# data[].attributes.headline
Interview: Dwaal en kom nergens, in De Volkskrant.

# data[].attributes.subject
Interview: Dwaal en kom nergens, in De Volkskrant.

# data[].attributes.body
Acteur Hakim Traïda over het belang van dwalen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hakim Traïdia (63): 'Een kind geniet van alles wat hij doet, omdat hij alles voor het eerst doet. Zodra je alles kent wordt alles saai. Daarom dwaal ik graag. Gewoon de deur uitlopen zonder dat je weet waar je heengaat. Je moet de voorspelbaarheid loslaten. Als Colombus wist waar hij naartoe ging, was hij nooit in Amerika terechtgekomen.

'De rechte, overzichtelijke hoofdweg is verleidelijk, maar rechtdoor is saai. Pak juist de zijstraatjes! Kijk naar een gebouw dat je mooi vindt, een plant, een vogel, een kind. Laat je daardoor leiden. Ik heb een kat in mijn theater, Tommie. Ik had een luikje in de deur willen maken voor hem, maar ik heb het gelukkig niet gedaan. Ik ben hem eens gaan volgen toen hij de deur uitliep. Tussen de struiken en brandnetels, langs de sloot. Ik kwam op plekken die ik nog helemaal niet kende. Hij bracht me naar een struik met een paar stoelen, waar hangjongeren stiekem biertjes dronken. Het leek de ronde tafel van Koning Arthur wel.

'In Algerije, waar ik ben opgegroeid, is geen enkele weg gemarkeerd. Er was maar één verharde weg, en die noemden we de Franse weg. Alle Arabische wegen - en dat zijn er heel veel - waren onverhard en zonder wegmarkering. Dan ga je vanzelf dolen. Als de coronacrisis zometeen voorbij is, ga ik alsnog op zoek naar de wegen die mij laten dwalen. Als je die volgt, kom je nergens. Je dwaalt even, en dan kom je terug naar je huis. Tommie gaat ook terug naar het theater. Je houdt meer van wat je hebt door het even te verliezen. En Nederland is zo plat, je vindt de weg altijd weer terug.'

# data[].attributes.attachment_link.title
'Dwaal en kom nergens, gewoon de deur uitlopen zonder dat je weet waar je heengaat'

# data[].attributes.attachment_link.description
Hakim Traïdia (63): 'Een kind geniet van alles wat hij doet, omdat hij alles voor het eerst doet. Zodra je alles kent wordt alles saai. Daarom dwaal ik graag. Gewoon de deur uitlopen zonder dat je weet waar je heengaat. Je moet de voorspelbaarheid loslaten.

# data[].attributes.body
Geef je dag, overleg of project waar je aan werkt een titelsong, zoals een film ook altijd een titelsong heeft. Je kunt dit voor- of achteraf doen. Waarom kies je voor dit nummer?

# data[].attributes.body
Wat is jouw favoriete onderwijs-quote of -afbeelding? Hang deze op in de teamkamer en vraag een collega hetzelfde te doen.

# data[].attributes.body
Kies een route die je al heel vaak hebt afgelegd. Zoek onderweg drie dingen die je nooit eerder zijn opgevallen.

# data[].attributes.headline
Artikel: We mogen best wat meer twijfelen, door Sanne Blauw voor De Correspondent.

# data[].attributes.subject
Artikel: We mogen best wat meer twijfelen, door Sanne Blauw voor De Correspondent.

# data[].attributes.body
Een pleidooi voor het omarmen van onvoorspelbaarheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De coronacrisis begon en ineens was er overal onzekerheid.

En nieuwsmedia haastten zich om de cijfers - besmettingen, doden - te nuanceren en om erop te hameren dat er veel was wat we nog niet wisten.

Toch hoorde je ook al snel andere geluiden. Stellige geluiden.

Oud-politicus en schrijver Jan Terlouw in de Volkskrant: 'Ik denk dat er volgend jaar een vaccin is, waardoor het niet terugkomt, en dat er over een of twee maanden een medicijn is.'

En huisarts Rob Elens een paar patiënten voorgeschreven en mocht er op televisie bij Op1 over komen vertellen. Met zijn behandeling, dacht hij dat 'niemand [...] meer bang hoeft te zijn en dan kun je gewoon alles opendoen in Nederland.'

Zulke stellige claims zijn misleidend. We kennen het virus nog maar een half jaar en er was, zeker in het begin, nog veel onduidelijk. We wisten niet wat de economische gevolgen zouden zijn, we wisten niet welk medicijn werkte, we wisten niet welke factoren bijdroegen aan de verspreiding. Nog altijd zijn er hiaten in onze kennis, maar mondjesmaat krijgen we antwoord op belangrijke vragen.

Iedereen heeft intussen wel een duit in het zakje gedaan over wat er mag overblijven na de coronacrisis. Meer rust. Meer saamhorigheid. Dat werk. Wat van mij wel mag overblijven: de erkenning dat we niet alles weten. De erkenning van onzekerheid.

Ook als het over iets anders gaat dan een virus. Want de wereld zit vol onzekerheid. We weten niet waar het met de huizenmarkt naar toe gaat, of een kankermedicijn zal aanslaan bij een patiënt, en of we onze partner over tien jaar nog steeds leuk vinden.

Onzekerheid - en, daaraan gerelateerd, twijfel en nuance - doen het niet goed op televisie. Te ingewikkeld. Te saai. Te lang. En toch zouden we er goed aan doen om juist de onzekerheid te omarmen. Word ook een twijfelaar.

Waarom twijfelaars vaker gelijk hebben

Politicoloog Philip Tetlock doet al dertig jaar onderzoek naar voorspellen. Onze wereld, stelt hij, hangt aan elkaar van voorspellingen. Verzekeraars schatten in wanneer iemand gaat overlijden, veiligheidsdiensten of er een oorlog zal uitbreken en gewone mensen - jij en ik - of het verstandig is om een huis te kopen, met die ene persoon te trouwen of van baan te veranderen.

En het leuke van voorspellingen is dat je kunt testen of ze kloppen. Dan moet het natuurlijk niet een of andere vage voorspelling zijn als 'er komt ooit weer een recessie', want uiteindelijk komt die voorspelling altijd wel uit. Maar neem het weerbericht. Je kunt prima testen of het ook daadwerkelijk ging regenen toen het weerbericht dat aankondigde.

Dat is wat Tetlock deed met de voorspellingen van experts die voorspellen als dagelijks werk hadden. Jarenlang nam hij vragenlijsten af met vragen over de Golfoorlog of over de Japanse huizenmarkt. Hij verzamelde twee decennia lang gegevens en publiceerde in 2005 zijn conclusies in zijn boek Expert Political Judgment.

De talking heads van deze wereld als dartende chimpansees - niet verrassend dat de media smulden van Tetlocks onderzoek

Daarbij kwam ook nog eens: hoe vaker iemand in de media te zien was, des te slechter de voorspellingen. De talking heads van deze wereld als dartende chimpansees - niet verrassend dat de media smulden van Tetlocks onderzoek.

Maar één ding zagen ze over het hoofd: in het onderzoek was er een klein groepje experts dat beter voorspelde dan de chimpansee. Het waren geen orakels, dat was zeker, maar ze deden het iets minder waardeloos dan de rest.

Er was een ding dat deze goede voorspellers verenigde: twijfel. Ze waren, in de woorden van Tetlock, vossen, geen egels - een verwijzing naar een citaat uit een meer dan 2.600 jaar oud Grieks gedicht van de oorlogsdichter Archilochus. 'De vos weet veel dingen, maar de egel weet één groot ding.'

Het verschil tussen de vos en de egel

Egels twijfelen niet. Ze hebben één groot idee - Trump kan niks, socialisme is slecht, de coronamaatregelen moeten stoppen - en uit dat idee volgen lekker ongenuanceerde uitspraken over de toekomst. Het maakt leuke tv, maar slechte voorspellingen.

Vossen twijfelen wel. Aan de wereld - die vol zit met onzekerheid - en aan zichzelf. Ze laten zich niet leiden door bepaalde starre ideeën over hoe de wereld zou moeten zijn, maar kijken naar data die helpen te begrijpen hoe de wereld is. Vossen doen het niet zo lekker op televisie, maar ze zijn beter in voorspellen.

Tetlock besloot een team van vrijwilligers - allemaal van het type 'vos' - samen te stellen om mee te doen aan de grootste voorspelcompetitie ooit, georganiseerd door de Amerikaanse veiligheidsdienst. De vrijwilligers moesten vragen beantwoorden als 'zal een land zich dit jaar terugtrekken uit de Eurozone?' of 'hoeveel nieuwe gevallen van ebola zullen de komende zes maanden worden gerapporteerd?'

In jaar één van de competitie bleek al: Tetlocks team deed het beter dan de andere teams. Veel beter. Dat bleef zo in de rest van de wedstrijd. Vier jaar, vijfhonderd vragen en meer dan een miljoen voorspellingen later was het zeker. Tetlock had goud in handen. De beste deelnemers hadden het zelfs vaker bij het rechte eind dan veiligheidsambtenaren die toegang hadden tot vertrouwelijke informatie.

Deze supervoorspellers waren niet per se superslim, ook hadden ze niet veel verstand van de onderwerpen die langskwamen

De eigenschappen van vossen zie je niet alleen langskomen in literatuur over voorspellen, maar ook in boeken zoals en Boeken die gaan over, de titels zeggen het al, nadenken.

Vossen laten zien hoe je verstandig om kunt gaan met informatie, en zo de wereld een tikkie beter kunt begrijpen. Zodat je goed beslagen ten ijs kunt komen bij die discussie in de familie-app, zelf betere beslissingen kunt nemen en die egel op televisie niet op zijn blauwe ogen gelooft.

Maar hoe denken ze dan, die vossen? En kunnen we daar iets van leren in deze crisis? Deze vijf stappen helpen je op weg.

1. Wees je bewust van je eigen vooroordelen

We zijn geen neutrale informatieverwerkingssystemen. Sommig nieuws maakt ons bang, ander nieuws maakt ons blij. Het ene feitje willen we maar al te graag geloven, terwijl we het andere het liefst meteen terzijde schuiven.

Uit de studie werd niet duidelijk of het middel iets deed tegen corona, maar er bleken wel gevaarlijke bijwerkingen te bestaan. Het sterftecijfer zou zelfs hoger liggen bij de coronapatiënten die het medicijn hadden gekregen. De wereldgezondheidsorganisatie WHO en nationale overheden pasten hun richtlijnen direct aan.

Surgisphere, het bedrijf achter de dataset, kwam met een verklaring dat ze per ongeluk een Aziatisch ziekenhuis hadden geregistreerd als Australisch. De resultaten bleven onveranderd, claimde het bedrijf.

Dus nam The Guardian contact op met vijf grote Australische ziekenhuizen, die gezien de uit 600 patiënten bestaande dataset wel meegewerkt moesten hebben aan het onderzoek. Maar ook daar had niemand ooit van Surgisphere gehoord. En de Schotse gezondheidsdienst, die werd genoemd op de website van de firma, verklaarde dat geen van zijn ziekenhuizen had samengewerkt met het bedrijf.

The Lancet, het zal je intussen niet verbazen, besloot het artikel terug te trekken. Dat was een feest voor de Trump-aanhangers. 'THIS MISTAKE MAY HAVE COST LIVES', Trumps advocaat. 'TWO OF MY FRIENDS WERE SAVED BY HCQ [hydroxycholoroquine, SB]. NUMEROUS STUDIES DEMONSTRATE IT'S EFFICACY. REPORT THEM!'

We interpreteren informatie niet alleen met ons brein, maar ook met onze onderbuik

Het voorbeeld laat zien hoe we informatie niet alleen interpreteren met ons brein, maar ook met onze onderbuik. Wat we zien als 'waar' heeft net zo goed te maken met de groep waar we onszelf toe rekenen. Dat blijkt keer op keer in onderzoek naar motivated reasoning.

De eerste vraag die je jezelf moet stellen bij een bericht is dan ook: wat voel ik hierbij? Neem bijvoorbeeld het bericht dat hydroxychloroquine gevaarlijke bijwerkingen heeft. Waarschijnlijk heb je hier direct een reactie op. Dit gebeurt in wat psycholoog Daniel Kahneman je 'systeem 1' noemt, je snelle, instinctieve en emotionele modus van denken. Dat in tegenstelling tot je 'systeem 2', dat langzamer, meer weloverwogen en logischer werkt.

Dus wat is jouw instinctieve reactie? Misschien ben je blij omdat de studie Trump van repliek dient; teleurgesteld omdat je hoopte dat het een goede remedie zou zijn; boos omdat je gelooft dat de wetenschap of journalistiek vooringenomen is. Niemand is vrij van vooroordelen, dat is menselijk, maar een vos is zich hiervan bewust.

Het geeft je ook de nodige bescheidenheid, de gezonde zelftwijfel, die je behoedt voor zelfoverschatting. Op die manier kun je jezelf met je systeem 2 bijsturen - door iets niet direct af te wijzen of aan te nemen, en door op zoek te gaan naar bronnen die misschien niet zo goed bij je onderbuik passen.

2. Bekijk het probleem van alle kanten

Een echte vos laat zich niet leiden door zijn eigen vooroordelen, maar kijkt naar de feiten. Neem die grote studie naar het medicijn met de moeilijke naam. Een vos zou die niet zien als hét bewijs dat het middel niet werkt, ook al is hij een Trump-hater en past het in zijn ideologische straatje, maar zou verder zoeken.

Want zelfs als de Surgisphere-data klopten, dan was het alsnog een niet een experiment. Ook het verhaal van huisarts Rob Elens bij Op1 was daar een voorbeeld van. Hij had tien patiënten het middel gegeven, vertelde hij, en tien werden beter. Daarvoor had hij 25 patiënten 'ingestuurd', waarvan er twaalf overleden. Maar dat is nog geen bewijs dat het middel werkt. Er kunnen andere verklaringen zijn of er kan toevallig een verschil bestaan tussen die twee groepen.

Om écht te begrijpen of een middel helpt moet je het willekeurig toewijzen aan mensen en vervolgens de twee groepen - met en zonder medicijn - vergelijken. Dat is een randomized controlled trial (RCT), in de medische wereld vaak gezien als de 'gouden standaard'. Aan de andere kant moet je het tijdens de coronacrisis soms doen met suboptimale onderzoeken, simpelweg omdat er haast bij is.

Dus, zou een vos zich afvragen, wat weten we verder van hydroxychloroquine? Het is een middel dat al lang wordt voorgeschreven, dus er moet meer onderzoek beschikbaar zijn. Plus: dat een invloedrijke studie teruggetrokken is, is nog geen bewijs dat het middel wél helpt tegen corona, zoals Giuliani impliceerde met zijn tweet.

Vaar niet op een krantenberichtje, maar verzamel zo veel mogelijk informatie

Probeer dus niet te varen op dat ene krantenberichtje, maar verzamel zo veel mogelijk informatie. Ook als het van een bron komt die misschien niet bij je eigen overtuiging past. Of uit een vakgebied waar je misschien niet zoveel van weet. Tegelijkertijd, wees op je hoede als iemand anders met een feitje komt dat wel erg goed past bij zijn of haar positie. En neem je tijd, je hoeft niet één-twee-drie ergens iets van te vinden.

Als je een probleem van meerdere kanten gaat bekijken, zul je ook zien dat de zaak al snel complexer wordt. Kijk maar naar die hydroxychloroquine-discussie. 'Wondermiddel!' zegt het ene kamp. 'Te gevaarlijk!' zegt het andere. Een stelligheid die kenmerkend is voor egels. Maar de waarheid ligt ergens in het midden: waarschijnlijk niet zo gevaarlijk, waarschijnlijk niet echt nuttig, maar misschien wel als je het aan mensen geeft die nog niet zijn blootgesteld.

Vossen kunnen goed omgaan met zulke complexiteit. Waar egels graag een passend narratief hebben, erkennen vossen dat de wereld nou eenmaal ingewikkeld is. En veranderlijk.

3. Verander van mening

' When the facts change, I change my mind. What do you do, Sir? ' Philip Tetlock, de voorspelprofessor, gebruikt dit citaat in een van zijn eerdere boeken. Het komt van John Maynard Keynes, een van de grote economen uit de twintigste eeuw.

Het wordt je niet altijd in dank afgenomen als je van mening verandert. Je staat al snel te boek als een onbetrouwbare draaier. Vreemd eigenlijk. Dat zou betekenen dat je op een gegeven moment de klok stopzet en vanaf dan altijd hetzelfde standpunt moet hebben. Ik ben blij dat ik mijn meningen als achttienjarige niet nog altijd hoef te verdedigen.

Zo ontstond er wat ophef toen eind maart bleek dat het RIVM het model waarmee het het aantal benodigde IC-bedden voor coronapatiënten berekent had bijgesteld. Ging een eerder model ervan uit dat patiënten gemiddeld tien dagen op de IC zouden liggen, dat was nu naar boven bijgesteld naar 23 dagen.

Dat leidde tot de IC's zouden sneller vollopen dan gedacht. Het blog De Dagelijkse Standaard 'RIVM door het stof: intensive cares raken nu sneller vol met coronapatiënten, dankzij hun onjuiste rekenmethodes'.

Supervoorspellers zijn niet te beroerd hun standpunten bij te stellen als dat nodig is

Alleen, het lag toch iets complexer. Het RIVM rekende inderdaad lange tijd met tien dagen, omdat het zich baseerde op een model van de WHO. Naarmate er meer data over Nederland beschikbaar kwamen, kon het RIVM het model aanpassen naar de Nederlandse context. Vandaar de bijstelling. Als de feiten veranderen...

Op één aspect van het verhaal trok het RIVM wel degelijk het boetekleed aan. Hoofd-modelleur Jacco Wallinga zei eind maart dat het model 'recent' was aangepast, maar in werkelijkheid was dat al vanaf 19 maart gebeurd. Foutje, bedankt.

Supervoorspellers (de crème de la crème onder de vossen), vond Tetlock, zijn niet te beroerd om hun standpunten bij te stellen als dat nodig is. En ze geven het toe als ze een fout hebben gemaakt.

Alleen: de gemarkeerde bolletjes waren geen EU-landen, maar de landen met de hoogste sterfte. Daar bevond Nederland zich tussenin.

Complexiteitsdeskundige Bert Slagter, een rijzende ster in het coronacircuit, tweette over de fout, waarna Van Dissel het Slagter 'Netjes van @rivm Jaap van Dissel dat hij in de technische briefing de eerdere uitspraken over de grafiek rechtzet. Inclusief bron. 👍'

Maar het blijft lastig te accepteren dat foutjes nu eenmaal gebeuren. Dat bleek wel uit het bezoek van Slagter aan Op1, waar hij uitlegde wat er nu precies fout was gegaan. Sander Schimmelpenninck, een van de twee presentatoren van de talkshow, leek niet te willen accepteren dat het zomaar een fout was.

'Een beetje onzuivere koffie', stelde hij.

'Dat wil ik er niet zo over zeggen. Dat gaat denk ik veel te ver', reageerde Slagter.

Maar Schimmelpenninck was nog niet tevreden. 'Als er verkeerde cijfers worden gecommuniceerd om eigenlijk te laten zien: wij hebben het juiste beleid gevoerd en daarom doen we het zo goed in vergelijking met andere landen.'

'Je kan toch ook gewoon een foutje maken. Je kan toch gewoon een foutje maken in een grafiek?' riep co-presentator Welmoed Sijtsma uit.

'Ik heb het nu bekend aan de wereld', schrijft Tetlock in Supervoorspellers. 'Was dat moeilijk? Niet echt.'

4. Denk niet in zekerheden

Tot nu toe klinkt het allemaal wat gratuit, misschien. Je hebt een eigen onderbuik, het probleem is complex en de werkelijkheid verandert ook nog eens. Zo kun je toch nooit een uitspraak doen, over niets? Lethargie ligt op de loer. Maar twijfelen is iets anders dan je schouders ophalen.

Mensen houden niet van onzekerheid. Lange tijd heeft de mensheid vooral op twee standen gevaren, schrijft Tetlock: of het is zo, of het is niet zo. Dat is logisch als je ziet hoe we vroeger leefden. 'Of het is een leeuw [die een bedreiging vormt, SB] of het is geen leeuw. Alleen als iets onweerlegbaar tussen die twee standen valt - alleen als we gedwongen worden - zetten we onze mentale wijzerplaat op "misschien".'

Toch is 'misschien' vaak het juiste antwoord. Moesten de scholen dicht aan het begin van de coronacrisis? Dat hing af van de vraag of kinderen besmettelijk waren. En tja, dat wisten we niet zeker. Misschien wel, misschien niet.

'Misschien' is vaak het juiste antwoord

Maar vossen, schrijft Tetlock, denken in meer dan drie standen. Niet alleen in 0 procent kans, 100 procent kans, of fifty-fifty. Bij het weerbericht zijn we allang gewend om te horen dat er morgen 30 procent kans is op regen. Het mooie is dat je op termijn kunt testen of de voorspellingen kloppen. Als er op 30 procent van de dagen met zo'n verwachting inderdaad regen viel, dan hadden de weermensen het bij het juiste eind. Daar is niets schouderophalerigs aan.

Hoe fijn zou het zijn als de experts in de media ook zulke kansen zouden geven bij hun uitspraken? En ze ook nog eens specifiek genoeg zijn in hun stellingen? Want naast dat er zelden in kansen wordt gepraat, roepen experts vaak zulke vage dingen dat ze niet te controleren zijn ('er komt een recessie aan!'). De uitspraak van Jan Terlouw was natuurlijk erg stellig - volgend jaar een vaccin, binnen twee maanden een medicijn - maar het grote voordeel is dat hij wel specifiek is in zijn tijdspad. We kunnen twee maanden later kijken of Terlouw inderdaad gelijk krijgt.

Nu ga je zelf misschien niet zo snel kansen op een papiertje kalken, maar de les is desalniettemin nuttig: de wereld is niet zwart-wit. In de meeste scenario's - ook buiten de pandemie - is het niet 100 procent zeker dat iets wel of niet zal gebeuren. Er is een schaal van waarschijnlijkheid die loopt van 0 procent kans (gebeurt sowieso niet) tot 100 procent kans (sowieso wel).

Zo vond het Outbreak Management Team het niet nodig dat de scholen dicht gingen. Was dat omdat er 0 procent kans was dat kinderen besmettelijk waren? Nee. Ze gaven geen getal, dat was misschien fijn geweest, maar ze achtten de kans klein genoeg, op basis van het bewijs dat er toen lag.

Je zal zelden van een wetenschapper horen dat iets 100 procent waar is

De wetenschap is gebouwd op twijfel, dus je zal zelden van een wetenschapper horen dat iets 100 procent waar is. Maar door naar een wetenschappelijke consensus toe te werken kan iets waar we eerst niks van wisten (50-50 kans, bijvoorbeeld), een kans toegedicht krijgen die dichter naar een van de extremen toe kruipt.

Dat is belangrijk voor beslissingen. Want al dat getwijfel ten spijt, op een gegeven moment moet er een knoop worden doorgehakt. Wat doen we met de scholen? Er is intussen meer onderzoek gedaan naar de besmettelijkheid van kinderen, in binnen- en buitenland. Met elke studie kom je een stapje dichterbij de waarheid. En kun je dus actie nemen. Intussen zijn de scholen weer open.

En wat die beslissingen betreft: vergeet ook niet dat wetenschappelijke kennis ook grenzen heeft. Neem dat veelgelezen stuk in Quote van Klaas Hummel, over dat we in opstand moesten komen. Het stond bol van de cijfers. Maar de afweging die Hummel uiteindelijk maakt tussen verschillende belangen, is geen feitelijke: 'Er is iets veel ergers gaande. De pandemie van een wereldwijd instortend economisch en sociaal stelsel.'

5. Zoek mensen die denken als een vos

Misschien denk je: wat een werk. Dat klopt. Om echt een gedegen standpunt te ontwikkelen, moet je jezelf blijven informeren, accepteren dat je van mening kunt veranderen en continu bedenken hoeveel onzekerheid er is. Best vermoeiend.

Heb je geen tijd om dit te doen, ga dan op zoek naar andere mensen die durven te twijfelen. Journalisten, wetenschappers, vrienden. Zo heb ik in de coronacrisis veel geleerd van Ed Yong, wetenschapsjournalist voor The Atlantic. Hij telkens de onzekerheid in de wetenschap en liet onderzoekers met al hun nuance aan het woord. In Nederland volgde ik personen als en die nuance niet uit de weg gaan.

Qua media lees ik graag en (nota bene met een logo van een vos). Ik heb daar altijd het idee dat ik evenwichtig geïnformeerd word, zonder dat de stukken me een bepaalde kant op duwen.

Daarbij is de podcast over het algemeen een medium waarin meer ruimte is voor nuance. Waar een artikel vaak puntig moet zijn, kunnen lange audio-interviews fijn meanderen. Dat geeft vaak een beter beeld van onzekerheden.

Neem bijvoorbeeld en Ook mooi, omdat deze podcasts worden geassocieerd met verschillende kanten van het politieke spectrum. Zo krijg je ook boodschappen te horen die niet stroken met je overtuigingen.

Natuurlijk moet ik zelf ook oppassen dat ik niet op mijn onderbuik vaar

Maar het blijft opletten. Zo was ik lange tijd fan van epidemioloog John Ioannidis, die ik ook in mijn boek citeer. Hij werd beroemd met zijn artikel 'Why Most Published Research Findings Are False', dat belangrijk is geweest voor de 'metawetenschap' (onderzoek naar onderzoek).

Want ik ben natuurlijk ook niet geheel objectief. Dat is niemand. Maar wat ik van vossen heb geleerd, is dat het wel iets is wat je kunt nastreven. Door een open blik te houden. We moeten dingen leren die we niet gewend zijn en die soms ongemakkelijk voelen - twijfelen, van mening veranderen, buiten onze bubbel kijken - maar het levert een hoop op.

Tenminste, dat denk ik.
Delen van dit stuk komen uit een artikel over en
In praise of doubt: we should be less sure about everything. Right? Numeracy correspondent Read this articlie in English Op de hoogte blijven van mijn artikelen? Als correspondent Ontcijferen onderzoek ik de getallenwereld. In mijn wekelijkse mail houd ik je op de hoogte van wat ik schrijf, hoor en lees. Een vast onderdeel: #NerdAlert, voor de getallenliefhebbers. Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief

Meer lezen?

Hoe onze obsessie met efficiëntie ons kwetsbaar maakt voor onwaarschijnlijke gevaren De coronacrisis toont aan dat we ons beter moeten voorbereiden op onverwachte bedreigingen. En daarvoor is iets anders nodig: het efficiency-geloof indammen, zegt hoogleraar wiskunde Bert Zwart, specialist in de 'extreme-waardentheorie'. (Dit verhaal is ook te beluisteren.) Lees het artikel hier

# data[].attributes.attachment_link.title
We mogen best wat meer twijfelen? ¯\_(ツ)_/¯

# data[].attributes.attachment_link.description
In praatprogramma's en media buitelen de mensen met meningen over elkaar heen, de een nog stelliger dan de ander. Vaak negeren ze daarbij één fundamentele waarheid: de wereld zit vol onzekerheid. Wil je betere beslissingen leren nemen? Omarm de onvoorspelbaarheid. Durf te twijfelen. Leer denken als een vos.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sitting on a bench makes Hollywood look bad.
Directed, edited and shot by Daniel Koren | https://www.instagram.com/daniel_koren_/
2nd Camera: Tomer Rabinowitz

Thanks to Dave Hughes and Adult Swim

# data[].attributes.body
Ga buiten op een bankje zitten. Blijf 15 minuten om je heen kijken, zonder iets te doen of erbij te pakken. Wat valt je op? Doe dit ook eens op een plek binnen de school.

# data[].attributes.body
Over het ontketenen van creativiteit en innovatie met warorde als sleutel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Warorde - 'De moeite waard'

Sonja van Vuren | 2 april 2019

Ik hou van structuur en schep graag orde in de (creatieve) chaos. Des te meer reden dus om Warorde - Ontketen creativiteit en innovatie te lezen, geschreven door Peter Ros, technologie-optimist en mede-oprichter van Permanent Beta. Warorde blijkt een behoorlijk ordelijk boek te zijn, waar zelfs (actie)lijstjes in staan. Lees verder

Warorde - 'Interessante en praktische inzichten en tips'

Sjors van Leeuwen | 26 maart 2019

We staan op het punt om een volgende stap te maken in de ontwikkeling van mens en organisatie. We moeten ons aanpassen, veranderen en vernieuwen om te kunnen overleven. Dat vraagt om meer speelruimte, creativiteit en innovatie. Dat krijg je door het creëren van geplande chaos, of zoals Peter Ros in het gelijknamige boek schrijft, door Warorde. Lees verder

Warorde - 'Een helder betoog'

Nico Jong | 18 maart 2019

In Warorde betoogt Peter Ros dat de volgende stap in de ontwikkeling van mens en organisatie een eeuwenoud principe is: de balans herstellen tussen orde en chaos. Nico Jong las het voor Managementboek. Veel mensen worden beperkt in hun ontwikkeling doordat ze vast zitten in rigide systemen en geloven in totale ordening. Lees verder

Peter Ros: 'Het is tijd dat mensen zich gaan onderscheiden van machines '

Jacques Geluk 25 maart 2019 De balans herstellen tussen orde en chaos is de volgende stap in de ontwikkeling van mensen en organisaties. Ondernemer, spreker en sparringpartner Peter Ros pleit in zijn nieuwe boek Warorde! voor meer vertrouwen en een beetje chaos.

Over Peter Ros

Peter Ros is toekomststrateeg, ondernemer en founder van onder andere Permanent Beta. Hij raakte door zijn activiteiten in de wereld van communicatie, internet, communities en apps gefascineerd door de overvloed aan netwerk en informatie. Hij legt zich toe op het benutten van kansen voor de samenleving hierdoor. Peter is veelgevraagd spreker over de impact van digitalisering en exponentiële technologische ontwikkelingen in overheid, gezondheidszorg, onderwijs en bedrijfsleven. Fascinatie voor technologie en de menselijke ontwikkeling. Zelf noemt Peter Ros Permanent Bèta, waarvan hij mede-oprichter is, zijn belangrijkste project van de afgelopen vijf jaar. Het platform brengt vertegenwoordigers van de digitale voorhoede, sociale innovators, wetenschappers, kunstenaars, overheid en bedrijfsleven bij elkaar. Samen vormen ze een kennisdeeltjesversneller waarin onderzocht wordt hoe gebruik gemaakt kan worden van technologie en connectiviteit ten bate van de samenleving. Volgens Peter Ros is technologie slechts een grote toolbox waarmee gespeeld moet worden. De essentie (waar hij het liefst over nadenkt) gaat over het aanboren van het onbenutte potentieel voor de mensheid. Intuïtie, lef, creativiteit, en weerbaarheid zijn de eigenschappen die volgens hem serendipiteit, verandervermogen en innovatie aanjagen. Peter adviseert Ceo's, bestuurders, ondernemers en teams wat hun perspectief op leiderschap, ontwikkeling en samenwerking kan zijn.

Andere boeken door Peter Ros

# data[].attributes.attachment_link.title
Warorde - Ontketen creativiteit en innovatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Warorde - 'De moeite waard' Sonja van Vuren | 2 april 2019 Ik hou van structuur en schep graag orde in de (creatieve) chaos. Des te meer reden dus om Warorde - Ontketen creativiteit en innovatie te lezen, geschreven door Peter Ros, technologie-optimist en mede-oprichter van Permanent Beta.

# data[].attributes.body
Waar twijfel je vaak over? Welke droom, wens of verlangen zit achter deze twijfel?

# data[].attributes.body
Bedenk een kleine dagelijkse ergernis. Vraag een collega om mee te doen met deze oefening. Jullie bespreken de kleine dagelijkse ergernis alsof het een wereldramp betreft. Bespreek hoe de betrokkenen reageren, hoe de media het nieuws oppakken en welke maatregelen de regering kan nemen tegen deze ramp. Maak het zo groot en absurdistisch als jullie kunnen.

# data[].attributes.body
Denk aan het moment waarop jij besloot om in het onderwijs te gaan werken, bijvoorbeeld door aan een bepaalde studie te beginnen of te solliciteren op een baan. Waarom koos je hiervoor? Wat hoopte je en wat waren jouw ambities? Hoe zijn deze verschoven? Zoek eens een foto of object uit deze tijd en zet deze op je werkplek.

# data[].attributes.body
Wat zou je nu in je werk doen als je 100% zeker wist dat je zou slagen?

# data[].attributes.body
Inspiratie over de schoonheid en het belang van mislukking.

# data[].attributes.attachment_link.description
Workshops, trainingen, lezingen, retraites, zakelijke events en coaching voor bedrijven, organisaties en individuen die faalkundig willen worden. Daarnaast organiseren we een faalfestival, treden we op festivals op en publiceren we boeken, podcasts, blogs en vlogs over fouten maken en perfectiestress

# data[].attributes.body
Ga eens op bezoek bij een collega in actie die in een andere bouw of ander vakgebied werkt.

# data[].attributes.body
Wanneer maak jij ruimte voor spelen?

# data[].attributes.body
Houd een overleg met een collega eens wandelend, op een bankje in het park of op een terras.

# data[].attributes.headline
Artikel: Uit de onderbuik (Volkskrant, 18-07-22)

# data[].attributes.subject
Artikel: Uit de onderbuik (Volkskrant, 18-07-22)

# data[].attributes.body
Dat inttuïïttiie bestaat, betwijfelt niemand. Maar het is weinig onderzocht en wordt lang niet altijd serieus genomen.

Psycholoog Gerd Gigerenzer doet dat wel en hij adviseert: geef mensen met veel ervaring weinig tijd om te beslissen.

# data[].attributes.body
Bedenk een voorbeeld waarbij iets mislukte in je werk. Wat heb je daarvan geleerd? Had je dat ook geleerd zonder deze mislukking? Deel deze ‘mislukking’ tijdens een overleg met collega’s. Vraag een collega om ook een keer een ‘mislukking’ te delen en vraag wat hij/zij ervan heeft geleerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Users Experience when Usability Testing was excluded

# data[].attributes.body
Bedenk meerdere denkbeeldige droomlevens. Fantaseer er op los: waar zou je wonen, wat zou je voor werk doen, hoe zou een doordeweekse dag eruit zien? Wat uit die droomlevens zou je mee willen nemen in de realiteit. Bedenk voor de komende week hoe je dat kunt doen.

# data[].attributes.headline
Boek en opdrachten: De kunst van het meanderen

# data[].attributes.subject
Boek en opdrachten: De kunst van het meanderen

# data[].attributes.body
Docenten hbo(kunst) worden uitgenodigd om vanuit eigen kunstenaarschap, discipline, expertise of meesterschap alleen en samen met studenten en collega’s meanderend te doceren, leren en experimenteren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De kunst van het meanderen, 12 overwegingen voor (kunst-)hbo-docenten om leren te bevorderen is een complete 'methode', ontwikkeld voor de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid. Docenten hbo(kunst) worden uitgenodigd om vanuit eigen kunstenaarschap, discipline, expertise of meesterschap alleen en samen met studenten en collega's meanderend te doceren, leren en experimenteren. 'Meanderend' omdat zowel docenten als studenten erbij gebaat zijn zich op een zoekende en onderzoekende manier in verschillende richtingen te bewegen en daarbij al kijkend, luisterend, lezend en lerend gebruik te maken van eigen en elkaars wijsheid, eerder en elders opgedaan.

De vijf aspecten die landelijk worden gezien als kern van de basisbekwaamheid voor (kunst-)hbo-docenten zijn in De kunst van meanderen vertaald in een leeruitkomstenrubric, die aan de basis ligt van 12 overwegingen en in de praktijk verder vorm krijgt door het gesprek met studenten en collega's. In het hoofdstuk Fundamenten onder meanderen wordt beschreven welke uitgangspunten en bijbehorende ontwerpprincipes leidend zijn en welke ontwerp- en ontstaansgeschiedenis eraan ten grondslag ligt.

De methode is in eerste instantie bedoeld voor docenten in het (kunst-)hbo, individueel of als team. Ook kan zij ingezet worden bij het opleiden of professionaliseren in ander (beroeps)onderwijs. De overwegingen kunnen teams helpen al doende samen het 'artistiek, c.q. creatief professionele gesprek' te voeren over onderwijs. De 12 overwegingen vragen steeds opnieuw om keuzes te maken en te handelen vanuit verschillende docentenrollen binnen de context van opleidingen, mogelijke werkvelden en maatschappelijke ontwikkelingen.

Over de makers
Een co-creatie van trainers en deelnemers aan de HKU-cursus Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid. Corrie Nagtegaal heeft de ontwikkelde aanpak (op)geschreven. Zij heeft een hart voor leren, zelf een achtergrond in taal en is geïnteresseerd in de mogelijkheden van (digitale) 'taaltaal', beeldende taal, muziek en dans. Daarom vond zij het werken met kunstenaars binnen en buiten HKU heerlijk. Zij is ervan overtuigd dat docenten het verschil kunnen maken en schreef deze methode in eerste instantie voor hen. Hopelijk inspireert De kunst van meanderen (kunst)docenten bij goed onderwijs. In de vormgeving van deze uitgave werd Corrie geholpen door HKU-docent en vormgever Albert Hennipman en bij de redactie door HKU-collega en taalvrouw Lambertha Souman.
Bestellen
De kunst van meanderen bestaat uit een boek met daarbij 50 werkmodellen en opdrachten
Er zijn twee varianten: De complete methode is te verkrijgen als Meanderbox: boek en werkmodellen in luxe verpakking. Het boek De kunst van meanderen is ook los verkrijgbaar.

De 50 werkmodellen en opdrachten zijn vrij beschikbaar en kunnen als pdf worden gedownload. Dit materiaal kan in zijn geheel of in delen worden gebruikt en kan te allen tijde worden aangepast aan de context van waaruit wordt gewerkt.

Bestel de Meanderbox (link naar bestelformulier volgt)
ISBN: 978 90 6403 922 5
(€31,50 inclusief verzending binnen Nederland)

Bestel het boek (link naar bestelformulier volgt)
ISBN: 978 90 6403 922 5
(€16,50 inclusief verzending binnen Nederland)

Download werkmodellen

For international shipments, please get in touch before placing your order. We will inform you about the correct shipping costs. Mail to hkupress@hku.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
De kunst van meanderen - Corrie Nagtegaal

# data[].attributes.attachment_link.description
De kunst van het meanderen, 12 overwegingen voor (kunst-)hbo-docenten om leren te bevorderen is een complete 'methode', ontwikkeld voor de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid. Docenten hbo(kunst) worden uitgenodigd om vanuit eigen kunstenaarschap, discipline, expertise of meesterschap alleen en samen met studenten en collega's meanderend te doceren, leren en experimenteren.

# data[].attributes.body
Maak eens een moodboard met quotes, boeken, podcasts, afbeeldingen over onderwijs die jij inspirerend vindt. Hang deze op in de teamkamer. Vraag een collega dit ook te doen.

# data[].attributes.body
Waar ben je graag mee bezig in de vrije tijd? Hoe kun je dit meenemen in je werk? Doe dit eens.

# data[].attributes.body
Kijk eens rond in je directe werkomgeving. Hoe kun je zien dat dit een plek is waar jij werkt? Zie je jouw onderwijswaardes terug in deze plek? Hoe zou je dat kunnen versterken? Wat zou je kunnen toevoegen - en doe dat eens?

# data[].attributes.body
Gesprekken over meester worden in creativiteit en innovatie op de werkvloer.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is er toch aan de hand?

Iedere week, van maandag tot en met vrijdag, tussen 9 en 5 en soms iets langer, verzamelen zich duizenden mensen in troosteloze ruimtes met een systeemplafond, kil wit tl-licht, papieren bekertjes met slechte koffie en voorverpakte koffiekoekjes om -zo bevlogen mogelijk- naar elkaar te mailen en af te stemmen.

We hebben een systeem gecreëerd dat aan elkaar hangt van protocollen, regels en afspraken en nauwelijks uitnodigt tot creativiteit.

Wat is er mis met ons?
Waarom accepteren we dit? En vooral: hoe doorbreken we het?

In Chaos in de Orde - de Podcast- gaat Rachel Levi op zoek naar antwoorden. Met hulp van verschillende experts gaat zij ontrafelen hoe we oude patronen los kunnen laten en hoe we meesters kunnen worden in creativiteit en innovatie.

Ben jij fan? Laat dan een rating (bijvoorbeeld vijf sterren) of een review achter in de app waarmee je de podcast luistert. Zo wordt de podcast beter gevonden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Chaos in de orde - Hét werkfestival voor organisatievernieuwers.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is er toch aan de hand? Iedere week, van maandag tot en met vrijdag, tussen 9 en 5 en soms iets langer, verzamelen zich duizenden mensen in troosteloze ruimtes met een systeemplafond, kil wit tl-licht, papieren bekertjes met slechte koffie en voorverpakte koffiekoekjes om -zo bevlogen mogelijk- naar elkaar te mailen en af te stemmen.

# data[].attributes.body
Verzamel een maand lang quotes, artikelen, afbeeldingen die jou aanspreken en met onderwijs te maken hebben. Denk er niet te veel over na. Kijk na een maand eens wat je hebt verzameld: wat valt je op? Kun je een rode lijn ontdekken? Vraag eens aan een collega om naar jouw verzameling te kijken: wat valt hem/haar op?

# data[].attributes.body
Wat deed jij als kind graag? Waarom vond je dat zo leuk? Welke kwaliteiten/eigenschappen kwamen hierin naar voren? Hoe zie je dit plezier en/of deze kwaliteiten/eigenschappen terug in jouw werk binnen het onderwijs?

# data[].attributes.body
Vraag aan een collega waar je niet vaak of vanzelfsprekend mee samenwerkt om mee te denken met bijvoorbeeld een lesvoorbereiding, een coaching of een onderdeel van een training.

# data[].attributes.headline
Boek: Big Magic, door Elizabeth Gilbert.

# data[].attributes.subject
Boek: Big Magic, door Elizabeth Gilbert.

# data[].attributes.body
Over de kunst van creatief leven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
sluiten

In Big Magic moedigt Elizabeth Gilbert ons aan om onze verborgen talenten te ontdekken. Balancerend tussen spiritualiteit en vrolijk pragmatisme laat ze zien hoe we onze ideeën kunnen omarmen, nieuwe uitdagingen het hoofd kunnen bieden en onze dagen kunnen vullen met meer passie en mindfulness. Op weg naar het leven waar je altijd van hebt gedroomd.

'Wat is creatief leven? Een leven dat meer door nieuwsgierigheid dan door angst wordt gedreven.'

'Boordevol praktische adviezen voor een inspirerend leven. Elizabeth Gilbert als je levenscoach.'

Marie Claire

'De Amerikaanse schrijfster Elizabeth Gilbert breekt een lans voor meer durf en hartstocht in een heel aanstekelijk boek.'

Elsevier

'Gilbert heeft een goede peptalk, met veel vaart en humor. We krijgen zowaar zin om creatief aan de slag te gaan.'

De Volkskrant

Over de auteur

Elizabeth Gilbert (1969) brak internationaal door met het autobiografische Eten, bidden, beminnen, waarvan in Nederland inmiddels meer dan 450.000 exemplaren werden verkocht. Het boek is verfilmd met Julia Roberts en Javier Bardem in de hoofdrollen. Toewijding is het vervolg op Eten, bidden, beminnen. Ze debuteerde met de verhalenbundel Pelgrims,...
Meer

# data[].attributes.attachment_link.description
In Big Magic moedigt Elizabeth Gilbert ons aan om onze verborgen talenten te ontdekken. Balancerend tussen spiritualiteit en vrolijk pragmatisme laat ze zien hoe we onze ideeën kunnen omarmen, nieuwe uitdagingen het hoofd kunnen bieden en onze dagen kunnen vullen met meer passie en mindfulness.

# data[].attributes.body
Bedenk een dagelijkse werkroutine, bijv. de dagindeling, waar je koffie drinkt ’s ochtends, met wie je luncht. Doe dit komende week eens anders.

# data[].attributes.headline
Podcast: interview in het programma Nooit meer slapen. 

# data[].attributes.subject
Podcast: interview in het programma Nooit meer slapen. 

# data[].attributes.body
Interview met filosoof en scheikundige André Klukhuhn over o.a. de rol van intuïtie en creativiteit in de wetenschap en over hoe je op verschillende manieren naar de wereld kunt kijken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
André Klukhuhn is scheikundige, filosoof en schrijver. Van 1973 tot 2005 was hij als medewerker en later als directeur verbonden aan het Studium Generale van de Universiteit Utrecht. In 2003 verscheen zijn monumentale boek De algehele geschiedenis van het denken. Daarna volgden o.a. de autobiografische roman De trip naar het morgenland (2014) en het filosofisch essay Berichten uit het feniksnest (2018). Met De vreemde lus schreef hij opnieuw een filosofisch essay, ditmaal gaat het over bewustzijn en het verbond tussen wetenschap, kunst, filosofie en mystiek. Pieter van der Wielen spreekt met André Klukhuhn.

# data[].attributes.attachment_link.title
‎Nooit meer slapen: André Klukhuhn (17 september 2020) op Apple Podcasts

# data[].attributes.attachment_link.description
‎André Klukhuhn is scheikundige, filosoof en schrijver. Van 1973 tot 2005 was hij als medewerker en later als directeur verbonden aan het Studium Generale van de Universiteit Utrecht. In 2003 verscheen zijn monumentale boek De algehele geschiedenis van het denken. Daarna volgden o.a. de autobiografis...

# data[].attributes.body
Gedachte experimenten om creativiteit te stimuleren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Whatever kind of creative person you are, this thought experiment game will get you out of your comfort zone. How? It stimulates creativity through limitation. Boundaries push you to think beyond the usual solutions and send you in different directions. That's exactly how you end up with unexpected and extraordinary ideas. How to play You take 3 Do cards that define a unique imaginary project. You need to come up with a solution for this project. But you also get 3 Don't cards, which give you a set of rules. For Example Do: Create clothing that is also a landmark | For two persons | To become more productive Don't: Don't use straight shapes | Don't make the size static | Don't use non-recyclable material The Do and Don't cards make you think differently than you normally would. In the beginning, the rules might feel like a big obstacle. But once you start playing, you will see that limitations also give you possibilities. Rules make you think about loopholes. Play the game by yourself to get inspired, use it as a conversation starter or play it in teams to find out who comes up with the most surprising solution. The outcome could even be the beginning of a real project!

# data[].attributes.attachment_link.description
Whatever kind of creative person you are, this thought experiment game will get you out of your comfort zone. How? It stimulates creativity through limitation. Boundaries push you to think beyond the usual solutions and send you in different directions. That's exactly how you end up with unexpected and extraordinary ideas.

# data[].attributes.body
De aflevering ‘Waarom heb jij nog geen tijd gemaakt voor een ‘nothing-box?’: over hoe niets doen naar boven kan halen wat er al altijd inzat.

# data[].attributes.headline
Boek: The Artist Way, door Julia Cameron.

# data[].attributes.subject
Boek: The Artist Way, door Julia Cameron.

# data[].attributes.body
Een werkboek met opdrachten om creatieve vermogens te (her)ontdekken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ga naar zoeken Ga naar hoofdinhoud

Julia Cameron

Julia Cameron heeft jarenlang in Hollywood gewerkt als regisseur, producer en als schrijver van tv- en filmscripts. Zij werkte onder andere voor Martin Scorsese. Ook schreef zij voor de Washington Post, The New York Times en in bladen zoals Vogue en Rolling Stone.

Samenvatting

'Fascinating . . . I really love this . . . Three times in the last decade I've committed to doing The Artist's Way's program, and each time I've learned something important and surprising about myself and my work . . . Without The Artist's Way, there would have been no Eat, Pray, Love.' - Elizabeth Gilbert The Artist's Way by Julia Cameron provides a twelve-week course that guides you through the process of recovering your creative self. It aims to dispel the 'I'm not talented enough' conditioning that holds many people back and helps you to unleash your own inner artist. Its step-by-step approach enables you to transform your life, overcome any artistic blocks you may suffer from, including limiting beliefs, fear, sabotage, jealousy and guilt, and replace them with self confidence and productivity. The Artist's Way will demystify the creative process by making it a part of your daily life. From Alicia Keys to Elizabeth Gilbert, Patricia Cornwell to Pete Townshend and Russell Brand, The Artist's Way has helped thousands of people around the world to discover their inner artist. Whatever your artistic leanings, this book will give you the tools you need to enable you to fulfil your dreams.

Productspecificaties

Inhoud

Taal

Engels

Bindwijze

Paperback

Druk

1

Verschijningsdatum

november 2016

Afmetingen

21 x 15 x 2,2 cm

Aantal pagina's

224 pagina's

Aanbevolen leeftijd

18 jaar

Illustraties

Nee

Vertaling

Originele Titel

The Artist's Way

Overige kenmerken

Gewicht

388 g

Verpakking breedte

187 mm

Verpakking hoogte

23 mm

Verpakking lengte

228 mm

Je vindt dit artikel in

Categorieën

Boek, ebook of luisterboek?

Boek

Nieuw of tweedehands

Tweedehands

Snelle bezorgopties

Vandaag Bezorgd,Vandaag Ophalen,Avondbezorging,Zondagbezorging,Gratis verzending

Geschreven bij The Artist's Way

Dit boek kan je helpen om dingen op te lossen in je leven op een stimulerende manier. Er staan inspirerende motto's in.

Geschreven bij The Artist's Way

Ik weet het niet met dit boek. Ergens is het heel goed - als je de schrijfopdrachten en hoofdstukken volgt kom je echt tot inzichten. Maar de schrijfster slaat je om de oren met het woordje 'god'. Ook al legt ze in het begin uit dat je hier je eigen invulling aan mag geven, het ging me toch tegenstaan. De stof is bovendien best taai. Alles wordt geïllustreerd met vele voorbeelden en voor mijn gevoel kan het allemaal veel korter en bondiger.

Terugkijkend kan ik ook niet zeggen dat ik het meest creatief/geïnspireerd ben geweest in de tijd dat ik dit boek las. Dus of dit boek nu het antwoord is op je 'creatieve block' weet ik niet. Misschien wel als je compleet vast zit. Maar als je al in een fijne creatieve flow zit, voegt dit boek niets toe.

Voor 23:59 uur besteld, donderdag in huis

In winkelwagen Op verlanglijstje

Gratis verzending door bol.com vanaf 20 euro

Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk

30 dagen bedenktijd en gratis retourneren

Dag en nacht klantenservice

Cadeautje? Laat het voor je inpakken en bezorgen

Alle bindwijzen en edities (7)

# data[].attributes.attachment_link.title
bol.com | The Artist's Way, Julia Cameron | 9781509829477 | Boeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga naar zoeken Ga naar hoofdinhoud Julia Cameron heeft jarenlang in Hollywood gewerkt als regisseur, producer en als schrijver van tv- en filmscripts. Zij werkte onder andere voor Martin Scorsese. Ook schreef zij voor de Washington Post, The New York Times en in bladen zoals Vogue en Rolling Stone. 'Fascinating .

# data[].attributes.headline
Boek: We moeten spelen, door Rob Martens (Nivoz)

# data[].attributes.subject
Boek: We moeten spelen, door Rob Martens (Nivoz)

# data[].attributes.body
"Een boek over spelen en leren, geschreven als een verwondertocht door verschillende onderzoekstradities."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Dit is geen academische publicatie, daar gelden immers andere spelregels.' Zo begint psycholoog en motivatieonderzoeker Rob Martens zijn boek 'We moeten spelen'. In plaats daarvan gunde hij zichzelf als auteur de vrijheid van een playful mind. Het gevolg: een boek over spelen en leren, geschreven als een verwondertocht door verschillende onderzoekstradities. De reis van Martens is een lees- én kijkervaring, omdat ontwerp/tekenaar Mark Schalken ook de nodige speelruimte kreeg toebedeeld. We moeten spelen. wat onderwijs aan een verkenning van onze natuur heeft is vanaf 10 november 2019 verkrijgbaar, maar te bestellen via deze link. Enkele recensies:
Iedereen weet wat spelen is, maar zelfs de grootste denkers komen niet tot een sluitende definitie. Iets aan spel ontsnapt altijd aan ons begrip, aan een nette inkadering. Dat is ook goed, stelt Rob Martens: hij verkent voorbeelden, ontsluiert kenmerken, boort onvermoede evolutionair-psychologische en pedagogische lagen aan, om zo uit te komen bij spelen als een essentiële kwaliteit van ons mens-zijn, van het leren kennen van onszelf, de ander en de wereld.

Zijn boek is een tocht langs archeologische vindplaatsen van de grotschilderkunst van de Cro-Magnonmens, langs het speelse gedrag van een hond en het hoogspel van The Wolf of Wall Street, om, via de stiltecoupé en het theater in supportersvak F, traditionele onderwijsvernieuwers en onze hedendaagse toetscultuur, uit te komen bij de serieuze vraag over het wezen van spelen en leren.

Volgens Martens zijn spelen en leren geen tegengestelde activiteiten. Spel is een serieuze, diep menselijke activiteit, die voorwaardelijk is voor leren, maar die zich altijd zal hullen in de kolderieke gedaante van de nar. Daarmee is het boek een vurig pleidooi om in ons onderwijs ruimte en tijd te scheppen voor de verwondering, voor het speelse, voor het onvoorspelbare. Niet om het leren 'op te leuken', maar om in volle aandacht en engagement als lerend mens te verschijnen.

Martens legt zijn lezer één spelregel op: wees nieuwsgierig. Laat je meevoeren, neem een moment afstand van dat wat je al meende te weten en kijk met verwondering naar jezelf en alle spelende, lerende mensen om je heen.

Rob Martens. W e moeten spelen. Wat onderwijs aan een verkenning van onze natuur heeft (2019). Driebergen, stichting NIVOZ. Prijs: 24 euro. ISBN: 9789081949354. Te bestellen via deze link.

Passage uit het voorwoord van Luc Stevens:

Het is de grote verdienste van Rob Martens dat hij in een zeer toegankelijke tekst het fundamenteel ongerijmde, het niet-natuurlijke van de tegenstelling spelen, - leren en maken overtuigend aantoont. Luc Stevens

Voor u ligt een boek dat indruk maakt, al lijkt het thema, spel, niet zoveel aanleiding te geven om indruk te maken. En dat is nu precies het thema: wat wij doorgaans zien als 'van kinderen' of als 'iets dat ons afleiding biedt of vermaakt,' blijkt hier direct te voeren naar de vraag of wij onszelf wel goed verstaan. We sturen onze kinderen naar school om te leren (niet om te spelen) en zelf gaan wij naar ons werk, of aan het werk (en dat is geen spel). Dit terwijl in spel of spelenderwijs veel geleerd wordt en werken vaak het karakter van spelen nadert als we door uitproberen en toetsen, door gissen en missen problemen proberen op te lossen. De tegenstelling die we gecreëerd hebben tussen spelen en leren en maken klopt niet en heeft nooit geklopt, met de nodige problemen voor opvoeding en met name onderwijs als gevolg. De motivatie- en dus aanpassingsproblemen van onze jeugd in onze scholen en opleidingen zijn een notoir voorbeeld.

Het is de grote verdienste van Rob Martens dat hij in een zeer toegankelijke tekst het fundamenteel ongerijmde, het niet-natuurlijke van de tegenstelling spelen, - leren en maken overtuigend aantoont. Spel en spelen zijn fenomenen die onze ontwikkeling schragen en ons in al onze activiteiten vergezellen. In een pedagogisch-antropologisch hoofdstuk over spel schrijft de vermaarde Duitse pedagoog Andreas Flittner:

"Das Spielen scheint tief im Menschen verankert zu sein und kann in allen Regionen menschlichen Seins sich erstrecken. ... Das Spiel scheint eine 'primäre Lebenskategorie' zu sein, ein 'Urpfenomen' das uns in allen Erscheinungen des Lebens begegnen kann" (zie p. 16-17).
Luc Stevens is emeritus hoogleraar orthopedagogiek UU en v/h directeur NIVOZ.
Duidelijker kun je haast niet zeggen hoe wezenlijk spelen voor ontwikkeling, leren en het dagelijks leven van een mens is, en dus voor zijn opvoeding. En moest Flittner zich nog bedienen van beschrijving, Martens kan al bogen op empirische bewijsvoering vanuit de evolutiepsychologie, die laat zien hoe spel 'de motor tot leren' is. Martens' tekst geeft alle aanleiding iets anders over onszelf, onze samenleving en opvoeding en onderwijs te gaan denken.

Over Rob Martens

Prof. dr. Rob Martens is wetenschappelijk directeur van stichting NIVOZ en tevens hoogleraar bij het Welten-instituut van de Open Universiteit. Martens' specialismen zijn onderwijsvernieuwing, motivatieprocessen en docentprofessionalisering. Hij is ooit begonnen als onderwijspsycholoog aan de Radboud Universiteit en is ook werkzaam geweest bij de Universiteit Leiden. Vanaf 2008 is hij verbonden aan de Open Universiteit in diverse functies. Bij stichting NIVOZ is hij de opvolger van founding father Luc Stevens.

Leeservaringen

* Misschien is dit wel het belangrijkste boek van 2019. Rob Martens toont overtuigend aan dat kinderen spel nodig hebben voor hun ontwikkeling naar volwassenheid en dat spelen en leren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Spelen is leren en goed leren is veel spelen, is de centrale stelling van het boek. En hij onderbouwt dat met een groot aantal voorbeelden uit de natuur, de evolutiepsychologie en de geschiedenis van de mensheid. De vraag is dan waarom in ons onderwijs spelen geen rol van betekenis heeft. Dick van der Wateren - docent en onderzoeker.

* De fijne dubbelzinnigheid van die titel. Moeten. Moeten we vaak en van kleins af aan niet heel erg veel? Dat maakt ons opstandig en bedreigt de autonomie waar wij, trotse Nederlanders, niets van willen hebben. Aldus onze minister president. Een gewaagde titel voor een wetenschapper.' En dan over het boek: dribbelend, tackelend, hakkie geven, balletje opgooien, opwippend, ontmoeten we het moeten. Dus eigenlijk een boek, spelend en vrij, vol vuur, de dood of de gladiolen, brrr. We moeten spelen. Want spelen is ons systeem, het is wat we in ons hoofd en hart en wat we in ons handen willen.' En wat is spelen? Maitta schrijft: 'Onze lifeline. Onze engel. Onze moedige wederhelft. In ieder geval waar het ertoe doet. dat weet elke speler. En elke toeschouwer.' Maitta Tegenbosch, theatermaker en deelnemer HKU-werkplaats Grensgangers.

* Rob Martens stelt de vraag: waarom zou je het spelen van kinderen willen onderbreken? Je moet na dit boek met hele goede argumenten komen. Op een lichte en speelse manier zet hij verschillende elementen van spel en spelen naast elkaar. En tussendoor leer je van alles. Net zoals bij spelen. * Bas Rosenbrand, oprichter en ontwikkelaar van Spring, lerarenopleiding voor vernieuwende scholen en auteur van A new Morning, Co-create school with the children.

* Dit boek is voor een breed publiek geschreven en zeer toegankelijk. Speels geschreven, zou ik willen zeggen. Ik heb het boek als pedagoog gelezen. Mijn stelling is dat de pedagogiek niet zonder antropologie kan. Dat was ook het standpunt van Marinus Langeveld. Hij spitste dat toe tot een pedagogische antropologie. Dat doe je volgens mij (nog) niet, maar je ontwikkelt wel een empirisch gefundeerde krachtige antropologie als basis voor opvoeding en onderwijs. En daarmee reikt je opvoeding en onderwijs een kader aan van waaruit het bekeken kan worden, van waaruit doelen gesteld kunnen worden, werkvormen bedacht, maar vooral de leerling als actor, als zichzelf vormend subject gezien wordt. Dat hebben we in ons land lange tijd gemist. Met jouw antropologie stel je vraagtekens bij het instrumentele denken dat de afgelopen 30 jaar in ons onderwijs heeft huisgehouden. Overigens vind je in jouw antropologie ook een kader voor de door jou en Luc Stevens aangehangen Zelfdeterminatietheorie. Die theorie kenmerkt zich door een enorme complexiteitsreductie (dat kan niet anders), maar jouw antropologie geeft er wel weer wel body aan. Wouter Pols is onderzoeker, auteur en voormalig docent-opleider. Meest recent was hij actief als deeltijdonderzoeker op de Hogeschool Rotterdam, binnen het Kenniscentrum Talentontwikkeling.

* Wat een goed geschreven pleidooi en hoe mooi dat Rob Martens in zijn onderbouwing de connectie zoekt tussen het evolutionair psychologisch perspectief en de kennis van Johan Huizinga, kennis die van historische waarde is. Hoe belangrijk dat er nagedacht gaat worden over deze ernstige dwaling van de mensheid over hoe we kinderen in deze tijd de vrijheid onthouden om vrij te kunnen spelen, zonder volwassen inmenging en oordelen. Rob Martens weet op zeer beeldende manier zijn lezers mee te nemen in de complexe materie van de vele facetten van spel en de paradox die spel oproept. De weg die de mensheid is ingeslagen op basis van historische toevalligheden om jonge mensen vaardigheden aan te leren op manieren die hun intrinsieke motivatie ondermijnt, wat zo ingaat tegen hoe we als mens bedoeld zijn te leren. En ja, we moeten spelen met al de ideeën die in dit boek beschreven staan, voor het welzijn van de mens in de toekomst. Christel Hartkamp-Bakker, betrokken bij Sudbury-scholen in Nederland, alsmede buitenpromovendus op de open universiteit - Evolutionary Developmental Psychology.

* Spelen is af te leren. Dat doen onze instituten wel. Onderwijs, bedrijfsleven, de 'dingen van de dag'; beetje voor beetje leren we het inquisitieve los te laten en het 'normale' te doen en denken. Op zeker moment schrikken we, want waar zijn die nieuwsgierige, vrije denkers en makers die we in onze jeugd waren, gebleven? Rob Martens breekt een lans voor het 'spelen' in dit boek. Hij heeft daarmee een thema te pakken dat universeel is. De pedagogiek neemt spelen maar beperkt waar als vormend element. Voor mij een belangrijke reden om het WALHALLAb op te richten, samen met jongeren bouwen aan de ruimte voor spel, onderzoek, opvoeding en kennisoverdracht. Mede omdat ik zie dat het regulier onderwijs spelen heeft weggerationaliseerd. Spelen is de basis. Spelen is ónze basis. Laten wij het weer leren. Marco Mout, oprichter van St. WALHALLAb NL

* Het boek is fascinerend en tegelijk heel erg fijn om te zien, op elke bladzijde gebeurt iets. Je kan er heel goed in zijn. Terwijl het tegelijkertijd nergens oppervlakkig is, maar heel gelaagd. Ik vond het een beetje een wereldreis. Ik had toch ook het idee dat Rob Martens in de voetsporen van Johan Huizinga staat, die met Homo Ludens ook een queeste maakte van spel. Bart van Rosmalen, lector HKU Kunst en professionalisering.

* Soms komt de wetenschapper die Rob Martens natuurlijk is even nadrukkelijk aan het woord, maar vooral de momenten dat de kunst, muziek en sportliefhebber die hij ook is, (of de carnavalsvierder), aan het woord is, heb ik het genoegen meegenomen te worden in een passievol verhaal van een persoonlijke onderwijzer die speelse combinaties maakt tussen kunst, pedagogiek, archeologie, sport, religie en lichamelijkheid. Kortom: alles wat ons mens maakt... Achteraf, nadat je het boek gelezen hebt is het de beste titel denkbaar. En sterker nog: tegen de zin van de schrijver in zou ik het boek aan willen raden voor iedereen die met lerende mensen wil werken, en verplicht willen stellen voor iedereen die met jonge lerende mensen wil werken. En helemaal voor degenen daaronder die dat met kunst doen. Bart Bleijerveld, ArtEZ-opleiding, docent theater.

* 'We moeten spelen' leest als een spannende thriller. Martens onderzoekt de ongekend slimme overlevingsstrategie van de homo sapiens met de precisie van Sherlock Holmes in een stijl die ik het liefst omschrijf als play based research. Gelijk de aard van het spelen zelf, neemt hij geen genoegen met voor de hand liggende verklaringen. Gedreven door zijn verlangen het wezenlijkste van de mens te begrijpen, onderzoekt hij het, pelt het laag voor laag af met de vurige wens te ontdekken waarom spelen zo essentieel is voor ons bestaan. Hiermee treedt hij in de voetsporen van Huizinga. 'Play is de turbostand van intrinsieke motivatie', schrijft hij en zo voelde het ook terwijl ik het boek las. Dat ik ooit met enkel zesjes geslaagd ben, kreeg met dit essay ook een persoonlijke dimensie. In plaats van mijn spel te omarmen als mijn 'ultieme leermachine' ervoer ik tijdens mijn schooljaren al vroeg spelbederf en zocht ik mijn heil meer buiten de schoolmuren. Overigens is niet alleen het onderwijs spelbreker. Overal om ons heen wordt het spel beroofd van zuivere brandstof: vertrouwen. Resultaat? Een samenleving die volgens het World Happiness Report ook dit jaar stijgt op de geluksladder maar ondertussen kreunt onder een collectief 'play deficit disorder'. Ton Baan, founder van Emplayment en co-founder vanFlooid.

* We moeten spelen van Rob Martens is zo'n geweldig boek! Confronterend en bevrijdend tegelijk, voor onszelf als professionals en als mens. Het spelen zit zo diep in ons, is zo essentieel voor alles wat we doen. Claire Boonstra - founder Operation Education.

* Het is een leuk en fijn boek om te lezen. En omdat het zo vol staat met voorbeelden en beelden, ben ik ook snel aan het associëren. Zo bedacht ik me: in nieuwe groepen/samenstellingen of bijvoorbeeld families die elkaar niet altijd veel zien, zijn spelletjes vaak een veilig middel. Een hele concrete manier van spelen, duidelijke regels, je waant je veilig. Ik bedacht me ook, het bekijken van religie en spel als 'hetzelfde' zie je ook in de sociologie. Durkheim, volgens mij, schreef over dat met het verdwijnen van de religie, voetbal etc. eenzelfde soort functie krijgt. Het doel van religie, en andere rituelen, die Rob als spel beschrijft, is gedeeltelijk overlappend met dat van spel, het is een bestendiging van de samenleving.
Maar het kan niet anders dan dat ik het boek het meest op mijn dagelijkse praktijk betrek. Enerzijds het regulier VO. En daarin raakt het me dat het spel nooit te echt moet worden om spel te blijven. Terwijl we in het onderwijs zo de noodzaak voelen uit te leggen waarom iets nut heeft. Ik heb daar al eens eerder iets overgeschreven voor de KCR met betrekking tot creativiteit.
Maar meer nog kijk ik naar Acato, de plek in Rotterdam waar ik nu met hart en ziel aan verbonden ben. 1. De regels die Rob noemt, die zijn voor leerlingen met autisme niet altijd te verstaan. Omdat dat eigenlijk wel continu verwacht wordt, hebben ze het vaak lastig gehad (is dat zo, ik denk daar nu dus over, of zal het zich veel meer op een ander plek bevinden, en niet zozeer in spel) 2. Heel veel van onze leerlingen zijn heel goed in spel om het spel. Zij zingen voor zichzelf, en niet voor de ander. 3. En - die is denk ik interessant om over door te denken en te schrijven - wij laten eigenlijk de jongeren weer terugkeren naar spel. Vaak weten ze niet goed meer hoe dit moet, of hun spel (gamen) wordt afgewezen door de omgeving. Pas als ze dat spel weer mogen voelen, dan ontstaat er weer behoefte tot leren. Inge Spaander, vo-docent en onderwijsontwikkelaar, tevens verbonden aan Acato, een plek voor jongeren met autisme en thuiszitters.

* Spelen is voor kinderen hun natuur en daarmee is het intrinsiek waardevol, zoals ook vastgelegd in het Recht op Spelen van de Verenigde Naties. Rob Martens legt op een mooie manier de link met het belang van speelsheid in het onderwijs, zowel voor kinderen als voor de volwassenen die hen begeleiden. Bestanddelen van het spelen zoals nieuwsgierigheid, creativiteit, verbeelding en durf zijn essentieel en bevorderen de lichamelijke, sociale en morele ontwikkeling van het kind bijna als vanzelf. In 'We moeten spelen' wordt op een aantrekkelijke manier dit in een brede context geplaatst, waarin je wordt meegenomen in de ontdekkingsreis van de schrijver rondom het ondefinieerbare begrip spelen. Dat wordt betoogd dat spelen soms risicovol mag en moet zijn, kan ik alleen maar ten volle onderschrijven.
Martin van Rooijen, pedagoog en onderzoeker risky play, promovendus Universiteit voor Humanistiek Utrecht

Over de tekenaar

Mark Schalken is kunstenaar en ontwerper. Met Albert Hennipman ontwierp hij veel boeken voor NIVOZ. Samen zijn zij de oprichters van Het Huis van Betekenis, een broedplaats voor tekenaars. Hij ontwierp het lettertype Brede Kwast en paste die toe in dit boek. Zijn meest recente schetsboek bevat, naast diertekeningen, een getekend verslag van zijn reis naar de grot van Chauvet en vormde de opmaat voor een speelse verbeelding van Martens' tekst.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rob Martens schrijft vanuit een playful mind over spelen: 'Dit is geen academische publicatie, daar gelden immers andere spelregels.'

# data[].attributes.attachment_link.description
'Dit is geen academische publicatie, daar gelden immers andere spelregels.' Zo begint psycholoog en motivatieonderzoeker Rob Martens zijn boek 'We moeten spelen'. In plaats daarvan gunde hij zichzelf als auteur de vrijheid van een playful mind. Het gevolg: een boek over spelen en leren, geschreven als een verwondertocht door verschillende onderzoekstradities.

# data[].attributes.headline
Video: The power of imagination, Ken Robinson

# data[].attributes.subject
Video: The power of imagination, Ken Robinson

# data[].attributes.attachment_link.title
Sir Ken Robinson - The Power Of Imagination

# data[].attributes.attachment_link.title
Les Indes Galantes - Danse du Grand Calumet de la Paix

# data[].attributes.headline
Boek: Het grote Fröbelboek voor adviseurs

# data[].attributes.subject
Boek: Het grote Fröbelboek voor adviseurs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Speelruimte creëren in organisatie

Werk is best wel serieus...

Toch?

Hoe zou het zijn als we wat meer gaan spelen?
We zijn tenslotte een homo ludens

Uit onderzoek blijkt...

Mensen die spelen zijn flexibeler en staan open voor veranderingen

Door de spelen oefen je je sociale en emotionele vaardigheden

Volwassenen met een speeltekort verliezen hun optimisme en raken vastgeroest

Daarom is er nu Het Grote Fröbelboek voor Adviseurs

Ervaar het zelf

Het is net als met magie of een schietgebedje doen: het werkt alleen als je je ervoor openstelt. Doe je dat niet, dan vind je het misschien maar een raar boek. Verwarrend, absurd zelfs, zeker niet serieus.

Maar pas op: het boek is bloedserieus. Het gaat namelijk wel ergens over. Het gaat over mensen die gevangen zitten in systemen, waardoor ze soms dingen doen waarvoor ze zich schamen of die ze eigenlijk niet willen. In de zorg, het onderwijs, bij de overheid of het bedrijfsleven.

De boodschap van het boek, (te) kort samengevat: die systemen bestaan helemaal niet. Het zijn zelfgecreëerde illusies. Sprookjes. En als je dat eenmaal door hebt, dan ga je het zien.
Dan ervaar je opeens weer ruimte.

Meer informatie

MARIJNE VOS en BEN KUIKEN
Het Grote Fröbelboek voor Adviseurs - Speelruimte creëren in organisaties

Te koop in (de betere boekhandel), bij bol.com en bij managementboek.nl

Grotere aantallen? Neem contact op.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe zou het zijn als we wat meer gaan spelen? We zijn tenslotte een homo ludens Uit onderzoek blijkt... Mensen die spelen zijn flexibeler en staan open voor veranderingen Door de spelen oefen je je sociale en emotionele vaardigheden Volwassenen met een speeltekort verliezen hun optimisme en raken vastgeroest Daarom is er nu Het Grote Fröbelboek voor Adviseurs Het is net als met magie of een schietgebedje doen: het werkt alleen als je je ervoor openstelt.