# data[].attributes.headline
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม 

# data[].attributes.subject
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม 

# data[].attributes.body
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม

การทำสมาธิจำเป็นจะต้องก่อเหตุมา ทั้งหลายแหล่ที่เราดำเนินการมาอย่างไม่หยุดยั้งนั้นสิ่งเหล่านั้นเรียกว่าเป็นเหตุ
การสร้างเหตุหมายถึงว่า การสร้างงาน งานสมาธิ หมายถึงงานที่จะต้องสร้างด้วยการต่อเนื่อง อาจจะเป็นวันละ 1 ครั้ง 2 ครั้ง สุดแล้วแต่บุคคล แต่ว่าการต่อเนื่องนั้นคือ การทำที่เรียกว่าไม่หยุดสักวัน แต่อาจจะหยุดบ้างเพราะเหนื่อยเกินไป ก็ไม่ถือว่าเป็นการขาดตอน
เพราะว่าการทำสมาธิไม่มีขาดตอน มันเป็นของที่ต่อได้เรื่อย  ในอดีตชาติเคยทำมาแล้วในปัจจุบันก็ทำอีก
การทำทุกอย่างมันต้องสมเหตุสมผล เราบริกรรม ยังไม่เข้าขั้นที่เราจะเป็น เราก็ไม่ต้องย่อท้อ น้อยใจ หรือคิดในสิ่งที่ทำให้เศร้าหมอง
เนื่องจากว่า  ผลของการทำสมาธินั้น หมายถึงการที่ทำให้เราเกิดความชุ่มชื้น หรือว่าเกิดความมั่นคงในใจนั่นเรียกว่าเราทำสมาธิ
ความเศร้าหมอง ไม่ผ่องใส หงุดหงิด ฯลฯ เป็นเรื่องนอกเหนือจากสมาธิ มันเป็นเรื่องของกิเลส หรือเรื่องของโลกที่มันจะเกิดขึ้นตามธรรมชาติ ธรรมดา มันเกี่ยวกับ "จุดดำ"

ทีนี้สำหรับเรื่องของสมาธินี่ มันเป็นเรื่องของการแก้ "จุดดำ" ตรงนั้น ถ้ามันแก้ไม่ไหว ก็เพียงลดระดับก็ยังดี

จริงอยู่ การทำสมาธิ จิตก็ต้องเป็นสมาธิ แล้วเราต้องรู้ต่อไปว่า คำบริกรรมนั้นสมควรจะหยุดได้หรือยัง ในเมื่อสมควรหยุดแล้วก็ต้องหยุด จึงจำเป็นที่จะต้องหยุดด้วยความรู้และความเข้าใจ... ก็คือ "การวัดผล"

การที่กำหนดเช่นนี้ต้องมีการทดลอง เมื่อทดลองแล้วจะรู้ว่า คำบริกรรมนั้นหมดความจำเป็นในขณะนั้น
เมื่อเราทดลอง จะหยุดคำบริกรรม เราก็ไม่นึก วางจิตเฉยๆ
ทีนี้ เมื่อเราหยุดแล้วจิตมันฟุ้ง จิตมันกังวล  จิตมันไม่นิ่ง อันนี้เรียกว่ายังหยุดไม่ได้ ตรงนี้ต้องบริกรรมต่อไป
แต่ถ้าหากว่ามาถึงขั้นนี้แล้ว เรากะว่าจิตของเรานี่ต้องสงบได้แล้ว เราหยุด แล้วก็หยุดได้จริงๆทีนี้เราก็กำหนดแต่ผู้รู้ หรือความรู้ไว้ไปตลอด นี่คือ ลักษณะของการเดินจิตในขั้นแรก
เช่น บริกรรมอยู่สบาย พอหยุดบริกรรม จิตก็ฟุ้ง เมื่อเป็นเช่นนี้ก็ต้องหยุดคำบริกรรมไม่ได้ แต่เมื่อหยุดคำบริกรรม จิตก็ยิ่งสบายขึ้น แสดงว่าหยุดได้แล้ว การกระทำเช่นนี้เป็นการวัดผลของตนด้วยตนเองถือว่าเป็นการวัดผล
เพราะฉะนั้น การวัดผลมันจึงอยู่ที่
____________
ข้อ 1 นับแต่การบริกรรมจนถึงหยุดบริกรรมเป็นปรากฏการณ์ของขั้นที่ 1

ก. จิตพบจิตบริกรรมเป็นการพบกันครั้งแรกของสมาธิสร้างขึ้น
เวลาเราบริกรรมพั้บ มันจะเกิดปฏิกิริยาอันหนึ่ง คือ มีการทำในสิ่งที่เรียกว่าทวนกระแส เพราะธรรมดา จิตนี้มันจะต้องคิด อารมณ์ดีบ้าง อารมณ์ชั่วบ้าง ทีนี้มันก็ถอยมาอยู่ที่คำบริกรรม มันก็สั้นลงไป นั่นเขาเรียกว่าจิตพบจิตเป็นครั้งแรกของสมาธิที่สร้างขึ้น

ข. เป็นตัวกรองอารมณ์  จึงมีความรู้สึกว่า สบายขึ้น  รสของสมาธินี่ มันไม่เหมือนกันกับความสุขแบบอื่นๆ ที่เราเคยได้ มันไม่เหมือนกันตรงที่ว่าความสุขอันอื่นๆเราใช้อารมณ์เข้าไปทำความสุข เช่น ได้เงิน ได้ของรักของชอบใจ เราก็เอาอารมณ์ไปอยู่ที่ของรักของชอบใจ ความสุขเหล่านั้นล้วนแล้วแต่เราไปอยู่ในห้วงของอารมณ์ คือนึกให้มันเกิดความสุขและมันเป็นความสุขที่เกิดขึ้นมาด้วยความนึกคิดอัตโนมัติ มีความสุขชนิดที่เจือปนด้วยอารมณ์
ข.เป็นตัวกรองอารมณ์ คือ  มันกรองออกไปแล้ว ทีนี้ อารมณ์มันไม่เหลือ มันไปเหลือแต่ความสงบ แทบไม่เหลืออารมณ์มาเจือปน แต่มันไปเกิดตรงนั้น ก็เลยเป็นการตรงกันข้ามกับความสุขที่ประกอบด้วยอารมณ์
ความสุขที่เกิดจากการกรองอารมณ์นั้น หมายถึงความสุขที่ไร้อารมณ์ หรือ มีก็เพียงนิดหน่อย อันนี้จึงเป็นความสุขที่แปรสภาพออกมาด้วยการกรองของสมาธิ,ของพุทโธ

ค. มองเห็นตัวอารมณ์ มีสติยั้งคิด เห็นนิมิต  มองเห็นอารมณ์ ก็คือ ตัวผู้รู้เป็นผู้ที่มองเห็น
การมองเห็นอย่างนั้น เขาถือว่าจิตมันละเอียด เพราะการมองเห็นอารมณ์นี่ มันจะมีสติยั้งคิด จะเป็นเครื่องเตือนสติ แล้วก็เป็นผลอันสำคัญจุดหนึ่ง
พอเวลาเราเลิกจากสมาธิแล้ว กิริยาอาการอันนี้มันจะติดตามเราไป พอเวลามันมีเหตุเกิดขึ้นนี่ เราจะมองเห็นตัวอารมณ์ พอมองเห็นตัวอารมณ์แล้วเราจะไม่ยึด จะไม่เป็นไฟกับฟืนน่ะ ไม่เป็นเชื้อเพบิง คือเวลาที่คนจะว่าอะไรมาสักทีหนึ่งอย่างนี้ เราก็มองเห็นตัวที่ว่านี่ คือ อารมณ์ โกรธ แทนที่เราจะเป็นเชื้อไฟให้เมื่อเวลาไฟมา มันก็ไม่เป็น เมื่อเป็นเช่นนั้น ไอ้คนที่มันกำลังโกรธขึ้มา มันก็คิดได้ เรื่องต่าง ๆ มันก็ร้าย กลายเป็นดี

ง. เป็นสมาธิตื้น ใช้กับการงานได้  เมื่อเราบริกรรมมาถึงขั้นสามารถยึดเหนี่ยวในคำบริกรรมได้อย่างมั่นคง แล้วก็จิตก็อยู่ในลักษณะที่มีความละเอียด มีความรู้ เช่น อย่างเรานึก พุทโธ นี่ เรานึกได้ พุทโธ 1 พุทโธ 2 พุทโธ 3 เรานึกได้ เราจะนึกพุทโธเท่าไหร่เรานึกได้ แต่การนึกนั้นน่ะ มันมีผู้รู้ที่ให้นึกอยู่
ให้สังเกตให้ดีว่า ในขณะที่เรานึกพุทโธน่ะ ไอ้คนที่นึกพุทโธมันมีอยู่คนหนึ่ง  หรือเรียกว่ามีอยู่ตัวหนึ่ง ที่คอยกำกับและคอยนึกพุทโธอยู่นั้น อันนี้แหละเรียกว่าสมาธิ เขาเรียกว่า สมาธิตื้น เมื่อเป็นเช่นนั้น เขาจะจับจิตตรงนั้นได้
จิตตรงนี้ตอนก่อนแต่ที่จะไปถึง เพียงพอแก่ความต้องการในการหยุดคำบริกรรมมันจะเป็นลักษณะสมาธิขั้นตื้น เมื่อเป็นลักษณะสมาธิขั้นตื้นสมาธิอันนี้ก็จะไปเจือ เวลาเราทำการทำงาน พูด คิด ฯลฯ สมาธิตื้นอันนี้ก็จะเข้าไป clear หรือเข้าไปเจือปนในการคิดเหล่านั้น ความคิดเหล่านั้น แทนที่จะเป็นความคิดธรรมดา ก็กลายเป็นความคิดที่เกิดจากสมาธิ
มันเกิดขึ้นไปได้อย่างไร
มันเกิดขึ้นไปได้ คือว่า เราไปทำการทำงานนี่ ไม่ใช่ว่าเราเอาร่างกายไปทำไปคิด แต่ว่าเอาใจของเรานี่ไปคิดตาม
คือ เพราะว่า ใจนี่มันเป็นสมาธิอยู่แล้ว พอเวลาเราไปทำงาน สมาธิที่เราทำไว้ติดใจของเราไปด้วย
เพราะฉะนั้น เวลามีการงานขึ้นมานี่ ใจที่เป็นสมาธินี่มันจะเป็น ออโตเมติก เข้าไป clear หรือว่าเข้าไปสัมพันธ์กับความนึกคิดอันนั้น อันนี้คือ สมาธิตื้น

จ. การเพิ่มพลัง ปรากฏซึ่งความเบา
ก็คือ เมื่อเวลาเรานั่งสมาธิมันเกิดเบากาย เบาใจ
ความเบาเพราะมันได้ไป clear สิ่งหนัก ๆ ออกไปแล้ว ตัวเราก็เบาขึ้น
การ clear ตัวของเราให้เบาขึ้นนี่่ มัน clear ได้ด้วยสมาธิ
เพราะฉะนั้น เวลาที่เรารู้สึกว่าเราสบายเหมือนเราตัวเบานี่ อันนั้นถูก clear ออกไปแล้ว
จบขั้นหนึ่ง
___________
ต่อมาขั้น 2 เมื่อหยุดคำบริกรรมแล้วจิตยังตั้งได้ เป็นปรากฏการณ์ขั้นที่ 2

ก. ความสบาย  มีความสุข ตรงนี้เลยจากการ clear ที่เป็นสมาธิอะไรต่าง ๆ นี่มันจะลึกซึ้งขึ้นมา เมื่อหยุดคำบริกรรมแล้วนี่ ข้อ ก. ความสบายและความสุขจะเกิดขึ้นทันที
ข. ความอิ่มเอิบมีสติตื้นตันใจจะตามมา
ค. นิมิตสิ่งต่าง ๆ ให้เห็น
ง. ความเคลิ้ม  เมื่อเราทำสมาธิแล้วเกิดความเคลิ้ม อันนี้จะเป็นเรื่องของสมาธิ จะไม่เคลิ้มเหมือนกันกับที่เราไปกินยาเคลิ้ม หรือว่าเราง่วงนอนมากเคลิ้ม แต่ความเคลิ้มที่เกิดขึ้นจากสมาธินี่ มันเป็นความเคลิ้มที่มีคุณภาพ
จ. การเข้าภวังค์ เมื่อเคลิ้มได้ที่ก็จะเข้าภวังค์
ฉ.ในกรณีที่เราทำสมาธิทั้งบริกรรมและทั้งหยุดบริกรรมนี้ จะอยู่ในฐานะแห่งการเพิ่มพลังจิต
การเพิ่มพลังจิตนั้นก็จะเกิดขึ้นอย่างเต็มที่ ในเมื่อเราทำให้เกิดอาการกิริยาอย่างนี้ขึ้นมาได้

__________

เพราะฉะนั้น เรื่องของการวัดผลจึงเป็นเหมือนกับว่า เราพากันสำรวจ ขายของเสร็จแล้วพอตอนเย็นมาจะเก็บแล้ว ก็ต้องสำรวจว่าขาดทุนหรือได้กำไร ฯลฯ  เราจะสำรวจว่า จิตของเรานี่มาถึงขั้นนี้แล้วเป็นยังไง เพราะว่าในตอนนี้มันจะจบเรื่องของการบริกรรมแล้ว มันจึงมีเรื่องของการสำรวจเกิดขึ้น

สรุปโดย อ.จิระนันท์

# data[].attributes.headline
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม

# data[].attributes.subject
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม

# data[].attributes.body
1.3.08 การวัดผลของการบริกรรม

การวัดผลของการบริกรรม ต้องเข้าใจตามความเป็นจริง

ในขั้นต้น
เริ่มตั้งแต่การบริกรรมไปจนถึงการหยุด ได้แก่ จิตพบจิตบริกรรม  รู้สึกสบายขึ้น มองเห็นอารมณ์มีสติยั้งคิด  เกิดสมาธิตื้นใช้งานได้ เพิ่มพลัง ปรากฎความเบา

ขั้นที่สอง
เมื่อจิตหยุดนิ่งแล้ว จะเกิดความสุขสบาย อิ่มเอิบตื้นตันใจ เกิดนิมิตต่างๆ เกิดเคลิบเคลิ้มลืมตัว เข้าภวังค์ จิตมีพลังเพิ่มขึ้นแกร่งขึ้น

สรุปโดย อ.ทรงเกียรติ

# data[].attributes.body
มีคำถามค่ะอาจารย์
ที่ว่าการบริกรรม ต้องมี สติ ศรัทธา สัมปชัญญะ
และว่า สัมปชัญญะคือตัวระวัง ไม่เข้าใจว่าระวังอะไรคะ

ถามโดย @Pornnapa.s

# data[].attributes.body
การระวังในการใช้สติให้จดจ่ออยู่กับคำบริกรรม หากจิตใจวอกแวกไปคิดเรื่องอื่น คำบริกรรมก็จะหายไป  ดังนั้นเมื่อรู้ตัวตามที่เรารู้สึกว่าอารมณ์ตามไปก็จะมีตัวเตือนให้เรากลับมาเริ่มบริกรรมใหม่ครับ

ตอบโดย อ.ตระกูล

# data[].attributes.body
ธรรมมีอุปการะมาก 2 (ธรรมที่เกื้อกูลในกิจหรือในการทำความดีทุกอย่าง - virtues of great assistance)
1. สติ (ความระลึกได้, นึกได้, สำนึกอยู่ไม่เผลอ - mindfulness)
2. สัมปชัญญะ (ความรู้ชัด, รู้ชัดสิ่งที่นึกได้, ตระหนัก, เข้าใจชัดตามความเป็นจริง - clear comprehension)

@Pornnapa.s เป็นคำถามที่ดีมากค่ะ
จิขออธิบายตามความเข้าใจค่ะ
สติและสัมปชัญญะเป็นสิ่งที่ต้องอยู่คู่กัน
สติคือความรู้ตัว ระลึกรู้ ช่วยให้เราไม่ทำอะไรที่ไม่ควร
เปรียบเหมือนรถที่มีเบรค เราจะต้องมีสติหยุดรถก่อนที่รถจะชน
ส่วนสัมปชัญญะคือความรู้ชัดได้ด้วยปัญญา สามารถบอกตัวเองได้ถึงความถูกผิด
เมื่อสองอย่างรวมกันก็จะเป็นธรรมที่สมบูรณ์ค่ะ

สำหรับการบริกรรมเราก็ต้องตั้งมั่นด้วยสติและหากมีสัมปชัญญะก็ช่วยให้เรสไม่เผลอเข้าใจผิด เพราะเมื่อปฏิบัติต่อไปก็จะมีสิ่งต่างๆเกิดขึ้นสัมปชัญญะจะกำกับเรา ซึ่งนักศึกษาจะได้เรียนต่อไปค่ะ

ตอบโดย อ.จิตราภรณ์

# data[].attributes.body
รบกวนสอบถามค่ะ อาจารย์ ในขณะที่บริกรรม คำบริกรรมยังอยู่ แต่ความคิด ก็ย้งฟุ้งไป มีเรื่องงาน ที่ค้าง หรือ เรื่องอื่น ๆ วิ่งเข้ามาด้วย ในขณะเดียวกันค่ะ ควรแก้ไขอย่างไรค่ะ  ปัจจุบัน จะบริกรรมให้ดังขึ้น เพื่อกลบเรื่องที่คิดอยู่ไปค่ะ บางครั้งก็ใช้ได้ บางครั้ง ความคิดนั้น ก็เบาลง แต่สักพักก็จะกลับมาใหม่ จะเริ่มนิ่ง เมื่อการเดินจงกลม หรือนั่งสมาธิ ใกล้ครบเวลาค่ะ เป็นแบบนี้ เกือบทุกครั้ง

ถามโดย @jeww

# data[].attributes.body
ไม่ทราบว่าบริกรรมในใจหรือเปล่าครับ ให้บริกรรมในใจเพื่อให้อารมณ์เป็นหนึ่งเดียว จดจ่ออยู่ที่คำบริกรรม ไม่ว่าเดินหรือนั่งครับ

ตอบโดย อ.ตระกูล

# data[].attributes.body
เรียนถามค่ะช่วงนี้ปลายเริ่มที่จะไม่ใช้คำบริกรรมมีวอกแวกบ้างนิดหน่อยแล้วก็กลับมาบริกรรมเหมือนเดิม บางครั้งมีจุดสีขาวขึ้นตรงหน้าผากและดวงตาหมายถึงอะไรคะ
แล้งสื่งที่ทำคือถูกต้องแล้วใช่ไหมคะ

ถามโดย 028 คุณญาณิน กลุ่ม 2