# data[].attributes.headline
Niezbędnik nauczyciela/ki w pracy z ukraińskimi dziećmi

# data[].attributes.subject
Niezbędnik nauczyciela/ki w pracy z ukraińskimi dziećmi

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezbędnik nauczyciela w pracy z ukraińskimi dziećmi - Progresfera.edu.pl

# data[].attributes.headline
Szybki pomocnik w komunikacji z osobami z Ukrainy

# data[].attributes.subject
Szybki pomocnik w komunikacji z osobami z Ukrainy

# data[].attributes.attachment_link.description
A tool supporting the learning of the Polish language

# data[].attributes.headline
Jak wspierać i (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie?

# data[].attributes.subject
Jak wspierać i (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tuż obok Nas, za naszą granicą, dzisiaj rano rozpoczęła się wojna.
Tuż obok nas są ludzie z Ukrainy - przyjaciele i przyjaciółki, koledzy i koleżanki dzieci ze szkoły/przedszkola, współpracownicy i współpracownice.
Tuż obok nas, czasami w towarzystwie nas obserwujemy rozpacz ludzi, których kraj rozpada się na kawałki, lęk o najbliższych, wybory: wracać, czy zostać? W nas jest mnóstwo lęku, smutku, złości, rozpaczy...
Tuż obok nas, w obliczu tych wszystkich wydarzeń są nasze dzieci. Jak je wspierać? Jak się o nie troszczyć? I (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie?

Nigdy nie przypuszczałam, że napiszę taki tekst. Przyznam, że miałam problem, jak go zatytułować. Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? Jak troszczyć się o dzieci, kiedy w Ukrainie jest wojna? Jak radzić sobie z lękiem przed wojną?

Mam ochotę krzyczeć: to się nie dzieje.

I sama rozpadam się na kawałki, gdy kolejny raz włączam TV i widzę, że się dzieje i widzę co się dzieje.

Wiem też, jak bardzo potrzebują nas dzieci.

Wiem też, że to moment, na który (chyba) nikt nie jest przygotowany i nie zastanawiał się, jak wesprzeć dzieci i siebie.
Nigdy nie czytałam i nie posiadam książki/artykułu, na temat wspierania dzieci w obliczu wojny blisko nas, wojny w kraju ich koleżanek i kolegów.
Natomiast wiem, jak wspierać i jak rozmawiać z dziećmi, w sytuacji kryzysu, trudnych wydarzeń.
I to wszystko starałam się Wam jak najrzetelniej potrafię zebrać, dostosować do aktualnej sytuacji i tutaj zostawić.

Rozmawiaj i stwórz do tego przestrzeń.

Wiem, że dzisiaj pojawiło się mnóstwo pytań, „czy rozmawiać?" i „czy ukrywać przed dziećmi informację o wojnie w Ukrainie?".
Odpowiadając na to pytanie odniosę się do dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Odpowiedź brzmi: rozmawiać. Dzieci uczęszczają do placówek, mają kontakt z innymi dziećmi. Dzieci ze sobą rozmawiają, słuchają otaczającego świata. Dowiedzą się o wojnie, usłyszą słowo wojna.

To ważne, byśmy rozmawiali z dziećmi, pytali, czy mają pytania, zapewnili, że chcemy z nimi rozmawiać i odpowiadać na pytania.

To niezwykle ważne byśmy my - rodzice, ważni dorośli byli osobami od których dzieci będą otrzymywały informacje oraz osobami, które będą korygowały informacje zasłyszane poza domem.

Ważne, by nazwać, co się dzieje i nazwać dlaczego wokół nas- dorosłych tak często pojawia się temat wojny w Ukrainie.

Oczywiście język powinien być dostosowany do wieku dziecka i opierać się o fakty, na które dziecko jest gotowe.

„W Ukrainie rozpoczęła się wojna. To znaczy, że prezydent Rosji podjął decyzję o ataku na Ukrainę. Ludzie z Ukrainy walczą i jest to niebezpieczne. Martwimy się o nich",
„Ludzie rozmawiają o wojnie w Ukrainie, martwią się o ludzi, którzy tam mieszkają, smucą się i złoszczą, bo wojna jest zła".

„Chcę, żebyś wiedział, że chcę byś o tym ze mną rozmawiał i pytał mnie, o wszystko, o co potrzebujesz zapytać".

Nazywaj i akceptuj emocje. Wszystkie.

Boicie się? Ja się boję.

Smucicie się? Ja się smucę.

Złościcie się? Ja się złoszczę.

To zrozumiałe.
Dzieci też będą doświadczać mnóstwo emocji. To niezwykle ważne (zawsze, a teraz szczególnie), by się nimi zaopiekować i zaakceptować każdą emocję.

Zaprzeczanie, przykrywanie i udawanie, że „nic się nie dzieje", może przepełniać niepokojem, kiedy świat wokół mówi o zagrożeniu i dorośli i dzieci mają w sobie niepokój.

Często wspierające jest podzielenie się, że i my doświadczamy trudnych emocji.

„Widzę, że się boisz. Kiedy słyszymy o wojnie czujemy strach, bo nasz umysł odczytuje te słowa jako zagrożenie i wysyła nam o tym sygnał. To zrozumiałe. Też tak mam."

„Martwisz się o babcię swojej przyjaciółki. Opowiedziała Ci, że mieszka tam, gdzie jest wojna. Rozumiem to. Jestem przy Tobie."

To ważne, by dzieci mówiły o uczuciach.

Bardzo.

Bo tłumienie, chowanie to...cierpienie. To, co niewypowiedziane, chowa się „do środka". Męczy, dusi, przytłacza. Stąd tak ważne jest stworzenie przestrzeni do mówienia o uczuciach, która wejdzie do waszego codziennego schematu dnia.

I tu uwaga: nie oznacza to codziennego pytania się o wojnę. Nie, nie, nie..

Mam na myśli uważność na uczucia i otwarcie przestrzeni do rozmowy np. pytania

„Jak się czujesz?", „Jak się dziś czułaś?", „Jakie emocje cię odwiedziły?" lub kreatywne metody pokoloruj serce z emocjami - jakie dzisiaj uczucia je wypełniały (przykłady pomocy znajdziecie tu: ....)

Z drugiej strony pamiętajmy, że to my regulujemy i to my jesteśmy dorośli. Dzielenie się emocjami, pokazywanie, że doświadczanie lęku, smutku, złości jest zrozumiałe, nie oznacza, że mamy zalać dzieci naszymi emocjami i zmartwieniami.

Ważne jest tutaj uważnienie, że ma prawo być dziecku trudno i ma prawo czuć niepokój w świecie niepokoju, przy jednoczesnym zapewnieniu maksimum bezpieczeństwa i stabilności (i o tym, więcej dalej).

Bądź uważny na katastrofizację. U siebie u i dziecka. Skup się na tu i teraz.

Wokół nas jest wystarczająco dużo trudnych informacji.

Gdy czujemy lęk mamy tendencję do zniekształcania myśli i przewidywania dodatkowej katastrofy.

Ważne, by być uważnym na komunikaty, które kierujemy do dziecka i do innych wokół.

Ważne, by pytać dziecko o myśli, o to jakie zna fakty.

I jednocześnie nie kłamać.

Co mam na myśli:

Komunikaty: „Zaczyna się od Ukrainy, a potem może iść do Polski", „To tylko początek. Będzie trzecia wojna światowa" itp. One nie pomagają. Nie wiemy jak będzie. Dla dzieci, zbyt dużo to to, co jest. Nie dokładajmy.
Pytajmy dzieci: co o tym wiesz? Co myślisz? Czym się martwisz.
Dziecko: „Jasiu powiedział, że Putin zaatakuje też Polskę"

Odpowiedz: „Na ten moment Putin zaatakował Ukrainę. Nie ma żadnych informacji mówiących o tym, że chce zaatakować Polskę. Jestem przekonana, że Jasiu też takich nie posiada"

I najtrudniejsze: jednocześnie nie kłam, nie obiecuj tego, czego nie jesteś pewien. Chciałabym napisać: jesteśmy i będziemy bezpieczni. Nie wiem, czy będziemy. Dlatego nie jestem w stanie Wam tego obiecać.

Czy padnie pytanie: „Czy w Polsce będzie wojna?" Z dużym prawdopodobieństwem padnie.

Czy mamy odpowiedzieć: „może będzie"? Czy lepiej: „No gdzie, kochanie. Na pewno nie będzie"? Ani tak, ani tak.

TU i TERAZ.

To, co wiemy, dostosowane do dziecka + maksimum bezpieczeństwa.

„Na ten moment wojna jest tylko na Ukrainie. Nie ma żadnych informacji mówiących o tym, że Putin chce zaatakować Polskę. Polska ma wsparcie innych Państw, ma z nimi umowę i jeżeli ktokolwiek chciałby nas skrzywdzić inne państwa, i jest ich bardzo dużo, obiecały, że nam pomogą".

Bądź uważny na zmiany w zachowaniu dziecka.

Dzieci w różny sposób mogą przetwarzać trudne informacje. Mogą być bardziej zamyślone, rozkojarzone, spięte, częściej się złościć. Pamiętajmy, że najważniejsze jest to, czego nie widać.

Pod tzw. „trudnym" zachowaniem, przeważnie kryje się cierpienie- myśli, emocje, doświadczenia, z którymi dziecko nie może sobie poradzić. Jeżeli obserwujemy nowe, niepokojące zachowanie u dziecka warto nazwać to, co widzimy oraz okazać empatię i troskę.

Zdarza się, że pojawia się pytanie- czy nazywać zachowanie; to, co jest „na wierzchu"? Z mojego doświadczenia wynika, że tak i często dzieci wręcz czekają, aż dorosły powie „Widzę twój niepokój i strach. Wiem, że to skutek czegoś trudnego"
W jaki sposób mówić do dzieci, gdy dostrzegamy niepokojące zachowania? „Widzę, że w ostatnim czasie jesteś często zamyślony. Mam wrażenie, że coś cię martwi."

„Zauważyłam że trudno Ci kontrolować złość. Domyślam się, że sporo Cię przytłacza."

Wyłącz wiadomości w TV

Nie włączaj kanałów informacyjnych w TV przy dziecku. W aucie ustaw radio, gdzie leci wyłącznie muzyka. Rozmawianie, o tym co się dzieje nie oznacza, że mamy pokazywać dzieciom obrazy wojny.

To, co widzimy w telewizji jest często tak trudne, że sami nie mieścimy. Obrazy strzelania, bombardowania, cierpienie ludzi są dla dzieci za trudne, nie są w stanie tego przetworzyć.

Postaraj się zadbać o filtrowanie treści na YouTube i zabezpieczenie w telefonie stron informacyjnych.

I tu moja prośba do szkół i nauczycieli - zadbajcie o to samo. Nie jestem w stanie zliczyć sytuacji, w których usłyszałam, że dzieci oglądały niedozwolone treści - straszne filmy ala horror, nagrania gier dla dorosłych itp. na komputerach szkolnych. Filtr na treści erotyczne i pornograficzne to za mało.

Wprowadź ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne

Głębokie oddychanie, medytacja dla dzieci, ćwiczenia z uważności, masażyki. To wspiera.

I my i dzieci doświadczamy dodatkowych trudnych emocji. Jest i będzie w naszych ciałach sporo dodatkowego napięcia.

Im więcej napięcia, tym trudniej nam to pomieścić (dosłownie pomieścić)... w sobie.
A nie chodzi o to, by je upychać w nas- przeciwnie: ważne by je uwalniać. Stąd w obecnym czasie ważne jest zatrzymanie się, relaksowanie, wprowadzenie ćwiczeń oddechowych i uwalnianie emocji. Doskonale sprawdzą się tutaj ćwiczenia oddechowe, bajki relaksacyjne.

Poczucie bezpieczeństwa - najważniejsze jest BYCIE razem.

Zapytaj siebie: co mogę zrobić, by dać sobie i mojemu dziecku maksimum bezpieczeństwa? Jak być blisko?

Bezpieczeństwo jest przede wszystkim w domu. Poczucie bezpieczeństwa tworzymy my. To co się dzieje jest trudne, dzieci mogą spotkać się z trudnymi informacjami, ale to na ile będą się czuły bezpiecznie, zależy przede wszystkim od nas.

Każdy z nas potrzebuje bezpieczeństwa. To podstawowa potrzeba każdego człowieka. Informacje o wojnie mogą je naruszyć, stąd istotne, by troszczyć się o tę potrzebę i dać sobie bliskość.

Przytulanie,

bycie razem,

zaplanowanie więcej wspólnego czasu,

zabawa

...i zwyczajność.

To ma znaczenie.

Ogromne.

Zwyczajność

Czasami mamy poczucie, że jak się dzieje coś ważnego, trudnego, to należy coś zmieniać.

Normalność, zwyczajność, rutyna - to pomaga.

To cenne, by wdrożyć dodatkowe rytuały (np. wspomniane relaksację, czy ćwiczenia oddechowe), ale to nie oznacza, że mamy przeorganizować dzień, codziennie robić godzinne medytacje, zamiast jeździć na zajęcia z robotyki.

Przeciwnie.

Szczególnie wtedy, gdy jest trudno, potrzebujemy troszczyć się o zwyczajność, o codzienność i toczyć zwyczajne życie.

Dbaj o siebie. Napełniaj emocjonalny kubeczek.

Gdy nasz kubeczek jest pusty lub prawie pusty - nasze potrzeby nie są zaspokojone, wówczas nie mamy także zasobów, energii, jesteśmy rozregulowani emocjonalnie, jest nam trudno. Trudno nam funkcjonować, a skąd troszczyć się o kubeczki naszych dzieci.

A cały ten artykuł jest o napełnianiu dziecięcego kubeczka.

Troszcz się o siebie, proś o pomoc partnera/partnerkę, stwórz sobie przestrzeń wsparcia, stabilny, zaopiekowany rodzic to podstawa - napełniaj swój kubeczek.

Podsumowanie:

Przesyłam Wam mnóstwo wsparcia.

Czekam na wasze myśli i refleksję po przeczytaniu artykułu.

Ukraino...

...jestem z Tobą.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wspierać i (czy) rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie? - Dziecięca psychologia

# data[].attributes.attachment_link.description
Tuż obok Nas, za naszą granicą, dzisiaj rano rozpoczęła się wojna. Tuż obok nas są ludzie z Ukrainy - przyjaciele i przyjaciółki, koledzy i koleżanki dzieci ze szkoły/przedszkola, współpracownicy i współpracownice. Tuż obok nas, czasami w towarzystwie nas obserwujemy rozpacz ludzi, których kraj rozpada się na kawałki, lęk o najbliższych, wybory: wracać, czy zostać?

# data[].attributes.headline
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie

# data[].attributes.subject
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiadomość o inwazji na Ukrainę jest wstrząsająca. Zadajemy sobie pytanie, jak rozmawiać o tym z dziećmi. Oto kilka myśli.

Uwaga! Na końcu artykułu plakat z 12. numeru „Kosmosu dla dziewczynek" do pobrania i wydrukowania.

1. Zacznijmy rozmawiać!

To bardzo ważne, aby dzieci o tym, co się dzieje, dowiadywały się w pierwszej kolejności od nas - w bezpiecznej relacji i przestrzeni. Wiadomość o wojnie zawsze budzi strach i uruchamia lawinę lęków. Jeśli to my tę wiadomość dziecku podamy, mamy szansę zadbać o jego emocje, zaopiekować się nimi. Nie łudźmy się, że przed trudną wiedzą możemy dzieci uchronić. Można się z nią zetknąć dosłownie wszędzie - w transporcie publicznym, w szkole przez rówieśników, we wszystkich mediach, też społecznościowych. Na to nie mamy wpływu. Możemy jednak wziąć odpowiedzialność za to, jak sami dziecko przygotujemy na wieść o wojnie - podając ją w możliwie najbardziej bezpieczny, delikatny sposób.

2. Dozujmy informacje

Wojna ma najbardziej okrutne, brutalne oblicze. W najbliższym czasie prawdopodobnie będą do nas docierać drastyczne szczegóły inwazji, wstrząsające relacje i opowieści. Starajmy się nie epatować nimi dzieci. Powinny dowiedzieć się, że trwa wojna - ale w miarę możliwości zadbajmy, aby nie stykały się z tymi najbardziej koszmarnymi jej aspektami.

3. Uważajmy na obrazy

Wyobraźnia dziecka czerpie z tych zasobów, które jego umysł zdołał zgromadzić. Hasło „wojna" nie musi dla niego oznaczać płonących domów, zakrwawionych twarzy, zmasakrowanych ciał. I możemy starać się, aby takie obrazy do dzieci nie trafiły, aby nie zapisały się w ich głowach. Postarajmy się więc nie oglądać relacji wideo przy dzieciach, nie pokazujmy im dramatycznych zdjęć. Swoją potrzebę zdobywania wiedzy na temat tego, co dzieje się w Ukrainie, starajmy się zaspokajać nie w ich obecności. Zamiast obrazów dajmy dzieciom słowo. Rozmowa pozwala reagować na emocje dziecka, a słowo uruchomi w głowie dziecka dokładnie tyle, ile ono jest w stanie przyjąć. To obraz i wizja może epatować czymś, na co dziecko nie jest gotowe - dlatego nie szafujmy nimi lekko. To ważne.

4. Wyjaśniajmy w miarę możliwości, co się dzieje

Wiedza zawsze uspokaja, daje poczucie oswojenia tematu. W zależności od wieku i możliwości rozumienia sytuacji przez dziecko możesz mu opowiedzieć, jak doszło do inwazji na Ukrainę, kto rządzi Rosją i co może zrobić teraz Zachód. Opowiedz dziecku o NATO - to buduje poczucie bezpieczeństwa. „Jesteśmy w sojuszu wojskowym z największymi armiami świata. W tym sojuszu kraje umówiły się, że nie wolno zaatakować żadnego z nich, bo wtedy odpowie cały sojusz. To sprawia, że jesteśmy bezpieczni".

5. Odpowiadajmy na pytania, niekoniecznie wybiegajmy w przód

Dzieci mają różny stopień gotowości przyjęcia złych informacji i różną potrzebę zaspokajania wiedzy. Dlatego po tym, co niezbędne, czyli podaniu dziecku podstawowej informacji o wojnie - otwórzmy się na jego ciekawość. Dziecko będzie pytać o tyle, ile jest w stanie udźwignąć. Odpowiadajmy szczerze i zgodnie ze swoją wiedzą, ale też z uważnością na wrażliwość dziecka. To my znamy je najlepiej i wyczuwamy, ile będzie „już zanadto".

6. Próbujmy ukoić emocje

Najprawdopodobniej - mimo naszych starań z punktu 3 i 4 - dzieci trafią w tych dniach na przekazy, na które nie są emocjonalnie gotowe. My więc bądźmy gotowi na to, aby ukoić emocje. Jeśli widzimy, że dziecko jest rozdrażnione, zestresowane, rozbite - pamiętajmy, że zmaga się z czymś, co jest ponad jego siły pojmowania świata. Trochę tak, jakby świat z nawalanki gry komputerowej czy filmu sensacyjnego wkroczył nagle do naszych domów. Dajmy dziecku dużą dawkę wyrozumiałości, weźmy poprawkę na jego zachowanie, jeśli zrobi aferę lub eksploduje złością. Próbujmy nazywać jego uczucia i to, jak trudna jest sytuacja. Możemy powiedzieć: „Rozumiem, co przeżywasz. Widzę, że się stresujesz. To bardzo trudne, co się dzieje".

7. Przytulajmy, przytulajmy, przytulajmy

To zawsze działa.

8. Pozwólmy sobie na emocje, ale nie wpadajmy w panikę przy dziecku

To prawda, wszyscy jesteśmy zdruzgotani inwazją Putina, nie możemy sobie znaleźć miejsca, myśleć o czymś innym. Dlatego pamiętajmy o żelaznej zasadzie powtarzanej przed każdym lotem - zadbajmy najpierw o siebie. Pozwólmy sobie na płacz i złość, rozmawiajmy z bliskimi dorosłymi, szukajmy pokrzepienia i wsparcia na wszystkie sposoby, które nam pomagają. Ważne jednak, abyśmy przy dzieciach to my byli źródłem wsparcia! Gdy osuwa się dzieciom poczucie bezpieczeństwa, bo wojna wkracza do ich świata - to rodzic musi być jak skała, na której można się oprzeć. Powtarzaj w rozmowie z dzieckiem ze spokojem: „Jestem przy tobie. Zadbam o to, abyśmy byli bezpieczni. Ty się nie musisz o to martwić". To słowa jak kojący plaster. Jeśli pomoże wam wspólny płacz, dzielenie się smutkiem - zróbcie to. Ale jako rodzic nie wpadaj w histerię przy dziecku. Jeśli czujesz, że już nie możesz dłużej „się trzymać" - wyjdź i daj sobie przestrzeń na to, czego potrzebujesz. Ważne, aby nie przestraszyć dziecka własną rozsypką.

9. Walczmy z poczuciem bezradności

Przekonanie, że możemy zrobić choćby coś symbolicznego, daje ulgę. Możemy wywiesić ukraińską flagę w oknie lub pójść na demonstrację poparcia dla Ukrainy. Możesz porozmawiać z dzieckiem o tym, że przyjedzie do Polski pewnie wielu uchodźców z tego kraju i będziemy mogli wspólnie im pomóc. Jeśli Zachód nałoży dotkliwe sankcje na Rosję i odczujemy ich skutki - będziemy mogli wyjaśnić, że to pomaga napadniętemu krajowi i jest wyrazem naszej siły. Cieszmy się razem z dziećmi z wyrazów solidarności z Ukrainą, które płyną ze świata, a frustracje raczej zostawmy dla siebie. Dawajmy nadzieję. Nie poddawajmy się!

Ilustracja: Zosia Dzierżawska

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie? - Magazyn Kosmos dla dorosłych

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiadomość o inwazji na Ukrainę jest wstrząsająca. Zadajemy sobie pytanie, jak rozmawiać o tym z dziećmi. Oto kilka myśli. Uwaga! Na końcu artykułu plakat z 12. numeru „Kosmosu dla dziewczynek" do pobrania i wydrukowania. To bardzo ważne, aby dzieci o tym, co się dzieje, dowiadywały się w pierwszej kolejności od nas - w bezpiecznej relacji i przestrzeni.

# data[].attributes.headline
BaBa Dum - gra językowa dla dzieci poznających obce słownictwo

# data[].attributes.subject
BaBa Dum - gra językowa dla dzieci poznających obce słownictwo

# data[].attributes.attachment_link.description
Play and learn. 1500 words, 21 languages, 5 games.

# data[].attributes.headline
Zasady przyjmowania cudzoziemców do polskich szkół  - informacja MEiN

# data[].attributes.subject
Zasady przyjmowania cudzoziemców do polskich szkół  - informacja MEiN

# data[].attributes.headline
Informacja dla rodziców dzieci przybywających z Ukrainy 

# data[].attributes.subject
Informacja dla rodziców dzieci przybywających z Ukrainy 

# data[].attributes.headline
Iнформація для батьків дітей, які прибувають з України

# data[].attributes.subject
Iнформація для батьків дітей, які прибувають з України

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak przygotować szkołę na przyjęcie uczniów z Ukrainy?  Wskazówki dla dyrektorów

# data[].attributes.headline
Uczeń obcojęzyczny w szkole, czyli nauczycielskie wyzwania i trudności

# data[].attributes.subject
Uczeń obcojęzyczny w szkole, czyli nauczycielskie wyzwania i trudności

# data[].attributes.headline
Nasza szkoła Waszym domem - poradnik ZNP

# data[].attributes.subject
Nasza szkoła Waszym domem - poradnik ZNP

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prezentujemy krótki poradnik, dzięki któremu sprawniej zorganizujecie pracę w szkole, gdy pojawią się w niej uczennice i uczniowie z Ukrainy:

Zależy nam na tym, żeby fundament tego nowego szkolnego domu dla uchodźców był trwały i stabilny, żeby służył zbudowaniu wspólnoty pełnej wzajemnego zaufania. Składa się na niego pięć podrozdziałów z praktycznymi wskazówkami oraz informacja o kolejnych planowanych przez ZNP działaniach.

PORANIK
Drogie Koleżanki i Koledzy,
przygotowaliśmy dla Was krótki poradnik, który - mamy nadzieję - pomoże Wam zorganizować pracę w szkole, gdy pojawią się w niej uczennice i uczniowie z Ukrainy. Pisaliśmy go w pośpiechu, ponieważ sytuacja wymaga od nas pilnych działań, dlatego przepraszamy za wszelkie niedoskonałości. Zależało nam na tym, żeby nie był to tekst obszerny, ale taki, który można przeczytać szybko i szybko wykorzystać te wskazówki, które uznacie za przydatne.

Traktujemy ten materiał jako tekst otwarty, możecie go codziennie uzupełniać swoimi pomysłami i przykładami dobrej praktyki, a także opisami własnych działań.

Pod publikacją znajdziecie link do platformy, na której możecie dzielić się swoimi doświadczeniami i inspirować innych.

Opracowując nasz poradnik, korzystaliśmy z doświadczenia niemieckich koleżanek i kolegów, którzy w 2014 i 2015 roku stanęli wobec ogromnego napływu dzieci uchodźczych i z dnia na dzień klasy ich powiększały się o kilkoro, a czasem nawet o kilkanaścioro uczniów. Zwracali oni uwagę, że początkową empatię i gotowość niesienia pomocy po kilku tygodniach zastąpiły inne emocje, spowodowane brakiem wsparcia, ogromnym poczuciem odpowiedzialności i przeciążeniem pracą, a także obawami, czy podejmowane działania są słuszne, czy nie szkodzą.

Przygotowując te materiały, mieliśmy dwa cele:

stworzenie dla uchodźców, uczennic i uczniów bezpiecznego środowiska edukacyjnego, stąd tytuł poradnika Nasza szkoła waszym domem,

wsparcie dla naszych koleżanek i kolegów.

Zależy nam na tym, żeby fundament tego nowego szkolnego domu dla uchodźców był trwały i stabilny, żeby służył zbudowaniu wspólnoty pełnej wzajemnego zaufania. Składa się na niego pięć podrozdziałów z praktycznymi wskazówkami oraz informacja o kolejnych planowanych przez ZNP działaniach (w podrozdziale 6):

1. Nasza szkoła przyjaznym centrum informacji

2. Komunikacja - język nasz powszedni

3. Pierwsze wrażenie - lekcje powitalne, zapoznanie

4. Rodzice - nasi partnerzy i sprzymierzeńcy

5. Centrum psychologicznego wsparcia - nauczyciele specjaliści

6. Co w najbliższych dniach?

1. Nasza szkoła przyjaznym centrum informacji

W Polsce już dzisiaj uczy się około 60 000 uczniów i uczennic z Ukrainy, co oznacza, że w wielu polskich szkołach są ukraińscy uczniowie, którzy dobrze mówią po polsku. Ich pomoc oraz doświadczenie osób, które z nimi pracują, mogą być bezcenne w momencie pojawienia się w szkole nowych uczennic i uczniów z Ukrainy. Dlatego już dziś:

Warto się spotkać z tymi uczennicami i uczniami w obecności ich rodziców i ustalić, czy zgodzą się na pełnienie roli liderów wsparcia w grupach. Przy okazji można zapytać, czy w rodzinach tych uczniów nie ma osób, które mogłyby przez jakiś czas pełnić rolę asystentów międzykulturowych.

Utworzyć grupy robocze, złożone z polskich i ukraińskich uczniów, które przygotują elementy wizualne i teksty w języku ukraińskim, pozwalające oswoić się nowym przybyszom ze szkolnym otoczeniem: tabliczki na drzwi, np.: pracownia fizyczna, stołówka, świetlica, biblioteka etc. Jeśli w przestrzeni szkolnej znajdują się inne informacje, instrukcje, biogram patrona szkoły - warto umieścić obok ukraińskie tłumaczenie tych tekstów.

Przygotować informację o polskim systemie szkolnym, uwzględniając także język młodzieżowy, żeby nowa koleżanka lub kolega wiedzieli, że „baba od histy" to nauczycielka historii.

Zrobić rekonesans, np. w ramach pracy domowej z wiedzy o społeczeństwie, i sprawdzić, czy w okolicy znajduje się punkt pomocy dla uchodźców, czy w poradni lekarskiej ktoś z personelu medycznego mówi po ukraińsku. Podczas takiego rozpoznania warto poszukać gotowych informacji po ukraińsku; wiele samorządów przygotowało takie materiały, a także strony internetowe dla turystów lub ukraińskich pracowników. Zebrane informacje o ważnych dla uchodźców miejscach z danymi teleadresowymi, godzinami otwarcia (mapką) można przedstawić w formie plakatu lub miniinformatora.

Przygotować tablicę informacyjną, gdzie można umieszczać bieżące wiadomości dla opiekunów uczennic i uczniów z Ukrainy. Na tej tablicy, za zgodą dyrekcji szkoły, rodzice polskich uczniów też mogą zgłaszać np. oferty pomocy, pracy etc.

Przygotować miejsce, gdzie opiekunowie, którzy przyszli odebrać dzieci, mogą na nie oczekiwać. To bardzo ważna kwestia. Nasi niemieccy koledzy zwracali uwagę na fakt, że wiele dzieci po przebytej traumie, jaką była ucieczka i późniejsza podróż, już pod koniec lekcji zdradzało zaniepokojenie, czy bliscy będą ich oczekiwać, czy odbiorą ze szkoły, i reagowało nawet silnymi napadami lęku, jeśli wśród oczekujących nie dostrzegało od razu znajomych twarzy. Wskazanie miejsca dla oczekujących na dzieci w dobie pandemii wiąże się z dodatkowymi trudnościami. Szkoła powinna to rozwiązać w przyjazny sposób.

Znaleźć szkoły, nauczycieli i uczniów, którzy od dawna pracują z uczniami z doświadczeniem migracji i uchodźcami, a następnie poprosić o radę, gotowe rozwiązania, być może wsparcie w czasie realizacji tych samych lub podobnych aktywności w waszej szkole.

2. Komunikacja - język nasz powszedni

O informacjach w języku ukraińskim umieszczonych w przestrzeni publicznej już pisaliśmy. Osobnym wyzwaniem jest codzienne komunikowanie się z uczniami na lekcji. To temat do przeanalizowania przez radę pedagogiczną. Przyjęte rozwiązania powinny dotyczyć wszystkich nauczycieli, choć zapewne w różnym stopniu. Co można zrobić? O czym pamiętać?

· Warto zadać sobie trud i nauczyć się poprawnie wymawiać imiona i nazwiska nowych uczennic i uczniów. Zapewne wiele z nich będzie łatwych do wymówienia. Wiele imion ma swoje odpowiedniki i w tym kryje się pułapka. Zanim zaczniemy nazywać Oleksandra Aleksandrem, czy Alkiem, a Irinę - Irenką, trzeba zapytać, czy dzieci się na to godzą. Ich imię to niezwykle ważny element tożsamości, przypomnijmy sobie, jak wielu z nas reaguje, kiedy nawet dobry znajomy z Niemiec mówi do nas Dorothea zamiast Dorota, a o Warszawie mówi Warschau. I tu uwaga, proszę, pamiętajcie, że miasta z dawnych kresów wschodnich mają ukraińskie nazwy. Tu też powinniśmy się wykazać empatią i najlepiej od razu wyjaśnić sprawę. Często wystarczy zwykłe pytanie: czy mogę tak do ciebie mówić?, po polsku na Lviv mówimy Lwów, czy to jest OK?, by zapobiec poczuciu dyskomfortu i wyobcowania.

· Polski i ukraiński to nie jedyne języki komunikacji. Pamiętajmy, że Ukraińcy i Polacy uczą się w szkołach tych samych języków nowożytnych - angielskiego, niemieckiego, francuskiego. Bardzo wielu dobrze mówi po rosyjsku albo świetnie ten język rozumie. Pytanie, czy tym językiem będą chcieli mówić.

· Dużą rolę mogą odegrać nauczyciele języków obcych, przygotowując wspólnie z uczniami pochodzenia ukraińskiego słowniczki podstawowych zwrotów, przydatnych w codziennym życiu, np. ukraińsko-angielsko-polskie.

· Nauczyciele języka polskiego - choć to oferta nie tylko dla nich - mogą się zaangażować w nauczanie języka polskiego jako obcego. To oczywiście wymaga odpowiedniego przygotowania. W najbliższym czasie przygotujemy odpowiednie webinaria z ekspertami. Warto rozważyć, czy tych podstawowych lekcji czytania i pisania nie należałoby zorganizować dla uczniów i ich opiekunów.

· Warto się także zastanowić nad wprowadzeniem dla chętnych zajęć z języka ukraińskiego. Tego typu zajęcia mogą mieć formę uczenia się wzajemnie od siebie - polskie dzieci uczą ukraińskie polskiego i odwrotnie (peer learninig); mógłby je przygotować nauczyciel języka obcego i język obcy mógłby być językiem instrukcji. Niedostatecznie doceniamy fakt, że na rynku pracy znajomość ukraińskiego jest cenioną umiejętnością ze względu na coraz szerszą współpracę i obecność w Polsce ukraińskich pracowników i studentów.

3. Pierwsze wrażenie - lekcje powitalne, zapoznanie

Mile widziane będzie przywitanie „Nowaków", jak ich określa białoruska działaczka Jana Shostak, słodyczami, podarowanie maskotki, zestawu zeszytów i materiałów piśmienniczych etc. Środki na to mogą pochodzić z lokalnych lub ze szkolnych zbiórek.

· Planując grę zapoznawczą dla uczniów w klasie, należy zastanowić się nad wyborem techniki, która uwzględni barierę językową; może to być np. przygotowanie wizytówki z imieniem i nazwiskiem, miastem pochodzenia, ale także ilustracją przedstawiającą hobby, ulubione danie etc. Chodzi o dobór takich tematów, które łatwo przedstawić na rysunku i opowiedzieć prostymi słowami. Tzw. internacjonalizmy (pizza, hip-hop) będą tu bardzo pomocne.

· Pomyślcie o wspólnym zwiedzaniu okolicy. Taka wycieczka (lub cykl wycieczek), zależnie od potrzeb i wielkości danej miejscowości, nie musi tradycyjnie koncentrować się na obiektach, z których jesteśmy dumni i które pokazujemy turystom. Wycieczki mogą być tematyczne, np. adresy ważne na co dzień (sklepy, apteki, ośrodek zdrowia), miejsca, które lubimy (place zabaw, park, zoo, dom kultury).

· Przygotujcie swoich uczniów na przyjazd uchodźców, organizując lekcje na temat uchodźstwa i migracji, losów Polaków na uchodźstwie. Wiele materiałów i propozycji znajdziecie w materiale, który będzie dostępny od jutra.

· Ciekawym rozwiązaniem byłyby zajęcia, wydarzenia kulturalne organizowane przez dzieci ukraińskie, a opowiadające o życiu w Ukrainie, odwołujące się do ich tekstów kultury, opowiadające o zwyczajach.

· Interesujące mogłyby być zajęcia w grupach mieszanych, podczas których uczestnicy rozmawialiby o najważniejszych znakach / symbolach, które ich w jakiś sposób wyróżniają - najważniejsi piłkarze, najlepsza muzyka, najciekawsze seriale, najfajniejsze zabawy...

4. Rodzice - nasi partnerzy i sprzymierzeńcy

Bardzo ważnym sprzymierzeńcem w podejmowanych przez szkołę działaniach będą rodzice. Bardzo ważne jest włączenie ich od samego początku do wspólnych przedsięwzięć:

· Zorganizujcie zebrania z rodzicami wszystkich klas, nie tylko tych, do których trafią dzieci z Ukrainy. Powiedzcie im, jak jest ważna ich postawa i pomoc; poproście, żeby doceniali wysiłki swoich dzieci, okazywali zainteresowanie tym, o czym dzieci mówią po powrocie ze szkoły, chwalili swoje dzieci za wsparcie i zaangażowanie okazywane uchodźcom, mówili dzieciom, że są z nich dumni. Podkreślcie, jak ważne jest reagowanie przez nich na słowa lub komentarze, wyrażające negatywne postawy wobec uchodźców. Powiedzcie rodzicom, że na nich liczycie.

· Zorganizujcie wspólnie z radą szkoły lub radą rodziców spotkanie z „Nowakami". Potraktujcie to jak spotkanie integracyjne, podczas którego opowiadamy o sobie. Warto skorzystać z technik pracy grupowej i zajęć kreatywnych, które pozwolą się oderwać od typowych ról, jakie pełnimy podczas takich spotkań, i ułatwią nawiązanie relacji.

· Opiekunowie - matki, babcie, czasem członkowie dalszej rodziny, którzy przyjechali z dziećmi do Polski, to osoby, które także warto włączyć do współpracy. Może jest wśród nich nauczycielka, nauczycielka-specjalistka, lekarka, pielęgniarka, informatyczka, słowem: osoba, której pomoc by się przydała - skorzystajcie z tego. Ich obecność w szkole - w klasie, świetlicy, bibliotece, na stołówce - da im poczucie przydatności i sprawstwa, a uczennicom i uczniom z Ukrainy da świadomość, że są bezpieczni. Można ustalić z nimi grafik dyżurów.

5. Centrum psychologicznego wsparcia - nauczyciele specjaliści

Sytuacja, w której żyjemy od dłuższego czasu (edukacja zdalna, choroby, niekiedy śmierci, permanentny brak stabilizacji), powoduje, że znaczna część uczniów, ale też nauczycieli oraz rodziców potrzebuje pomocy psychologicznej. Pojawienie się osób z doświadczeniem migracji, a co gorsza, świadomość powodów, dla których osoby te znalazły się w Polsce, sprzyja pojawianiu się w naszych głowach poczucia niesprawiedliwości, straty oraz strachu.

· Wydaje się, że większość specjalistów (psychologów, pedagogów) nie jest przygotowana do pracy z takimi wyzwaniami. Zanim zaczniemy od nich wymagać, by się zajęli profesjonalnie tym problemem, warto najpierw zapytać, w jakim stopniu są do tego gotowi. Jak ewentualnie można by im pomóc, by skutecznie sprostali pokładanym w nich oczekiwaniom.

· Z reguły większe spektrum doświadczeń w pracy z traumą czy doświadczeniem migracji mają pracownicy lokalnych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Każda szkoła ustawowo współpracuje z przynajmniej jedną tego typu placówką. Warto skontaktować się z przedstawicielami tych instytucji i ustalić możliwości oraz strategie działania w poszerzaniu kompetencji skutecznej pracy na rzecz osób z doświadczeniem migracji, na ogół też z traumą rozbitej rodziny, wojny i związanych z nią strat.

· Warto poszukać też działających w okolicy organizacji pozarządowych, które mogłyby wspomóc szkoły i nauczycieli w pracy na rzecz dzieci z doświadczeniem migracji oraz ich rodzin. To istotne i na ogół bardzo profesjonalne środowisko fachowców, którzy nie tylko znają merytoryczny wymiar potrzeb osób z doświadczeniem migracji i towarzyszących im traum, ale też są bardzo sprawni logistycznie. Mogą stanowić naprawdę znaczącą pomoc w poszukiwaniu sposobów ułatwiających rozwiązanie konkretnych problemów, które na pewno się pojawią, a z którymi często nie będziemy wiedzieli, jak sobie poradzić.

6. Co w najbliższych dniach?

W kolejnych dniach oczekujcie od nas:

wskazówek, jak uczyć języka polskiego jako obcego;

informacji, jak rekrutować osoby, które mogą czasowo pełnić funkcję asystentów międzykulturowych, i w ogóle krótkiego kompendium wiedzy o roli i zadaniach asystentów, przepisach prawnych regulujących ich pracę w szkołach, sposobie finansowania etc.;

webinariów lub podcastów z wybitnymi ekspertami na temat historii Ukrainy i szeroko rozumianej problematyki ukraińskiej, w tym stosunków polsko-ukraińskich;

lekcji historii o Ukrainie, przygotowanej przez nauczycieli historii dla uczniów i uczennic;

lekcji na temat kultury i norm społecznych towarzyszących codziennemu życiu Ukraińców;

lekcji dotyczącej metod dezinformacji w internecie, a także o tym, jak rozpoznawać fejki o wojnie, a przygotowanej przez nauczycieli historii dla uczniów i uczennic.

Możecie tutaj opisać swoje działania i podzielić się dobrymi praktykami!

# data[].attributes.attachment_link.title
Poradnik "Nasza szkoła Waszym domem" - ZNP

# data[].attributes.attachment_link.description
Prezentujemy krótki poradnik, dzięki któremu sprawniej zorganizujecie pracę w szkole, gdy pojawią się w niej uczennice i uczniowie z Ukrainy: Zależy nam na tym, żeby fundament tego nowego szkolnego domu dla uchodźców był trwały i stabilny, żeby służył zbudowaniu wspólnoty pełnej wzajemnego zaufania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wojna w Ukrainie. Jak rozmawiać o niej z dziećmi i młodzieżą?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak przygotować klasę na przyjęcie ucznia lub uczennicy z Ukrainy?

# data[].attributes.headline
Bohaterowie też płaczą - bajka w języku polskim i ukraińskim

# data[].attributes.subject
Bohaterowie też płaczą - bajka w języku polskim i ukraińskim

# data[].attributes.headline
Jak mogę Ci pomóc? - kolorowanka z podstawowymi zwrotami

# data[].attributes.subject
Jak mogę Ci pomóc? - kolorowanka z podstawowymi zwrotami

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak wykorzystać te karty obrazkowe z powitaniami po ukraińsku?

Do twojej szkoły dołączają dzieci z Ukrainy? Chcesz serdecznie powitać je w swojej klasie i umilić im naukę? Szukasz sposobów na ułatwienie im przełamania bariery językowej? Zacznij od tych wspaniałych kart obrazkowych z powitaniami po ukraińsku. Dzięki nim szybciej przygotujesz wartościową lekcję dla dzieci w szkole lub w przedszkolu, ułatwisz sobie pracę i umilisz swoim uczniom naukę.

Brzmi ciekawie? Czytaj dalej, aby dowiedzieć się, w jaki sposób wykorzystać te karty obrazkowe z powitaniami po ukraińsku.

W skład tego wspaniałego zestaw z kartami obrazkowymi z powitaniami po ukraińsku wchodzi 20 kolorowych fiszek z różnymi powitaniami i zdaniami, które pomagają dzieciom przełamać pierwsze lody, rozpocząć rozmowę i lepiej poznać swojego rozmówcę. Każda karta zawiera dany wyraz lub zwrot w języku polskim i ukraińskim, oraz piękną ilustrację.

Te wspaniałe karty obrazkowe z powitaniami po ukraińsku świetnie sprawdzą się na tych ważnych pierwszych lekcjach z nowymi uczniami z Ukrainy i wspomogą twoją klasę w integracji i powitaniu nowych dzieci w szkole. Można je wykorzystać do pracy w grupach, całą klasą lub do indywidualnej nauki słownictwa po polsku i po ukraińsku. Możesz je też wykorzystać do stworzenia tematycznej, dwujęzycznej gazetki ściennej.

Czy dzieciom spodobają się te fiszki z powitaniami po ukraińsku?

Przełamanie bariery językowej to jedno z największych wyzwań, jakie staje przed dziećmi w Ukrainy trafiającymi do polskich szkół. Z pewnością jest to też wyzwanie dla polskich uczniów, którym przyjdzie powitać w klasach nowych ukraińskich kolegów i koleżanki. I właśnie dlatego powstały te karty obrazkowe z powitaniami po ukraińsku. Z ich pomocą nauka podstaw język polskiego i ukraińskiego stanie nieco łatwiejsza.

Te fiszki z powitaniami po ukraińsku pomogą dzieciom przełamać nieśmiałość i pierwsze lody w rozmowie z nowymi uczniami, a tobie pomogą szybciej przygotować bardziej angażujące lekcje dla dzieci. Są one bowiem łatwe do pobrania i wydruku i gotowe do użycia w twojej klasie lub w domu.

Najlepiej sam sprawdź, czy dzieciom spodobają się te fiszki z powitaniami po ukraińsku. Po prostu kliknij duży, zielony przycisk z napisem "pobierz" i ściągnij ten zestaw kart obrazkowych na swój komputer. Następnie je wydrukuj, wytnij i zalaminuj, aby posłużyły ci one dłużej.

A przy okazji sprawdź też te karty obrazkowe z uczuciami po ukraińsku i po polsku albo ten interaktywny PDF ze słownictwem o szkole po ukraińsku i po polsku.

Powitania o ukraińsku

Oto wybrane powitania po ukraińsku:

Cześć - Вітаю

Dzień dobry - Добрий ранок

Dobry wieczór - Добрий вечір

Dobranoc - Доброї ночі

Jak masz na imię? - Як вас звати?

Jak się masz? - Як справи?

Dowidzenia - До побачення

# data[].attributes.attachment_link.title
Powitania po ukraińsku | Karty obrazkowe polsko-ukraińskie

# data[].attributes.attachment_link.description
Do twojej szkoły dołączają dzieci z Ukrainy? Chcesz serdecznie powitać je w swojej klasie i umilić im naukę? Szukasz sposobów na ułatwienie im przełamania bariery językowej? Zacznij od tych wspaniałych kart obrazkowych z powitaniami po ukraińsku. Dzięki nim szybciej przygotujesz wartościową lekcję dla dzieci w szkole lub w przedszkolu, ułatwisz sobie pracę i umilisz swoim uczniom naukę.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak wykorzystać tę książeczkę Wszystko o mnie po ukraińsku?

Jeśli tak jak wielu innych nauczycieli w całej Polsce powitałeś w swojej klasie nowych uczniów z Ukrainy, to zapewne szukasz atrakcyjnych zasobów lekcyjnych, które ułatwią ci przygotowanie dla nich wspaniałych lekcji. Jeśli tak, to dobrze trafiłeś. Wychodząc naprzeciw potrzebom twoim i twoich ukraińskich uczniów, przygotowaliśmy dla ciebie bogaty wybór zasobów dwujęzycznych, które ułatwią ci pracę i umilą dzieciom z Ukrainy naukę w polskich szkołach.

Za przykład niech posłuży ta wspaniała książeczka „wszystko o mnie" po ukraińsku. Dzięki temu, przygotowanemu przez nasz zespół zawodowych nauczycieli zasobowi, pomożesz dzieciom z Ukrainy szybciej odnaleźć się w twojej klasie i przedstawić się ich nowym kolegom i koleżankom. Czytaj więcej dalej, aby dowiedzieć się, w jaki sposób wykorzystać tę książeczkę „wszystko o mnie" po ukraińsku w swojej klasie.

Ta książeczka zawiera 8 stron arkuszy, które czekają na zapełnienie informacjami na temat ucznia. W takiej książeczce dzieci mogą napisać co nieco podstawowych informacji na swój temat, narysować swój portret, oznaczyć swoje rodzinne strony na mapie i dużo więcej.

Uzupełnianie takiej książeczki „wszystko o mnie" po ukraińsku będzie wspaniałym pierwszym zadaniem dla uczniów z Ukrainy podejmujących naukę w polskiej szkole.

Ta książeczka jest oczywiście łatwa do pobrania i wydruki i gotowa do użycia w twojej klasie, lub w domu. Zadbaliśmy o to, ponieważ wiemy, jak czasochłonne potrafi być przygotowanie wartościowej lekcji i nie chcemy marnować ani chwili twojego cennego czasu.

Dzieciom spodoba się książeczka Wszystko o mnie po ukraińsku?

Dzieci z Ukrainy trafiające do polskich szkół mogą być początkowo nieco zagubione, być może zmagają się z nieśmiałością i niepokojem. Ten i inne dwujęzyczne zasoby Twinkl pomogą im szybciej odnaleźć się w twojej klasie i ułatwią im te trudne początki nauki w polskiej szkole.

Ta książeczka została zaprojektowana przez nasz zespół zawodowych grafików i jest ozdobiona uroczymi ilustracjami. Nauka z pomocą takich przyjemnych dla oka zasobów na pewno będzie nieco przyjemniejsza dla dzieci.

A jeśli przydała ci się ta książeczka „wszystko o mnie" po ukraińsku, sprawdź też ten plakat z dniami tygodnia po ukraińsku, albo tę kartę pracy wszystko o mnie.

Jak pomóc dzieciom w integracji?

Aby pomóc twojej klasie w integracji, warto wykorzystać integracyjne zabawy i zadania Twinkl. W naszym katalogu znajdziesz wiele wspaniałych gier i zadań grupowych, które ułatwią dzieciom poznawanie się nawzajem w twojej klasie. Skorzystaj z wyszukiwarki na górze strony, aby znaleźć zasoby, których potrzebujesz.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wszystko o mnie po ukraińsku | Książeczka polsko-ukraińska

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli tak jak wielu innych nauczycieli w całej Polsce powitałeś w swojej klasie nowych uczniów z Ukrainy, to zapewne szukasz atrakcyjnych zasobów lekcyjnych, które ułatwią ci przygotowanie dla nich wspaniałych lekcji. Jeśli tak, to dobrze trafiłeś. Wychodząc naprzeciw potrzebom twoim i twoich ukraińskich uczniów, przygotowaliśmy dla ciebie bogaty wybór zasobów dwujęzycznych, które ułatwią ci pracę i umilą dzieciom z Ukrainy naukę w polskich szkołach.

# data[].attributes.headline
Polsko-ukraińskie nazwy miejsc i pomieszczeń w szkole i przedszkolu - plansze z zapisem fonetycznym

# data[].attributes.subject
Polsko-ukraińskie nazwy miejsc i pomieszczeń w szkole i przedszkolu - plansze z zapisem fonetycznym

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak wykorzystać ten PDF ze słownictwem o szkole po ukraińsku?

Szukasz interaktywnego pliku PDF ze słownictwem o szkole po ukraińsku? Chcesz pomóc dzieciom z Ukrainy przełamać barierę językową i ułatwić im podjęcie nauki w polskiej szkole? Chcesz, by twoja kolejna lekcje była interaktywna i w pełni angażowała uwagę dzieci? W takim razie dobrze trafiłeś. Ten wspaniały interaktywny PDF ze słówkami ukraińskimi na temat szkoły pomoże ci szybciej przygotować ciekawsze lekcje. Czytaj dalej, żeby dowiedzieć się, w jaki sposób wykorzystać prezentację ze słownictwem o szkole po ukraińsku.

Ten wspaniały interaktywny PDF pomoże ci uczyć dzieci słownictwa związanego ze szkołą po ukraińsku i po polsku. Ten materiał podzielony jest na 2 części. Na pierwszych dwóch stronach znajdują się obrazki przedstawiające różne motywy związane ze szkołą, wraz z podpisami po polsku i po ukraińsku. Na trzeciej stronie znajduje się za interaktywne zadanie, polegające na dodawaniu podpisów do obrazków.

Taka aktywna forma nauki ułatwi dzieciom zapamiętywanie nowego słownictwa po ukraińsku i po polsku i sprawi, że twoja lekcja będzie ciekawsze i bardziej angażująca.

Ten interaktywny PDF z ukraiński słownictwem o szkole to gotowy sposób na wartościową lekcję dla dzieci, które trafiają do polskich szkół z Ukrainy, a także dla polskich dzieci witających w klasie nowych ukraińskich kolegów i koleżanki.

Czy dzieciom spodoba się ten PDF ze słownictwem o szkole?

Spośród wielu wyzwań, z jakimi przyjdzie zmagać się dzieciom z Ukrainy, jednym z największych będzie z pewnością pokonanie bariery językowej. Opanowanie podstawowego słownictwa po polsku umożliwi im szybsze podjęcie skutecznej nauki w polskiej szkole. To jednak nie wszystko. Warto również uczyć polskie dzieci podstaw języka ukraińskiego. Tym sposobem łatwiej będzie im powitać nowych ukraińskich kolegów i koleżanki w klasie.

Do nauki podstawowego słownictwa ukraińskiego i polskiego o szkole warto wykorzystać ten wspaniały interaktywny PDF. Jest on pięknie zaprojektowany, kolorowy i z całą pewnością pomoże ci skutecznie przykuć uwagę dzieci. A że jest on też łatwy do pobrania i gotowy do użycia w twojej klasie, będzie on też wspaniałym sposobem na zaoszczędzenie twojego cennego czasu.

Aby samemu przekonać się, czy dzieciom spodoba się ten interaktywny PDF ze słownictwem o szkole po ukraińsku i po polsku, wyprobuj go na swojej następnej lekcji. Zrobisz to, klikając ten duży, zielony przycisk z napisem "pobierz". Zadanie z tego pliku PDF można rozwiązać indywidualnie, w grupach lub całą klasą. Sprawdzi się on też jako zadanie domowe.

A przy okazji sprawdź też te karty obrazkowe z uczuciami po ukraińsku i po polsku albo te karty obrazkowe z powitaniami po ukraińsku i po polsku i inne materiały dwujęzyczne Twinkl.

Ukraińskie słownictwo o szkole

Oto wybrane słownictwo po ukraińsku związane ze szkołą:

klasa, sala lekcyjna - класній кімнат

biblioteka - бібліотека

szatnia, garderoba - гардероб

przedsionek, hol - вестибюль

plac zabaw - дитячий майданчик

gabinet dyrektora - Кабінет директора

pokój nauczycielski - вчительська кімната

stadion, boisko - стадіон

toalety - туалети

# data[].attributes.attachment_link.title
W szkole | Słownictwo po ukraińsku | Interaktywny PDF

# data[].attributes.attachment_link.description
Szukasz interaktywnego pliku PDF ze słownictwem o szkole po ukraińsku? Chcesz pomóc dzieciom z Ukrainy przełamać barierę językową i ułatwić im podjęcie nauki w polskiej szkole? Chcesz, by twoja kolejna lekcje była interaktywna i w pełni angażowała uwagę dzieci? W takim razie dobrze trafiłeś.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klasa | Słownictwo polsko-ukraińskie | Interaktywny PDF

# data[].attributes.attachment_link.description
Mata z ilustracjami rzeczy znajdujących się w sali lekcyjnej podpisanymi po ukraińsku i po polsku.

# data[].attributes.attachment_link.title
W klasie | Słownictwo polsko-ukraińskie (z transkrypcją)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Historia Ukrainy

Zachodnioeuropejscy i amerykańscy historycy badający dzieje Rosji, sowietolodzy i publicyści z przekąsem zwracali w przeszłości uwagę, że w rosyjskich i sowieckich podręcznikach historii narracja, dotycząca dziejów państwa rosyjskiego, a później i Związku Sowieckiego (ZSRS) rozpoczynała się nieraz od... starożytnego państwa Urartu. Zabieg ten, nieco zaskakujący dla zachodnich profesjonalnych dziejopisów i amatorów-pasjonatów domeny Klio, wyjaśniany bywał zarówno nazbyt encyklopedycznym i drobiazgowym podejściem do zagadnienia korzeni Rosji i ZSRS, które mieli prezentować rosyjscy i sowieccy historycy, jak też - znacznie częściej i zapewne o wiele trafniej - znamiennym dążeniem (zgodnym zresztą z oczekiwaniem władz) do dowartościowania Rosjan i obywateli „Ojczyzny Światowego Proletariatu" przez wykazanie starożytnych tradycji instytucji państwa na zamieszkanych przez nich obszarach. Jeśli w istocie ta swoista interpretacja „pradziejów" Rosji i Związku Sowieckiego miała mieć własności terapeutyczne, lecząc z kompleksu cywilizacyjnego zapóźnienia i kulturowego wyobcowania oraz występującego u Rosjan poczucia powszechnego, krzywdzącego niezrozumienia ich mocarstwowych aspiracji zarówno przez sąsiadów, jak i rywali do miana europejskiego, a z czasem i światowego hegemona, to przyznać trzeba, że współcześnie chętnie przechodzą oni do porządku dziennego nad tym curiosum i skrzętnie je przemilczają, zarzucając podobny grzech historycznej mania grandiosa Ukraińcom i drwiąc z poszukiwania przez południowo-zachodnich sąsiadów antenatów ich państwa w epoce antycznej, a przede wszystkim w strukturach państwowości Rusi Kijowskiej (której jedynym i niekwestionowanym spadkobiercą i kontynuatorem ma być wszak, zdaniem Rosjan, ich własne, odrestaurowane, eurazjatyckie imperium).

Półwysep Krymski (aut. Виктор В, Aotearoa)

Podejmowane przez część ukraińskich dziejopisów i nieprofesjonalnych amatorów ojczystej historii znad Dniepru próby poszukiwania jej korzeni w antyku można wyrozumiale tłumaczyć naturalną ambicją narodu od niedawna cieszącego się niepodległą państwowością do „odkrywania" jej mniej lub bardziej uzasadnionych antecedencji lub „warsztatową" spuścizną po historiografii rosyjskiej i sowieckiej (wszak Ukraina przez trzy stulecia stanowiła część carskiego, a później bolszewickiego imperium). Zarazem jednak zjawisko to jest znamienne i ważne, jeśli potraktować je jako jeden z objawów współczesnych ukraińskich dążeń do wypracowania modelu własnej historycznej - narodowej i państwowej - tożsamości; swoistych peregrynacji w czasie w poszukiwaniu integrujących symboli, haseł i mitów założycielskich ukraińskiej wspólnoty narodowej oraz instytucji państwa; wysiłków podejmowanych w celu ustalenia galerii narodowych bohaterów i idoli politycznych - ojców-założycieli narodu i państwa, stanowiących wzorzec, a zarazem punkt odniesienia w działalności publicznej, wolnych od kontrowersji na tyle, aby stali się ogólnonarodowymi, powszechnie uznawanymi personifikacjami „ukraińskości" i osobowymi egzemplifikacjami patriotyzmu.

Wspomniane poszukiwania historycznych korzeni narodu i państwa, podejmowanie prób samookreślenia narodowej tożsamości, formułowanie opartych na nich politycznych haseł, identyfikowanie się z określoną tradycją, symbolami i postaciami bohaterów etnicznej ukraińskiej wspólnoty były charakterystycznym i naturalnym zjawiskiem, towarzyszącym wydarzeniom na kijowskim Majdanie. Budziło ono zainteresowanie, a niekiedy i kontrowersje wśród samych uczestników protestu; prowokowało komentarze przychylnych mu i krytycznych obserwatorów na Ukrainie i za jej granicami; wreszcie inspirowało interesujące analizy politologów i badaczy dziejów naszego wschodniego sąsiada, w których - niezależnie od dokonywanych przez specjalistów ocen symboli, haseł i narodowych idoli - wspólnym elementem było podkreślanie trudności przed jakimi stoi stosunkowo młody naród, usiłujący ustalić wspólną wykładnię własnych, dramatycznych i niełatwych przecież dziejów.

Warto zatem choćby pokrótce przedstawić historię (i „prehistorię") Ukraińców - zarówno po to, by poznać drogę, która doprowadziła ich do ukonstytuowania niepodległego państwa u schyłku XX stulecia i jego „odzyskania" (jak ujmowali to sami uczestnicy Majdanu) ćwierć wieku później, jak też, by zrozumieć i ocenić odniesienia „Majdanowców" do dziejów własnego narodu i dokonywane przez nich wybory haseł, faktów i bohaterów, które uznali za konstytuujące ich współczesną tożsamość.

Jak z dumą podkreślają sami Ukraińcy, na ziemiach znajdujących się obecnie w granicach ich państwa już w okresie neolitu wyodrębniły się pierwsze kultury, określane przez archeologów mianem dniepro-donieckiej, bugo-dniestrzańskiej i Kemi-Oba, zdominowane następnie przez kulturę tyraspolską, a później - plemiona kultury tzw. ceramiki sznurowej (które były przypuszczalnie przodkami Germanów, Słowian i Bałtów), trzcinieckiej i konarowskiej (w XV-XI w. p.n.e.), wreszcie biełogrudowskiej (XI-IX w. p.n.e.), określanej przez wielu badaczy mianem poprzedniczki kultury wschodniosłowiańskiej. Teren Ukrainy był również prawdopodobnie ojczyzną języka praindoeuropejskiego.

Do VII w. p.n.e. najstarszym historycznym plemieniem, którego obecność została odnotowana na północ od Morza Czarnego byli Kimerowie. Zasiedlali te obszary również Scytowie (do IV w. p.n.e.) i Sarmaci (do III w. n.e.). Tym ostatnim swą nazwę zawdzięcza ukraiński Don (słowo „don" w języku sarmackim oznaczało rzekę). Z kolei już w VIII-VI w. p.n.e. na Krymie oraz u ujścia Bohu i Donu do Morza Czarnego swe kolonie - Chersonises, Eupatorię, Fanagorię, Gorgippę (obecnie Anapa), Nikonij, Olbię, Pantikapajon (dziś Kercz), Tanais, Teodozję, Tyras - zakładali Grecy. Były to nadbrzeżne miasta zbudowane na wzór greckich polis, prowadzące handel wyrobami rzemiosła w zamian za zboże, bydło, miód, wosk, skóry i ryby. Dały one z czasem początek najstarszemu znanemu z historii państwu powstałemu na terenach dzisiejszej Ukrainy - tzw. Królestwu Bosporańskiemu, które zawdzięczało swoją nazwę Bosforowi Kimmeryjskiemu, czyli dzisiejszej Cieśninie Kerczeńskiej, a które przeszło później pod zwierzchnictwo imperium rzymskiego. W epoce kryzysu imperium i upadku Cesarstwa Rzymskiego na zachodzie Europy, w III-IV w., południowe obszary współczesnej Ukrainy znalazły się we władaniu germańskich Gotów, którzy podbili miejscowe plemiona. Tereny te były później również świadkami wędrówek na zachód Hunów, Awarów, Protobułgarów i Madziarów. Same z kolei stawały się nową ojczyzną dla zasiedlających je Chazarów, Pieczyngów i Połowców.

W następnych stuleciach na terenach Ukrainy zaczęły pojawiać się i kształtować wspólnoty słowiańskie, które miały stać się twórcami kolejnych kultur, dominujących na północ od Morza Czarnego - kijowskiej i pieńkowskiej (zdaniem części historyków również wcześniejszych - zarubinieckiej, miłogradzkiej i czernoleskiej). We wczesnym średniowieczu dorzecze Dniepru było także przedmiotem zainteresowania szwedzkich Waregów, którzy rozciągnęli swoje wpływy na brzegi dnieprowych dopływów, wznosząc nad nimi ufortyfikowane osady i grody. Były one nie tylko ośrodkami, ułatwiającymi sprawowanie kontroli nad miejscową ludnością, ale również punktami umożliwiającymi efektywne ściąganie z niej daniny. Składały się na nią nie tylko wosk czy futra, ale także kontyngenty niewolników - sprzedawane później przez wojowniczych, ale posiadających jednocześnie zmysł kupiecki Waregów w Cesarstwie Bizantyńskim i w krainach opanowanych przez Arabów.

Tekst jest fragmentem książki Rafała Kowalczyka, Swietłany Greli-Krawczenko i Przemysława Waingertnera „Majdan. Drugie narodziny narodu":

W latach sześćdziesiątych IX w. jeden z wareskich wodzów, Ruryk, zjednoczył pod swym panowaniem Waregów, Słowian Ilmeńskich i Krywiczy nad górnym i środkowym Dnieprem, zapoczątkowując dzieje najstarszego wschodniosłowiańskiego państwa i stając się założycielem rządzącej nim odtąd przez siedem stuleci dynastii Rurykowiczów. Zdominowanie przez skandynawskich najeźdźców miejscowej ludności sprawiło też najprawdopodobniej, że od ugrofińskiej nazwy jednego z wareskich plemion Routsi (Rus), czyli „wojownik", „mieszkaniec wybrzeża", lub też od nordyckich słów ropsmenn ([ ropskalar]), oznaczających sternika, zaczęto państwo to coraz częściej i powszechniej nazywać Rusią. Ponieważ jego stolicą był Nowogród Wielki, określano je także mianem Rusi Nowogrodzkiej. Obok Nowogrodu głównymi grodami państwa Ruryka były: Połock, Rostów i Biełoziersk. Władali nimi podlegli panu na Nowogrodzie możni, sprawując równocześnie rządy w przyznanych im przez niego dzielnicach.

Z czasem w ślady Ruryka zdecydowali się pójść dwaj inni warescy wodzowie, Askold i Dir, którzy na czele zbrojnej drużyny w poszukiwaniu własnej domeny oddzielili się od władcy Rusi i w dorzeczu dolnego Dniepru zawładnęli plemiennym państwem Polan ze stolicą w Kijowie. Jednak w końcu IX w. mściwa ręka Rusi dosięgła niepokornych Waregów. Następca Ruryka, Oleg Mądry, najpierw przyłączył do Rusi Gniezdowo (obecnie Smoleńsk), wraz z otaczającymi je terenami, a następnie ruszył na południe i podbił młode państwo Askolda i Dira, przenosząc swą stolicę do zdobytego Kijowa, wzbogaconego dzięki zyskownemu handlowi z pobliskim Bizancjum. Ambitni rywale jego ojca i niedawni pogromcy Polan ponieśli najprawdopodobniej śmierć. Zdobycie państwa Askolda i Dira przez Olega dało początek nowemu państwu - Rusi Kijowskiej, która w wyniku dalszej ekspansji objęła swymi granicami ziemie należące do dzisiejszej Ukrainy, Mołdawii, Rosji, Białorusi i Polski.

Z rozszerzeniem się władzy Rurykowiczów na południowe dorzecze Dniepru związane są kolejne teorie dotyczące pochodzenia nazwy Ruś. Państwo utworzone niegdyś przez Ruryka miałoby je zawdzięczać tym razem greckiej nazwie rzeki Wołgi - Rhos (lub łacińskiej - Rha), zapożyczonej przez ludność zamieszkującą wówczas na południu dzisiejszej Ukrainy; nazwie rzeki Roś, przepływającej w okolicach Kijowa; ewentualnie miałaby pochodzić od nazwy starożytnego sarmackiego plemienia Roksolanów, którzy niegdyś zamieszkiwali dorzecze południowego Dniepru. Warto też dodać, że niektórzy ukraińscy i rosyjscy historycy upatrują - zapewne nieco koniunkturalnie i w pogoni za łatwą, a zarazem błyskotliwą analogią - w średniowiecznym starciu Rusi Nowogrodzkiej i państwa Askolda i Dira profetycznego, symbolicznego początku rosyjskiej ekspansji na Ukrainę i współczesnego ukraińsko-rosyjskiego konfliktu.

Dalszą historię Rusi Kijowskiej w X w. wyznaczały kolejne kampanie tego drapieżnego państwa przeciwko Konstantynopolowi, które stały się dla potomków Ruryka sposobem na skłonienie słabnącego Cesarstwa do zawierania z nimi korzystnych dla Kijowa traktatów handlowych i składania Rusi danin-okupów, mających powstrzymać najazdy. Równocześnie, dzięki zwycięskim wyprawom Światosława I w drugiej połowie X w., podejmowanym przeciwko Chazarom, Pieczyngom i Bułgarom, Ruś Kijowska rozszerzyła swe granice, stając się dla sąsiadów zarówno pożądanym sojusznikiem, jak i potencjalnie niezwykle groźnym wrogiem.

W tej sytuacji nie może dziwić, iż syn Światosława, Włodzimierz I Wielki, zyskał pozycję władcy godnego ręki bizantyńskiej księżniczki Anny, siostry cesarza Bazylego II Bułgarobójcy, po czym w pamiętnym 988 r. przeprowadził z pomocą duchownych z Konstantynopola chrzest Rusi (tym razem okazał się on trwały - trzeba przypomnieć, iż już wcześniej, w połowie IX, a następnie X stulecia Rusowie przyjmowali chrześcijaństwo, powracając jednak rychło do pogańskiej wiary przodków). W wyniku chrystianizacji Rusi, Kijów stał się siedzibą kolejnego na Wschodzie metropolity i centrum religijnym ziem ruskich. W konsekwencji - po Schizmie Wschodniej z 1054 r. - ziemie ruskie znalazły się w strefie wpływu Kościoła prawosławnego, rywalizującego o miano prawdziwie chrześcijańskiego z zachodnim Kościołem katolickim.

Ważną cezurą w dziejach Rusi Kijowskiej okazało się panowanie Jarosława Mądrego (1019-1054), który z jednej strony przeszedł do historii jako budowniczy miast, mecenas nowej, chrześcijańskiej kultury oraz inicjator organizowanych z rozmachem wypraw wojennych docierających na polskie Mazowsze, Litwę, a nawet do dalekich siedzib Estów (obecna Estonia), z drugiej - jako władca, który podzielił państwo pomiędzy synów, usiłując zarazem bezskutecznie zabezpieczyć jedność Rusi przez wprowadzenie zasady senioratu (zwierzchnictwa najstarszego z rodu nad młodszymi przedstawicielami dynastii).

Włodzimierz I Wielki. Miniatura z Carskiej Księgi Tytułów z 1672 r.

Podział państwa na dzielnice okazał się trwały. Na miejscu dawnej Rusi Kijowskiej powstały rywalizujące ze sobą nowe państwa: republika nowogrodzka i księstwa - połockie, rostowsko-suzdalskie, riazańskie, smoleńskie, turowskie, kijowskie, halickie, wołyńskie, czernichowskie oraz perejasławskie, podlegające dalszemu rozdrobnieniu. Nadal jednak to władanie Kijowem zapewniało wyższą pozycję w książęcej hierarchii i tytuł Wielkiego Księcia. W 1169 r. przypadł on ówczesnemu zdobywcy Kijowa, księciu włodzimiersko-suzdalskiemu Andrzejowi I, który jednak pozostawił rolę stolicy swego państwa Włodzimierzowi nad Klaźmą, poprzestając na obsadzaniu na stolcu kijowskim uległych sobie książąt. Z tego wczesnego okresu istnienia Rusi Kijowskiej pochodzą też pierwsze zabytki staroruskiej literatury - zbiór hagiograficznych opowieści pt. Mineje Czytane, Słowo o prawie i łasce autorstwa metropolity kijowskiego Hilariona (z XI w.) oraz Powieść minionych lat Nestora i Pouczenie Włodzimierza Monomacha (z XII w.).

W XIII i XIV w. przypieczętowany został upadek politycznego znaczenia podlegających podziałom i słabnących księstw ruskich. Na zachodzie większość z nich - m.in. księstwo kijowskie, wołyńskie, czernichowskie, perejasławskie, smoleńskie i połockie - znalazła się w granicach coraz potężniejszej Litwy, która rozciągnęła dzięki temu swe granice od Bałtyku do Morza Czarnego. Natomiast Ruś Halicko-Włodzimierska (tzw. Ruś Czerwona), z centralnymi grodami Lwowem i Przemyślem, stała się przedmiotem rywalizacji pomiędzy Królestwem Polskim i Węgrami, zakończonej ostatecznie jej wcieleniem do państwa polskiego w końcu XIV stulecia.

Z kolei na wschodzie ziemie ruskie zostały podbite lub uzależnione przez Mongołów po klęsce wojsk ruskich w bitwie nad Kałką w 1223 r. Najeźdźcy nie wcielili ich jednak do swego państwa, poprzestając na pobieraniu z nich daniny i zatwierdzaniu kolejnych książąt, mających odgrywać rolę zwierzchników pozostałych wschodnioruskich władców, a zarazem gwarantów ich uległości wobec Mongołów. Najsłynniejszym spośród nich miał okazać się Aleksander Newski, który godząc się z tatarskim jarzmem na wschodzie, pokonał równocześnie w latach 1240-1242 wojska szwedzkie i Zakonu Kawalerów Mieczowych, zagrażające księstwom ruskim z zachodu. Równocześnie Mongołowie osiedlili się na północnych wybrzeżach Morza Czarnego i na Krymie, gdzie z czasem utworzony został tzw. Chanat Krymski.

Tekst jest fragmentem książki Rafała Kowalczyka, Swietłany Greli-Krawczenko i Przemysława Waingertnera „Majdan. Drugie narodziny narodu":

Jak podkreśla (być może nieco upraszczając zagadnienie) część dziejopisów, wspomniane dwieście lat miało istotny czy nawet wręcz przełomowy wpływ na rozejście się historycznych dróg politycznego, społecznego-gospodarczego i kulturowego rozwoju ziem ruskich, które przez włączenie w granice Królestwa Polskiego bądź Litwy - złączonej z nim unią personalną (od 1385 r.) i podlegającej jego wpływom cywilizacyjnym - lub też zhołdowanie przez Mongołów, miały stać się domenami dwóch odmiennych ruskich cywilizacji: łacińskiej (europejskiej) i orientalnej (azjatyckiej), a przez to kolebkami trzech państwowości: hołdujących zasadom pierwszej cywilizacji - państwowości ukraińskiej i białoruskiej oraz drugiej - rosyjskiej.

W 1569 r. kijowszczyzna, bracławszczyzna, czernichowszczyzna i ziemie wołyńskie zostały na mocy nowej polsko-litewskiej unii realnej, zawartej w Lublinie i dającej początek Rzeczypospolitej Obojga Narodów - federacyjnemu państwu demokracji szlacheckiej - oderwane od Litwy i dołączone bezpośrednio do Królestwa Polskiego, zwanego w ramach przebudowanej unii Koroną. W 1596 r. stały się też one kolebką nowego Kościoła unickiego (greckokatolickiego), kiedy to na synodzie w Brześciu ruscy biskupi prawosławni, zachowując tradycyjną liturgię i ceremoniał swego wyznania, zdecydowali się uznać autorytet i zwierzchnictwo katolickiego papieża.

Nowe nabytki terytorialne Korony, leżące na jej południowo-wschodnim skraju, „u krańca" państwa, z tego też powodu określane coraz częściej wspólnym pojęciem „Ukrainy", stały się w XVI-XVII w. obszarem, na którym równolegle zachodziło kilka procesów niezwykle istotnych zarówno dla przyszłości politycznej zamieszkujących je Rusinów, jak i ówczesnego polsko-litewskiego imperium, sięgającego od Bałtyku i Zatoki Fińskiej po Morze Czarne i od Poznania po Smoleńsk. Należały do nich: polonizowanie się i konwersja na katolicyzm dotychczasowych polityczno-społecznych elit ruskich (rusińskich); wykształcanie się wolnej, a zarazem niepokornej i wojowniczej, etniczno-społeczno-religijnej wspólnoty kozackiej, przejmującej rolę nowej, miejscowej elity; podejmowane w Rzeczypospolitej racjonalne (włączanie Kozaków jako wolnych ludzi w poczet wojsk koronnych) i nieracjonalne (próby narzucania przez szlachtę Kozakom, jako „chłopom", osobistego poddaństwa i obowiązku odrabiania pańszczyzny) działania, zmierzające do zneutralizowania problemu kozackiego; wreszcie będące wynikiem tych ostatnich powstania kozackie przeciwko „kresowym panom", czyli „Lachom" (Polakom).

Największe z nich, wzniecone w 1648 r. przez zajmującego poczesne miejsce w galerii ukraińskich bohaterów narodowych Bohdana Chmielnickiego, zapoczątkowane wielkimi triumfami militarnymi Kozaków, zakończyło się jednak lawiną nieszczęść, które w drugiej połowie XVII w. spadły na Rzeczpospolitą i Ukrainę - od krwawej i okrutnej wojny domowej, skutkującej spustoszeniem ziem ruskich, rozpaleniem polsko-ruskiego (ukraińskiego) antagonizmu i trwałym osłabieniem polsko-litewskiej federacji, po poddanie przez Chmielnickiego Ukrainy pod protekcję Rosji na mocy ugody w Perejasławiu (1654 r.), będącego jej wynikiem rosyjskiego najazdu na Rzeczpospolitą, wreszcie - podziału Ukrainy na część polską (na zachód od Dniepru) i rosyjską (na wschód od Dniepru), dokonanego w 1667 r. na mocy rozejmu andruszowskiego, a potwierdzonego w 1686 r. traktatem pokojowym.

Nieprzypadkowo trzydziestoletni okres po śmierci Bohdana Chmielnickiego (1657-1687) określany jest w dziejach Ukrainy terminem „ruina". Po nieudanej próbie „zawrócenia koła historii" i przekształcenia Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Rzeczpospolitą Trojga Narodów - którą mogła zapoczątkować niezrealizowana polsko-kozacka umowa w Hadziaczu w 1658 r. - nastąpił czas wojny domowej i kryzysu politycznego, tzw. Hetmańszczyzny, ustanowionej przez zmarłego pogromcę „Lachów". Wywołały je z jednej strony dążenie kozackiej starszyzny do zdobycia i utrzymania władzy, z drugiej - apetyty tureckiego imperium osmańskiego, Szwecji, Rzeczypospolitej i Carstwa Rosyjskiego do przejęcia pełnej kontroli nad terytorium ukraińskim.

Iwan Mazepa (1639-1709)

Apogeum swego rozwoju osiągnęła Hetmańszczyzna za rządów hetmana Iwana Mazepy (1687-1708), który utrzymywał stosunki handlowe z szeregiem krajów europejskich. Ustały wówczas bunty i wojny. Rozwijało się rolnictwo dzięki pracy ukraińskich chłopów, wolnych od pańszczyzny. Gospodarczemu ożywieniu sprzyjał również system podatkowy, zaprowadzony przez Mazepę. Marzeniem jego samego było zjednoczenie Ukrainy Prawobrzeżnej i Lewobrzeżnej w jednolite państwo, łączące tradycyjny kozacki ustrój z modelem nowoczesnego, europejskiego zarządzania i efektywną gospodarką. Jednak cieniem na pomyślności ówczesnego ukraińskiego państwa kładła się polityka jego „protektora", Moskwy, który traktował je jako wasala, żądając kozackiego rekruta do armii rosyjskiej i pieniędzy na modernizację państwa Romanowów. Ta rosyjska polityka dominacji spowodowała zerwanie przez Mazepę nierównoprawnego sojuszu z Rosją i wejście w początkach XVIII stulecia w alians ze Szwecją. Zakończył się on jednak tragicznie dla Ukraińców - po klęsce szwedzkiego sprzymierzeńca w bitwie pod Połtawą w okresie wojny północnej, Sicz Zaporoska została rozgromiona przez zwycięską armię rosyjską.

„Gwoździem do trumny" kozackiej niezależności okazał się koniec wojen Rosji z Turcją, toczonych przez obie potencje na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XVIII w. Kiedy ustały najazdy Turków i podległych im Tatarów, Kozacy przestali być potrzebni rosyjskiemu „protektorowi" jako zasłona przeciw islamskiemu naporowi z południa, a stali się - jako dumna i broniąca swej samorządności wspólnota - przede wszystkim problemem administracyjnym dla państwa carskiego samodzierżawia. Ukazem carycy Katarzyny II w roku 1775 samodzielność Siczy Zaporoskiej została zlikwidowana. Część Kozaków uszła za Dunaj, a część przeniosła się w okolice Kaukazu Północnego, na terytorium nazywane Kubaniem. Władza hetmanów kozackich traciła znaczenie, a po przyjęciu przez Rosję w 1781 r. ukazu o utworzeniu guberni, Hetmańszczyzna ostatecznie przestała istnieć.

Okres XVI-XVIII w. to zarazem czas rozkwitu ruskiej kultury, mającej wpływ na wykształcenie się odrębnej - rusińskiej (ukraińskiej) - tożsamości etnicznej. W XVII stuleciu prężnie działały szkoły we Lwowie i w Kijowie. Rozwijało się kronikarstwo, poświęcone m.in. powstaniom kozackim. Najwybitniejszymi postaciami ruskiej kultury w kolejnym stuleciu byli: humanista, moralista, filozof, poeta i bajkopisarz Hryhorij Skoworody oraz Iwan Kotlarewski, animator ukraińskiego teatru i autor niecodziennej wersji Eneidy z 1789 r., w którym umiejscowił bohaterów poematu w realiach kozackiego życia, zachowując główne wątki i przygody, opisane przez Wergiliusza.

W końcu XVIII i początkach XIX stulecia tereny dzisiejszej Ukrainy - większość dawnych ziem ruskich Korony i Chanat Krymski (wcześniej lennik osmańskiej Turcji) - znalazły się w wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej i ekspansji Rosji w granicach monarchii Romanowów. Jedynie niewielki zachodni skrawek dawnej Rusi Czerwonej ze Lwowem - tzw. Galicja Wschodnia - padł łupem austriackich Habsburgów.

Tekst jest fragmentem książki Rafała Kowalczyka, Swietłany Greli-Krawczenko i Przemysława Waingertnera „Majdan. Drugie narodziny narodu":

# data[].attributes.attachment_link.title
Historia Ukrainy. Skąd się wzięła Ukraina?

# data[].attributes.attachment_link.description
Zachodnioeuropejscy i amerykańscy historycy badający dzieje Rosji, sowietolodzy i publicyści z przekąsem zwracali w przeszłości uwagę, że w rosyjskich i sowieckich podręcznikach historii narracja, dotycząca dziejów państwa rosyjskiego, a później i Związku Sowieckiego (ZSRS) rozpoczynała się nieraz od... starożytnego państwa Urartu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kolorowanki warszawskie legendy dla dzieci

Poznaj warszawskie legendy i pokoloruj je razem z nami! Poniżej seria kolorowanek dla dzieci dotycząca warszawskich legend w języku ukraińskim: o warszawskiej syrence, Bazyliszku, Warsie i Sawie oraz złotej kaczce. Łatwe do domowego wydruku!

Materiały edukacyjne w języku ukraińskim dla nauczycieli

Kolorowanki warszawskie legendy w języku ukraińskim to także ciekawa pomoc dydaktyczna dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej, mogą stanowić pomoc w czasie lekcji, w ramach zajęć na szkolnej świetlicy lub w bibliotece.

Варс і Сава (Wars i Sawa)

Колись давно біля річки Вісла жив молодий рибалка, на ім'я Варс. Одного разу, під час риболовлі, він побачив красиву довговолосу дівчину, чиє тіло від пояса було покрите лускою і закінчувалося риб'ячим хвостом. Русалка, не знаючи, що за нею підглядають, заспівала. При перших звуках її голосу рибалка закохався без пам'яті. Відтоді щоночі він ховався в очеретах, щоб насолодитися красою і співом русалки. Скоро Варс нарешті наважився вийти до неї та зізнатися їй у коханні. З'ясувалося, що русалка, яку звали Сава, теж була закохана в рибака. Варс попросив її стати його дружиною, і вона погодилася. Згода русалки вийти заміж за людину створила диво: риб'ячий хвостик перетворився на ноги. Варс і Сава поселилися у будиночку біля Вісли, а згодом там з'явилось ціле рибальське селище, яке і назвали Варшавою.

Kolorowanki warszawskie legendy Wars i Sawa w języku ukraińskim

Василіск (bazyliszek)

Давним-давно у підземеллях Старого міста у Варшаві жило моторошне створіння, на ім'я Василіск. То була величезна тварина, вкрита лускою, із крилами, як у кажана, та довгим хвостом, як у дракона. У тих підземеллях він охороняв зібрані ним скарби. Усіх сміливців, які намагалися дістатися до багатств, звір перетворював на камінь своїм жахливим поглядом. Зрештою, його перехитрив кмітливий мандрівний кравець, який прокрався до схованки чудовиська, озброївшись дзеркалом. Вражений власним поглядом, Василіск окам'янів , та відтоді більше не загрожував мешканцям.

Kolorowanki warszawskie legendy Bazyliszek w języku ukraińskim

Русалка (warszawska syrenka)
Давним-давно на березі Вісли було рибальське селище. На глибині річки жила дівчина-сирена, якої ніхто ніколи не бачив, але щовечора рибалки чули її прекрасний спів. Одного разу деякі з них, спраглі до золота, вирішили зловити русалку і віддати королю за винагороду. Рибалки спіймали русалку у сіті, проте вона вислизнула з рук, зачарувавши їх своїм співом. Відпливаючи, сирена сказала рибалкам, що виходила на берег, щоб співати та попереджувати моряків про небезпеку, але тепер, через їхній поганий вчинок, вона покине це місце і більше ніколи не повернеться.

Kolorowanki warszawskie legendy Syrenka w języku ukraińskim

Золота качка (złota kaczka)
Давним-давно в підземеллях замку Острозьких жила зачарована князівна, перетворена в золоту качку. Ходили чутки, що тих, кому вдасться її відшукати, вона зробить неймовірно багатими. Усі сміливці, котрі намагалися зробити це, повертались додому із пустими руками. Однієї ночі бідний швець Лютек відправився у підземелля замку. Щастя посміхнулося йому і він зустрів там золоту качку. Лютек отримав від неї мішок золотих дукатів та умову: він має витратити все за один день, ні з ким не ділячись - лиш тоді хлопець стане справжнім багатієм. Лютек купив собі найдорожчі халати та спробував найвишуканіші страви. Та під кінець дня, хлопець зустрів бідного солдата. Лютек зглянувся над бідняком, тому дав йому жменьку золотих монет. Він порушив своє слово. І у цю мить Лютек втратив все, що купив. Тоді він зрозумів, що не гроші приносять щастя, а чесна праця та здоров'я. З тої пори він жив праведним та спокійним життям підмайстра, а золотої качки і слід вистиг.

Kolorowanki warszawskie legendy "złota kaczka" w języku ukraińskim

Kolorowanki warszawskie legendy "Złota kaczka" w języku ukraińskim

Szkice

Kolorowanki powstały na podstawie przepięknych szkiców Pani Liudmyla, nauczycielki plastyki z Ukrainy. Tekst legend zredagowała Daryna. Bardzo dziękujemy!!!

Розмальовки створені за прекрасними етюдами пані Людмили, викладача мистецтва з України. Текст легенд відредагувала Дарина. Дуже дякую!!!

Kolorowanki krakowskie legendy w języku ukraińskim dla dzieci

Autor: adelina
Data dodania:2022-03-21
Data aktualizacji:2022-03-23

# data[].attributes.attachment_link.title
Materiały edukacyjne warszawskie legendy w języku ukraińskim dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Poznaj warszawskie legendy i pokoloruj je razem z nami! Poniżej seria kolorowanek dla dzieci dotycząca warszawskich legend w języku ukraińskim: o warszawskiej syrence, Bazyliszku, Warsie i Sawie oraz złotej kaczce. Łatwe do domowego wydruku! Kolorowanki warszawskie legendy w języku ukraińskim to także ciekawa pomoc dydaktyczna dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej, mogą stanowić pomoc w czasie lekcji, w ramach zajęć na szkolnej świetlicy lub w bibliotece.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ілюстровані казки цієї збірки люб'язно надані нам редакцією журналів „Ангелятко" та „Ангеляткова наука" :o)

Розвивально-пізнавальні журнали „Ангелятко" та „Ангеляткова наука" для малят віком від 2 до 7 років та їхніх батьків!

В „Ангелятку" ви знайдете цікаві віршики, казки, пісеньки, саморобки, загадки, конкурси та різні завдання на логіку, спостережливість та кмітливість. „Ангеляткова наука" допоможе батькам, дідусям, бабусям та вихователям краще підготувати дитину до школи.

Завдання для творчого розвитку дитини у журналі складено за державною програмою з дошкільної підготовки.

Авторські та інші права належать відповідним власникам. Передрук творів без їхнього дозволу заборонений.

# data[].attributes.attachment_link.title
Скринька від „Ангелятка"

# data[].attributes.attachment_link.description
Ілюстровані казки цієї збірки люб'язно надані нам редакцією журналів „Ангелятко" та „Ангеляткова наука" :o) Розвивально-пізнавальні журнали „Ангелятко" та „Ангеляткова наука" для малят віком від 2 до 7 років та їхніх батьків! В „Ангелятку" ви знайдете цікаві віршики, казки, пісеньки, саморобки, загадки, конкурси та різні завдання на логіку, спостережливість та кмітливість.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kolorowanki krakowskie legendy dla dzieci z Ukrainy

Pokoloruj i poznaj z nami Kraków! Kolorowanki w wersji pdf z pewnością przydadzą się do domowego wydruku. Kolorowanki tłumaczyli wolontariusze i osoby z Ukrainy przebywające w Polsce

Materiały dydaktyczne dla nauczycieli w języku ukraińskim

Kolorowanki dotyczące tematu krakowskich legend mogą też posłużyć jako pomoce dydaktyczne dla nauczycieli przedszkoli i edukacji wczesnoszkolnej.

Lajkonik

Лайконик - татарський лицар на штучному коні. Це натякає на історичну подію, коли татари вторглися до Кракова. За переказами, татари ночували в селі під Краковом, бажаючи вранці напасти на Краків. Селяни побачили їх і вночі напали на сплячих татар. Татари перелякані втекли, а селяни, одягнені в різнокольорові татарські костюми, виїхали на конях на Краківську ринкову площу.

Lajkonik - krakowskie legendy w języku ukraińskim

Legenda o Panu Twardowskim w języku ukraińskim
Легенда про пана Твардовського
Давним-давно у Кракові жив чарiвник Ян Твардовський. Він знав, що за допомогою диявола може стати ще потужнішим і покликaв його. Диявол прибув і згодився наділити Твардовського надприроднiми магічними здібностями, але в обмін захотів його душу. Твардовський ніби-то згодився, але придумав обдурити чорта. Коли складали договір, він крадькома дописав, що диявол може взяти його душу у пекло тільки у Римі. Ян Твардовський за допомогою чортoвої сили став найпотужнішим чорнокнижником у Польщі. Навіть літав по всій країні на великому півні! Але диявол не міг дочекатися, коли той поїде до Риму. Отже запросив Твардовського на обід у корчмі, а коли вони з'їли, сказав: "Ця корчма має назву Рим. Тепер ти мій!" Захопив Твардовського і вже ніс його у пекло, але на півдорозі чарiвник упав з чортівських лап на місяць і сидить там до сьогодні!

Legenda o Panu Twardowskim w języku ukraińskim do pokolorowania

Legenda o Smoku Wawelskim w języku ukraińskim
Легенда про вавельського дракона
Давним-давно в печері у підніжжі Вавельського пагорбу жив дракон. Він пожерав вівці і корови, які паслися над річкою Віслою. Тому король рішив віддати руку своєї дочки сміливцеві, який зможе вбити дракона. Приїжджали лицарі зі всіх країн, але жоден не зміг подолати небезпечного монстра. Одного разу перед королем з'явився один молодий швець Скуба, який придумав план, як вбити це чудовисько. Він взяв баранячу шкуру, начинив її сіркою і поклав перед входом до печери. Дракон, коли побачив цю смачну закуску, виліз із печери і пожер її. Тоді сірка почала сильно пекти його у шлунку, аж дракон дихнув вогнем. Щоби затишити вогонь у горлі він кунувся до Вісли і почав жадібно пити воду так довго, аж луснув! Сьогодні на цьому місці стоїть пам'ятник Вавельському дракону, який дихає справжнім вогнем.

Legenda o Smoku Wawelskim w języku ukraińskim do kolorowania

Legenda o komnacie "Pod Głowami" na Wawelu

У Кракові на Вавелі жили польські королі. В одній із кімнат, тій, де стояв королівський трон, на стелі бачимо різьблені голови, а в одній із цих голів є рот, прикритий пов'язкою. Чому ? Одного разу на ринковій площі в Кракові відбувався ярмарок. З одного з ларьків спритний злодій викрав оздоблений ремінь і спробував втекти. Побачивши, що його хтось доганяє, він кинув цей ремінь до ніг бідної вдови, і вона була спіймана. "Злодійка", "Вона є у нас!" - кричав натовп, проводячи її до суду на Вавельському замку.

Король збирався засудити невинну вдову, і тоді з-під стелі пролунав голос одної з голів: "Королю, суди справедливо". Знайшлися свідки, які бачили злодія. Вдова повернулася на свободу, а голові наказано вирізати на її губах стрічку, щоб вона не наважилася знову докоряти королю.

Legenda o komnacie na Wawelu w języku ukraińskim

Legenda - historia żółtej

Бідний сільський хлопець Вавжинек дуже любив різьблення. У Кракові помітили його талант і віддали його під опіку відомого майстра Віта Ствоша, який керував роботами над знаменитим вівтарем для костелу Святої Марії. Сам король подарував хлопцеві жовті шкіряні черевики. У день відкриття вівтаря було помічено, що на одній із фігур бракує костельного посоху. Хлопчик піднявся на вівтар, щоб завершити відсутню частину. Тоді жовтий черевик зісковзнув з його ноги і впав за вівтар. Повідомляється, що взуття було знайдено через 400 років під час консерваційних робіт вівтаря в 1867 році.

Legenda "Historia żółtej ciżemki" w języku ukraińskim

Legenda o krakowskich gołębiach w języku ukraińskim

Легенда про краківських голубів

Чи уявляєте собі, що краківські голуби це зачаровані лицарі?

Жив колись у Кракові князь Генрик, який хотів отримати королівську корону. Але щоб здійснити цю мрію потрібні були гроші. Він звернувся по допомогу до одної відьми, а вона відповіла йому так: "Дам тобі гроші, але залиши мені своїх воїнів. Я верну їх тобі, як станеш королем." Князь згодився, а відьма перетворила його військо у голуби. Вони злетіли у гору, сіли на дахах і вежах Мар'яцького костелу, який стоїть на Ринковій плоші. Звідти посипалися камiння, які павши на землю перетворювалися у справжнє золото. Генрик вібрав золото у мішки, однак швидко забув про обітницю і розтратив весь цей маєток. Не став королем, а краківські голуби досі чекають, аж він повернеться і зніме з них закляття.

Legenda o krakowskich gołębiach w języku ukraińskim do pokolorowania

Legenda o rzeszowskim smoku

Легенда про жешівського дракона

Давним-давно в Жешуві в підвалах не було книжкових магазинів і бібліотек, а книги були дуже дорогими. Одного разу у жителів Жешува хтось став красти їх книги - у кухаря пропала книга рецептів, у судді кодекс, а у вчителя-підручники для учнів! Міська варта стала шукати злодія. Будинки всіх, у кого вкрали книги, були з'єднані підземними коридорами. Коли стражники ходили по цих підземеллях, вони знайшли там підвал, повний книг і червоного дракона! Вони так злякалися його, що втекли і замкнули всі двері в підвали. Дракон все ж знайшов вихід-вийшов через колодязь на ринок. Він вибачився перед жителями Жешува за те, що взяв книги без попиту, але йому жахливо нудно було сидіти в цих підвалах. З тих пір люди позичали дракону свої книги, а коли бували в інших містах, то купували нові і привозили йому. Самі теж стали більше читати, і незабаром в Жешуві з'явилися книжкові магазини і бібліотеки.

Kolorowanki w języku ukraińskim - legenda o rzeszowskim smoku

Multimedialna prezentacja dla dzieci i nauczycieli

Zamieszczone wyżej kolorowanki są uzupełnieniem multimedialnej prezentacji dla dzieci o zabytkach, historii i legendach Krakowa w języku polskim i ukraińskim. Może być używana w formie aplikacji na smartfonie, tablecie lub wyświetlana w klasie jako prezentacja.

Wersja polska: Z obwarzankiem po Krakowie

Wersja ukraińska: Краків: прогулянка з бубликом

Multimedialny przewodnik dla dzieci po Krakowie

Te same legendy w języku polskim znajdziecie w artykule:

Warszawskie legendy w języku ukraińskim dla dzieci

Autor: adelina
Data dodania:2022-03-02
Data aktualizacji:2022-03-23

# data[].attributes.attachment_link.title
Kolorowanki krakowskie legendy w języku ukraińskim dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Pokoloruj i poznaj z nami Kraków! Kolorowanki w wersji pdf z pewnością przydadzą się do domowego wydruku. Kolorowanki tłumaczyli wolontariusze i osoby z Ukrainy przebywające w Polsce Kolorowanki dotyczące tematu krakowskich legend mogą też posłużyć jako pomoce dydaktyczne dla nauczycieli przedszkoli i edukacji wczesnoszkolnej. Лайконик - татарський лицар на штучному коні.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA - książki dla dzieci, młodzieży i dorosłych

# data[].attributes.headline
Kolorowanki i ćwiczenia w języku ukraińskim

# data[].attributes.subject
Kolorowanki i ćwiczenia w języku ukraińskim

# data[].attributes.attachment_link.title
Матеріали українською / Materiały w języku ukraińskim - Dwie Siostry

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy do pobierania zabaw plastycznych i kreatywnych materiałów aktywnościowych stworzonych przez autorów i ilustratorów książek Wydawnictwa Dwie Siostry. Materiały przełożyła dla Was Bożena Gorodnicka.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bilingual eBooks in Ukrainian (Українська) and English

# data[].attributes.attachment_link.description
Bilingual children's eBooks (Ukrainian -English) 💫 Develop children's skills - Try to invest time and money into children's education. Shop Now!

# data[].attributes.headline
70 darmowych książek dla dzieci w języku ukraińskim

# data[].attributes.subject
70 darmowych książek dla dzieci w języku ukraińskim

# data[].attributes.attachment_link.title
70 darmowych książek dla dzieci w języku ukraińskim do pobrania - Lustro Biblioteki

# data[].attributes.attachment_link.description
70 darmowych książek dla dzieci w języku ukraińskim do pobrania w PDF

# data[].attributes.attachment_link.title
Teraz tu jest nasz dom – scenariusz lekcji dla klasy VII

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak radzić sobie z szokiem kulturowym? - scenariusz lekcji dla klasy VII SP - 2 godziny lekcyjne  Autorka: Karolina Wawer, literaturoznawczyni i dydaktyczka w Katedrze Polonistycznej Edukacji na Uniwersytecie...

# data[].attributes.attachment_link.title
Казки для дітей українською мовою читати онлайн

# data[].attributes.attachment_link.description
Різноманітні авторські та народні казки для дітей різного віку читати онлайн без обмежень українською мовою.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WOJNA W UKRAINIE...
Nie unikajmy rozmów z dziećmi, młodzieżą na temat wojny w Ukrainie. Dzieci widzą, słyszą, czują, przeżywają, obserwują, komentują między sobą to wydarzenie. I mają do tego prawo, tak jak i my dorośli. Nie naciskajmy na rozmowę, jeśli czujemy, że młodzi nie są na to gotowi. Każdy potrzebuje czasu, aby oswoić się ze swoimi lękami oraz obecną sytuacją. Na pewno nie możemy zabronić im interesowania się wojną. Nie eskalujmy strachu, paniki, nie wyolbrzymiajmy, nie snujmy teorii spiskowych, bo nasze permanentne strachy nie pomogą ani naszym uczniom, dzieciom, nam ani narodowi ukraińskiemu. Zachowajmy spokój, ale nie udawajmy, że nic się nie dzieje, że nie mamy się też, o co martwić. Świat po tych wydarzeniach się zmieni. Wskazujmy na wartościowe postawy Polaków wobec uchodźców z Ukrainy, jak można przekuć strach na konkretne działanie. Uwrażliwiajmy młodych ludzi na dezinformacyjne posty, zdjęcia, informacje pojawiające się w mediach. Nie szerząc fake newsów, też pomagamy Ukrainie. Nie możemy też doprowadzić do tego, aby włączyły się w tej chwili stereotypy i uprzedzenia na temat Ukrainy i Rosji. Nie możemy wszystkich wrzucać do jednego worka. Pokazujmy też przykłady protestów w Rosji, które szczególnie teraz wymagają ogromnej odwagi wobec prowadzonej przez Putina polityki. Wskażmy postawy sportowców, aktorów, naukowców rosyjskich i pozostałych obywateli, którzy nie zgadzają się na wojnę w Ukrainie. Na pewno w domu, w szkole nie unikniemy pytań o wojnę; o to, czy grozi nam niebezpieczeństwo; dlaczego strzelają do ludzi; czy ktoś nas wesprze; jak możemy pomóc? Wykorzystajmy kryzys do tego, aby lepiej poznać Ukrainę: politykę, historię, gospodarkę, kulturę, obyczaje... 1. Lekcję zaczynamy od wyboru karty DIXIT, która ma nawiązywać do samopoczucia naszych uczniów, ma stać się odpowiedzią na pytanie: Jak się czują?
Wspólnie porozmawiajmy o tym samopoczuciu, wtedy wyczujemy, czy uczniowie są gotowi z nami na rozmowę o wojnie.
2. Następnie uczniowie pracują metodą stacji lub open space.
I stacja- Nazwijcie swoje emocje? Skąd się wzięły? Jak sobie z nimi radzicie?

II stacja - Co wiecie na temat wojny w Ukrainie?

III stacja - Skąd czerpiecie informacje na temat wojny w Ukrainie? Skąd wiecie, że są prawdziwe?

IV stacja - Jakie pytania, wątpliwości kołaczą wam się po głowie? O czym myślicie? Wypiszcie je?
3. Kiedy uczniowie wykonają te zadania możemy po kolei omawiać dane stacje, zwracać uwagę na to, co przykuło ich uwagę. Słuchajmy uczniów, pytajmy.
Zróbmy na początku bilans zysków i strat, jeżeli chodzi o strach: Co możemy zyskać odczuwając strach, a co możemy stracić? Jak strach wpływa na nasze działania, zachowania, postawy, interpretację rzeczywistości?

Następnie warto przyjrzeć się fake newsom. Poniżej znajdziecie gotowe do wydruku plakaty o dezinformacjach oraz podstawowe zasady obalania fake newsów, jak nie dać się zwieść fałszywym informacjom.
link do prezentacji o dezinformacjach przewodnik po dezinformacjach

4. Następnie przeczytajmy uczniom bajkę filozoficzną "Ślepiec i paralityk", źródło: M. Piquemal, "Bajki filozoficzne", Muchomor 2004.
Polecam również stronę na FB "Demagog": Demagog

W pewnym azjatyckim mieście żyło dwóch nieszczęśników. Jeden był niewidomy, drugi miał sparaliżowane nogi. A obydwaj byli biedni. Tak biedni, że każdego dnia prosili niebiosa o odebranie im życia. Po co żyć w tak ciężkim położeniu?

Zdarzyło się jednak pewnego dnia, że ślepiec, gdy żebrał na targowisku, usłyszał krzyki paralityka. Jego błagania wzruszyły go do głębi. Oto znalazł w końcu współbrata w cierpieniu. Usiadł przy nim zatem. Porozmawiali. I kilka godzin starczyło, aby stali się przyjaciółmi.

- Ja mam moje cierpienia, a ty twoje. Połączmy je - zaproponował niewidomy- staną się wtedy mniej okropne.

- Cóż my możemy?- odpowiedział mu paralityk. - Ja nie mogę zrobić nawet jednego kroku, a ty nic nie widzisz. Czemu miałoby służyć połączenie tych dwóch nieszczęść?

- Czemu miałoby służyć?- powtórzył ślepiec. - Ależ to proste- służyłoby nam obydwóm. Przecież razem mamy wszystko, czego nam potrzeba: ja nogi, ty oczy. Ja będę cię niósł, a ty mnie poprowadzisz. Ja będę szedł za ciebie, a ty będziesz za mnie widział.

I podjęli decyzję w parę minut. I poszli, jak droga prowadzi na spotkanie nowego życia, z twarzą rozjaśnioną przepięknym uśmiechem.
5. Po odczytaniu bajki porozmawiajmy o empatii: żołnierze, uchodźcy mają swoje historie, swoje twarze, życie, to nie są anonimowi ludzie. Pomyślmy o tym, co mogą czuć w obecnej sytuacji? Zróbmy z uczniami bank pomysłów na pomoc i wsparcie narodu ukraińskiego. Zacznijmy od gestów solidarności: wstążeczki przyczepionej do ubrania w kolorach flagi Ukrainy, możemy też założyć na siebie stroje w tych barwach. Zróbmy gazetkę ścienną o Ukrainie. Poprośmy uczniów, aby wyszukali organizacje, które wspierają obecnie Ukrainę i jej obywateli. Wybierzmy wspólnie jedną i przekujmy nasze lęki na działanie. A może ktoś z uczniów będzie chciał napisać artykuł, kartkę z pamiętnika czy wiersz o obecnej sytuacji. Takie działania są też terapeutyczne. Anna Konarzewska
Adnotacja: Siłą ludzi jest wzajemna pomoc. Czy solidarność jest tylko indywidualna? Między osobami? Czy nie powinna również łączyć narodów? W jaki sposób nasze społeczeństwo, nasz kraj zwracają na to uwagę w dzisiejszych czasach? Jak my możemy pomóc dzisiaj Ukrainie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Propozycja lekcji wychowawczej o wojnie w Ukrainie.

# data[].attributes.attachment_link.description
WOJNA W UKRAINIE... Nie unikajmy rozmów z dziećmi, młodzieżą na temat wojny w Ukrainie. Dzieci widzą, słyszą, czują, przeżywają, obserwują, komentują między sobą to wydarzenie. I mają do tego prawo, tak jak i my dorośli. Nie naciskajmy na rozmowę, jeśli czujemy, że młodzi nie są na to gotowi.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spotkajmy się na moście...
O konfliktach w naszym codziennym życiu. Cz. 1. 1. Na początku wyświetlamy uczniom film animowany "The Bridge" (Most) produkcji Pixar, który dostępny jest tutaj
Oglądamy do sekwencji 2.05. Zatrzymujemy projekcję i rozmawiamy o przedstawionej sytuacji. Dlaczego jelonek i niedźwiadek nie mogli się porozumieć? Co było źródłem konfliktu? Jak się zachowywali?

Następnie włączamy dalszą część filmu i zadajemy pytania: Jak zachowali się zajączek i skunks? Jak nazwać taką postawę? Co jest potrzebne do zawarcia kompromisów? Która postawa wobec konfliktów jest Wam bliższa?

Tworzymy mapy empatii do obu postaw wobec konfliktów:

Niedźwiadek i jelonek: 1. Co robią? Co widzą? Jak się zachowują? 2. Czego nie robią? Czego nie widzą? Czego nie wiedzą? 3. Jakie emocje nimi rządzą? 4. Co Was zdziwiło, zaskoczyło w ich postawach?

Zajączek i skunks: 1. Co robią? Co widzą? Jak się zachowują? 2. Czego nie robią? Czego nie widzą? Czego nie wiedzą? 3. Jakie emocje nimi rządzą? 4. Co Was zdziwiło, zaskoczyło w ich postawach?
2. Zapisujemy na tablicy słowo: KONFLIKT.
Dzielimy tablicę na 3 części tak, aby uczniowie mogli odpowiedzieć na pytania odnośnie słowa "konflikt": Co myślę? Co czuję? Nad czym się zastanawiam?

Uczniowie na samoprzylepnych karteczkach zapisują swoje propozycje i przyklejają je pod odpowiednim pytaniem.
3. Dzielimy klasę na grupy. W grupach uczniowie zastanawiają się nad stratami i zyskami wynikającymi z konfliktu.
Przykładowe odpowiedzi:

Straty: utrata przyjaciół, utrata godności, honoru, złe samopoczucie, stres, agresja, złe relacje z ludźmi, złość...

Zyski: poszukujemy rozwiązań- jest twórczy, uczymy się współpracy, porozumienia, zrozumienia drugiej strony, uczymy się empatii, poznajemy potrzeby i poglądy innych, uczymy się wyrażać swoje poglądy, uczymy się akceptować innych, rozwiązanie konfliktu zwiększa naszą wartość oraz pewność w relacjach...
4. Wyświetlamy obrazek z osiołkami:
źródło tutaj

Dyskutujemy na podstawie zamieszczonej grafiki o konflikcie i sposobach rozwiązania go. Co ułatwia, a co utrudnia rozwiązanie konfliktu?

Czy każdy konflikt da się rozwiązać?

Nawiążmy do filmu, który pojawił się na początku lekcji. Uczniowie określają poziom rozwiązania konfliktów przedstawionych w animacji na podstawie poniższej informacji:

Przegrany- wygrany (gdy jedna strona jest zadowolona z rozwiązania konfliktu a druga nie)

Przegrany- przegrany (gdy obie strony są niezadowolone z rozwiązania)

Wygrany- wygrany (gdy obie strony są zadowolone z rozwiązania konfliktu)

5. Dzielimy klasę na grupy. W zespołach uczniowie rozmawiają o doświadczeniach związanych z konfliktami. Przyglądają się szczególnie przeszkodom i konstruktywnym rozwiązaniom konfliktów. Następnie zastanawiają się nad postawami wobec konfliktów.

6. Omawiamy z uczniami postawy wobec konfliktów: unikanie, rywalizacja, dostosowanie, kompromis. Dlaczego kompromis jest wartościową postawą wobec konfliktu? Dlaczego unikanie, dostosowanie, i rywalizacja nie prowadzą do rozwiązania konfliktu?

7. Dzielimy klasę na grupy. Case study. W zespołach zastanawiają się nad tym, co jest przyczyną konfliktu, jakie są potrzeby stron, jakie rozwiązanie podsunęliby stronom?

I grupa- Koleżanka namawia Anię na świetną imprezę. Ania bardzo chce pójść, ale wie, że rodzice jej na to nie pozwolą, ponieważ twierdzą, że imprezy bez kontroli dorosłych są niebezpieczne. Ania wymyśla więc kłamstwo z serii "ratowania świata" i mówi rodzicom o tym, że będzie pracowała z koleżanką nad wolontariatem. Rodzice jednak dowiadują się prawdy i Ania dostaje szlaban.

II grupa - Maciej pożyczył Kubie 50 zł. Chce odzyskać pieniądze, ponieważ chciałby kupić z okazji Dnia Kobiet kwiaty swojej dziewczynie. Kuba jednak nie chce na razie oddać pieniędzy, bo twierdzi, że potrzebuje więcej czasu. Maciej grozi Kubie, że odzyska pieniądze siłą.

III grupa - Ida kupiła niedawno buty, o których marzyła. Wydała na nie sporo swoich oszczędności. Ciężko pracowała przez wakacje, aby mieć te buty. Niestety koleżanka w szatni niechcący, robiąc plakaty z okazji Dnia Zakochanych, popisała nowe buty Idy. Ida wpadła w furię.
8. Uczniowie po opracowaniu i omówieniu tych przypadków na forum, zastanawiają się nad wskazówkami/radami na rozwiązanie konfliktów? 9. Szybka runda podsumowująca zajęcia: Dzisiaj dowiedziałem się... Nauczyłam się... Wychodzę z ... Zapamiętam, że... PS Kolejna propozycja lekcji wychowawczej będzie dotyczyła negocjacji i mediacji. Już niedługo! Anna Konarzewska

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozmowy o konfliktach... pomysł na lekcję wychowawczą.

# data[].attributes.attachment_link.title
Porozmawiajmy o wojnie w Ukrainie (film dla dzieci) | 📣📣📣 Drodzy Rodzice, Nauczycielki, Nauczyciele zastanawiacie się, co małe dzieci powinny wiedzieć o wojnie w Ukrainie? 
Niepokój związany z wojną w... | By Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
321K views, 1.5K likes, 344 loves, 83 comments, 1.3K shares, Facebook Watch Videos from Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę: 📣📣📣 Drodzy Rodzice, Nauczycielki, Nauczyciele zastanawiacie się, co małe dzieci...

# data[].attributes.headline
Tematy do rozmów z dziećmi o nas i o naszych krajach. Cz. 1

# data[].attributes.subject
Tematy do rozmów z dziećmi o nas i o naszych krajach. Cz. 1

# data[].attributes.headline
Tematy do rozmów z dziećmi o nas i o naszych krajach. Cz. 2

# data[].attributes.subject
Tematy do rozmów z dziećmi o nas i o naszych krajach. Cz. 2

# data[].attributes.attachment_link.title
Przedszkolny słowniczek polsko-ukraiński - Scenariusze zajęć i artykuły - Miesięcznik - BLIŻEJ PRZEDSZKOLA

# data[].attributes.attachment_link.description
Proste zdania i sformułowania w języku ukraińskim, które zostały nagrane w formie audio. Pomoc ta może posłużyć nauczycielom dwojako: Gdy w przedszkolu pojawi się dziecko z Ukrainy nau...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dwujęzyczne materiały ukraińsko-polskie i polsko-ukraińskie

Chcesz szybciej planować i przygotowywać ciekawsze lekcje dla dzieci z Ukrainy? Chcesz sprawić, by nauka twojego przedmiotu stanie się dla nich łatwiejsza i przyjemniejsza. Dzięki tym wspaniałym materiałom ukraińsko-polskim i polsko-ukraińskim stanie się to dużo łatwiejsze. Z ich pomocą przygotowanie ciekawszych, bardziej angażujących lekcji zajmie ci o wiele mniej czasu i pochłonie mniej energii.

Te przygotowane przez naszych wspaniałych, zawodowych nauczycieli materiały ukraińsko-polskie i polsko-ukraińskie to ogromna pomoc dla każdego nauczyciela, do którego klasy dołączyli uczniowie z Ukrainy.

Powitaj dzieci z Ukrainy w polskiej szkole

Do twojej klasy dołączyli nowi uczniowie z Ukrainy? Powitaj ich serdecznie w polskiej szkole. Z pomocą tych dwujęzycznych zasobów polsko-ukraińskich stanie się to łatwiejsze.

Zmiana zawsze stanowi wyzwanie i może być źródeł stresu i strachu, zwłaszcza dla dzieci. Twoich nowych uczniów, którzy trafiają do polskich szkół z Ukrainy, czeka niełatwe zadanie odnalezienia się w nowej rzeczywistości, wśród nowych koleżanek i kolegów i nauka w obcym języku. To właśnie bariera językowa może być jedną z największych przeszkód, jakie przyjdzie pokonać ukraińskim dzieciom, trafiającym do polskich szkół. Dzieci te będą musiały opanować nowy język i nauczyć się nowego alfabetu, a to przecież spore wyzwanie!

I to właśnie dlatego powstały te wspaniałe dwujęzyczne materiały po ukraińsku i po polsku. Z ich pomocą skutecznie pomożesz dzieciom z Ukrainy szybciej opanować podstawy języka polskiego oraz niezbędne słownictwo w języku polskim na najważniejsze tematy.

Zgromadzone tu materiały ukraińsko-polskie i polsko-ukraińskie dotyczą tak ważnych tematów jak:

i wiele innych. Ponadto, wciąż dodajemy do naszego katalogu nowe zasoby dwujęzyczne, obejmujące szeroką gamę tematów i motywów. Dzięki nim dzieci z Ukrainy szybciej zapoznają się z językiem polskim i będą mogły skuteczniej osiągać dalsze postępy w nauce wszystkich przedmiotów.

Gotowe do użycia materiały ukraińsko-polskie i polsko-ukraińskie

Zasoby Twinkl każdego dnia pobierają tysiące nauczycieli na całym świecie, by z ich pomocą angażować uwagę i inspirować swoich uczniów. A to dlatego, że nasze zasoby są zawsze łatwe do pobrania i gotowe do użycia w klasie w szkole, w przedszkolu, lub w domu. Nasi wspaniali, zawodowi nauczyciele, którzy tworzą wszystkie materiały Twinkl, Dobrze wiedzą, jak czasochłonne bywa przygotowanie ciekawych i wartościowych lekcji i jak wiele energii pochłania. Dlatego tworzą oni wszystkie nasze materiały z myślą o wygodzie innych nauczycieli, wychowawców i rodziców.

Nie inaczej jest w przypadku tych materiałów ukraińsko-polskich i polsko-ukraińskich. Wystarczy dosłownie kilka kliknięć, aby przygotować z ich pomocą wyjątkowe lekcje dla dzieci z Ukrainy. Na co więc czekasz? Nie trać więcej swojego cennego czasu i już teraz zabierz się z planowanie swojej następnej lekcji z pomocą tych świetnych materiałów ukraińsko-polskich i polsko-ukraińskich.

# data[].attributes.attachment_link.title
Polski - Ukraiński | Dwujęzyczne materiały dydaktyczne

# data[].attributes.attachment_link.description
Chcesz szybciej planować i przygotowywać ciekawsze lekcje dla dzieci z Ukrainy? Chcesz sprawić, by nauka twojego przedmiotu stanie się dla nich łatwiejsza i przyjemniejsza. Dzięki tym wspaniałym materiałom ukraińsko-polskim i polsko-ukraińskim stanie się to dużo łatwiejsze. Z ich pomocą przygotowanie ciekawszych, bardziej angażujących lekcji zajmie ci o wiele mniej czasu i pochłonie mniej energii.

# data[].attributes.attachment_link.description
MediaFire is a simple to use free service that lets you put all your photos, documents, music, and video in a single place so you can access them anywhere and share them everywhere.

# data[].attributes.attachment_link.title
Podręcznik „Raz, dwa, trzy i po polsku mówisz Ty!” – Fundacja Wolność i Demokracja

# data[].attributes.attachment_link.description
“Raz, dwa, trzy i po polsku mówisz Ty! Podręcznik do nauki języka polskiego dla dzieci na Ukrainie” – to nowoczesny podręcznik który został opracowany przez wykładowców i lektorów związanych z Centrum “Polonicum”. Autorkami są: Katarzyna Kołak, Małgorzata Malinowska, Anna Rabczuk, Dorota Zackiewicz.…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A dokładniej polsko-ukraińskie nazwy miejsc i pomieszczeń w szkole i przedszkolu.

Materiał przygotowany wspólnie z Oleksii Akinfiiev, któremu serdecznie dziękuję za ogromną pomoc!

Zestaw zawiera 22 plansze wraz z zapisem fonetycznym takich nazw, jak:

Mam nadzieję, że ułatwi wam to nieco pracę.

Plik pobierzecie tutaj: Pomieszczenia i miejsca w szkole i przedszkol u

lub tutaj: https://zlotynauczyciel.pl/downloads/polsko-ukrainskie-nazwy-miejsc-i-pomieszczen-w-szkole-i-przedszkolu/

# data[].attributes.attachment_link.title
Polsko - ukraińskie nazwy miejsc i pomieszczeń

# data[].attributes.attachment_link.description
A dokładniej polsko-ukraińskie nazwy miejsc i pomieszczeń w szkole i przedszkolu. Materiał przygotowany wspólnie z Oleksii Akinfiiev, któremu serdecznie dziękuję za ogromną pomoc! Zestaw zawiera 22 plansze wraz z zapisem fonetycznym takich nazw, jak: Mam nadzieję, że ułatwi wam to nieco pracę.

# data[].attributes.headline
Język polski dla studentów ukraińskojęzycznych

# data[].attributes.subject
Język polski dla studentów ukraińskojęzycznych

# data[].attributes.attachment_link.title
Solidarni z Ukrainą - Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Z niepokojem monitorujemy sytuację w Ukrainie i dołączamy się do szeregu działań organizowanych przez UŁ, by pomóc przybywającym do Polski uchodźcom. Od dzisiaj do odwołania będzie działać kupon rabatowy UKR na naszej stronie internetowej, dzięki któremu można bez opłat pobrać ebooki publikacji pomagających w nauce języka polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieustannie działamy w ramach akcji #SolidarnizUkrainą
Aby ułatwić komunikację z naszymi sąsiadami z Ukrainy oraz pomóc im zaadaptować się w naszym kraju, udostępniamy do pobrania wybrane fragmenty z naszych publikacji i nagrania MP3.

Rozmówki ukraińsko-polskie i polsko-ukraińskie do pobrania

*Dwustronny wydruk A4 możesz przeciąć na pół i złożyć w wygodną książeczkę.

Podstawowe słowa i zwroty po ukraińsku - nagrania

матеріали для вивчення польської мови для українців / Materiały do nauki polskiego dla osób ukraińskojęzycznych

Перші слова для дітей в картинках / Pierwsze słowa w obrazkach dla dzieci

Перші слова для дітей в картинках
Pierwsze słowa w obrazkach dla dzieci >

Переклад i транскрипція / Tłumaczenie i transkrypcja
Іванна Блажеєва / Ivanna Blazheieva
Катажина Покора / Katarzyna Pokora
Ілюстрації / Ilustracje

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozmówki ukraińskie i nagrania do pobrania za darmo

# data[].attributes.attachment_link.description
Nieustannie działamy w ramach akcji #SolidarnizUkrainą Aby ułatwić komunikację z naszymi sąsiadami z Ukrainy oraz pomóc im zaadaptować się w naszym kraju, udostępniamy do pobrania wybrane fragmenty z naszych publikacji i nagrania MP3. *Dwustronny wydruk A4 możesz przeciąć na pół i złożyć w wygodną książeczkę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z uczniami o wojnie? | Jak rozmawiać z uczniami o wojnie? | By Fundacja Orange | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
4.8K views, 111 likes, 60 loves, 205 comments, 43 shares, Facebook Watch Videos from Fundacja Orange: Jak rozmawiać z uczniami o wojnie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Rodzina. Jak wspierać i przywracać poczucie bezpieczeństwa dzieci i jak rozmawiać o wojnie? | Rodzina. Jak wspierać i przywracać poczucie bezpieczeństwa dzieci i jak rozmawiać o wojnie? | By Fundacja Orange | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
5K views, 77 likes, 53 loves, 101 comments, 31 shares, Facebook Watch Videos from Fundacja Orange: Rodzina. Jak wspierać i przywracać poczucie bezpieczeństwa dzieci i jak rozmawiać o wojnie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o agresji zbrojnej?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie? Wskazówki od psychologa dzieci i młodzieży

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? - Dr Karolina Appelt

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie? | Q&A | Wraz z redakcjami czasopism Psychologia w Praktyce, Głos Pedagogiczny, Charaktery oraz Małe Charaktery zapraszamy na webinar, na którym pomożemy Ci... | By Zaufany Terapeuta | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
55K views, 1.2K likes, 820 loves, 4.5K comments, 417 shares, Facebook Watch Videos from Zaufany Terapeuta: Wraz z redakcjami czasopism Psychologia w Praktyce, Głos Pedagogiczny, Charaktery oraz Małe...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Atak Rosji na Ukrainę może powodować, że u dzieci pojawi się strach. Intuicyjnie młodzi ludzie wyczuwają napięcie, na które mogą reagować problemami z zaśnięciem czy trudnościami w regulowaniu emocji. Bardzo ważne jest, by dorośli potrafili wspierać dzieci w tych trudnych momentach i rozmawiać z nimi o pojawiających się emocjach.
Sami rodzice stoją przed dylematami:

Czy rozmawiać z dzieckiem o wojnie?

Jak opowiadać o tej sytuacji?

Warto pokazywać dziecku, że solidarność jest ważna. Może ma koleżankę lub kolegę z Ukrainy, którym może okazać wsparcie?
Poniżej przedstawiamy praktyczne wskazówki, co zrobić jako rodzic, by pomóc swojemu dziecku w tej trudnej sytuacji.

1. Pamiętaj: lęk nie jest logiczny - jest pierwotną reakcją naszego mózgu na pewien zastany bodziec, skojarzenie. Jego rolą jest obrona przed tym, co dla nas zagrażające, niebezpieczne, dlatego suche, logiczne argumenty nie wpłyną na lęk, nie pomogą go pokonać.

2. Towarzysz swojemu dziecku - rozmawiaj z nim, wspieraj je w trudnościach. Pokaż mu, że jego problemy są dla ciebie ważne i nie bagatelizujesz ich. Powiedz, że rozumiesz jego lęk i sam/sama niejednokrotnie przeżywasz podobną emocję, ale wiesz, jak możesz sobie z nią poradzić. Zapewnij, że wspólnie możecie znaleźć sposób na złagodzenie lęku dziecka.

3. Obserwuj dziecko i naucz je samoobserwacji - dziecko łatwiej będzie znosić nieprzyjemne doznanie, jeśli będzie wiedziało, co czuje i jak może się wobec tego odczucia zachować. Jakie wrażenie w ciele sugerują, że przeżywa lęk, gniew albo smutek? Czy czuje ucisk w gardle, ból brzucha, ma napięte mięśnie? W jakich momentach odczuwa te dolegliwości? Czy razem z nimi pojawiają się jakieś konkretne myśli, napięcie psychiczne?

Więcej o tym, jak pomagać dziecku w przezwyciężaniu lęków znajdziesz na naszym blogu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z dzieckiem o lęku w obliczu wojny?

# data[].attributes.attachment_link.description
Atak Rosji na Ukrainę może powodować, że u dzieci pojawi się strach. Intuicyjnie młodzi ludzie wyczuwają napięcie, na które mogą reagować problemami z zaśnięciem czy trudnościami w regulowaniu emocji. Bardzo ważne jest, by dorośli potrafili wspierać dzieci w tych trudnych momentach i rozmawiać z nimi o pojawiających się emocjach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Biblioteka – tutaj rozmawiamy o wszystkim

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy do obejrzenia szkolenia poświęconego sposobom na rozmowę z dziećmi na temat wojny za naszą granicą. Poprowadziła je Małgorzata Swędrowska.

# data[].attributes.headline
Adaptacja ramowego programu nauki języka polskiego dla potrzeb przygotowania „Programu nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkołach podstawowych”

# data[].attributes.subject
Adaptacja ramowego programu nauki języka polskiego dla potrzeb przygotowania „Programu nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkołach podstawowych”

# data[].attributes.headline
Czytam i słucham w wolnym czasie -książki i audiobooki dla dzieci ukraińskich 

# data[].attributes.subject
Czytam i słucham w wolnym czasie -książki i audiobooki dla dzieci ukraińskich 

# data[].attributes.attachment_link.title
Czytam i słucham w czasie wolnym - książki i audiobooki dla dzieci ukraińskich/Читаю і слухаю у вільний час - книжки та аудіокниги для українських дітей

# data[].attributes.attachment_link.description
Psychologowie radzą dzieciom czytać książki, które uspokajają, usypiają, zmniejszają niepokój. Wydawcy udostępnili książki dla dzieci w każdym wieku. Zebraliśmy je w jednym miejscu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Co się dzieje w Ukrainie_Magdalena Rosada.pdf

# data[].attributes.headline
Szkoła integracji międzykulturowej - model pracy i scenariusze

# data[].attributes.subject
Szkoła integracji międzykulturowej - model pracy i scenariusze