# data[].attributes.body
Vmbo: Algemeen karakter. Gaan alle kanten op in het beroepenveld (veel diverse keuzes). Leefwereld heel relevant.
Veel reproductie op de examens. Mag meer logisch redeneren bij. Benoemen/beschrijven/toelichten.
Woord duurzaamheid komt niet voor in vmbo-examen, examenprogramma van 1999.

Havo/vwo: concept-context wijze spreekt aan. Meer nadruk op de wetenschappelijke context.  Analyseren

# data[].attributes.body
Actualisatie NWV
Overzicht van wensen voor de vernieuwde examenprogramma's.

# data[].attributes.body
-mate van abstractie
-mate van complexiteit
-afstand tot werkveld / beroepsbeeld [kanttekening: ook vmbo-ers hebben nog geen idee bij schoolverlaten]
- attitude van leerlingen --> ??? niet onderscheid tussen praktijkgericht en theoriegericht maken.
- wat zijn betekenisvolle contexten per schoolsoort. Wetenschappelijke contexten, beroepscontext, ....

met vmbo ga je sneller toepassingsgericht/ praktijkgericht. Sneller de handelingsmodus / aannames zijn acceptabel!?

# data[].attributes.body
Vmbo nu erg reproductie gericht, meer toegepaste (actualiteit, duurzaamheid, leefwereld)
(leefwereld/ vervolgopleiding)
Uitvoering/kwaliteitscontrole (mbo), optimaliseren (hbo), ontwikkelen (wo)
vmbo meer maatschappelijkrelevant maken.
Kringlopen (dit algemeen houden zodat milieuproblemen actueel kunnen houden, denk aan de 3 domeinen) (wereldwijd of juist landelijk houden)

vmbo: voer het uit en check of het klopt, trek conclusies (kookboekstijl)
havo: beargumenteer welke van te 2 kiezen,
(kaders)
vwo: bedenk 2 manieren om [...onderwerp..] (onderzoeken)

Meer context-concept

# data[].attributes.body
VWO moet natuurkundige concepten kunnen uitleggen. Hoger abstractie niveau.
Havo kunnen toepassen van de concepten in meerdere contexten en ook wisselende in snelheid en verbanden kunnen begrijpen.
VMBO vanuit een context een probleem kunnen oplossen

VWO natuurkunde achter de toepassing kennen, zelfs de natuurkunde voordat de toepassing er is.

Havo moet de overeenkomsten tussen toepassingen kunnen zien en ermee kunnen werken

VMBO vanuit een gegeven toepassing de natuurkunde kunnen toepassen.

Wiskundige abstractie
VWO samenvatten van natuurkundige verbanden in wiskundige formules. Afleiden van formules.

Havo moet een aantal wiskundige bewerkingen kunnen
doen.
Formules in elkaar kunnen omzetten. 4 en 5 letter formules.

VMBO moet de formules kunnen toepassen.

# data[].attributes.body
vmbo heeft meer standaardsituaties, minder nieuwe context dan havo/vwo
vmbo focust meer op berekenen en minder op uitleggen.
domeinen vmbo/havo zijn ongeveer gelijk, door NiNa wel wat nieuwe domeinen.

de grote vraag: in hoeverre moet onderbouw h/v en examenprogramma vmbo-t overeenkomen? En hoe goed met het aansluiten en bepaalde onderdelen terugkomen bij doorstroom?

examen vmbo-k/b wordt in 98% van de scholen online afgenomen

# data[].attributes.body
- de mate van abstractie
- de mate van complexiteit
- breedte in onderwerpen

# data[].attributes.body
Belangrijk voor al onze schoolvakken:

Vaardigheden trainen
Manier van werken gemeenschappelijk
Veel mogelijkheden voor vakoverstijgend werken

# data[].attributes.body
-Aandacht voor de wiskundige vaardigheden met name grafieken.

-Grootheden en eenheden:
omrekenen.
wat zijn grootheden en eenheden?

Vertalen van een formule/reactie vergelijking naar taal of tekeningen.

- Taalvaardigheden:
Begrijpend lezen.
Formuleren binnen de context uit ons vak.
Eenduidige vaktaal woorden.

-Experiment met een onderzoek uitvoeren en communiceren wat je hebt gedaan en waarom.

# data[].attributes.body
Binnen de natuurwetenschappelijke vakken:
- kennis maken met natuurfenomenen en verklaren
- vaardigheden: spa, onderzoekscyclus, ontwerpcyclus, kwantificeren, praktische vaardigheden, vorm-fucntie, deeltjes-denken
- kennis: duurzame ontwikkeling,

# data[].attributes.body
- voor leerlingen geformuleerd examenprogramma
- minder 'stampen' bij vmbo
- inzicht in wetenschappelijke methode (wetenschap is geen mening maar een manier van werken)
- domein A
- tijdens het leren mag (moet) je fouten maken
- uitdagingen bieden

# data[].attributes.body
Denken in verbanden/relaties. Werk- en denkwijze: logica, onderzoekssystematiek: (her)beleven hoe dat werkt, vertrouwen kweken in de werking. Maar ook: zicht op kansen en mogelijkheden maar ook als bron van ethische bezwaren.
Naar je omgeving leren kijken met natuurwetenschappelijk blik, zowel vanuit de monovakken als juist ook vakoverstijgend.
Link met praktijk: van brommer tot slakkenhuis (oor).
concept- en contextrijk onderwijs.
Vaktaal helder onderscheiden van dagelijks taalgebruik en tegelijkertijd verbinden.
Empirie/experimentele kennis verbindt natuurwetenschappelijke vakken. Laat dat zien!

# data[].attributes.body
onderzoekende houding - empirie - fenomenologen
verklarende wetenschap maar ook toepassingsgericht/oplossingsgericht

grote interdisciplinaire vraagstukken als duurzaamheid, gezondheid, ...  waarbij kenmerk van onze vakken is dat een vakgebied niet de oplossing heeft. Kenmerk van onze vakken = interdisciplinair denken !? hetgeen zich uit in crosscutting disciplines zoals biomimicry,

vraagstukken die niet indidividueel op te lossen zijn - samenwerken - multiperspectiviteit

werkwijzen:
probleemoplossend en/of vraaggestuurd
abstraheren werkelijkheid - modelleren

[martin vos] crosscutting concepts-denkwijzen: patroonherkenning --> causaliteit (oorzaak-gevolg, structuur functie) --> systeemdenken (stabiliteit-verandering, energie-materie, schaal, verhouding, hoeveelheid)

# data[].attributes.body
Algemene vaardigheden (A domein) voor alle vakken hetzelfde.

Abstractievermogen & modeldenken
Transfer tussen de disciplines
Natuurwetenschappelijk denken (oorzaak gevolg redeneren)
Meer synergie om overladenheid te voorkomen
Samenwerken in projecten om bijv aan onderzoeksvaardigheden te werken

# data[].attributes.body
De benaming van de profielen verschilt. Bij vmbo beroepsgericht (bijvoorbeeld zorg en welzijn), bij havo/vwo is het meer gericht op een vakgebied zoals natuur en gezondheid.

Bij basis/kader beroepsvakken waardoor er minder vrije keuze vakken gegeven worden. Dus twee kernvakken en twee profielvakken en verder praktijkvakken.

Natuurkunde: De kerndoelen binnen vmbo (basis, kader, GL/TL) lijken sterk op elkaar.  Veel verschil met havo/vwo. Ook verschil in onderwerpen.

O&O: vak wordt niet gegeven op het vmbo. Wel een verschil tussen havo en vwo (in theorie) in de uitwerking is dat heel moeilijk.

Biologie: Opbouw in kerndoelen van basis t/m vwo. Er zit veel overlap in. In de vmbo veel gericht op de reproductie. Op havo/vwo meer gericht op toepassing (de Binas ondersteunt deels in het reproductieve deel).

# data[].attributes.body
verschil tussen theoretisch (verklarend) gericht en toepassingsgericht.  Maar tegelijk is theorie niet alleen voor vwo. overeenkomsten in mate van onderzoekend en ontwerpend werken, hetgeen niet voorbehouden is aan een schoolsoort.

- beschikbare onderwijstijd
- verschil in abstractieniveau
- verschillen in kwalificatie kijkend naar uitstroomprofielen.

vmbo niet enkel op reproductieve kennis focussen... maar juist ook in het oplossend vermogen, etc...

CONCLUSIE: WIJ VINDEN HET LASTIG OM ETIKETTEN OP SCHOOLSOORT TE PLAKKEN

# data[].attributes.body
practica in het vmbo zijn meer kookboekpracticum of gesloten qua uitkomst
in havo/vwo zit er meer ontwerp, onderzoekend er moet bv een conclusie worden getrokken.

vmbo meer gebaseerd op contexten rondom je leven en je beroep. (huidige situatie is ze moeten veel uit hun hoofd weten +_)
havo / vwo kan en mag meer op afstand van de leerling staan.

# data[].attributes.body
Maatschappelijk
- betrouwbaarheid informatie/meetresultaten inschatten
- geinformeerd burgerschap
- kritisch denken
- (wetenschappelijke) informatie op waarde inschatten
-

Kennis
- leren leren
- kennis koppelen aan de praktijk (in de les)
- kennis koppelen aan context of vaardigheid (in examenprogramma)

Aard van NW
- leren onderzoeken
- vakken: verschillende perspectieven om de wereld om ons heen te bekijken

Inspelen op actualiteit, nu stikstof/corona/energietransitie, maar wat komt er in de toekomst. Hoe dit in te bouwen in examenprogramma?

# data[].attributes.body
-RTTI:  VMBO  meer R,T1 Havo meer T1, T2 en VWO meer T2,I

-Binnen het VMBO graag goed aandacht voor het verschil tussen bb k gt.

# data[].attributes.body
Leerlingen beschikken over biologische kennis en vaardigheden die relevant zijn voor vervolgopleidingen, beroepssituaties en het (toekomstig) leven.
Leerlingen weten hoe biologische kennis tot stand komt (en welke onvoorspelbaarheden daarin een rol in spelen)
Leerlingen zijn in staat om biologisch onderzoek zelf te doen en daarmee (nieuwe) kennis te ontwikkelen
Leerlingen kunnen biologische kennis gebruiken bij maatschappelijke, natuurwetenschappelijk georiënteerde vraagstukken en discussies en zich hiertoe verhouden

# data[].attributes.body
Wat is er belangrijk bij dit schoolvak? [graag met afzender]
(Remko Schoot Uiterkamp)
Kennis/vaardigheid in reacties
(Zuur-base, redox, neerslag, organisch)
Kennis/vaardigheid in materie
(Atoombouw, elektronen interactie, intermoleculaire krachten, etc)
Rekenvaardigheid
Duurzaamheid/volhoudbaarheid
Energie
Relevante moderne contexten
Front van de wetenschap - wat weten we nog (net) niet
Industrie/technologie
Biochemie/fysische chemie
Omgaan met abstractie
Micro(nano)/meso/macro denken/verklaren
Experimentele vaardigheden
Betrouwbaarheid/Nauwkeurigheid
Orde van grootte van basis zaken kunnen inschatten
Doorstroom mogelijkheden vmbo/h/v
Eigenschappen van stoffen/moleculen,atomen,ionen/delen van moleculen
Vorm vs functie
Synthese
Analyse methoden
Onderzoekscyclus
Verbanden met biologie/natuurkunde
Modellen, visualisatie
Wetmatigheden (massa, energie)
Scheidingsmethoden
Reactiesnelheid
Katalyse

# data[].attributes.body
[Herbert]
Duurzaamheid (burgerschap, soc.)
Maatschappelijke vraagstukken (burg. soc.)
Herkenbare contexten
Relevantie (beroep, industrie, opleiding)
Modelmatig denken
Onderzoeksvaardigheden
Redeneervaardigheden
Rekenvaardigheden
Verbanden (oorzaak-gevolg/samenhang)
Gegevensverwerking (digitalisering)
Interpreteren
(Academische vaardigheden)

# data[].attributes.body
Koppeling met het actualiteit, beroep en eigen leefwereld.
Leefwereld kan ook regionale verschillen zijn.
Mogelijk ook ruimt voor onverwachte omstandigheden /actualiteiten (Lockdown, oorlogen, gascrisis, excursies

Leren vanuit praktische ervaringen / waarnemingen -> Koppelen aan hun eigen leefwereld.

Bewustwording van materialen, milieu, (o.a. drinkwater, voeding, kunststoffen,)

Veilig werken in het algemeen.

Procedures & Instructies opvolgen -> Kookboek

# data[].attributes.body
Belevingswereld. Verwondering!

Begripsontwikkeling, afstemming op contexten waarin leerlingen zich bewegen.
Aandacht voor de denkwijze binnen de biologie: Systeemdenken tussen de verschillende niveau's. Concept-context.

Leerlingen het gevoel geven dat het nuttig is om dit vak te beleven.

Verschillende keuzes maken binnen curriculum. Hierbij een kern in dit curriculum (waarbij doorstroom naar havo mogelijk is) en dan keuzes eromheen gericht op het beroepsonderwijs.

Duidelijke koppeling met de beroepswereld.

Biologie leert de leerlingen over zichzelf en over zichzelf in het geheel van de wereld.

Leren voor duurzame ontwikkeling (met de koppeling naar duurzame wereld) en leren over duurzame ontwikkeling. Leerlingen erbij betrekken. Dus over of voor? (Deze discussie kan dus nog gevoerd worden).

Analytische vaardigheden in het karakteristiek van de algemene natuurwetenschappen. Bijvoorbeeld een grafiek maken en aflezen hetzelfde bij biologie als bij scheikunde/natuurkunde/wiskunde etc.

Stofbegrip: basiskennis ook op BB/KB over moleculen (Maar dan het principe, niet per se de benaming).
Op het vmbo ook kennisbegrip bieden waarvoor andere vakken niet per se nodig zijn. Ook in de biologie enkele scheikundige basiselementen opnemen.

Biologie buiten, de ervaring buiten is belangrijk. De schoolomgeving meer benadrukken.

Vaardigheden: practicumvaardigheden. Zowel binnen als buiten het klaslokaal.

# data[].attributes.body
Context-concept benaderingen (Kelvin Klemans)
macro-micro redeneren. Scheikunde verklaart macro fenomenen, maar heeft ook invloed op macro fenomenen. Causaliteit: bewustwording van oorzaak gevolg en persoonlijke invloed op omgeving
Scheikunde in relatie tot (globale) maatschappelijke vraagstukken [martin vos]
Scheikunde in relatie tot persoonlijke besluitvorming (gezondheid, duurzaam handelen)
moderne (digitale) labvaardigheden
biochemie (overlap scheikunde + biologie expliciet maken)
Scheikunde in relatie met bedrijfsleven + aanverwante beroepen (nieuwe leerweg)
Scheikunde in relatie tot maatschappelijke organisaties (?)

# data[].attributes.body
[Joep, Kim en Rene]
-Koppeling met de maatschappij --> Geïnformeerd burgerschap. Natuurkunde gebruiken om de uitdagingen van het dagelijks leven te tackelen.

-aard van de natuurwetenschap: Hoe onderzoekje, hoe denken onderzoekers, Wat is de betekenis van wetenschappelijk onderzoek?

-Hedendaagse technieken koppelen aan de natuurkundige kennis die opgedaan wordt op de middelbare school.

-Model denken: het begrijpen van de wereld om ons heen met modellen.

Kennis van de natuurkunde:
-Natuurkunde is belangrijk en interessant en leuk!
- Natuurkunde helpt de leerling de wereld om zich heen te doorgronden.
-De leerling kan vanuit een context deze terug vertalen naar de onderliggende natuurkundige fundamenten.

# data[].attributes.body
(Waarin) onderscheiden schoolsoorten zich op dit vlak? [graag met afzender]

# data[].attributes.body
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak? Dus: wat is het verschil tussen havo en vwo bij O&O?
- algemene samenvatting: de overeenkomsten zijn groter dan de verschillen
- bij havo kiezen leerlingen vaker voor ontwerpprojecten en bij vwo meer onderzoeksprojecten
- bij vwo een duidelijkere aansluiting richting voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
- havo heeft gewoon duidelijk minder les en minder ervaring (1 jaar minder)
- examenprogramma's havo en vwo verschillen op papier wel wat, maar erg minimaal (tientallen woorden)
- de eindresultaten van de leerlingen van havo en vwo verschillen wel van elkaar en worden ook verschillend beoordeeld, dus verschil ik kwalificatieniveau

Aanvullende mening:
- Er is bij ons op school geen duidelijk onderscheid tussen havo en vwo bij O&O, alleen aan het eindproduct stellen we andere eisen (Roos)
- Havo leerling is wel gebaad bij meer structuur, dus ik denk dat de aanpak wel anders moet zijn (Roos)

# data[].attributes.body
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak? [graag met afzender]

# data[].attributes.headline
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak?  (Arjen, Peter, Roos, Martin en Maaike)

# data[].attributes.subject
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak?  (Arjen, Peter, Roos, Martin en Maaike)

# data[].attributes.body
- NLT wordt in geen enkele vorm op het vmbo gegeven
- NLT wordt vaker op havo gegeven dan op het vwo.
- Havo heeft een domein minder
- Havo meer gekaderd, vwo meer open
- vwo meer analytisch
- vwo module heeft iets extra's (meer verdieping/verbreding in de module, meer wiskunde).
- vwo module kan ook twee domeinen bereiken, havo nooit

# data[].attributes.body
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak? [graag met afzender]

# data[].attributes.body
Waarin onderscheiden schoolsoorten zich bij dit vak?
Op dit moment heeft het vmbo veel reproductie t.o.v havo/vwo. Door een BINAS voor vmbo te mogen gebruiken op het examen, kan er meer op inzicht worden getoetst. VMBO richt zich op dagelijks leven en beroepspraktijk.  HAVO/VWO meer beroeps- en onderzoekscontexten (wetenschappelijke wereld).
Op het vmbo worden de organisatieniveaus minder diep behandeld (meer organisme, minder cel/molecuulniveau). Toch moet er wel een algemene basis zijn om mee te kunnen praten over begrippen als stikstofcrisis, co2-uitstoot. Kringloop van stoffen. Begrippen worden dan wel minder uitgediept.

# data[].attributes.body
Wat is belangrijk voor al onze schoolvakken? [graag met afzender]

# data[].attributes.body
Een inkijkje in de werkelijke wereld [Elise, Maaike, Martin]
Samenwerken [Elise, Maaike en Martin]
Actualiteit [Elise, Maaike en Martin]
Internationalisering [Maaike en Martin]
Leren over/maken en creëren digitale technologie [Elise, Martin]
Toepassen van technologie [Maaike]
7 - betàwerelden van techniek [Elise, Maaike]
koppeling met studie & beroepsveld [Elise, Maaike en Martin]
Burgerschap [Elise, Martin]

# data[].attributes.body
Wat is er belangrijk bij dit schoolvak?
- competentieontwikkeling
- bijdrage aan ontwikkelingen in de maatschappij (bijv. een duurzame oplossing)
- (bèta)*vakoverstijgend kunnen denken en werken
- voorbereiden op hoger onderwijs en beroepen
- de basis van onderzoek doen en ontwerpen (methode)
- ontdekken van eigen talent/ tekortkomingen/ kwaliteiten etc

* moet bèta wegblijven? en valt dit wel binnen de opdracht om hierover na te denken?

Afzenders: Arjen, Peter, Roos

# data[].attributes.body
Wat is er belangrijk bij dit schoolvak? [graag met afzender]
Scheikunde in relatie tot (globale) maatschappelijke vraagstukken [martin vos]
Holistische manieren van denken vs machinedenken: benadrukken waar en wanneer scheikunde raakt aan de wereld om ons heen [Gjalt]
Eigenschappen van stoffen en materialen productief maken voor maatschappij, op een veilige en duurzame en verantwoorde manier. [Gjalt]

# data[].attributes.body
[Angus, Kees, Maartje, Joost] Wat is er belangrijk bij dit schoolvak?
Analytisch leren denken.(mathematische/natuurwetenschappelijke modellen) N.B. belangrijker dan domeinkeuze;
Leren schatten wat redelijk is op natuurkundig gebied in de praktijk.
Eureka-momenten faciliteren.
Praktisch toepasbare kennis aanbieden: krachten, elektriciteit, (alternatieve) energiebronnen. Niet per se: geluid, licht (meningen over verdeeld).
Niet te groot examenprogramma opdat er ruimte is voor de onderwerpen uit de actualiteit en waar leerlingen mee komen.
Natuurwetenschap is niet zomaar een mening.

# data[].attributes.body
Wat is er belangrijk bij dit schoolvak? [graag met afzender]