulla. Podczas bycia dyktatorem wprowadził on listy proskrypcyjne.

# data[].attributes.body
Proces polegający na rozpowszechnianiu kultury rzymskiej, języka łacińskiego i rzymskiego systemu politycznego w podbitych terenach.

# data[].attributes.headline
When it was established republic in Rome?

# data[].attributes.subject
When it was established republic in Rome?

# data[].attributes.body
509 BC

# data[].attributes.body
LEGION RZYMSKI - w II w p.n.e. liczył 300 jeźdźców i 4200 żołnierzy i dzielił się na mniejsze jednostki manipuły (120 żołnierzy).
w 1 w p.n.e miejsce manipułów zajęły kohorty (480 żołnierzy) - legion składał się z 10 kohort.
Rzymski legion składał się z 4 formacji różniących się uzbrojeniem a także doświadczeniem bojowym.
Składał się on z:

Welici - lekkozbrojni piesi wojownicy. Uzbrojenie: hełm, miecz, oszczep i okrągła tarcza

Hastaci - najmniej doświadczeni wojownicy. Uzbrojenie: miecz i dwa oszczepy. (pierwsza linia obrony)

Principes - bardziej doświadczeni od hastatów. Uzbrojenie: podobne do Hastatów, nosili jednak kolczugi. (druga linia obrony)

Triarii - najbardziej doświadczeni w walce. Uzbrojenie: zamiast oszczepu posługiwali się włócznią. (ostatnia linia obrony)

Ekwici - jeźdźcy - wspierali znacznie liczniejsze oddziały piechoty

Legioniści formowali się w szyk "żółw" - który umożliwiał chronienie się przed łucznikami wroga.

# data[].attributes.body
donatyzm - północnoafrykański ruch w Kościele katolickim, rygorystycznie podchodzący do chrześcijan, którzy złamali się w czasie prześladowań i nie zgadzał się na ich powrót do Kościoła
arianizm - odłam chrześcijaństwa oparty na poglądach duchownego z Aleksandrii Ariusza. Arianie odrzucali dogmat o Trójcy świętej i nie uznawali boskości Chrystusa.

# data[].attributes.body
Mecenas (ang. Patron)

# data[].attributes.body
> Sojusz Rzym-Sagunt, co Katargińczycy uznali za złamanie porozumienia
> Hannibal zaatakował Rzym z zaskoczenia
> Bitwa pod Kannami - 216 p.n.e.- zwycięstwo Kartaginy
> Bitwa pod Zamą - 202 p.n.e. - Publiusz Korneliusz Scypio odniósł zwycięstwo nad siłami Hannibala
> Katargina utraciła wszystkie

# data[].attributes.body
Źle traktowani Goci przez rzymską administrację rozpoczęli bunt, a próba jego stłumienia zakończyła się wielką porażką armii wschodniego cesarstwa w bitwie pod Adrianopolem, w której zginął cesarz Walens.

# data[].attributes.body
W 392r.n.e. Teodozjusz Wielki wydał ustawę zakazującą wszelkich form kultu pogańskiego, a chrześcijaństwo stało się religią państwową.

# data[].attributes.headline
Provide name one of the most famous Roman speekers.

# data[].attributes.subject
Provide name one of the most famous Roman speekers.

# data[].attributes.body
Cyceron

# data[].attributes.body
> konflikt Syrakuzy z Messeną
> Katargina wsparła Syrakuzy, a Rzym Messenę
> przewaga Katarginy na morzu, a Rzymu na lądzie
> budowa floty przez Rzym
> zwycięstwo Rzymu po 24 latach
>

# data[].attributes.body
60 r. p .n.e.
Triumwirat (łac. tres vires - trzech mężów) - podzielenie władzy między trzech mężów. I triumwirat składał się z Gnejusza Pompejusza, który zawarł porozumienie z senatem, przez co miał dużą władzę, Juliusza Cezara, który objął konsulat,a pózniej został namiestnikiem w części Galii i Marka Krassusa, który zmarł nanWschodzie w walce z Partami.

# data[].attributes.body
Nie były płatne, sprawowali je patrycjusze.

# data[].attributes.headline
Who and when overthrew Romulus Augustulus?

# data[].attributes.subject
Who and when overthrew Romulus Augustulus?

# data[].attributes.body
Germański wódz Odoaker pozbawił władzy Romulusa Augustulusa w 476 roku, który jest uważany za koniec cesarstwa zachodniorzymskiego.

# data[].attributes.body
Rzym został złupiony przez Wandalów. Dokonali tego dzięki wykorzystaniu drogi morskiej by dotrzeć do Italii. Od nazwy ich plemienia wzięło się określenie na ludzi którzy wszystko niszczą - wandale.

# data[].attributes.body
Carpe Diem

# data[].attributes.body
Był jednym z najwybitniejszych wodzów rzymskich, politykiem i dyktatorem. Rządził na linii z Pompejuszem i Krassusem, zawarli tajną i prywatną umowę zwaną I triumwiratem, która podzieliła ich wpływy polityczne między imperium.

# data[].attributes.body
Był to dokument wydany w 212 roku, który przyznawał prawa obywateli rzymskich wszystkim wolnym mieszkańcom Imperium Rzymskiego.

# data[].attributes.body
Urząd o charakterze nadzwyczajnym, powoływany na 6 miesięcy w szczególnie trudnej sytuacji, sprawowała go zawsze jedna osoba od której decyzji nie było odwołania

# data[].attributes.body
Był tam zwołany pierwszy sobór powszechny, czyli zjazd biskupów z całego cesarstwa, w 325 r. n. e.

# data[].attributes.body
- początek w 149 r. p. n. e. (przez rzymian)
- po trzech latach oblężenia wojska Rzymskie zdobyły Kartaginę i ją zniszczyły, a ziemia gdzie ją wybudowano miała nigdy nie być zasiedlona

# data[].attributes.body
Po śmierci Cezara (44 r p.n.e.) rok pózńiej. Składał się z Marka Antoniusza, objął prowincje wschodnie, Gajusza Oktawiana, objął prowincje zachodnie, jednak potem przejął władzę za 3 członka, czyli Marka Lepidusa, który miał początkowo Afrykę.

# data[].attributes.body
Były to dwie kampanie wojskowe walczące między Imperium Rzymskim, a Dacją.

# data[].attributes.body
najwyższa władza wojskowa i cywilna, zwoływanie i prowadzenie obrad senatu i zgromadzenia ludowego

# data[].attributes.body
Urbanizacja w Rzymie polegała na rozwoju istniejących miast (wschód) i zakładaniu nowych (zachód). Budowane miasta często były wzorowane na Rzymie. W tym czasie miało miejsce wiele przemian, które prowadziły do rozwoju miast i dzielnic mieszkalnych. Prowadziło to też do  wzrostu liczby ludności miejskiej i  wzrostu w znaczeniu miasta.

# data[].attributes.body
Ustrój zakładający, że władca jest tylko jeden. Wprowadzony przez Oktawiana Augusta. (imię władcy było pierwsze na liście senatorów i stąd wzięła się nazwa. Princeps senatus - pierwszy senator)

# data[].attributes.body
Służyły do kontrolowania osób i towarów napływających do cesarstwa i z niego wysłanych.

# data[].attributes.body
rozstrzyganie sporów, pomagali konsulom

# data[].attributes.body
Budowa Wału (lub muru) Hadriana miała na celu ochronę przed dzikimi i wrogimi plemionami Kaledonów. Był też symbolem potęgi Rzymu i znakiem rezygnacji z dalszej ekspansji.

# data[].attributes.headline
Changes in Roman religian after II Punic War and at the beginning of Empire

# data[].attributes.subject
Changes in Roman religian after II Punic War and at the beginning of Empire

# data[].attributes.body
Po wojnie punickiej popularne były kulty wschodnie. Upowszechnił się wtedy kult bogini Kybele z Azji Mniejszej, egipskich bóstw:Izydy i Serapisa, oraz irańskiego boga Mitry. W okresie prycypatu popularny stał się kult cesarski.

# data[].attributes.body
Żyzne i strategiczne tereny były dla Rzymian bardzo atrakcyjne. Po pokonaniu Kartaginy Rzym ugruntował panowanie w zachodniej części Morza Śródziemnego. Następnie ich celem stały się monarchie hellenistyczne. Pierwsza została podbita Macedonia, następnie monarchia Seleukidów oraz Egipt Ptolemeuszy.

# data[].attributes.body
Ustalali liczbę senatorów i kontrolowali wydatki państwa na cele publiczne

# data[].attributes.body
Odpowiadali za sprawy finansowe

# data[].attributes.body
ochrona praw plebejuszy

# data[].attributes.body
wybór urzędników, uchwalali lub odrzucali uchwał

# data[].attributes.body
Ludzie z pękiem rózeg, towarzyszyli konsulom, preatorom, cenzorom. Symbolizowało to możliwość stosowania kar cielesnych przez te urzędy.

# data[].attributes.body
The highest social class in ancient Rome

# data[].attributes.body
the lowest social class in Ancient Rome

# data[].attributes.body
Jowisz, Junona, Minerwa, Mars, Janus, Wenus, Westa, Neptun, Pluton

# data[].attributes.body
Pierwszy zbiór praw w dziejach Rzymu