# data[].attributes.attachment_link.title
Powrót do nauki stacjonarnej - weź to, czego potrzebujesz

# data[].attributes.attachment_link.title
Powrót do szkoły - jak wspierać czego unikać

# data[].attributes.headline
Wartości jako drogowskaz wychowania i profilaktyki:

# data[].attributes.subject
Wartości jako drogowskaz wychowania i profilaktyki:

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinar: Wartości jako drogowskaz wychowania i profilaktyki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Człowiek od wieków używa różnych substancji chemicznych, tzw. używek, które wpływają na jego nastrój, samopoczucie i postrzeganie rzeczywistości. Są wśród nich zarówno substancje powszechnie stosowane i akceptowane, jak kofeina zawarta w kawie czy teina - składnik herbaty oraz substancje szkodliwe, jak nikotyna. Do substancji niebezpiecznych zaliczany jest spożywany w większych ilościach alkohol oraz środki, których zażywanie jest zabronione. Do tych ostatnich należą substancje trwale wpływające na zdrowie: dopalacze, leki stosowane niezgodnie z zaleceniami, narkotyki. Wszystkie z nich mogą stać się środkami uzależniającymi, w niektórych przypadkach tak silnymi, że aby je zdobyć, osoby uzależnione mogą posuwać się do kradzieży i innych przestępstw. jest rodzajem choroby.

Człowiek może uzależnić się także od powtarzanych stale czynności, np. jedzenia słodyczy, żucia gumy, robienia zakupów, gier hazardowych, oglądania telewizji, gier komputerowych czy korzystania z aparatu komórkowego. Problem uzależnienia nie tkwi w przedmiocie uzależnienia, ale w nas samych. Często przedmiot uzależnienia pozwala znieść dotkliwą z punktu widzenia danej osoby pustkę wywołaną przez brak miłości, więzi z innymi ludźmi, celu życiowego, zdrowia, samoakceptacji. Dlatego, gdy w wyniku leczenia uzależnienia ustąpią jego fizyczne przejawy, a leczona osoba nadal negatywnie postrzega swoją sytuację, choroba powraca, nawet po latach. Uzależnienie jest chorobą przewlekłą.

Po alkohol i niedozwolone używki sięgają coraz młodsze osoby, nawek kilkuletnie dzieci. Trzeba pamiętać, że w okresie dojrzewania wahania nastroju zdarzają się często i są zjawiskiem naturalnym. Naturalne jest też, że czasem trzeba doświadczyć emocji negatywnych: smutku, rozpaczy, zażenowania, złości. Stopniowe nabywanie umiejętności kierowania nimi, czyli akceptowanie tych stanów, zrozumienie, dlaczego się pojawiły i na przykład odraczanie reakcji na sytuacje, które je wywołały, czyni nas ludźmi dojrzałymi. Przejawem dorosłości nie jest sięganie po używki i ignorowanie realnego zagrożenia zdrowotnego.

Uzależnienie wywołuje nieodpartą chęć zażywania określonych środków bądź wykonywania określonych czynności. Skutki uzależnienia mogą być niebezpieczne dla zdrowia i nieść liczne ograniczenia w codziennym życiu. Uzależnienia od substancji chemicznych rozwijają się stopniowo. W procesie tym można wyróżnić etapy:

eksperymentowanie - początkowo osoby są ciekawe skutków działania danej substancji i są przekonane o tym, że mogą ją zażyć raz bądź kilka razy, a potem z niej zupełnie zrezygnować; niestety pierwsze próby często prowadzą do zażywania okazjonalnego;

zażywanie okazjonalne - używki przyjmowane są na przykład podczas spotkań z przyjaciółmi, a ich zażywanie daje poczucie integracji z grupą oraz akceptacji, i powtarza się podczas kolejnych spotkań;

zażywanie regularne - zażywanie staje się częścią życia, wykorzystywane jest do osiągnięcia przyjemności; na tym etapie osoby są już uzależnione psychicznie, choć nieświadome tego faktu - wciąż wierzą, że mogą w każdej chwili zrezygnować z używki;

uzależnienie - ilości używek przyjmowanych do tej pory stają się niewystarczające, więc chorzy sięgają po większe dawki bądź silniejsze środki; do uzależnienia psychicznego dołącza uzależnienie fizjologiczne - reakcja organizmu na odstawienie, która powoduje bardzo złe samopoczucie: bóle głowy, mięśni, poczucie rozbicia, niepokój, a nawet agresję; jednym z pierwszych narządów uszkadzanych przez używki jest wątroba, narząd odpowiedzialny za neutralizowanie trucizn.

Uzależnienie psychiczne polega na stałym myśleniu o zażywaniu i zdobywaniu danej substancji. Towarzyszy temu samousprawiedliwanie się i wyszukiwanie ważnych powodów, które mają uzasadniać jej przyjmowanie. Równocześnie osłabia się zainteresowanie innymi aspektami życia i następuje zanik woli. Uzależnienie psychiczne pozostaje na całe życie, więc powrót do nałogu jest zawsze możliwy nawet u ludzi, którzy są od wielu lat.

Uzależnienie fizjologiczne wynika z przystosowania się organizmu do działania przy określonym poziomie danej substancji. Obniżenie tego poziomu prowadzi do licznych dolegliwości zwanych zespołem odstawienia. Należą do nich bóle, poczucie zimna, biegunki, wzrost ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca, bezsenność, nadmierna potliwość, suchość w ustach.

są niebezpiecznymi środkami uzależniającymi. Zażywane regularnie prowadzą do silnego uzależnienia fizjologicznego i psychicznego nazywanego . Środkami o działaniu narkotycznym są różne substancje pochodzenia roślinnego oraz otrzymywane syntetycznie. Według WHO zalicza się do nich również alkohol i nikotynę. Narkotyki wyniszczają wątrobę i nerki, degenerują tkankę mózgową, a tym samym zaburzają pracę mózgu, ograniczają sprawność myślenia i zapamiętywania oraz wywołują negatywne zmiany w zachowaniu. W zależności od rodzaju substancji, narkotyki mogą powodować nienaturalny stan pobudzenia, omamy i halucynacje lub obniżać aktywność organizmu. Przedawkowanie narkotyku może prowadzić do śmierci. Ponadto, częste wśród narkomanów używanie tych samych igieł i strzykawek do aplikacji substancji odurzających sprzyja przenoszeniu wirusa HIV oraz wirusów wywołujących zapalenie wątroby typu B i C.

Narkotyki zawarte są także w tzw. dopalaczach. Są to środki uzależniające, które zawierają substancje psychoaktywne, czyli zmieniające funkcjonowanie układu nerwowego. Po ich zażyciu zmienia się nastrój i zachowanie człowieka. Mogą powodować uczucie niepokoju, bóle głowy, dezorientację, silne halucynacje i urojenia, a nawet ataki szału. Składają się one zwykle z substancji, których wpływ na organizm nie został jeszcze poznany, w związku z czym nieznany jest także sposób leczenia osób zatrutych nimi ani sposób terapii wywołanego przez nie nałogu. Szczególnie niebezpieczne jest zażywanie takich środków równocześnie z alkoholem lub lekami.

U osób wdychających opary rozpuszczalników, klejów czy lakierów mogą wystąpić poważne zaburzenia zachowania, prowadzące do zmiany osobowości. Substancje te uszkadzają układ nerwowy i mięśniowy oraz powodują zaburzenia rytmu serca aż do całkowitego zatrzymania.

jest jedną z najbardziej popularnych używek o działaniu odurzającym. Towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Alkohol spożywany podczas rodzinnych i oficjalnych uroczystości pełni szczególną rolę w życiu wielu ludzi. Jednak spożywany w nadmiarze wpływa istotnie na ich zachowania i stan zdrowia.

Alkohol nie wymaga trawienia - jest bezpośrednio wchłaniany z przewodu pokarmowego do krwi. Stąd szybko dociera do wszystkich narządów. Tuż po spożyciu wywołuje przyjemne odprężenie. Jednak już niewielkie ilości alkoholu wchłonięte przez mózg osłabiają ośrodki, które kontrolują koordynację nerwowo‑ruchową, uwagę i zdolność oceny sytuacji. Alkohol spożyty w nadmiarze powoduje stan upojenia alkoholowego, którego objawami są: bełkotliwa mowa, podwójne widzenie, zaburzenia równowagi i oszołomienie. Regularne zażywanie alkoholu może przerodzić się w - uzależnienie trudne do opanowania. Poziom alkoholu we krwi określa się w promilach (‰). 1 promil alkoholu we krwi oznacza obecność 100 mg tej substancji w 1 l krwi.

Aplikacja interaktywna. Przedstawia postać młodego człowieka w niebieskiej bluzie i granatowych spodniach z czerwoną puszką w ręce. Po lewej stronie na ziemi stoi jeszcze pięć puszek. Zaznaczono mózg, serce, żołądek, jelita, nerkę, wątrobę i przełyk. Poszczególne narządy widoczne w okrągłych powiększeniach wokół postaci. Po kliknięciu w wybrane powiększenie pojawia się informacja o wpływie alkoholu na konkretny narząd. Przy sercu ponadto na niebieskim tle rozwija się informacja o wpływie alkoholu na zmiany w psychice.

Szacuje się, że ok. 16% Polaków nadużywa alkoholu. Alkohol powoli i podstępnie niszczy pijącego i jego rodzinę, często prowadzi do utraty pracy. Rodzina alkoholika narażona jest na agresję, przemoc fizyczną i psychiczną, czasem seksualną. Członków rodziny alkoholika określa się jako współuzależnionych. Ich życie w warunkach stałego stresu powoduje zmiany w nich samych - fizyczne, emocjonalne, psychiczne. cierpią, gdyż nie potrafią znaleźć skutecznych sposobów pomocy alkoholikowi. Często pojawiają się problemy finansowe, które rodzą kolejne problemy, a nawet konsekwencje prawne.

Alkohol jest też jedną z przyczyn zagrożeń w ruchu drogowym. Nawet niewielka jego ilość powoduje wydłużenie czasu reakcji na bodźce i pogorszenie koordynacji ruchowej. Kierowca pod wpływem alkoholu częściej popełnia pomyłki, traci zdolność oceny sytuacji i w efekcie stwarza zagrożenie dla siebie i innych uczestników ruchu.

Spożywanie alkoholu wiąże się niekiedy z podejmowaniem ryzykownych zachowań seksualnych. Alkohol zwiększa śmiałość, zaburza realistyczny osąd sytuacji towarzyskich i odblokowywuje instynkty seksualne. Osoby pod wpływem alkoholu czasem decydują się na seks z nieznaną osobą. Skutkiem takich incydentów może być niechciana ciąża lub zakażenie chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak kiła, AIDS.

Tragiczne w skutkach następstwa może spowodować równoczesne zażywanie alkoholu i narkotyków lub leków. Pojawiający się wtedy niepokój, lęki, zaburzenia świadomości i omamy prowadzą czasem do prób samobójczych. Gwałtowne obniżenie ciśnienia krwi i zaburzenia pracy serca wynikające z połączonego działania używek mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Alkohol wypijany przez ciężarną przenika przez łożysko, powodując uszkodzenie płodu. Całość objawów nazywana jest płodowym zespołem alkoholowym - FAS (z ang. Fetal Alcohol Syndrome). Dzieci z tym syndromem rodzą się z niższą masą ciała, mają charakterystyczny wygląd twarzy i anomalie w budowie narządów wewnętrznych. W wieku szkolnym zwykle mają trudności w nauce oraz wykazują zaburzenia zachowania. Są nadpobudliwe, zamknięte w sobie, często mają trudności w nauce oraz skłonność do popadania w nałóg alkoholowy.

Nikotyna jest substancją zawartą w liściach i korzeniach tytoniu. Jest środkiem uzależniającym. Podczas palenia tytoniu jest wchłaniana do krwi już w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych. Dostarczona do płuc przenika przez pęcherzyki płucne i dociera wraz z krwią do wszystkich komórek. Pod wpływem nikotyny mózg produkuje substancje wpływające na emocje. Pobudzają one organizm i wywołują uczucie przyjemności. Mózg szybko zaczyna oczekiwać regularnych dawek nikotyny i w momencie przerwania ich podawania doświadcza objawów odstawienia - tak powstaje uzależnienie nazywane . Regularnie zażywana nikotyna działa szkodliwie na układ krążenia. Zwiększa częstość uderzeń serca i zwęża tętnice. Powoduje to wzrost ciśnienia krwi, co może skutkować chorobą serca i innych narządów. Duże dawki nikotyny powodują zatrucie objawiające się nudnościami, wymiotami, kołataniem serca, często omdleniami.

Dym tytoniowy oprócz nikotyny zawiera wiele substancji toksycznych i rakotwórczych. Są nimi tlenek węgla - trujący gaz utrudniający transport tlenu do komórek oraz substancje smoliste powodujące powstawanie nowotworów złośliwych.

Aplikacja przedstawia wpływ palenia tytoniu na narządy wewnętrzne. W centralnej części postać młodej dziewczyny w czarnej koszulce i niebieskich spodniach z papierosem w dłoni. Białymi kropkami zaznaczono poszczególne narządy. Od nich powiększenia z obrazkami narządów. Od góry zgodnie z kierunkiem zegara: oczy, krtań, naczynia krwionośne, żołądek, skóra, trzustka, kręgosłup, płuca, jama ustna, mózg. Pośrodku sylwetki zaznaczone serce. Po kliknięciu w ilustrację narządu pojawia się na niebieskim tle informacja o możliwych zagrożeniach.

Bierne palenie, czyli wdychanie dymu tytoniowego z papierosa palonego przez inną osobę w tym samym pomieszczeniu, jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. Wdychany w ten sposób dym zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym pochodzący bezpośrednio z palącego się papierosa. U biernych palaczy w związku z tym także występuje podwyższone ryzyko wystąpienia raka płuc i chorób serca. Dym tytoniowy zawiera również wiele substancji wywołujących objawy alergii: łzawienie oczu, podrażnienie błony śluzowej nosa i kaszel. Przebywanie osób niepalących w pomieszczeniach wypełnionych dymem tytoniowym osłabia ich zdolność do pracy, demobilizuje i pogarsza samopoczucie.

Palenie tytoniu w przypadku kobiet w ciąży zmniejsza ilość krwi docierającej do płodu z łożyska. Płód otrzymuje przez to mniej składników pokarmowych i tlenu, co spowalnia jego rozwój. Dzieci palących matek często rodzą się za wcześnie i mają niższą masę ciała niż średnia masa urodzeniowa. W okresie dzieciństwa częściej występują u nich zaburzenia oddychania, częściej również zapadają na astmę.

Tempo współczesnego życia, stres i przemęczenie skłaniają wiele osób do zażywania środków, które mogą przynieść ulgę - złagodzić ból, uspokoić lub pobudzić do działania. Na te potrzeby odpowiada rynek farmaceutyczny, produkując i reklamując coraz więcej środków dostępnych bez recepty.

Łatwy dostęp do leków i oraz swojego rodzaju moda na ich zażywanie sprawia, że zamiast rozwiązywać swoje problemy zdrowotne czy życiowe, sięgamy po tabletki, np. przeciwbólowe. Szczególnie popularne są leki uspokajające i nasenne, środki dopingujące i przeciwbólowe. Chętnie spożywane są również syntetyczne witaminy i suplementy diety oraz środki przeczyszczające czy produkty reklamowane jako te, które ułatwiają odchudzanie.

Nierozsądne zażywanie leków bez konsultacji z lekarzem może prowadzić do takich komplikacji zdrowotnych, jak uszkodzenie żołądka, nerek i wątroby. Ceną za taką lekkomyślność może być również lekomania. Uzależnienie od farmaceutyków jest tak samo poważną chorobą, jak uzależnienie od alkoholu czy narkotyków.

Do psychicznych skutków nadużywania leków zaliczamy m.in.:

nieodpartą potrzebę odczuwania efektów działania leku,

zwiększoną tolerancję na lek i konieczność przyjmowania coraz większych dawek,

potrzebę zdobycia leku bez względu na okoliczności i koszty.

Fizyczne skutki nadużywania leków przejawiają się jako:

Osoba uzależniona to ktoś, u kogo potrzeba zażycia używki, czy wykonania jakiejś czynności jest bardzo silna, silniejsza niż konsekwencje takich działań. Łatwy dostęp do papierosów, alkoholu, leków, narkotyków i dopalaczy sprawia, że liczba uzależnionych rośnie z roku na rok. Osoby uzależnione zwykle nie są w stanie same zerwać z nałogiem ze względu na dotkliwe, a nawet niebezpieczne dla zdrowia objawy odstawienia, czyli . Wymagają one nie tylko pomocy medycznej, ale przede wszystkim wsparcia psychologicznego. Leczenie nałogów jest trudne ze względu na nawroty spowodowane zmianami w mózgu wynikającymi z brania używek. Dlatego najlepiej nigdy nie rozpoczynać eksperymentowania ze środkami uzależniającymi i konsekwentnie odmawiać ich zażycia.

W skutecznym odmawianiu pomaga asertywność czy umiejętność wyrażania własnego zdania. Zachowania asertywne są łatwiejsze, jeśli wiemy, czego tak naprawdę chcemy i jakie są nasze życiowe cele.

Dynamiczny rozwój technologii spowodował pojawienie się uzależnień od Internetu, gier wideo, telefonu komórkowego, które zaburzają normalne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Uzależnienie od Internetu objawia się potrzebą stałego korzystania z jego zasobów i bycia w sieci (online). Internet wykorzystuje się na przykład do poszukiwania wirtualnych przyjaciół, znajomych, korzystania ze wsparcia w postaci lajków, a zawarte w ten sposób znajomości stają się ważniejsze niż znajomości realne. Część osób nałogowo gra w Internecie, inne stale przeglądają i komentują wiadomości. Aktywność w Internecie często powoduje niemożność oderwania się od komputera i prowadzi do utraty kontaktu z rzeczywistością i ograniczenia relacji społecznych.

Uzależnienie od telefonu komórkowego polega na nieustannej korespondencji za pomocą SMS‑ów i prowadzeniu długich rozmów, a także na korzystaniu z gier, w które są wyposażone aparaty telefoniczne. Osoby uzależnione, jeśli nie mają przy sobie telefonu, czują niepokój i podenerwowanie.

Uzależnienia związane z rozwojem nowych technologii przypominają te związane z uzależnieniem od narkotyków, alkoholu czy leków. Mogą również doprowadzać do osłabienia więzi z rodziną i rówieśnikami, izolacji od otoczenia. Młodzi ludzie, zdominowani wyłącznie przez Internet i aplikacje telefoniczne, rezygnują z pasji i zainteresowań. W Polsce i na świecie powstają ośrodki pomocy dla uzależnionych internautów i użytkowników telefonów komórkowych.

pojawienie się potrzeby coraz częstszego przebywania w sieci

wyszukiwanie okazji do jak najczęstszego korzystania z Internetu

zaniedbywanie obowiązków i wyglądu zewnętrznego

pojawienie się przekonania, że jedynym światem wartym uwagi jest świat wirtualny

Etapy uzależnienia przebiegają według schematu - eksperymentowanie, zażywanie okazjonalne, zażywanie regularne, uzależnienie.

Uzależnienie jest nieodpartą potrzebą przyjmowania określonego środka uzależniającego w celu doznania przyjemności lub usunięcia przykrych objawów jego braku.

Narkotyki działają przede wszystkim na układ nerwowy, głównie na pracę mózgu, i prowadzą do uzależnienia organizmu.

Alkoholizm jest chorobą społeczną, wyniszczającą pijącego i jego rodzinę.

Nadmierne zażywanie leków, nazywane lekomanią, dotyczy najczęściej leków przeciwbólowych, uspokajających i nasennych.

Dowiedz się więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Człowiek od wieków używa różnych substancji chemicznych, tzw. używek, które wpływają na jego nastrój, samopoczucie i postrzeganie rzeczywistości. Są wśród nich zarówno substancje powszechnie stosowane i akceptowane, jak kofeina zawarta w kawie czy teina - składnik herbaty oraz substancje szkodliwe, jak nikotyna. Do substancji niebezpiecznych zaliczany jest spożywany w większych ilościach alkohol oraz środki, których zażywanie jest zabronione.

# data[].attributes.headline
Czego boją się dzieci i jak im pomóc oswoić lęk?

# data[].attributes.subject
Czego boją się dzieci i jak im pomóc oswoić lęk?

# data[].attributes.attachment_link.title
Czego boją się dzieci i jak im pomóc oswoić lęk?

# data[].attributes.attachment_link.title
Powrót do nauki stacjonarnej - wskazówki dla rodziców

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
https://podcasts.apple.com/us/podcast/stres-u-dzieci-czym-si%C4%99-objawia-i-jak-mu-zaradzi%C4%87-patrycja/id1437994794?i=1000518975155

https://soundcloud.com/swpspl/rzepecka-sp-stres-u-dzieci-podcast-2021-v3

https://lectonapp.com/pl/audiobook/9d68af87-95b5-4e78-9a88-541df56f5a52?_lst

Stresujące sytuacje dotykają nas wszystkich. Spotykamy się z nimi w codziennym życiu i znajdujemy różne sposoby, by je ograniczać. Ze stresem borykają się jednak nie tylko dorośli, ale też dzieci. Czym charakteryzuje się stres u dzieci? Czym różni się od stresu doświadczanego przez dorosłych? Dlaczego współcześnie dzieci czują się tak bardzo obciążone? W jaki sposób można zmniejszyć ich poziom stresu? Jak rodzice, wychowawcy i nauczyciele mogą wesprzeć zestresowane dzieci?

Na te pytania odpowiada Patrycja Rzepecka, psycholog zajmującą się diagnozą rozwoju dziecka i rozpoznaniem indywidualnych zasobów oraz obszarów problemowych w funkcjonowaniu młodego człowieka, wykładowczyni na Psychologii Uniwersytetu SWPS. Rozmowę prowadzi Zofia Szynal, psycholog, psychoedukatorka oraz certyfikowana psychoterapeutka.

Podcast jest dostępny m.in. na kanale YouTube Strefy Psyche. Poszczególne sygnatury czasowe przedstawione poniżej przenoszą w opisany fragment nagrania:

00:55 - Czym jest stres?
03:20 - Jakie różnice w przeżywaniu stresu są miedzy dziećmi i dorosłymi?
16:32 - Jakie zagrożenia wiążą się z przewlekłym doświadczaniem nadmiarowego stresu przez dzieci?
21:17 - Z jakimi emocjami wiąże się stres u dzieci?
25:47 - Czy współcześnie dzieci czują się bardziej obciążone stresem niż kiedyś?
31:33 - Jak możemy pomóc dziecku, które doświadcza stresu?
43:07 - Jak na poziom stresu u dzieci wpłynęła pandemia koronawirusa?
Interesujesz się psychologią? Dołącz do innych w grupie Strefa Psyche Uniwersytetu SWPS na Facebooku.

Strefa Psyche Uniwersytetu SWPS to projekt popularyzujący wiedzę psychologiczną na najwyższym merytorycznym poziomie oraz odkrywający możliwości działania, jakie daje psychologia w różnych sferach życia zarówno prywatnego, jak i zawodowego. Projekt obejmuje działania online, których celem jest umożliwienie rozwoju każdemu, kto ma taką potrzebę lub ochotę, niezależnie od miejsca, w którym się znajduje. Więcej o projekcie: psyche.swps.pl.

Gość

Patrycja Rzepecka - psycholog, zajmuje się diagnozą rozwoju dziecka (intelektualnego, emocjonalnego, społecznego) i rozpoznaniem indywidualnych zasobów oraz obszarów problemowych w funkcjonowaniu młodego człowieka. Naukowo interesuje się wspieraniem rozwoju i rozwijaniem kreatywności u dzieci. Członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (PTP). Prowadzi wykłady oraz warsztaty dla nauczycieli w ramach konferencji organizowanych przez Pase, Polskie Towarzystwo ADHD oraz Instytut Psychologii i Edukacji „Charaktery". Na Uniwersytecie SWPS prowadzi zajęcia z zakresu diagnozy psychologicznej, wywiadu psychologicznego, profilaktyki zdrowia psychicznego, psychologii rozwoju oraz warsztaty psychoedukacyjne.

Prowadząca

Zofia Szynal - psycholog, psychoedukatorka oraz certyfikowana psychoterapeutka. Prowadzi leczenie w metodach terapii poznawczo-behawioralnej oraz terapii schematów. Ukończyła studia psychologiczne na Uniwersytecie SWPS, gdzie odbyła również czteroletnie szkolenie psychoterapeutyczne. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu seksuologii klinicznej prowadzone przez UAM w Poznaniu. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczo-Behawioralnej oraz Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego. Prowadzone procesy terapeutyczne poddaje regularnej superwizji, a na co dzień prowadzi prywatną praktykę psychoterapeutyczną „Na lepsze". Pełni również funkcję kierownika zespołu terapeutycznego w Centrum Zdrowia Psychicznego we Wrocławiu. Jest zaangażowana w liczne projekty psychoedukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stres u dzieci. Czym się objawia i jak mu zaradzić? (podcast)

# data[].attributes.attachment_link.title
Powrót do nauki stacjonarnej - wskazówki dla uczniów

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywacja - co to jest i po co? (odcinek 3)

# data[].attributes.attachment_link.title
Moje emocje. MEDYTACJA DLA DZIECI, RADZENIE SOBIE Z EMOCJAMI

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wzmanić poczucie własnej wartości u dziecka

# data[].attributes.attachment_link.title
Bajka na odprężenie - RELAKSACJA DLA DZIECI

# data[].attributes.headline
Jak rozpoznawać depresję u młodych ludzi:

# data[].attributes.subject
Jak rozpoznawać depresję u młodych ludzi:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nagranie Webinarium „Jak rozpoznawać depresję u młodych ludzi?" 6.04.2020

U wielu młodych osób może on doprowadzić do obniżenia nastroju lub nawet depresji. Dlatego naprawdę bądźmy uważni na sygnały, które od nich dostajemy. Podczas tego spotkania online szukaliśmy odpowiedzi na pytania takie jak:
- Jakie sygnały mogą świadczyć o tym, że dziecko doświadcza stanu depresyjnego?
- Jak rozpoznawać młodych z problemami podczas zajęć (na przykładzie działań społecznych w Młodych w Akcji)?
- Jak wspierać i pomagać oraz jak nie szkodzić?
- Jak samemu radzić sobie emocjonalnie w czasie epidemii koronawirusa? Podczas webinarium położyliśmy nacisk na:
- rozpoznawanie objawów depresji wśród dzieci i młodzieży,
- skuteczną pomoc w leczeniu,
- pracę z całą grupą projektową, tak, by nie szkodzić osobie chorej na depresję,
- profilaktykę. Po wysłuchaniu webinarium będziecie:
- znali niepokojące sygnały,
- wiedzieli jak wspierająco reagować i nie szkodzić,
- mogli dzielić się własnymi przykładami / refleksjami / zasobami.
O PROWADZĄCEJ
Lucyna Kicińska - pedagożka, trenerka, terapeutka narracyjna. Od 15 lat związana z organizacjami pozarządowymi specjalizującymi się w pomocy telefonicznej i online dzieciom i dorosłym w trudnych sytuacjach życiowych. Członkini Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego oraz Zespołu Roboczego ds. Prewencji Samobójstw i Depresji przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia. Współpracuje z uczelniami wyższymi, szkołami, ośrodkami badawczymi oraz wydawnictwami.

Prowadzi szkolenia z zakresu komunikacji, wzmacniania potencjału dzieci i nastolatków, przeciwdziałania przemocy, profilaktyki ryzykownych zachowań dzieci i młodzieży, zapobiegania autoagresji i samobójstwom. Jest autorką narzędzi edukacyjnych dotyczących bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, a także kursów e-learning adresowanych do rodziców i profesjonalistów dotyczących problemu wykorzystywania seksualnego dzieci.
By zobaczyć webinarium „Jak rozpoznawać depresję u młodych ludzi?", kliknij w poniższym obrazek.
Prezentacja z webinarium
Kliknij, by pobrać prezentację wyświetlaną przez prowadzącą webinarium.

﻿

# data[].attributes.attachment_link.title
Nagranie Webinarium „Jak rozpoznawać depresję u młodych ludzi?" 6.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Drodzy i Drogie, kolejne nasze webinarium rozwijające ścieżkę "Kampania Zaufania", kierujemy do wszystkich z Was, którzy mają pod swoją opieką młodych ludzi. Dzieci i młodzież doświadczają teraz wyjątkowej izolacji. To trudny czas pełen niespodziewanych zmian, niepewności oraz ograniczenia tak ważnych kontaktów społecznych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja u dzieci i nastolatków - Mądra Ochrona

# data[].attributes.attachment_link.description
Niebezpieczna, bo przez długi czas może być zupełnie nierozpoznana przez najbliższe otoczenie. Bagatelizowana, ponieważ, jej objawy można łatwo wytłumaczyć niewłaściwym zachowaniem, złą wolą, buntem, lenistwem. Depresja – poważna choroba, która dotyka nie tylko dorosłych, ale również dzieci i nastol…

# data[].attributes.attachment_link.description
najważniejsze etapy rozwoju emocjonalnego dziecka (0-3 lata) oraz sposoby radzenia sobie z trudnymi zachowaniami u dzieci i tworzenia więzi rodzice - dziecko.

# data[].attributes.attachment_link.title
CGI Animated Short Film: "Miles to Fly" by Stream Star Studio | CGMeetup

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spróbuj szczerze odpowiedzieć na jedno pytanie.

Jakie cechy chciałbyś, by posiadało Twoje dziecko, gdy będzie dorosłe?

Masz już? Świetnie. Jeśli masz ochotę, możesz podzielić się nimi w komentarzu pod postem.

Pewnie pomysłów jest całkiem sporo. A ja zastanawiam się teraz, czy na Twojej liście znalazło się stwierdzenie „chciał(a)bym, by moje dziecko było pewnym siebie człowiekiem".

Jestem niemal pewna, że przyszło Ci to do głowy.

Pewnie zdajesz sobie sprawę z tego, że to, czy tak będzie, w ogromnej mierze zależy od tego, jakie będą jego doświadczenia z dzieciństwa.

Mam dla Ciebie 5 wskazówek, których wdrożenie w życie sprawi, że dziecku łatwiej będzie wejść w dorosłość pełnym wiary we własne możliwości.

1. Okazuj zainteresowanie dziecku. Słuchaj uważnie co ma do powiedzenia, pytaj o jego potrzeby i opinie na różne tematy. Gdy młody człowiek zada Tobie pytanie, zamiast od razu odpowiedzieć na nie, powiedz „A Ty jak myślisz?".

2. Jeśli musisz ocenić dziecko, zrób to rozsądnie. Pamiętaj o dawaniu mu informacji zwrotnych, wskazuj na konkretne błędy i możliwość ich poprawy. Zawsze podkreślaj pozytywne aspekty wykonanych zadań. Jeśli zwracasz dziecku uwagę to podkreśl, że dotyczy ona zachowania, a nie osoby dziecka, np. „Zachowałeś się nierozsądnie", ale nie „Jesteś nierozsądny".

3. Nie porównuj dziecka z innymi. Poprzez mówienie: „Byłeś lepszy/gorszy od..." nie uczysz go zdrowej rywalizacji. Zachęcaj dziecko do pokonywania własnych słabości, a nie walczenia z innymi dziećmi. Porównywanie jest okej wtedy, gdy porównujemy dziecko do niego samego sprzed jakiegoś czasu i chcemy podkreślić jego postępy („Popatrz, jeszcze miesiąc temu nie potrafiłeś tego zrobić").

4. Pozwalaj dziecku uczyć się na błędach. Ucz go akceptowania porażki oraz wyciągania wniosków z niepowodzeń, motywuj do nie zrażania się gdy coś nie wychodzi. Zwracaj uwagę na walczenie z nadmiernym perfekcjonizmem - nie wszystko musi wyjść idealne by być zadowolonym ze swojej pracy.

5. Uwierz, że dziecko da radę. Nie wyręczaj go. Daj szansę na samodzielne rozwiązywanie problemów, pozwól również popełniać błędy. Bądź dostępny kiedy sytuacja tego wymaga, ale nie reaguj jeśli naprawdę nie jest to konieczne. Przypomniaj też dziecku czego już się nauczyło i co potrafi dzięki wytrwałości w działaniu.

Zastosowanie w życiu tych wskazówek pomoże dziecku w dokonaniu obiektywnej samooceny, wzmocni poczucie własnej wartości i wiary w siebie oraz (możesz potraktować to jako efekt uboczny) pogłębi relacje z najbliższymi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko pewne siebie? To możliwe! - Emocje Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
Spróbuj szczerze odpowiedzieć na jedno pytanie. Jakie cechy chciałbyś, by posiadało Twoje dziecko, gdy będzie dorosłe? Masz już? Świetnie. Jeśli masz ochotę, możesz podzielić się nimi w komentarzu pod postem. Pewnie pomysłów jest całkiem sporo. A ja zastanawiam się teraz, czy na Twojej liście znalazło się stwierdzenie „chciał(a)bym, by moje dziecko było pewnym siebie człowiekiem".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bajkoterapia jest jedną z ciekawszych metod terapeutycznych, która wzmacnia i wzbogaca zasoby dziecka, by to lepiej potrafiło sobie radzić z trudnościami. Bajki terapeutyczne pozwalają bez lęku spojrzeć na swoje problemy i uczą, jak pomagać sobie samemu w trudnych sytuacjach. Cudowny świat bajek pozwala odmienić zdarzenia, odczarować je poprzez powiązanie przyczyn z ich skutkami, czyli objawami lękowymi. Zdarzenia tajemnicze, mroczne i przerażające, ukazane przez pryzmat powodujących je czynników, znacznie tracą moc wzbudzania lęku. Poprzez bajki dziecko uczy się pozytywnego myślenia o sytuacjach lękotwórczych.

Stosowanie bajkoterapii przynosi wymierne korzyści na wielu płaszczyznach. Ze względu na zalety, które opowiadania dają słuchającym możemy wymienić w sferze intelektualnej porządkowanie wiedzy o świecie, wyjaśnienie związków przyczynowo - skutkowych między zdarzeniami, wzbogacanie słownictwa, racjonalizowanie i obrazowanie sposobu rozwiązywania problemu. Oprócz tego zapoznają one w sposób prosty i zrozumiały z trudną sytuacją, rozwijają myślenie intuicyjne oraz uczą strategii działania w stresowej sytuacji. W sferze społecznej bajki dają wiedzę na temat ról grup i związków społecznych, uczą rozumienia zasad współżycia społecznego, rozwijają i wzmacniają więzi rodzinne oraz budzą poczucie przynależności do rodziny i grupy. W sferze emocjonalnej zapoznają one ze skalą i bogactwem uczuć, kompensują brak i niedostatek doświadczeń świata realnego, dają poczucie bezpieczeństwa, pozwalają wierzyć, że inni myślą i czują tak samo, uwalniają od poczucia winy a także rozładowują stres i napięcie. Natomiast w sferze zachowania uczą oceniać postawy moralne, tłumaczą szkodliwe efekty działania, oduczają zachowań niepożądanych oraz uczą rozpoznawać zagrożenia i bronić się przed nimi.

Bajki umożliwiają dziecku przemyślenie problemu a następnie konfrontacje z nim w bezpieczny sposób. Wielu młodych ludzi ma poczucie winy lub wstydzi się swoich zmartwień. Trudno jest im otwarcie o nich rozmawiać. Często, jeśli zaczynamy z nimi rozmawiać bezpośrednio o kłopotach, zamykają się w sobie i wycofują. Słuchanie opowiadań natomiast jest całkowicie innym rodzaje komunikowania. Dziecko nie jest strofowane, oskarżane czy zmuszane do opowiadania o swoich problemach. Po prostu przysłuchuje się historii o dziewczynie lub chłopcu takim samym jak ono. Swobodnie słucha, uczy się, łączy fakty, jednocześnie czując się bezpiecznie. Jest w stanie słuchać i myśleć o treściach, które w innych okolicznościach mogłyby być dla niego niepokojące. Dzieje się tak ponieważ gdy zmienia się kontekst, tworzy się strefa bezpieczeństwa. I właśnie z tego powodu moim zdaniem stosowanie tej techniki terapeutycznej może przynieść bardzo dobre rezultaty podczas pracy z młodzieżą.

Bajki oddziałują poprzez treści odkryte, z którymi młody człowiek ma kontakt bezpośredni, świadomy, oraz poprzez treści przekazywane w sposób ukryty, zawoalowany, poprzez posługiwanie się symbolami dociera się do podświadomości. Istnieje koncepcja, która mówi, że dziecko bezustannie przezywa konflikty związane z niemożliwością realizacji swych pragnień. Symbole docierają do niego i powoli następuje proces ich uświadamiania. Baśnie pomagają w ich samodzielnym przepracowywaniu. Gdy stosujemy baśnie w terapii, uczeń odbiera tylko te treści, do których już dojrzał i które jest w stanie przyjąć. Symbole pomagają mu odnieść je do własnego życia i poprzez to zrozumieć własne problemy i dzięki temu się z nich oczyszczać.

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje bajek terapeutycznych: bajkę relaksacyjną, bajkę psychoedukacyjną oraz bajkę psychoterapeutyczną. Bajka relaksacyjna to bajka której głównym celem jest odprężenie, uspokojenie i wyciszenie dziecka. Posługuje się ona wizualizacją. Wizualizacja opiera się na trzech głównych strukturach : słuchowej, wzrokowej oraz czuciowej. Akcja tej bajki toczy się zwykle w miejscu dobrze dziecku znanym, opisywanym jako spokojne i bezpieczne. Bajka ta ma wyraźny schemat: bohater opowiadania relaksacyjnego obserwuje i doświadcza wszystkimi zmysłami miejsca, gdzie może odpocząć. Przebieg akcji tej bajki nie może być dynamiczny, całość musi wprowadzać w stan rozluźnienia. Sądzę, że dodatkowo puszczona w tle uspokajająca muzyka wytworzy odpowiedni nastrój oraz wzmocni efekt relaksacji. Trwałe rezultaty osiągniemy przy stosowaniu bajek relaksacyjnych gdy zajęcia te będą prowadzone systematycznie.

Bajka psychoedukacyjna natomiast ma na celu wprowadzenie zmian w szeroko rozumianym zachowaniu dziecka, rozszerzenie jego repertuaru zachowań. Dziecko poznaje bohatera, który ma podobny problem i zdobywa wzory jego rozwiązania, uczy się postępowania w trudnej sytuacji, rozszerza swoją samoświadomość. Ten rodzaj bajek powinien mówić o emocjach, jakie wyzwalają konkretne sytuacje w taki sposób, by rozwijały one samoświadomość emocjonalną (rozpoznawanie i nazywanie emocji), by sprzyjały rozumieniu ich wpływu oraz wywołujących je przyczyn, by uczyły optymizmu, rozwijały empatię oraz dawały wsparcie. Trzeba pamiętać jednak, że bajki te nie mogą narzucać dziecku zachowania, są tylko dla niego propozycją. Nie mogą także pouczać, ponieważ to zniechęca dziecko do naśladowania postaw oraz budzi w młodym człowieku sprzeciw i oburzenie. Bajki psychoedukacyjne mają za zadanie pomóc tym, którzy w jakiejś kwestii są gorsi od innych, w poszukiwaniu odkrycia ich mocnych stron. Bo o swych słabych stronach dzieci dowiadują się codziennie. Bajki te mają na celu redukcję poczucia mniejszej wartości, pomoc w kształtowaniu adekwatnego obrazu samego siebie, poczucia własnej wartości. To wszystko sprzyja lepszemu rozumieniu samego siebie i oraz innych ludzi. Właśnie ten rodzaj bajek terapeutycznych będzie nam szczególnie przydatny podczas redukowania lęku przed odrzuceniem.

Ostatnim rodzajem jest bajka psychoterapeutyczna, która zwykle jest dłuższa w przeciwieństwie do poprzednich bajek oraz ma rozbudowaną fabułę. Jej zadaniem jest obniżanie lęku. Ma ona na celu zastępczo zaspokoić potrzeby czytelnika, dowartościować, dać wsparcie przez zrozumienie i akceptację, budować pozytywne emocje oraz przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i wskazać sposoby radzenia sobie z nią. Na podstawie rozgrywających się w nich zdarzeń można ułatwić wystąpienie mechanizmu naśladownictwa i identyfikacji oraz przewarunkowania. W tym rodzaju utworów, podobnie jak w bajkach psychoedukacyjnych, zawarty jest inny sposób myślenia i przez to odczuwania sytuacji lękotwórczej. Bajka psychoterapeutyczna zawiera niektóre elementy baśni i bajki psychoedukacyjnej, uzupełnione o dawanie wsparcia, co w efekcie ma poprzez psychologiczne mechanizmy zbudować zasoby osobiste, a tym samym spowodować redukcję napięcia. Nabycie tych właśnie zasobów powoduje przyjęcie jako własnych nowych strategii i ukierunkowuje na realistyczną samorealizację.

Czasem zdarza się, że w końcowym etapie postępowania terapeuta zachęca ucznia do samodzielnego ułożenia własnej bajki, która byłaby projekcją, obrazem siebie, swoich lęków rzutowanych w treści i mówiła o tym, jak daleko zawędrował on na drodze ich zrozumienia. Tworzenie bajek i opowiadań, niezależnie od efektów literackich, jest swoistą autoterapią, nawet jeśli daje ono tylko chwilowe oderwanie się od problemów i trosk dnia codziennego.

Młody człowiek jest nieświadomy w dużej części własnych lęków. Powstają one na drodze poszukiwania, przystosowywania się do trudnych sytuacji, tych wszystkich, których doświadcza w środowisku rodzinnym, szkolnych, rówieśniczym itp. Tworzy się więc swego rodzaju matryca, według której realizuje się rozwój osobowości. Dziecko często nie wie i nie rozumie, dlaczego tak a nie inaczej się zachowuje. Bajki terapeutyczne można stosować, gdy dziecko jest w sytuacji lękotwórczej i doświadcza lęku, ale także wtedy, gdy objawia niepokój bądź w celach profilaktycznych. Poprzez kontakt z bajką terapeutyczną dziecko w momencie, gdy doświadcza lęku, otrzymuje wsparcie, uczy się pozytywnego myślenia o sytuacji, w której się znalazło, zastępczo zaspakaja potrzeby, jak również uświadamia sobie własne uczucia, ich objawy i przyczyny. Ponadto baśnie rozwijają zasoby języka, kształtują kreatywność i wyobraźnię.

Zalety bajkoterapii można mnożyć. Myślę, że to wystarczający powód, by stosować terapię bajką. Zajęcia z bajkoterapii mają bardzo pozytywny wpływ na funkcjonowanie w wielu różnych sferach życia oraz na kształtowanie się pożądanych zachowań. Jej stosowanie może dać zauważalne efekty i zdecydowanie warto o niej pamiętać w trakcie przeprowadzania zajęć terapeutycznych. A podjęty podczas terapii wysiłek na pewno zaprocentuje.

Ciekawe, bezpłatne bajki terapeutyczne do pobrania znajdziecie tutaj - klik

Warto również zajrzeć na tą stronę, gdzie znajdziecie wiele inspiracji do bajkoterapii - klik

Anna Karcz - psycholog, terapeuta pedagogiczny

Bibliografia:

1. Brett D., Opowiadania dla Twojego dziecka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1998

2. Brett D., Opowiadania dla Twojego (nieco starszego) dziecka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1998

3. Molicka M., Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2002

4. Molicka M., Bajki terapeutyczne, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2000

5. Szeliga K., Historia Guziolka, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków 2005

# data[].attributes.attachment_link.description
Bajkoterapia jest jedną z ciekawszych metod terapeutycznych, która wzmacnia i wzbogaca zasoby dziecka, by to lepiej potrafiło sobie radzić z trudnościami. Bajki terapeutyczne pozwalają bez lęku spojrzeć na swoje problemy i uczą, jak pomagać sobie samemu w trudnych sytuacjach. Cudowny świat bajek pozwala odmienić zdarzenia, od­czarować je poprzez powiązanie przyczyn z ich skutkami, czyli objawami ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chciałabym przedstawić Ci ciekawy sposób na wzmacnianie pozytywnych zachowań a także budowanie adekwatnej samooceny dziecka. Sposób, który wpływa pozytywnie na budowanie relacji i w rezultacie sprzyja zmniejszaniu się ilości zachowań niepożądanych.

Metodę tą nazywam "Przyłapany". Sama nazwa, przewrotnie, nie brzmi zbyt przyjemnie, bowiem przyłapywanie zwykle kojarzy nam się z zauważaniem tego, co nie koniecznie jest fajne. Tym razem będę Cię zachęcać do czegoś całkiem innego. Tu, dla odmiany, przyłapywać będziemy się tylko na tym co miłe i przyjemne. Przyrównać to można do pracy detektywa, który jest bardzo czujny i potrafi wychwycić nawet najmniejsze drobiazgi.

To teraz szczegóły. Jak konkretnie to robimy?

➡ Każda osoba dostaje swój własny słoiczek, najlepiej ozdobiony własnoręcznie przez nią samą lub przynajmniej podpisany jej imieniem. Nie pomijamy tu żadnej osoby. Jeśli metodę stosujemy w domu - każdy mieszkaniec dostaje naczynie. Jeśli w klasie - tu również nie pomijamy nikogo (nauczyciel również dostaje swój słoik).

➡ Przygotowujemy dużo małych karteczek oraz łatwo dostępne przybory do pisania.

➡ Na karteczkach zapisujemy (lub rysujemy) POZYTYWNE rzeczy, na których przyłapaliśmy inną osobę z rodziny lub siebie samego ? - tak często jak tylko to jest możliwe. Karteczkę wrzucamy do słoika osoby przez nas chwalonej.

➡ Raz w tygodniu wszyscy spotykamy się by przeczytać zapisy na karteczkach, które znajdują się w pojemniku. Dobrze jeśli towarzyszy temu rozmowa na temat tego co nas szczególnie ucieszyło, co zdziwiło, czego nowego dowiedzieliśmy się o sobie.

Tak jak już wspominałam, metoda z powodzeniem może zostać zastosowana zarówno w domu jak i w klasie.

To co ważne, to by w słoiczku faktycznie znajdowały się kartki dodane nie tylko przez innych ale także te dodane przez siebie. To bowiem prowadzi do budowania samooceny nie tylko w oparciu o opinię innych osób, ale także przez to, co sami dostrzegamy w samych sobie.

Zachęcam do sprawdzenia jak ten sposób sprawdzi się u Ciebie.

Jestem psychologiem dziecięcym i specjalistą terapii pedagogicznej. Specjalizuję się w pracy z dziećmi i młodzieżą oraz rodzicami. Dzieciom towarzyszę w przeżywanych trudnościach oraz pomagam w wyrażaniu emocji z nimi związanymi.

więcej o autorze

# data[].attributes.attachment_link.title
"Przyłapany " - chwalenie trochę inaczej - Emocje Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
Chciałabym przedstawić Ci ciekawy sposób na wzmacnianie pozytywnych zachowań a także budowanie adekwatnej samooceny dziecka. Sposób, który wpływa pozytywnie na budowanie relacji i w rezultacie sprzyja zmniejszaniu się ilości zachowań niepożądanych. Metodę tą nazywam "Przyłapany". Sama nazwa, przewrotnie, nie brzmi zbyt przyjemnie, bowiem przyłapywanie zwykle kojarzy nam się z zauważaniem tego, co nie koniecznie jest [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak radzić sobie ze złością? | Warsztaty dla uczniów #wiemikropka

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał dydaktyczny | 1) Jak zajęcie sprawia, że jesteś naprawdę szczęśliwy/szczęśliwa? 2) Opisz charakter w pięciu słowach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak spędzać czas z dzieckiem podczas pandemii

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie tylko z racji zawodu, jest to dla mnie niezwykle ważna sfera życia człowieka. Niestety, traktowana po macoszemu przez system edukacyjny. No bo jak to możliwe, że uczymy dziecko jak rozwiązać równanie z dwiema niewiadomymi, a nie uczymy jak radzić sobie w trudnymi uczuciami? Popatrzcie sami, tak na zdrowy rozsądek, ile razy w życiu Wam przydała się ta pierwsza, a ile razy ta druga umiejętność?

Ech, gdyby tak się dało chociaż kilkanaście minut dziennie poświęcać na edukację emocjonalną dziecka...

A może by tak przeprowadzić pewien eksperyment? I przez miesiąc znaleźć 15 minut codziennie na zadbanie o rozwój emocjonalno-społeczny dziecka.

Gdybym miała stworzyć taki plan idealny, nad czym warto w tym czasie popracować, zapewne umieściłabym w nim takie punkty:

rozpoznawanie i nazywanie swoich uczuć w konkretnych sytuacjach,

rozwijanie umiejętności panowania nad emocjami,

ćwiczenie podejmowania określonych czynności, które pomagają regulować emocje,

budowanie realnego poczucia własnej wartości dziecka,

motywowanie do współdziałania,

wdrażanie do samodzielności (nie wyręczanie dziecka z czynności, z którymi jest w stanie sobie poradzić, dawanie możliwości samodzielnej wypowiedzi, formułowanie pytań w taki sposób, by dziecko miało szansę samo na nie odpowiedzieć),

akceptowanie wszystkich uczuć dziecka,

aktywne, wspierające słuchanie dziecka,

stopniowe doskonalenie umiejętności przyswajania norm i zasad społecznych,

rozwijanie poczucia obowiązku i odpowiedzialności,

uwalnianie dziecka od grania narzuconych ról w domu i szkole,

wspieranie procesu budowania wzajemnych relacji między ludźmi - nauczenie dzielenia się, czekania, szanowania innych, przyjmowania odpowiedzialność za swoje zachowanie,

uwrażliwianie na kontakt wzrokowy i słuchowy, koncentrowanie uwagi na aktualnej sytuacji, na twarzy mówiącej osoby oraz umiejętność aktywnego słuchania i wykonywania poleceń,

wdrażanie nawyku kończenia działań przed rozpoczęciem następnych.

Całkiem tego sporo, ale spokojnie. To sytuacja idealna, do której chcemy dążyć. Zapewne też Wasze dzieci sporo z tych punktów realizują i nie ma potrzeby ich wdrażania.

Jak zacząć? Po pierwsze, i najważniejsze - pobyć z dzieckiem. Poopowiadać mu o swoim dniu, o przeżywanych emocjach (wszystkich, tych przyjemnych i nieprzyjemnych). Pamiętajcie, że dziecko uczy się przez modelowanie, czyli naśladowanie osoby istotnej dla niego. Jeśli sami nie pokażemy dziecku, że można regulować swoimi emocjami poprzez mówienie o ich odczuwaniu, to dziecku ciężko będzie na to wpaść samemu. Mam nadzieję, że wiecie co mam na myśli 🙂 O tym, że wszystkie uczucia są nam potrzebne i nie ma nic w nich złego, dopóki kontrolujemy sposób ich wyrażania, pisałam już w poście Pozytywne strony „negatywnych" emocji. Dlatego opowiedz swojemu maluchowi, że zdenerwowałeś się dzisiaj w pracy, bo ktoś zjadł Twój jogurt z lodówki, a Ty byłeś bardzo głodny i coraz bardziej zły. Opowiedz co zrobiłeś w tej sytuacji, jak sobie z nią poradziłeś. Pokaż, że akceptujesz wszystkie uczucia swoje i dziecka.

Jak się do tego przygotować? Proszę bardzo. Poniżej zamieszczam literaturę i pomoce, które mogą być przydatne. Warto podkreślić, że nie każda pozycja będzie równie dobrze sprawdzać się dla każdego z Was, jednak myślę, że warto wiedzieć o ich istnieniu.

Na początek może baza dla dorosłych.

Książki dla rodziców/nauczycieli, które polecam:

Faber A., Mazlish E.: Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.
- absolutna „biblia" dla wszystkich rodziców i nauczycieli. Moim zdaniem powinna być dołączana do wyprawki dla noworodków 😉 Pozostałe książki autorek również zasługują na polecenie, ale oczywiście od czegoś trzeba zacząć.

Shanker S.: Self-Reg
- rzecz o radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami, samoregulacji i zarządzaniem emocjami by pomóc dziecku powrócić do stanu zrównoważenia, który jest niezbędny do jego rozwoju.

Steinke-Kalembka J.: Dodaj mi skrzydeł! Jak rozwijać u dzieci motywację wewnętrzną
- książka, w której znajdziesz sporo o budowaniu wspierającej relacji i współdziałaniu jako kluczu do tego, by dziecku chciało się chcieć.

Nelsen J.: Pozytywna Dyscyplina
- pomoże lepiej zrozumieć trudne emocje (i zachowania) dziecka oraz da konkretne narzędzia, dzięki którym będziesz mógł dać mu wspracie w ich przeżywaniu.

Ale, w tym miejscu UWAGA!!! To, że nie przeczytałeś powyższych książek nie oznacza, że nie możesz pracować z dzieckiem nad rozwojem emocjonalno-społecznym!

Co dalej? Z jakich konkretnych pomocy można skorzystać?

Książki dla dzieci, które polecam:

Karty pracy, które polecam:

„Odkrywamy Emocje" - dzieci na kolejnych kartach pracy uczą się rozpoznawać i nazywać emocje, dostrzegać w jakich sytuacjach się pojawiają i mówić o nich wprost.

„Kim jestem? Co czuję? Czego potrzebuję?" - te karty pracy dają szansę przyjrzenia się sobie, swoim zasobom, emocjom i potrzebom.

„Mój dom i moja rodzina" - karty na temat rodziny, relacji, potrzeb i emocji, których doświadczamy w domu.

Kalendarz emocji „Jak się dzisiaj czuję?" - pomoże monitorować stan emocjonalny w konkretnym obszarze czasowym i da szansę osobie go wypełniającej sprawdzić, które emocje pojawiają się u niej często, które czasem a które naprawdę rzadko.

Gry planszowe, które polecam:

Co z tym wszystkim zrobić? Poczytaj z dzieckiem książeczki o emocjach, wypełnijcie razem karty pracy, pograjcie w gry uczące ich wyrażania (tak, to te powyżej). Możecie także sięgnąć po bajkę „W głowie się nie mieści" i różne wydawnictwa jej dotyczące. Pobawcie się w rysowanie swoich uczuć. Pokazujcie sobie nawzajem jakie macie miny kiedy odczuwacie różne emocje.

Pomysłów jest naprawdę mnóstwo. Zachęcam do dzielenia się także swoimi poniżej, w komentarzach 🙂

Bardzo jestem ciekawa rezultatów tego eksperymentu. Jestem pewna, że uda Wam się go zrealizować 🙂

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak stymulować rozwój emocjonalno - społeczny dziecka? Eksperyment!

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie tylko z racji zawodu, jest to dla mnie niezwykle ważna sfera życia człowieka. Niestety, traktowana po macoszemu przez system edukacyjny. No bo jak to możliwe, że uczymy dziecko jak rozwiązać równanie z dwiema niewiadomymi, a nie uczymy jak radzić sobie w trudnymi uczuciami? Popatrzcie sami, tak na zdrowy rozsądek, ile razy w życiu Wam [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Strefa Nastolatka | Forum Przeciw Depresji

# data[].attributes.attachment_link.description
Depresja może dotknąć każdego. Bez względu na wiek, wyniki w nauce, popularność czy liczbę znajomych na Facebooku. Gorszy dzień może zdarzyć się każdemu. Jeśli jest ich jednak coraz więcej może to być objaw choroby, która wymaga pomocy specjalisty. Czujesz, że problem może dotyczyć Ciebie lub kogoś Ci bliskiego?

# data[].attributes.headline
Jak rozmawiać z dzieckiem o równowadze emocjonalnej

# data[].attributes.subject
Jak rozmawiać z dzieckiem o równowadze emocjonalnej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W kontakcie z dziećmi często borykamy się z zachowaniami, które są dla nas trudne do zaakceptowania a także zrozumienia. Dzieci mimo wiedzy na temat zasad współżycia społecznego, mimo umiejętności empatyzowania, którą dostrzegamy na co dzień, zachowuje się w sposób „paskudny" lub nie zachowuje się wcale - „zamiera". Co się dzieje?

Każdy człowiek funkcjonuje najlepiej w stanie równowagi. Kiedy czuje się bezpiecznie, ma zaspokojone podstawowe potrzeby, nie jest przeciążony bodźcami, ma dostateczne zasoby energii. Znajduje się wtedy w tzw. strefie zielonej. Mózg działa jak zintegrowana całość, dostępne są wszystkie wykształcone do tej pory mechanizmy regulacji przez co działanie człowieka zorientowane jest na rozwój, współpracę i komunikację z innymi.

W sytuacji gdy człowiek doświadcza stresu na poziomie wyczerpującym jego zasoby jego mózg przestaje działać jako całość. Piętro odpowiedzialne za regulację emocji i kontrolę zachowań oraz empatię przestaje być dostępne, a kontrolę przejmuje ewolucyjnie starszy mózg gadzi. Zależnie od sytuacji, poziomu energii, minionych doświadczeń i temperamentu ludzie w takiej sytuacji działają różnie.

Czasem automatycznie przenoszą się do strefy czerwonej - następuje aktywacja mechanizmów odpowiedzialnych za walkę lub ucieczkę, w centrum uwagi staje „ja" i ochrona „moich interesów". Reakcje są szybkie i impulsywne, nie ma czasu ani zasobów by uwzględniać perspektywę innych i współodczuwać. Dzieci będące w tym stanie mogą bić, piszczeć, szczypać, obrażać się, dyskutować, odmawiać współpracy, zachowywać się nieracjonalnie i być „głuche" na nasze racje.

Czasem człowiek silnie obciążony stresem wskakuje w strefę niebieską, w której mamy do czynienia z reakcją zamrożenia i nastawieniem na przetrwanie. Człowiek w tym stanie wykorzystuje resztki energii by przeczekać trudny czas, staje się bezradny, pozbawiony inicjatywy, często doświadcza uczucia braku sił i/lub dolegliwości fizycznych. Jego nastrój się obniża, a ciało nieruchomieje. Dziecko w tym stanie może stracić apetyt, mieć problemy ze snem, stracić zainteresowanie zabawą, milczeć i czekać aż okoliczności staną się bardziej bezpieczne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dzieckiem o równowadze - karta pracy - I weź tu się dogadaj

# data[].attributes.attachment_link.description
W kontakcie z dziećmi często borykamy się z zachowaniami, które są dla nas trudne do zaakceptowania a także zrozumienia. Dzieci mimo wiedzy na temat zasad współżycia społecznego, mimo umiejętności empatyzowania, którą dostrzegamy na co dzień, zachowuje się w sposób „paskudny" lub nie zachowuje się wcale - „zamiera". Co się dzieje?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wesprzeć siebie i innych w aktualnej sytuacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Gdy zauważasz u dziecka obniżony nastrój

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na stronie Zintegrowanego Portalu Pacjenta ( https://zip.nfz.gov.pl/GSL/) udostępnionego przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakładce Gdzie się leczyć znajdują się aktualne informacje o adresach, telefonach, lokalizacji i godzinach otwarcia ośrodków ochrony zdrowia/zakładów opieki zdrowotnej, w tym specjalistycznych Poradni Zdrowia Psychicznego oraz Centrów Zdrowia Psychicznego, gdzie można skonsultować się z lekarzem psychiatrą i otrzymać kompleksową pomoc w wypadku podejrzenia depresji.

instytucje, z którymi
należy się kontaktować:

Stowarzyszenie Aktywnie Przeciwko Depresji - prowadzące działalność społeczno-edukacyjną w zakresie profilaktyki, wykrywania i leczenia zaburzeń psychicznych a w szczególności zaburzeń depresyjnych. Kontakt do stowarzyszenia można znaleźć na stronie: www.depresja.org

Forum Przeciw Depresji - portal społecznościowy prowadzony w ramach ogólnopolskiej kampanii, na którym można znaleźć kompendium wiedzy w zakresie depresji, gdzie szukać pomocy oraz forum moderowane przez lekarzy specjalistów, gdzie osoby chore oraz ich bliscy mogą uzyskać wsparcie www.forumprzeciwdepresji.pl

Fundacja Itaka - która prowadzi Antydepresyjny Telefon Zaufania (numer: 22 654 40 41) oraz udziela szerokiego wsparcia osobom chorującym na depresję jak i ich najbliższym. Informacje na temat wsparcia, którego udziela Fundacja można znaleźć na stronie: www.stopdepresji.pl

Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego - 24 godziny przez 7 dni w tygodniu działa bezpłatna linia telefoniczna (800 70 2222) dla osób w kryzysie psychicznym, którzy potrzebują doraźnej pomocy psychologicznej. W wyznaczonych godzinach w Centrum pełnią dyżury także specjaliści: lekarze psychiatrzy, prawnicy oraz pracownicy socjalni. Wsparcie można uzyskać także poprzez e-mail oraz czat z profesjonalistami. Więcej informacji na stronie: www.liniawsparcia.pl

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - oferuje bezpłatną pomoc telefoniczną i online dla dzieci i młodzieży oraz dla rodziców i nauczycieli poprzez prowadzenie Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (116 111) i Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci (800 100 100), gdzie młodzi obywatele mają możliwość dzielenia się kłopotami w trudnych sytuacjach a ich najbliżsi uzyskać m.in. informację i wsparcie trudności wynikających z zaburzeń depresyjnych dostrzeżonych u dzieci. Więcej informacji i kontakt online przez stronę www.116111.pl oraz www.800100100.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Na stronie Zintegrowanego Portalu Pacjenta ( https://zip.nfz.gov.pl/GSL/) udostępnionego przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakładce Gdzie się leczyć znajdują się aktualne informacje o adresach, telefonach, lokalizacji i godzinach otwarcia ośrodków ochrony zdrowia/zakładów opieki zdrowotnej, w tym specjalistycznych Poradni Zdrowia Psychicznego oraz Centrów Zdrowia Psychicznego, gdzie można skonsultować się z lekarzem psychiatrą i otrzymać kompleksową pomoc w wypadku podejrzenia depresji.

# data[].attributes.headline
23 lutego - Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją

# data[].attributes.subject
23 lutego - Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bajkoterapia jest jedną z ciekawszych metod terapeutycznych, która wzmacnia i wzbogaca zasoby dziecka, by to lepiej potrafiło sobie radzić z trudnościami. Bajki terapeutyczne pozwalają bez lęku spojrzeć na swoje problemy i uczą, jak pomagać sobie samemu w trudnych sytuacjach. Cudowny świat bajek pozwala odmienić zdarzenia, odczarować je poprzez powiązanie przyczyn z ich skutkami, czyli objawami lękowymi. Zdarzenia tajemnicze, mroczne i przerażające, ukazane przez pryzmat powodujących je czynników, znacznie tracą moc wzbudzania lęku. Poprzez bajki dziecko uczy się pozytywnego myślenia o sytuacjach lękotwórczych.

Stosowanie bajkoterapii przynosi wymierne korzyści na wielu płaszczyznach. Ze względu na zalety, które opowiadania dają słuchającym możemy wymienić w sferze intelektualnej porządkowanie wiedzy o świecie, wyjaśnienie związków przyczynowo - skutkowych między zdarzeniami, wzbogacanie słownictwa, racjonalizowanie i obrazowanie sposobu rozwiązywania problemu. Oprócz tego zapoznają one w sposób prosty i zrozumiały z trudną sytuacją, rozwijają myślenie intuicyjne oraz uczą strategii działania w stresowej sytuacji. W sferze społecznej bajki dają wiedzę na temat ról grup i związków społecznych, uczą rozumienia zasad współżycia społecznego, rozwijają i wzmacniają więzi rodzinne oraz budzą poczucie przynależności do rodziny i grupy. W sferze emocjonalnej zapoznają one ze skalą i bogactwem uczuć, kompensują brak i niedostatek doświadczeń świata realnego, dają poczucie bezpieczeństwa, pozwalają wierzyć, że inni myślą i czują tak samo, uwalniają od poczucia winy a także rozładowują stres i napięcie. Natomiast w sferze zachowania uczą oceniać postawy moralne, tłumaczą szkodliwe efekty działania, oduczają zachowań niepożądanych oraz uczą rozpoznawać zagrożenia i bronić się przed nimi.

Bajki umożliwiają dziecku przemyślenie problemu a następnie konfrontacje z nim w bezpieczny sposób. Wielu młodych ludzi ma poczucie winy lub wstydzi się swoich zmartwień. Trudno jest im otwarcie o nich rozmawiać. Często, jeśli zaczynamy z nimi rozmawiać bezpośrednio o kłopotach, zamykają się w sobie i wycofują. Słuchanie opowiadań natomiast jest całkowicie innym rodzaje komunikowania. Dziecko nie jest strofowane, oskarżane czy zmuszane do opowiadania o swoich problemach. Po prostu przysłuchuje się historii o dziewczynie lub chłopcu takim samym jak ono. Swobodnie słucha, uczy się, łączy fakty, jednocześnie czując się bezpiecznie. Jest w stanie słuchać i myśleć o treściach, które w innych okolicznościach mogłyby być dla niego niepokojące. Dzieje się tak ponieważ gdy zmienia się kontekst, tworzy się strefa bezpieczeństwa. I właśnie z tego powodu moim zdaniem stosowanie tej techniki terapeutycznej może przynieść bardzo dobre rezultaty podczas pracy z młodzieżą.

Bajki oddziałują poprzez treści odkryte, z którymi młody człowiek ma kontakt bezpośredni, świadomy, oraz poprzez treści przekazywane w sposób ukryty, zawoalowany, poprzez posługiwanie się symbolami dociera się do podświadomości. Istnieje koncepcja, która mówi, że dziecko bezustannie przezywa konflikty związane z niemożliwością realizacji swych pragnień. Symbole docierają do niego i powoli następuje proces ich uświadamiania. Baśnie pomagają w ich samodzielnym przepracowywaniu. Gdy stosujemy baśnie w terapii, uczeń odbiera tylko te treści, do których już dojrzał i które jest w stanie przyjąć. Symbole pomagają mu odnieść je do własnego życia i poprzez to zrozumieć własne problemy i dzięki temu się z nich oczyszczać.

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje bajek terapeutycznych: bajkę relaksacyjną, bajkę psychoedukacyjną oraz bajkę psychoterapeutyczną. Bajka relaksacyjna to bajka której głównym celem jest odprężenie, uspokojenie i wyciszenie dziecka. Posługuje się ona wizualizacją. Wizualizacja opiera się na trzech głównych strukturach : słuchowej, wzrokowej oraz czuciowej. Akcja tej bajki toczy się zwykle w miejscu dobrze dziecku znanym, opisywanym jako spokojne i bezpieczne. Bajka ta ma wyraźny schemat: bohater opowiadania relaksacyjnego obserwuje i doświadcza wszystkimi zmysłami miejsca, gdzie może odpocząć. Przebieg akcji tej bajki nie może być dynamiczny, całość musi wprowadzać w stan rozluźnienia. Sądzę, że dodatkowo puszczona w tle uspokajająca muzyka wytworzy odpowiedni nastrój oraz wzmocni efekt relaksacji. Trwałe rezultaty osiągniemy przy stosowaniu bajek relaksacyjnych gdy zajęcia te będą prowadzone systematycznie.

Bajka psychoedukacyjna natomiast ma na celu wprowadzenie zmian w szeroko rozumianym zachowaniu dziecka, rozszerzenie jego repertuaru zachowań. Dziecko poznaje bohatera, który ma podobny problem i zdobywa wzory jego rozwiązania, uczy się postępowania w trudnej sytuacji, rozszerza swoją samoświadomość. Ten rodzaj bajek powinien mówić o emocjach, jakie wyzwalają konkretne sytuacje w taki sposób, by rozwijały one samoświadomość emocjonalną (rozpoznawanie i nazywanie emocji), by sprzyjały rozumieniu ich wpływu oraz wywołujących je przyczyn, by uczyły optymizmu, rozwijały empatię oraz dawały wsparcie. Trzeba pamiętać jednak, że bajki te nie mogą narzucać dziecku zachowania, są tylko dla niego propozycją. Nie mogą także pouczać, ponieważ to zniechęca dziecko do naśladowania postaw oraz budzi w młodym człowieku sprzeciw i oburzenie. Bajki psychoedukacyjne mają za zadanie pomóc tym, którzy w jakiejś kwestii są gorsi od innych, w poszukiwaniu odkrycia ich mocnych stron. Bo o swych słabych stronach dzieci dowiadują się codziennie. Bajki te mają na celu redukcję poczucia mniejszej wartości, pomoc w kształtowaniu adekwatnego obrazu samego siebie, poczucia własnej wartości. To wszystko sprzyja lepszemu rozumieniu samego siebie i oraz innych ludzi. Właśnie ten rodzaj bajek terapeutycznych będzie nam szczególnie przydatny podczas redukowania lęku przed odrzuceniem.

Ostatnim rodzajem jest bajka psychoterapeutyczna, która zwykle jest dłuższa w przeciwieństwie do poprzednich bajek oraz ma rozbudowaną fabułę. Jej zadaniem jest obniżanie lęku. Ma ona na celu zastępczo zaspokoić potrzeby czytelnika, dowartościować, dać wsparcie przez zrozumienie i akceptację, budować pozytywne emocje oraz przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i wskazać sposoby radzenia sobie z nią. Na podstawie rozgrywających się w nich zdarzeń można ułatwić wystąpienie mechanizmu naśladownictwa i identyfikacji oraz przewarunkowania. W tym rodzaju utworów, podobnie jak w bajkach psychoedukacyjnych, zawarty jest inny sposób myślenia i przez to odczuwania sytuacji lękotwórczej. Bajka psychoterapeutyczna zawiera niektóre elementy baśni i bajki psychoedukacyjnej, uzupełnione o dawanie wsparcia, co w efekcie ma poprzez psychologiczne mechanizmy zbudować zasoby osobiste, a tym samym spowodować redukcję napięcia. Nabycie tych właśnie zasobów powoduje przyjęcie jako własnych nowych strategii i ukierunkowuje na realistyczną samorealizację.

Czasem zdarza się, że w końcowym etapie postępowania terapeuta zachęca ucznia do samodzielnego ułożenia własnej bajki, która byłaby projekcją, obrazem siebie, swoich lęków rzutowanych w treści i mówiła o tym, jak daleko zawędrował on na drodze ich zrozumienia. Tworzenie bajek i opowiadań, niezależnie od efektów literackich, jest swoistą autoterapią, nawet jeśli daje ono tylko chwilowe oderwanie się od problemów i trosk dnia codziennego.

Młody człowiek jest nieświadomy w dużej części własnych lęków. Powstają one na drodze poszukiwania, przystosowywania się do trudnych sytuacji, tych wszystkich, których doświadcza w środowisku rodzinnym, szkolnych, rówieśniczym itp. Tworzy się więc swego rodzaju matryca, według której realizuje się rozwój osobowości. Dziecko często nie wie i nie rozumie, dlaczego tak a nie inaczej się zachowuje. Bajki terapeutyczne można stosować, gdy dziecko jest w sytuacji lękotwórczej i doświadcza lęku, ale także wtedy, gdy objawia niepokój bądź w celach profilaktycznych. Poprzez kontakt z bajką terapeutyczną dziecko w momencie, gdy doświadcza lęku, otrzymuje wsparcie, uczy się pozytywnego myślenia o sytuacji, w której się znalazło, zastępczo zaspakaja potrzeby, jak również uświadamia sobie własne uczucia, ich objawy i przyczyny. Ponadto baśnie rozwijają zasoby języka, kształtują kreatywność i wyobraźnię.

Zalety bajkoterapii można mnożyć. Myślę, że to wystarczający powód, by stosować terapię bajką. Zajęcia z bajkoterapii mają bardzo pozytywny wpływ na funkcjonowanie w wielu różnych sferach życia oraz na kształtowanie się pożądanych zachowań. Jej stosowanie może dać zauważalne efekty i zdecydowanie warto o niej pamiętać w trakcie przeprowadzania zajęć terapeutycznych. A podjęty podczas terapii wysiłek na pewno zaprocentuje.

Ciekawe, bezpłatne bajki terapeutyczne do pobrania znajdziecie tutaj - klik

Warto również zajrzeć na tą stronę, gdzie znajdziecie wiele inspiracji do bajkoterapii - klik

Anna Karcz - psycholog, terapeuta pedagogiczny

Bibliografia:

1. Brett D., Opowiadania dla Twojego dziecka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1998

2. Brett D., Opowiadania dla Twojego (nieco starszego) dziecka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1998

3. Molicka M., Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2002

4. Molicka M., Bajki terapeutyczne, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2000

5. Szeliga K., Historia Guziolka, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków 2005

# data[].attributes.attachment_link.description
Bajkoterapia jest jedną z ciekawszych metod terapeutycznych, która wzmacnia i wzbogaca zasoby dziecka, by to lepiej potrafiło sobie radzić z trudnościami. Bajki terapeutyczne pozwalają bez lęku spojrzeć na swoje problemy i uczą, jak pomagać sobie samemu w trudnych sytuacjach. Cudowny świat bajek pozwala odmienić zdarzenia, od­czarować je poprzez powiązanie przyczyn z ich skutkami, czyli objawami ...

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Bajki Zasypianki - bajki na dobranoc do czytania

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Znajdziesz tutaj bajki pomagajki o nieśmiałości, koszmarach nocnych, lęku przed ciemnością, obawach przed dentystą i wiele innych. Niektórzy nazywają je „ bajki terapeutyczne„, inni „ bajki pomagajki „. Pomagajki to fajna nazwa bo pokazuje, że nie trzeba być „chorym", żeby z nich korzystać. One są po to by pomóc we wszystkich tych troskach dzieciństwa, które każde dziecko w mniejszym lub większym stopniu ma.

Turaj znajdziesz wszystkie bajki do czytania.

Najpierw trochę o samych bajeczkach
Najlepiej gdy takie bajki są przygotowane specjalnie na potrzeby Twojego szkraba. Jeżeli chcesz dowiedzieć się czym są bajki terapeutyczne/bajki pomagajki i jak je tworzyć samemu zapraszam do:

I teraz kolejne bajki, które napisałem do tej pory. Podzielone według tematów, które podejmują:

Radzenie sobie ze stratą
Bajka pomagajka dla chłopca, który wiele ostatnio stracił i bardzo to przeżywa. Mogę ją z czystym sumieniem polecić dla dzieci w wieku powyżej trzech lat w podobnej sytuacji. Mama Eryka pisała mi kilka razy o tym jak chłopczyk reagował na bajkę. Na początku był nią po prostu zainteresowany. Po kilku dniach chciał wrócić do bajki i jak pisała Pani Diana zaczęło to przynosić bardzo znaczącą poprawę sytuacji. Na moją prośbę mama Eryka wstawiła komentarze również na bloga.

Rozwód rodziców
Wielu rodziców prosiło o taką bajkę pomagajkę na tę bardzo trudną dla wszystkich okoliczność. Rozwód oznacza wielki stres dla dziecka i może trwale wpłynąć na jego postrzeganie świata. Nie oczekuj cudów, ale bajka może pomóc wytłumaczyć czym jest rozwód i troszkę ułatwić akceptację nowego stanu.

Nieśmiałość i niskie poczucie własnej wartości
Wiele rodziców zgłaszało się z prośbą o bajki na ten temat. Prawie wszystkim dzieciom przyda się większa wiara we własne siły i otwartość na kontakty z rówieśnikami.

Bajka o szarym słowiczku
Napisana dla dziecka, które trzyma się w każdej sytuacji rodziców i brak mu śmiałości by włączyć się w zabawę z rówieśnikami. Dziecka, które porównuje się z innymi i uważa za gorsze. Pokazuje, że każda cecha może być dobra, a każda moneta dwie strony. I każdy ma unikalne talenty, które może objawić.

Franek na konkursie ryków
Napisana dla dziecka, które boi się próbować nowych rzeczy bo obawia się, że mu się nie uda. Pokazuje, że pomyłki i wpadki to część naszego życia i że myląc się też idziemy do przodu.

Cicha myszka
Bajka napisana dla dzieci dotkniętych mutyzmem, które w typowych przypadkach rozmawiają w domu lub z bliskimi i przyjaciółmi, zaś milczą w szkole lub w stosunku do obcych. Może też pomóc dzieciom być bardziej odważnymi wśród rówieśników.

Łatki żyrafy Klementynki
Bajka opowiadająca o problemie z samoakceptacją oraz radzeniu sobie z brakiem akceptacji w grupie.

Powracające koszmary nocne
Bajka dla dziewczynki po przejściach, którą trapią koszmary senne. Jest to bardzo klasyczna bajka terapeutyczna - taka jaką można przygotować na większość tematów. Dość prosty pomysł i prosta konstrukcja. Sam jednak dopisałem tekst prosząc, żeby jej nie „używać" wobec wszystkich dzieci, które po prostu od czasu do czasu mają złe sny. Więcej o tym znajdziesz poniżej.

Moczenie nocne u dzieci
Jak opanować sikanie. Bajka może pomóc. Tutaj jest to bajka magiczna w dwóch częściach. Czytaj też więcej: Mocznie nocne u dzieci.

Bajka na temat zrozumienia i akceptacji odmienności
Wiele dzieci i czuje się z jakiegoś powodu inne i nie integrować się z rówieśnikami. Te bajki mogą pomóc.

Dobre przyjęcie pojawienia się rodzeństwa
Bajka dla chłopca, który mocno przeżywa pojawienie się rodzeństwa. Dostosowuje się do typowych oczekiwań i frustracji dzieci w takiej sytuacji. Pokazuje dziecku pozytywne spojrzenie na sytuację.

Kłótnie wśród rodzeństwa
Kłótnie i sprzeczki wśród rodzeństwa są powszechne i nieuniknione. Jeżeli są zbyt częse - potrafią zepsuć dzień i sprawić przykrość rodzicom. Bajka pomagajka, która ma pokazać z perspektywy dziecka jak często takie kłótnie są z błachych powodów i że czasami lepiej ich uniknąć.

Strach przed ciemnością + nauka empatii
Bajka pomagajka dla dziewczynki, który bardzo boi się ciemności. Opowiada o dziewczynce, która się bardzo boi, ale potrafi ten strach przełamać i poznaje inne spojrzenie na ciemność. Pokazuje też, że inni mogą świat widzieć zupełnie inaczej i pomaga to zrozumieć. Uczy empatii, tolerancji i przyjaźni.

Obawy przed wizytą u dentysty
Opowieść o chłopcu, który pomaga krokodylkowi w poradzeniu sobie z obawami wobec wizyty u dentysty. Pokazuje jak interesująca może być ta wizyta i zdejmuje złe postrzeganie gabinetu.

Pierwsze dni w przedszkolu/szkole
Pierwsze dni bez Mamy i Taty potrafią być bardzo stresujące dla dziecka. To jest bajka edukacyjna wyjaśniająca na spokojnie czego się tam może spodziewać. Wspomina delikatnie o mniej przyjemnych sprawach jak brak rodziców, zdarzający się płacz dzieci i niektórzy niezbyt mili koledzy, jednocześnie budując pozytywne oczekiwania.

Choroba i śmierć w rodzinie
Bajka terapeutyczna napisana dla dziewczynki, której ukochana babcia choruje na raka i najprawdopodobniej niedługo umrze. Pokazuje, że śmierć może też być traktowana jako początek i wyzwolenie.

Strach przed muchami
Czy muchy i inne owady budzą w Twoim dziecku lęk? Opowieść o dziewczynce, która ma okazje zobaczyć je z nieco innej perspektywy.

Czarna Wiola i jej mąż - Celina Zubrycka

Strach przed burzą
Nie jest to typowa bajka pomagajka. Jest to zasypianka, która uspokaja i relaksuje. Przy okazji oswaja temat burzy i inaczej ją pokazuje.

Niechęć do czesania i strzyżenia
Wbrew pozorom dość często się zdarza. Opowieść o Zosi bardzo łądnie pokazuje świat takiego dziecka i pomaga oswoić temat.

Mutyzm wybiórczy
Dzieci dotknięte mutyzmem mówią w pewnych sytuacjach, ale milczą w innych. W typowych przypadkach rozmawiają w domu lub z bliskimi i przyjaciółmi, zaś niepotrafią się odezwać w szkole lub w stosunku do obcych. Bajka napisana specjalnie dla nich.

Niepełnosprawność
Znowu nie jest to typowa bajka pomagajka, ale może trafić zarówno dla dziecka niepełnosprawnego, które może mieć z tego powodu zaniżone poczucie własnej wartości, jak i dla dziecka zdrowego aby je uwrażliwić na problemy niepełnosprawności.

Współpraca w grupie
Wielu dzieciom sprawia to trudność - dzielenie się, pomaganie sobie nawzajem. Warto przeczytać wtedy bajkę.

Akceptacja własnych ograniczeń
Brak samoakceptacji uderza w poczucie własnej wartości, ogranicza i unieszczęśliwia. Można jednak podejść do sprawy inaczej.

Bajka o wytrwałości
Warto mieć marzenia i warto wytrwale do dążyć do ich spełnienia. Poczytaj o wielkim marzeniu.

Zły dotyk i wykorzystanie seksualne dzieci
Trudny temat, ale bardzo ważny. Statystyki mówią, że co czwarta kobieta i co ósmy mężczyzna miały w dzieciństwie tego typu problemy. Bajka dodatkowo uczy asertywności i stawiania granic.
Natłok myśli i spraw

Jeżyk Cyprian i głosy nocyZarówno dzieci jak i dorośli mają czasami kłopot by się wyciszyć. Natłok wrażeń i spraw z całego dnia powoduje gonitwę myśli i „głosów w głowie", które nie pozwalają zasnąć. To jest bajka pomagajka napisana by w tym pomóc.

Adopcja
Bajka opowiada o lisku, który się zgubił, ale znalazł nową kochającą rodzinę.

Turaj znajdziesz wszystkie bajki do czytania, a tutaj katalog bajek terapeutycznych. Sprawdzaj tą stronę często bo będą pojawiać się tutaj kolejne bajki pomagajki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bajki pomagajki/terapeutyczne dla dzieci - online do czytania i ściągnięcia

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdziesz tutaj bajki pomagajki o nieśmiałości, koszmarach nocnych, lęku przed ciemnością, obawach przed dentystą i wiele innych. Niektórzy nazywają je „ bajki terapeutyczne„, inni „ bajki pomagajki „. Pomagajki to fajna nazwa bo pokazuje, że nie trzeba być „chorym", żeby z nich korzystać.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
TANDEM - warsztaty pedagogiczne, profilaktyka uniwersalna.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak pracować z dzieckiem nad ograniczeniem korzystania z multimediów - TANDEM - warsztaty pedagogiczne, profilaktyka uniwersalna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Profilaktyka nadużywania i szkodliwego korzystania z multimediów przez dzieci. Materiał dedykowany nauczycielom, rodzicom, pedagogom, psych..

# data[].attributes.body
Dziecko odmawia odrabiania lekcji, nie chce uczyć się w domu

# data[].attributes.headline
Pomysł na utrzymanie kontaktu z innymi osobami: 

# data[].attributes.subject
Pomysł na utrzymanie kontaktu z innymi osobami: 

# data[].attributes.attachment_link.title
Pomysł na utrzymanie kontaktu z innymi osobami w tym trudnym czasie

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Morze - jesteś nad morzem, spróbuj usłyszeć krzyk mew, szum wody, Skała - stań prosto, oprzyj ręce na biodrach, oddychaj licząc do 10, Koń - parsknij prrrrrr, raz krótko, raz długo, Jaskółka - stań na jednej lekko zgiętej nodze, przenieś tułów do przodu, jednocześnie unoś w tył drugą nogę, rozłóż ręce szeroko, jakbyś chciał polecieć, Słońce - otwórz okno, jak możesz wyjdź na balkon czy do ogródka, zamknij oczy i wystaw twarz ku słońcu, Marynarz - rozstaw szeroko nogi i chodź kołyszącym się krokiem, Słomka - wciągnij powietrze, tak jakbyś je pił przez słomkę, Huśtawka - pochodź po domu machając ramionami, zaczynając od lekkich a kończąc na mocnych wymachach, Sumo - tup mocno nogami,raz jedną a raz drugą nogą (tylko przeproś sąsiadów ;) ), Klaun - stań przed lusterkiem i śmiej się , Hula hop - pokręć biodrami w jedną i drugą stronę, Spaghetti - stań na baczność, tak jak nie ugotowany makaron- zmień pozycję, rozluźnij się, zwiń -jak ugotowany makaron, Muzyk - włącz muzykę i pograj na "instrumentach" (stół, łóżko, ściana, podłoga) w jej rytm, Odkrywca - popatrz na swoje miejsce, jakbyś wiedział je po raz pierwszy. Może odnajdziesz w nim coś nowego, Żyrafa - wyciągnij szyję najbardziej jak potrafisz, Wąż - poleż w bezruchu, Bąk - pokręć się w kółko, raz w jedną, raz w drugą stronę, Kot - powyginaj grzbiet, przeciągnij się, przymknij oczy, zamrucz lub ziewnij.

# data[].attributes.attachment_link.title
Antystres. Postaraj się zrobić każde wylosowane ćwiczenie przez 1 minutę.

# data[].attributes.attachment_link.description
Morze - jesteś nad morzem, spróbuj usłyszeć krzyk mew, szum wody, Skała - stań prosto, oprzyj ręce na biodrach, oddychaj licząc do 10, Koń - parsknij prrrrrr, raz krótko, raz długo, Jaskółka - stań na jednej lekko zgiętej nodze, przenieś tułów do przodu, jednocześnie unoś w tył drugą nogę, rozłóż

# data[].attributes.headline
Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży - webinar 

# data[].attributes.subject
Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży - webinar 

# data[].attributes.attachment_link.title
Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży - Artur Gębka i Joanna Gutral

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przez pandemię koronawirusa od kilku tygodni wszyscy jesteśmy zmuszeni do domowej izolacji. Siłą rzeczy więcej czasu spędzamy przed ekranami i w Internecie. Czy w tych okolicznościach bardziej niż zwykle jesteśmy narażeni na uzależnienia behawioralne, takie jak siecioholizm i fonoholizm? Jak się przed tym chronić? Odpowiada dr Maciej Dębski. Redakcja: W ostatnich tygodniach dzieci z racji e-nauki, ale i dorośli ze względu na pracę zdalną, spędzają przed komputerem niemal całe dnie. To odbije się na naszym zdrowiu?
Maciej Dębski: Bardzo możliwe. Niemal z dnia na dzień zostaliśmy zamknięci w domach i wszystko, co do tej pory robiliśmy w świecie realnym, przeniosło się do świata wirtualnego. Zamiast wykładów, są webinaria. Zamiast lekcji - e-elekcje, zamiast konferencji i spotkań - „spotkania" na Skype itd. Z kolei po pracy i po lekcjach korzystamy z Internetu dla rozrywki, albo do kontaktu z bliskimi. Nie było czasu na mentalne przygotowania do takich okoliczności, więc istnieje większe ryzyko, że część z nas się zagubi i nie będzie potrafiła postawić granic rozsądnie - ani sobie, ani dzieciom.
Kto pana zdaniem jest najbardziej narażony na te szkody? Młodsze dzieci? Czy może nastolatki?
Myślę, że licealiści odcięci od grupy rówieśniczej, dla których media społecznościowe są bardzo atrakcyjnym narzędziem, teraz będą lgnąć do ekranów jak nigdy wcześniej. Nastolatki nie spędzają już czasu na zabawie z rodzicami, jak dzieci młodsze, dlatego mogą czuć samotność dotkliwiej. Dla nich Internet jest teraz najatrakcyjniejszą alternatywą, bo grupa rówieśnicza dla nastolatków jest -całkiem słusznie - idealnym środowiskiem rozwoju. Z tego powodu starsze dzieci mogą najczęściej z nas wszystkich kompulsywnie sięgać po nowe technologie.

Jednak jeśli chodzi o ogólny rozwój i zdrowie somatyczne, to myślę, że najbardziej ucierpią dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Dla nich czas ekranowy powinien być naprawdę ograniczony do minimum, a teraz dramatycznie się wydłużył ze względu na lekcje online oraz nudę - bo przedszkolaki bez rówieśników i możliwości wybiegania się też mogą lgnąć do bajek czy gier. Dlatego tak ważne jest zaangażowanie rodziców w tworzenie alternatyw dla ekranów. W przypadku małych dzieci rodzice mają naprawdę duże możliwości, bo maluchy dość łatwo jest czymś zainteresować.

Zagrożeniem jest fakt, że styczność z nowymi technologiami nastąpiła w przypadku dzieci znacznie wcześniej, niż było to zaplanowane przez rodziców. Sam mam syna, któremu chcieliśmy kupić laptopa dopiero w czwartej, piątej klasie. Jest w pierwszej i dostał go teraz, inaczej nie mógłby się uczyć. Nie jestem wyjątkiem. Jest bardzo wiele dzieci, które dostały do ręki tablety, smartfony czy komputery właśnie teraz, bez wcześniejszego przygotowania na taką zmianę.

Na to, kto jest bardziej narażony, a kto mniej można spojrzeć jeszcze z innej perspektywy - od punktu startowego. Dziś wiemy, że nieograniczony dostęp do urządzeń ekranowych w dzieciństwie, nieograniczony Internet, brak pasji i zainteresowań, brak domowych zasad korzystania z nowych technologii, nadaktywność w korzystaniu z portali społecznościowych oraz złe relacje z osobami najbliższymi to czynniki, które w sposób zasadniczy wpływają na nasze przywiązanie do mediów cyfrowych. W tych rodzinach, w których one występowały jeszcze przed pandemią koronawirusa spodziewam się jeszcze głębszego i silniejszego zespolenia z nowymi technologiami.
Wyobrażam sobie, że to może wywołać chaos w używaniu nowych technologii.
Ten chaos jest bardzo widoczny w funkcjonowaniu nie tylko uczniów, ale i nauczycieli. Nikt albo prawie nikt nie potrafi w Polsce uczyć się zdalnie z zachowaniem cyfrowej higieny. Co więcej, nikt o cyfrowej higienie w ogóle nie mówi. Najważniejsza dla szkół jest realizacja podstawy programowej. To, czy dziecko spędzi przed ekranem 10 godzin czy 2 w większości przypadków niestety ma drugorzędne znaczenie.
To znaczy, że lepiej, by dziecko zamiast uczestniczyć w e-lekcjach, dostawało do odrobienia pracę w zeszytach ćwiczeń?
Myślę, że trzeba to umiejętnie łączyć i po prostu znaleźć złoty środek, mając na uwadze higienę cyfrową ucznia. Teraz dzieciom bardzo zawęziła się życiowa przestrzeń. Wcześniej biegały po dworze, spotykały się z rówieśnikami, chodził do szkoły. Teraz te wszystkie przestrzenie zawęziły się do jednej. Sytuacja pandemii koronawirusa wpływa zatem na dwa istotne czynniki, które mogą wiązać się z uzależnieniem od nowych technologii.

Pierwszym z nich jest stres związany z nową sytuacją, sytuacją anomii - powiedziałby socjolog. To czas, kiedy stare porządki społeczne przestały funkcjonować, a nowe jeszcze nie zdążyły się zakorzenić. Kiedy się stresujemy, albo się czegoś boimy lub lękamy, nasz organizm chce to przezwyciężyć i się przed tym bronić. Bardzo często sięgamy wówczas po nowe technologie, ponieważ dzięki temu wytwarza się dopamina, która stymuluje nasz ośrodek nagrody i wtedy łatwiej jest nam poradzić sobie ze stresem. Kiedy wcześniej (przed pandemią) odczuwaliśmy stres, mieliśmy więcej możliwości jego kanalizacji (ujścia). Mogliśmy się z kimś spotkać, wyjść, pobiegać, porozmawiać. Teraz tego nie ma i naszym wentylem staje się ciągłe łapanie za telefon.

Drugim czynnikiem mogącym wpływać na nasze nadmierne przywiązanie do elektroniki jest fakt, iż w wielu gospodarstwach domowych przestały być aktualne dotychczasowe plany dnia, ustalone porządki. Nasze przebywanie ze sobą po prostu stało się inne. Ta zmiana, na którą nie byliśmy gotowi, w dużej mierze dotyczy również funkcjonujących domowych zasad korzystania z narzędzi ekranowych i zasobów sieci. Nawet jeśli takowe zasady mieliśmy (60% młodzieży deklaruje w badaniach fundacji Dbam o Mój Z@sięg i Uniwersytetu Gdańskiego, że takich zasad w ich domu nie ma) to teraz one wymagają totalnego przebudowania. I tym faktem również zaczynamy być zestresowani, zmęczeni i brakuje nam sił, by w każdej godzinie doby budować nowy - stary porządek.

W związku z tym z pewnością mogę stwierdzić, że jeśli długo tak będziemy funkcjonować, to możemy nabyć negatywne wzory używania nowych technologii. Jeśli zaś wcześniej mieliśmy już z tym kłopot, to teraz jest spore ryzyko, że złe, niehigieniczne wzorce się utrwalą lub pogłębią.
Myślę, że tym czynnikiem narażającym nas na uzależnienia jest też pewna depresyjność, która z każdym tygodniem izolacji może się nasilać. Pierwsze tygodnie były pewnego rodzaju wyzwaniem, teraz obserwuję, że ten zapał do przystosowania się zaczyna „siadać", mówiąc kolokwialnie.
Tak, ta depresyjność na pewno jest związana ze stresem i lękiem, o których wspomniałem. Natomiast ważnym czynnikiem są tu relacje. Każdy psycholog o tym mówi, że dobre relacje chronią nas przed depresją. Teraz nasze związki i relacje są wystawione na próbę - z niektórymi osobami przestaliśmy się widywać, z innymi jesteśmy ciągle pod jednym dachem. W naszych relacjach z bliskimi mogą zachodzić zmiany, niekoniecznie dobre. Jednak to jest też szansa do odczarowania mediów społecznościowych. One teraz mają szansę nam pomóc bardziej niż zwykle. Kiedyś potęgowały poczucie samotności, teraz mogą nas do siebie realnie zbliżyć. Dlatego warto się temu przyglądać i wykorzystywać media społecznościowe tak, by budować relacje dobre, niekoniecznie tylko łatać dziury wywołane poczuciem odcięcia i samotności.
Przeczytaj II część wywiadu
Dr Maciej Dębski - socjolog problemów społecznych, wykładowca akademicki na Uniwersytecie Gdańskim, edukator społeczny, ekspert w realizacji badań naukowych, ekspert Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Fundator i Prezes Fundacji DBAM O MÓJ Z@SIĘG.

Fot. Jay Wennington, Unsplash.com

Więcej o działaniach Fundacji DBAM O MÓJ Z@SIĘG na www.dbamomojzasieg.com

# data[].attributes.attachment_link.title
W jaki sposób zadbać o higienę cyfrową w czasie pandemii koronawirusa? Odpowiada ekspert - Uzależnienia Behawioralne

# data[].attributes.attachment_link.description
Przez pandemię koronawirusa od kilku tygodni wszyscy jesteśmy zmuszeni do domowej izolacji. Siłą rzeczy więcej czasu spędzamy przed ekranami i w Internecie. Czy w tych okolicznościach bardziej niż zwykle jesteśmy narażeni na uzależnienia behawioralne, takie jak siecioholizm i fonoholizm? Jak się przed tym chronić? Odpowiada dr Maciej Dębski.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pandemia koronawirusa wymusiła na nas m.in. pracę zdalną i naukę online. Przed komputerami i ekranami tabletów spędzamy teraz jeszcze więcej czasu niż przedtem. Jak wobec tego zadbać o higienę cyfrową, abyśmy po ustąpieniu obecnej pandemii nie stanęli w obliczu kolejnego masowego problemu - siecio- i fonoholizmu? O tym opowiada dr Maciej Dębski. Redakcja: Co możemy zrobić, by uchronić się przed rozwojem czynników wpływających na kształtowanie się uzależnień od nowych technologii i Internetu?
Maciej Dębski: Przede wszystkim warto uporządkować swoją przestrzeń i czas używania mediów cyfrowych. Jeśli widzimy, że używanie nowych technologii zwiększyło się, bo od rana do popołudnia dzieci są w e-szkole, a my pracujemy zdalnie, to warto w pozostałej części dnia ograniczyć używanie internetu i ekranów do niezbędnego minimum. Powinniśmy jako rodzice dbać o to, by na 2 godziny przed zaśnięciem nie używać nowych technologii - i my, i dzieci.

Co więcej, powinniśmy dbać o to, by zapewnić sobie i dzieciom odpowiednią dawkę i jakość snu. W tym wypadku ważne jest usunięcie smartfonów z sypialni. Okazuje się, że myślenie o tym, co się dzieje w sieci jest aktywnością dla mózgu, która pochłania dość dużo energii i dlatego trudniej nam zasnąć bez smartfona przy sobie. Pamiętajmy, że tylko podczas snu istnieje możliwość uruchomienia pamięci długotrwałej, tak ważnej do zapamiętania dla nas rzeczy najważniejszych.

Traktując o przestrzeni - powinniśmy w domu stworzyć miejsce, w którym wszyscy odkładamy telefony i nie nosimy ich przy sobie. Chodzi o pudełko czy szufladę, w którym leżą telefony przez cały czas, a my podchodzimy po nie, gdy np. dzwonią, albo zwyczajnie potrzebujemy ich użyć.
Co daje takie rozwiązanie?
Przede wszystkim zwiększa fizyczny dystans od telefonu, co jest o tyle istotne, że kiedy nie mamy telefonu w kieszeni, nie sięgamy po niego bez sensu. Z kolei, gdy dzieci siedzą przed komputerem podczas nauki, nie powinny mieć przy sobie telefonów, a wszelkie strony czy aplikacje nie służące do nauki powinny być w komputerze pozamykane. To jest higiena nauki. Takie rozpraszanie uwagi na Facebooka i Instagrama, na przykład, gdy dziecko odrabia lekcje, nie tylko wywołuje problemy z koncentracją, ale też buduje zły nawyk ciągłego sięgania po telefon.

Pomocne w kształtowaniu higieny nauki jest wyłączenie dźwięków powiadomień. Naukowcy dowiedli, że wyrzut dopaminy w naszym mózgu następuje wówczas, gdy odczytujemy wiadomość, ale wydziela się jej o wiele więcej w momencie, w którym słyszymy jej dźwięk. Wyłączenie dźwięku powiadomień to jest w ogóle dobry pomysł, nie tylko podczas nauki. Dzięki temu możemy skupić się na tym, co robimy w danej chwili, na realizowaniu naszego nowego planu dnia, a po telefon sięgniemy, gdy będzie na to odpowiedni czas wybrany przez nas, a nie wywołany przez dźwięki komunikatora. W ten sposób to my będziemy panami swojego czasu, nie nowe technologie.

Pamiętajmy, że dla właściwego procesu uczenia się kluczowy jest odpowiednio wysoki poziom koncentracji. Jak się okazuje, nasz mózg potrzebuje około 10 minut, by faktycznie zaangażować się w nowe zadanie. Jeśli będziemy skakać między zajęciami, wywoływani dźwiękami powiadomień, tak naprawdę na niczym nie skupimy się w pełni. Tym bardziej jeśli jesteśmy w domu wszyscy razem i słyszymy nie tylko swój telefon, ale i telefon partnera czy dziecka. W takich okolicznościach wyłączenie powiadomień i ustalenie, że odbieramy swoje wiadomości np. raz na godzinę, jest zbawienne. Z tego samego powodu nie powinniśmy prowadzić samochodu i jednocześnie pisać wiadomości.
Co jeszcze można zrobić z przestrzenią w kontekście używania nowych technologii, poza wyprowadzeniem ich z sypialni i stworzeniem jednego miejsca, w którym leżą tablety i telefony?
Warto stworzyć świętą przestrzeń całkowicie wolną od ekranów. Pierwsze, co przychodzi na myśl to stół i jedzenie posiłków bez telefonów. Jednak może to być każde miejsce w domu, w którym wyłącznie spędzamy czas razem, nawiązujemy relacje, czytamy, bawimy się i odpoczywamy. Tam ekrany powinny być zabronione. Taka strefa wolna, strefa dla ducha i tworzenia realnych, a nie wirtualnych więzi.

To z kolei wiąże się z bardzo ważnym czynnikiem, który jest swoistą profilaktyką uzależnień od telefonu i sieci, mianowicie z budowaniem alternatywy dla świata cyfrowego. Rodzice powinni dać dziecku możliwość swobodnej zabawy bez używania ekranów. Powinni szukać zajęć analogowych, które mogą stanowić dla dzieci atrakcyjną rozrywkę. Jasno widzimy, że dzieci zaczynają nadużywać nowych technologii wówczas, kiedy jedynym dostępnym dla nich światem jest świat cyfrowy. Nudzi się? I już jest w sieci. Ma 10-15 minut wolnego? Zaczyna korzystać z Internetu.

Ciągłe budowanie alternaty dla świata cyfrowego to zadanie nie tylko rodziców, ale również powinność szkoły i wyzwanie dla nauczycieli. Warto, by również i oni z jednej strony przygotowywali atrakcyjne zajęcia online dla dzieci, ale również dbali o to, by niektóre zadania można było wykonać tylko w sposób analogowy. Istotne wydaje się również wprowadzanie wątków relaksujących, pobudzających zainteresowanie przedmiotem, które mają w sobie pierwiastek humoru czy zajęć gimnastycznych. W ten sposób zadbamy o higienę cyfrową dzieci.
Jak wiadomo nie jest to łatwe, bo nauczyciele rzadko się ze sobą komunikują i kiedy uczeń dostaje polecenia od kilkunastu nauczycieli naraz, okazuje się, że zdalna nauka nie ma nic wspólnego z dbałością o higienę cyfrową. Co w takiej sytuacji poradziłby Pan rodzicom?
Myślę, że zarówno dla nauczycieli i rodziców teraz ważna jest sztuka „odpuszczania". Powinniśmy patrzeć na nasze codzienne zadania i obliczać siły na zamiary. Jeśli widzimy, że czegoś jest zdecydowanie za dużo, że coś jest bez sensu, coś szkodzi, przeszkadza, odpuśćmy to. Informujmy nauczycieli o tym, co sami czujemy i o czym mówią nam nasze dzieci. W mojej opinii właśnie teraz najważniejsze jest zdrowie nasze i naszych dzieci. Ta sytuacja kiedyś się skończy. Kiedyś wrócimy do pracy, a dzieci wrócą do szkół i rówieśników. Jeśli teraz będziemy je narażać na przedawkowanie ekranów, nie zadbamy o higienę cyfrową, zawalimy dbałość o work-life balance i pozwolimy na wykształcenie złych nawyków związanych z używaniem nowych technologii i w ogóle dania o siebie, prędzej czy później zbierzemy tego żniwo. A tym żniwem może być siecioholizm lub uzależnienie od telefonu.
Dziękuję za rozmowę.
Przeczytaj I część wywiadu

Dr Maciej Dębski - socjolog problemów społecznych, wykładowca akademicki na Uniwersytecie Gdańskim, edukator społeczny, ekspert w realizacji badań naukowych, ekspert Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Fundator i Prezes Fundacji DBAM O MÓJ Z@SIĘG.

Więcej o działaniach Fundacji DBAM O MÓJ Z@SIĘG na www.dbamomojzasieg.com

Fot. Diego Passadori, Unsplash.com

# data[].attributes.attachment_link.title
W jaki sposób zadbać o higienę cyfrową w czasie pandemii koronawirusa? Odpowiada ekspert - cz. II - Uzależnienia Behawioralne

# data[].attributes.attachment_link.description
Pandemia koronawirusa wymusiła na nas m.in. pracę zdalną i naukę online. Przed komputerami i ekranami tabletów spędzamy teraz jeszcze więcej czasu niż przedtem. Jak wobec tego zadbać o higienę cyfrową, abyśmy po ustąpieniu obecnej pandemii nie stanęli w obliczu kolejnego masowego problemu - siecio- i fonoholizmu? O tym opowiada dr Maciej Dębski.

# data[].attributes.headline
Problematyczne używanie Internetu przez dzieci

# data[].attributes.subject
Problematyczne używanie Internetu przez dzieci

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Internet często jest tylko narzędziem, które pomaga radzić sobie z innymi problemami. Jest warstwą zewnętrzną, pod którą kryją się inne uzależnienia behawioralne. Najczęściej zakupoholizm i hazard. Tak wynika z przeprowadzonego w 2019 roku raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę dotyczącego problemu nadużywania mediów elektronicznych oraz e-uzależnień wśród dzieci i młodzieży. O ogólnych wnioskach płynących z badań mówi Marta Wojtas, psycholożka, specjalistka ds. bezpieczeństwa dzieci i młodzieży online, koordynatorka Poradni Dziecko w Sieci Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Redakcja: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę opracowała raport dotyczący nadużywania mediów elektronicznych oraz e-uzależnień wśród dzieci i młodzieży. Jaki był cel badania?
Marta Wojtas: Celem tego badania było sprawdzenie, jak obecnie wygląda korzystanie z Internetu. Kilka lat temu przeprowadziliśmy podobne badanie na temat nadużywania sieci i teraz chcieliśmy porównać, jak wygląda skala problematycznego korzystania z Internetu. Podejrzewaliśmy, że sytuacja nieco się zmieniła, dlatego chcieliśmy sprawdzić detale, czyli np. jakie najczęściej aktywności są podejmowane przez dzieci i młodzież w Internecie, czy istnieją zmienne, które warunkują to nadużywanie oraz czy pojawiły się jakieś dodatkowe zmienne w stosunku do ostatniej obserwacji. Opisaliśmy czynniki ryzyka i czynniki chroniące. Przeprowadziliśmy diagnozę potrzeb i problemów występujących w społecznościach szkolnych i na tej podstawie sformułowaliśmy rekomendacje umożliwiające skuteczną i efektywną profilaktykę.
Jakimi ogólnymi wnioskami może się Pani podzielić? Co się zmieniło na przestrzeni lat od ostatnich badań?
Wnioski są częściowo zbieżne. Podczas ostatniego badania okazało się, że 11,9 proc. osób problematycznie używa Internetu, a te, które mają nasilone objawy to około 0,5 proc. Poprzednio było podobnie, te dane nie zmieniły się drastycznie. Wówczas niecałe 12 proc. użytkowników korzystało z Internetu problematycznie, z kolei około 2 proc. nadużywało, czyli miało te nasilone objawy.

Wiemy, że ten problem istnieje, natomiast okazuje się, że się nie nasila. Warto mu się przyglądać i działać, bo jest on dosyć złożony. To widzimy też jako praktycy w pracy w gabinetach - że jest to często problem, który nie dotyczy samego nadużywania Internetu, tylko w ogóle funkcjonowania emocjonalnego takiej osoby, tego jakie ma relacje z bliskimi i tego, co w domu najczęściej się dzieje.

Bardzo często korzystanie z Internetu jest tylko jakąś strategią radzenia sobie z innymi problemami albo jest efektem innych problemów, z którymi dziecko nie jest w stanie w żaden inny sposób sobie poradzić.
Kto częściej prezentuje symptomy problematycznego korzystania z Internetu?
Okazuje się, że częściej dziewczęta oraz starsze nastolatki (w wieku 15-17 lat) niż młodsze (w wieku 12-14 lat). Te dane pokrywają się z wynikami innych prowadzonych w tym obszarze badań.

Osoby, które problematycznie używają Internetu częściej podejmują takie aktywności, jak korzystanie z portali społecznościowych, gry hazardowe i zakupy online. To pokazuje, że korzystanie z Internetu wiąże się ściśle z tymi „innymi" czynnościami online i to jest właśnie uzależnienie od tych czynności, czyli zakupów, gier czy portali - zwłaszcza ten ostatni, ponieważ chęć bycia w kontakcie z innymi to bardzo ważny motyw dla młodych ludzi.
Czyli Internet jest tylko jakby pośrednikiem w uzależnieniu?
To trochę jak z alkoholikiem - on nie jest uzależniony od szklanki. I z Internetem jest podobnie. To, co sprawia, że osoby się angażują, to są konkretne działania, które w Internecie wykonują, czyli właśnie nagminne poszukiwanie i posiadanie kontaktów w sferze online czy też zakupy w sieci lub granie w gry hazardowe - obie te czynności to, jak wiemy, mogą się przeistoczyć w uzależnienia behawioralne. Te czynności po prostu są realizowane przez Internet.
Z jakich urządzeń korzystają dzieci i młodzież?
Głównie są to telefony i laptopy. Prawie 97 proc. młodych ludzi korzysta ze smartfonów, 76 proc. - z laptopów, 45 proc. ma komputer stacjonarny. Więc zdecydowanie są to urządzenia mobilne. Na tej liście jest również tablet.
Jakie najpoważniejsze zagrożenia czyhają na dzieci, inne niż uzależnienie?
Osoby, które dużo korzystają z Internetu, mają większy kontakt z niebezpiecznymi treściami, czyli trafiają tam na różnego rodzaju treści związane z pokazywaniem przemocy, samookaleczaniem się czy autoagresją w ogóle. Są to również materiały pornograficzne czy takie, które zachęcają do upokarzania innych czy dyskryminacji. Spora grupa, bo aż 19 proc., wskazała, że napotyka treści związane z zaburzeniami odżywiania. W tym obszarze zagrożeń widać jednak zróżnicowanie ze względu na płeć.

Badania pokazały również, że osoby, które problematycznie używają Internetu mają mniej pozytywny stosunek do szkoły, silniej odczuwają stres, również ten szkolny. Badanie potwierdziło także, że istnieje związek pomiędzy nadmiernym korzystaniem z Internetu a doświadczaniem przemocy rówieśniczej w różnych jej formach, w tym również hejtu. To w ogóle zbieżne jest z ogólną kondycją dzieci i młodzieży, która - jak wynika z badań - nie jest najlepsza...
Jak prawidłowo wprowadzać dziecko w e-świat?
Bardzo ważne jest, aby zrobić to rozsądnie i w przemyślany sposób, bo nie jest to prosta sprawa. Najlepiej od początku ustalić konkretne zasady korzystania z sieci, które będą obowiązywały wszystkich członków rodziny. Rodzice często nie zdają sobie sprawy z tego, że uczą dzieci poprzez swoje konkretne zachowania. Dlatego to ważne, żeby w pierwszej kolejności patrzeć na siebie i to weryfikować, a po drugie, żeby w domu panowały określone zasady korzystania z urządzeń, w tym również z Internetu. Chodzi o to, żeby wyrobić w dziecku też pewne nawyki, jak choćby to, że nie korzystamy z telefonu podczas posiłków czy że pierwszą rzeczą, jaką robimy po wstaniu nie jest sięganie po telefon.

To co jest w Internecie, jest niezwykle interesujące dla dzieci i niezwykle absorbujące. Sfera interaktywna nie ma sobie równych. Często jest tak, że to co dostępne w świecie offline jest mało atrakcyjne dla dziecka - jest nudne, albo trzeba włożyć mnóstwo pracy, żeby osiągnąć jakiś efekt. Telefon czy Internet jest remedium na trudne emocje, z którymi czasem rodzice sobie też nie radzą - dają więc urządzania „dla świętego spokoju". To są te obszary, na które warto zwrócić uwagę ucząc dziecka bycia w e-świecie. Żeby też ten świat nie stał się ucieczką od trudności i problemów w świecie realnym.
Ale ten świat może wciągnąć... co powinno zaniepokoić rodziców? Jakie zachowania dzieci?
Problematyczne używanie Internetu objawia się w różnych zachowaniach dziecka, które dotyczą np. kontroli korzystania. Kiedy rodzic widzi, że dziecko nie potrafi skończyć czy traci zainteresowanie innymi rzeczami, które dzieją się wokoło, czyli szkołą, przyjaciółmi, dotychczasowymi pasjami na rzecz bycia online. Również, kiedy na zakończenie korzystania z Internetu dziecko reaguje agresją czy nie może sobie poradzić kiedy przestaje z niego korzystać - to również jest sygnał, żeby przyjrzeć się co dzieje się z dzieckiem. Bo te objawy odstawienne jeśli chodzi o Internet to właśnie duży dyskomfort związany z tym, że przestaje się z niego korzystać. Taką cechą, która charakteryzuje osoby, które problematycznie używają Internetu jest to, że zaczynają kłamać, choćby na temat tego jak korzystają z Internetu. Młodzi ludzie często spędzają w Internecie całe noce znajdując sposoby na to, żeby potwierdzić tę wersję. Potrafią wyłączać programy kontroli rodzicielskiej czy wyłączać limity czasowe.
Co jako rodzice powinniśmy robić, gdy zauważymy takie objawy?
Warto zwrócić się o diagnozę do specjalisty - psychologa czy psychoterapeuty, który będzie mógł stwierdzić na jakim poziomie jest problem, co się dzieje i czy rzeczywiście nastąpiła utrata kontroli w korzystaniu z Internetu, czy może młoda osoba jest na drodze do tego. Specjalista pomoże opracować plan pomocowy dla młodego człowieka i całej rodziny.
Czy taka natychmiastowa reakcja w postaci odebrania dziecku telefonu będzie zatem słuszna?
Nie, to przynosi bardzo często odwrotny skutek. Nawet w przypadku osób, które nie mają problemu z nadużywaniem Internetu, takie działanie budzi negatywne emocje. To odebranie miejsca, w którym „coś się robiło", w którym zostawiło się kawałek siebie. A w przypadku młodych ludzi gwałtowne reakcje mogą się zdarzyć, dlatego nigdy nie zachęcamy do podejmowania takich działań przez ich rodziców czy opiekunów. Odebranie dziecku urządzenia w niektórych przypadkach jest uzasadnione, np. gdy nie ma kontaktu z młodym człowiekiem, czy gdy mamy poczucie, że jego życie jest zagrożone. Ale samo odcięcie od sieci nie rozwiąże problemu, bo tak jak wspominałam - problemy nie tkwią w samym Internecie, ale w młodym człowieku czy też całej jego rodzinie. Dopóki to nie zostanie dobrze zdiagnozowane i odkryte co za tym stoi, to sam problem się nie rozwiąże. Dlatego zachęcamy rodziców do kontaktu ze specjalistami i odwodzimy od tego, by diagnozowali problemy sami.
Jakie są czynniki chroniące młodzież przez problematycznym używaniem Internetu?
Wniosek z tych badań jest taki, że czynnikami chroniącymi są czynniki związane z relacjami w rodzinie. Chodzi wiec o wsparcie ze strony rodziny, ale też ze strony rówieśników i nauczycieli. Niezwykle ważne jest to, aby rodzice rozmawiali z dziećmi o aktywności w Internecie i interesowali się tym, czym młody człowiek zajmuje się w świecie online. Czynnikiem ochronnym jest również poświęcanie czasu na hobby niezwiązane z Internetem.

To rzeczy bardzo zwykłe, ale jak się okazuje - bardzo ich brakuje. Zwłaszcza u tych osób, u których problem z nadmiernym korzystaniem z Internetu jest wyraźnie widoczny. Uważność rodziców, pogłębienie relacji, zainteresowanie życiem online - to podstawa. Bardzo często rodzice, którzy są z „innego pokolenia", bagatelizują tę sferę. A to niezwykle ważne miejsce, w którym młode osoby realizują wiele ważnych potrzeb. I to wymaga docenienia.
Dziękuję za rozmowę.
Marta Wojtas - psycholożka, specjalistka ds. bezpieczeństwa dzieci i młodzieży online, koordynatorka Poradni Dziecko w Sieci Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Raport do pobrania tutaj
Fot. Igor Starkov, Unsplash.com

# data[].attributes.attachment_link.title
Problematyczne używanie Internetu przez dzieci - wywiad z ekspertem - Uzależnienia Behawioralne

# data[].attributes.attachment_link.description
Internet często jest tylko narzędziem, które pomaga radzić sobie z innymi problemami. Jest warstwą zewnętrzną, pod którą kryją się inne uzależnienia behawioralne. Najczęściej zakupoholizm i hazard. Tak wynika z przeprowadzonego w 2019 roku raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę dotyczącego problemu nadużywania mediów elektronicznych oraz e-uzależnień wśród dzieci i młodzieży.

# data[].attributes.headline
Zachęcam do zapoznania się z artykułami Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę przeznaczonymi dla rodziców: 

# data[].attributes.subject
Zachęcam do zapoznania się z artykułami Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę przeznaczonymi dla rodziców: 

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwsze chwile po porodzie Niezakłócony, pierwszy kontakt matki z dzieckiem, to tak zwany kontakt „skóra do skóry". Dzięki niemu noworodek szybciej przystosowuje się do nowych dla niego warunków. Co więcej, wzmacnia się jego system immunologiczny - zanim w piersi matki pojawi się mleko, dziecko otrzymuje siarę, czyli gęsty, żółty płyn chroniący je przed bakteriami chorobotwórczymi.

# data[].attributes.headline
10 powodów, dla których młodzież sięga po dopalacze i narkotyki:

# data[].attributes.subject
10 powodów, dla których młodzież sięga po dopalacze i narkotyki:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Moje dziecko na pewno by tego nie zrobiło - tak myśli większość rodziców przekonanych o tym, że problem uzależnienia od środków zmieniających świadomość nie dotyczy ich rodziny. Tymczasem po narkotyki i dopalacze sięgają również dobrzy uczniowie, z którymi nie było do tej pory problemów wychowawczych. Dlaczego to robią? Na jakie elementy życia dziecka zwrócić uwagę, by móc zapobiec temu, by dziecko rozpoczęło przygodę ze środkami psychoaktywnymi?
Najczęściej wskazywany przez nastolatki powodów do tego, by sięgnąć po środki odurzające. Jeśli dziecko nie ma żadnych zainteresowań i hobby, żadna aktywność nie zajmuje mu czasu i nic nie sprawia, że dziecko może się czymś ekscytować, to rosną szanse na to, że sięgnie po środek, który dostarczy mu wrażeń.

Aby zmniejszyć ryzyko sięgania przez dziecko po niedozwolone środki, rodzic powinien zadbać o to, by dziecko miało alternatywy. Nie chodzi tu o to, by obciążyć go nadmiarem obowiązków (w takiej sytuacji łatwo o stan depresyjny, który wzmaga chęć sięgania po narkotyk), ale o to, by pomóc mu odkryć coś, co będzie go radować i cieszyć. Coś, czego samodzielnie będzie pragnąć i co da mu zajęcie.

Drugi częsty powód sięgania po dopalacze, który wynika z chęci poradzenia sobie z własnymi emocjami. Nastolatki miewają wahania nastrojów i często rodzicom wydaje się, że to przejściowy stan, który minie. Dla dziecka, jego złe samopoczucie jest jak najbardziej realne i szuka on sposobów na to, by sobie z nim poradzić. Szacuje się, że około 20% nastolatków ma objawy depresyjne. Każdy z nich, to potencjalny tester dopalaczy.

W dobie social media i internetu zdobycie informacji na temat narkotyków jest dziecinnie proste. Poza artykułami i źródłami mówiącymi o ich szkodliwości, istnieje wiele forów i grup, w których pojawiają się pozytywne opinie o życiu na „haju". To wzmaga ciekawość nastolatków, która rośnie dodatkowo, jeśli stan ten zachwala jakaś osoba znacząca.

Tę motywację można obniżyć przez dostarczenie nastolatkowi informacji o ryzyku, jakie wiąże się z używaniem dopalaczy i narkotyków. Trzeba to robić ostrożnie by, zamiast lęku nie wywołać ekscytacji i dodatkowego zaciekawienia. Dobrym przykładem jest tu książka „My, dzieci z dworca ZOO", która opisując zmagania 13 latki z nałogiem, choć ma przestrzegać przed narkotykami, u pewnych grup nastolatków potęguje chęć ich spróbowania.

Chęć złamania reguł, bunt

Środki psychoaktywne są prawnie zakazane. Dla nastolatka sięgnięcie po nie jest wyrazem buntu przeciwko narzuconym na niego regułom. Im więcej zasad i norm w życiu nastolatka oraz im mniej ma on samodzielności, tym większe szanse, że będzie usilnie szukał sposobu na to, by móc samodzielnie o sobie decydować. Część takich „uciśnionych" nastolatków zacznie przygodę z anoreksją lub bulimią, część przestanie się uczyć, część sięgnie po seks, a część po narkotyki.

Dorastający nastolatek potrzebuje przestrzeni i zaufania. Rodzicie, którzy chcą nadmiernie kontrolować dziecko, muszą liczyć się z tym, że bunt dziecka może być silny i skończyć się również wejściem w świat narkotyków.

Chęć wejścia do grupy rówieśniczej jest częstym powodem, dla której młodzież sięga po narkotyki. Jeśli w szkole bądź okolicy miejsca zamieszkania dziecka aktywne są grupy młodzieży, która te środki stosuje, to dziecko będzie mogło chcieć do takiej grupy dołączyć. Zwłaszcza jeśli czuje się samotne, opuszczone i nierozumiane. To klasyczna sytuacja, która działa analogicznie do subkultur.

Nawet dziecko, które nie czuje się samotne i ma swoją grupę odniesienia, może być podatne na narkotyki, bo będzie chciało udowodnić swoją przynależność do grupy. Łatwość poddania się presji otoczenia często wiąże się z niskim poczuciem własnej wartości i lekiem przed odrzuceniem. To mechanizmy psychologiczne, które tak naprawdę mają swoje źródło w rodzinie i wychowaniu dziecka.

Aby dziecko było odporne na presje rówieśników, rodzice powinni swoją postawą pokazywać dziecku, że jest wartościowe i nie musi dopasowywać się do otoczenia. Ważne jest też to, czy sami rodzice ulegają presji, czy też nie.

Nadmierne obciążenie nauką / stres

Presja na wyniki, chęć bycia najlepszym, nierzadko nacisk rodziców i poczucie tego, że trzeba mieć same dobre oceny sprawiają, że dzieci nie wytrzymują napięcia i szukają stymulantów, które pozwolą im lepiej i efektywniej się uczyć. Jedną z metod sprzedaży środków psychoaktywnych jest próba przekonania dziecka, że dany środek pomoże mu w nauce bądź zredukuje jego stres. Dzieci sięgają nie tylko po dopalacze, ale również różnego rodzaju środki medyczne czy leki. Eksperymentowanie z nimi może skończyć się koniecznością sięganie po mocniejsze środki, w tym narkotyki.

Postawa „teraz albo nigdy"

Trend YOLO (You only live once) rozpoczął się w II dekadzie 2000 roku. To powrót do hedonizmu - carpe diem stosowane na co dzień. Ten styl życia, choć typowy dla millenialsów, którzy obecnie są już po 30-stce, nadal ma wpływ na dzieci. Widząc zmagania swoich rodziców w pracy i z codziennym życiem, nabierają one przekonania, że młodość jest do tego, by bawić się i eksperymentować. Później, kiedy będą już korpo-szczurami, nie będzie na to miejsca i przestrzeni.

Postawa YOLO może prowadzić do chęci eksperymentowania z narkotykami. Taką postawę wzmacnia widok umęczonych, zestresowanych rodziców, którzy nienawidzą swojej pracy, a każdy ich dzień wygląda tak samo. Nastolatek nie chce tak żyć, ale ma poczucie, że jest to nieuniknione, zatem próbuje żyć intensywniej i pełniej, póki może. Narkotyki i dopalacze często stają się symbolem owej „pełni życia".

Nacisk na atrakcyjność fizyczną w dzisiejszych czasach jest ogromny. Odchudzają się nawet 10-latki. Na wielu forach poświęconych utracie wagi dzieciaki doradzają sobie różne metody na schudnięcie. Wśród nich są papierosy oraz niektóre środki psychoaktywne (np. kokaina). Dziecko zmotywowane do tego, by stracić na wadze, może sięgnąć po narkotyk.

Niestety w uzależnieniach pewną rolę odgrywają również geny. Jeśli zatem w rodzinie zdarzały się przypadki uzależnień, to warto być szczególnie ostrożnym. Może się bowiem okazać, że dziecko jest bardziej podatne i nawet krótki eksperyment z narkotykami, może doprowadzić do szybszego uzależnienia. Warto w takiej sytuacji uświadomić dziecku ryzyko i zadbać o to, by powody sięgania po środki psychoaktywne się nie skumulowały.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 powodów, dla których młodzież sięga po dopalacze i narkotyki

# data[].attributes.attachment_link.description
Moje dziecko na pewno by tego nie zrobiło - tak myśli większość rodziców przekonanych o tym, że problem uzależnienia od środków zmieniających świadomość nie dotyczy ich rodziny. Tymczasem po narkotyki i dopalacze sięgają również dobrzy uczniowie, z którymi nie było do tej pory problemów wychowawczych.

# data[].attributes.headline
Uzależnienie - objawy, diagnoza, leczenie 

# data[].attributes.subject
Uzależnienie - objawy, diagnoza, leczenie 

# data[].attributes.attachment_link.title
Uzależnienie - objawy, diagnoza, leczenie - Anna Sternik, Joanna Flis

# data[].attributes.attachment_link.title
Kiedy warto zgłosić się z dzieckiem po pomoc

# data[].attributes.attachment_link.title
Stres. Poradnik dla rodziców małych dzieci

# data[].attributes.headline
Jak zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w internecie? 

# data[].attributes.subject
Jak zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w internecie? 

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w internecie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Urządzenia ekranowe używane świadomie i z umiarem mogą stanowić atrakcyjny element życia dzieci i młodzieży oraz życia rodzinnego. Jednak nadmiar ekranów może mieć negatywny wpływ na rozwój i zdrowie dzieci oraz na relacje rodzinne. Dlatego ważne, żebyśmy kontrolowali korzystanie z ekranów w domu. Pomogą w tym Domowe Zasady Ekranowe.
Wprowadźcie zasady korzystania z telefonów, tabletów
i komputerów. Dostosujcie je do wieku i potrzeb domowników.

# data[].attributes.attachment_link.description
Urządzenia ekranowe używane świadomie i z umiarem mogą stanowić atrakcyjny element życia dzieci i młodzieży oraz życia rodzinnego. Jednak nadmiar ekranów może mieć negatywny wpływ na rozwój i zdrowie dzieci oraz na relacje rodzinne. Dlatego ważne, żebyśmy kontrolowali korzystanie z ekranów w domu. Pomogą w tym Domowe Zasady Ekranowe.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
KOMUNIKACJA - Rozpoczynanie rozmowy, podtrzymywanie rozmowy,kończenie rozmowy, komunikacja niewerbalna, EMOCJE - Rozpoznawanie emocji u siebie, rozpoznawanie emocji u innych, wyrazanie emocji w sposób akceptowalny społecznie, regulacja emocji, TOŻSAMOŚĆ - Wiedza o sobie, co lubię, czego nie lubię, moje mocne i słabe strony,wygląd i cechy charakteru, WSPÓŁPRACA - Działanie z innymi, wykonywanie zadanie z grupą innych osób, KOMPETENCJE SPOŁECZNE - Proszenie o pomoc, pocieszanie, przegrywanie, oferowanie pomocy, mówienie komplementów, proszenie o przysługę, powitanie, pożegnanie, uważne słuchanie, UMIEJĘTNOŚCI WYKONAWCZE - Planowanie, organizacja, pamięć robocza, utrzymywanie uwagi, rozpoczynanie zadań, zarządzanie czasem,elastyczność w myśleniu , KOMUNIKACJA NIEWERBALNA - Potakiwacze, mimika, gesty, postawa ciała, kontakt wzrokowy, TEORIA UMYSŁU - Wiedza o czyichś myślach, emocjach , intencjach na podstawie obserwacji kontekstu sytuacji i drugiej osoby,

# data[].attributes.attachment_link.description
KOMUNIKACJA - Rozpoczynanie rozmowy, podtrzymywanie rozmowy,kończenie rozmowy, komunikacja niewerbalna, EMOCJE - Rozpoznawanie emocji u siebie, rozpoznawanie emocji u innych, wyrazanie emocji w sposób akceptowalny społecznie, regulacja emocji, TOŻSAMOŚĆ - Wiedza o sobie, co lubię, czego nie lubię, moje mocne i słabe strony,wygląd i cechy charakteru, WSPÓŁPRACA - Działanie z innymi,