# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านวรรณศิลป์

-การเล่นเสียงวรรณยุกต์

ตัวอย่าง

ดูดู๋เป็นได้อีวันทอง

หน้า 39 บาทที่ 4 วรรคที่ 4

# data[].attributes.headline
 คุณค่าทางวรรณศิลป์กลอนมีคำคล้องจอง ไพเราะ ใช้โวหารเปรียบเทียบ "ถึงตัวมิใช่ขุนแผนก็แสนรักจะสมัครสมสู่เป็นคู่หมายถึงยากจนทนทุกข์ก็สุขกายจะมิวายร่วมรักสมัครกัน” กลอนนี้แสดงถึงความรักมั่นคงของนางพิมแม้ขุนแผนจะตกต่ำ ซึ่งใช้คำง่ายแต่กินใจและคล้องจองสละสลวย  

# data[].attributes.subject
 คุณค่าทางวรรณศิลป์กลอนมีคำคล้องจอง ไพเราะ ใช้โวหารเปรียบเทียบ "ถึงตัวมิใช่ขุนแผนก็แสนรักจะสมัครสมสู่เป็นคู่หมายถึงยากจนทนทุกข์ก็สุขกายจะมิวายร่วมรักสมัครกัน” กลอนนี้แสดงถึงความรักมั่นคงของนางพิมแม้ขุนแผนจะตกต่ำ ซึ่งใช้คำง่ายแต่กินใจและคล้องจองสละสลวย  

# data[].attributes.body
ณฐกร 9 6/5

# data[].attributes.body
อุปมา

(เหมือนมหาสมุทรสุดซึ้งลึก) น้ำลึกเหลือจะหยังกระทั่งดิน

หน้าที่39 บรรทัดที่8

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านความเชื่อ

จึงร่ายมนตรามหาสะกด เสื่อมอาถรรพณ์ที่ฝั่งอยู่

หน้า24 บาท 3

# data[].attributes.headline
ประกาศิต ดวงสุวรรณ เลขที่ 1

# data[].attributes.subject
ประกาศิต ดวงสุวรรณ เลขที่ 1

# data[].attributes.body
“ถึงตัวไกลใจพี่จะไม่ไกล

ไม่วายคิดถึงน้องทุกห้องหอ

รักเจ้าด้วยดวงจิตไม่คิดคลอ

แม้ไปอยู่พาราไหนก็ไม่ลืม”

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

แสดงความรักมั่นคงของขุนแผนต่อนางพิม

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านวรรณศิลป์

"ครานั้นจึงโฉมเจ้าวันทอง เศร้าหมองด้วยลูกเป็นหนักหนา

พ่อพลายงายทรามสวาดิของแม่อา แม่โศกาเกอบเจียนจะบรรลัย"

การใช้คำว่า "โฉมเจ้า", "ทรามสวาดิ", "เกือบเจียนจะบรรลัย" แสดงให้เห็นถึงการใช้คำที่ไพเราะ อุปมาอุปไมย และคำเพื่อเน้นอารมณ์

บาทที่5จากหน้า26

# data[].attributes.headline
พิมพ์มาดา แดงเกิด

# data[].attributes.subject
พิมพ์มาดา แดงเกิด

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านจินตภาพ เสียง

“ใต้เตียงเสียงหนูกุกกุก แมงมุมทุ่มอกที่ริมฝา”

หน้า34 บรรทัดที่5

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านสังคม

-เรื่องที่ผู้หญิงต้องมีได้แค่ผัวเดียว

ว่าหญิงชั่วผัวยังคราวละคนเดียว หาตามตอมกันเกรียวเหมือนมึงไม่

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านสังคมในสมัยที่ผู้แต่งสร้างเรื่องราวขึ้นมา

ในตอนขุนช้างถวายฎีกา ความยุติธรรมของพระมหากษัตริย์ที่ตัดสินคดีอย่างเป็นธรรม แสดงให้เห็นว่าในสังคมไทยสมัยก่อนยังให้ความสำคัญกับกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม

บทที่กล่าวข้างต้น :

ครานั้นพระองค์ผู้ทรงเดช

ปิ่นปักนัคเรศเรืองศรี

เห็นสามราเข้ามาอัญชลี

พระปรานีเหมือนลูกในอุทร

ด้วยเดชะพระเวทวิเศษประสิทธิ์

เผอิญคิดรักใคร่พระทัยอ่อน

ตรัสถามอย่างความราษฎร (น.36 วรรคแรก)

# data[].attributes.body
การเล่นเสียงสระ

ตัวอย่าง

ดับโมโหโกรธาทำว่าไป

สัมผัสสระคือโมโหโกร

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านอารมณ์:สื่อถึงความรักที่ฝ่าฟันมาด้วยกัน

ยกตัวอตัวอย่าง:

ความรักขุนเเผนก็เเสนรัก ด้วยร่วมยากมานักไม่ดียดฉัรท์

สู้ลำบากบุกป่ามาด้วยกัน สารพันดออมถนอมใจ

หนัา17 บรรทัดที่5นับจากล่างสุด

# data[].attributes.body
ลาวทองกับเจ้าแก้วกิริยา ปรนนิบัติวันถาไม่ห่างข้าง

เพลิดเพลินจำเริญใจไม่เว้นวาง คืนนั้นในกลางซึ่งราตรี

หน้า 31 บาทที่ 5-8 นับจากตาปลาที่ 1

คุณค่าทางสังคม

แสดงบทบาทของหญิงสาวในราชสำนัก

เช่น ลาวทองและเจ้าแก้วกิริยา ทำหน้าที่ “ปรนนิบัติวันทา” แสดงให้เห็นถึงบทบาทของหญิงในสมัยก่อน ที่มักถูกคาดหวังให้มีความสุภาพ อ่อนน้อม และรับใช้เจ้านาย

# data[].attributes.headline
พิมพ์ดาว งามล้วน 32

# data[].attributes.subject
พิมพ์ดาว งามล้วน 32

# data[].attributes.body
จะกล่าวถึงเจ้าจอมหม่อมขุนช้าง

นอนครางหลับกรนอยู่ป่นเปื้อน

อัศจรรย์ฝันแปรแชเชือน

ว่าขี้เรื้อนขึ้นตัวทั่วทั้งนั้น

-เป็นคุณค่าด้านความเชื่อที่เกี่ยวกับฝันบอกเหตุ เหตุการณ์นี้ก็คือขุนช้างฝันร้ายว่ามีเรื่องร้ายๆเกิดขึ้นกับตนเองเพื่อเป็นลางบอกเหตุบอกว่านางวันทองได้ถูกลักพาตัวไปแล้ว

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านจินตภาพแสง

ตัวอย่าง

กระจกฉากหลากสลับวับแวมวาม

หน้า 24 บาทที่ 16

# data[].attributes.body
คุณค่าทางวรรณศิลป์ (กลอนและภาพพจน์)

สองมือปิดตาเหมือนท่าเปรต ใครมาเทศน์เอาผ้ากูไปไหน

ให้นึกอดสูหมู่ข้าไท ยายจันไผเอาผ้ามาให้ข้าที

ใช้ อุปมาเปรียบเทียบ อาการเศร้าเสียใจของตัวละครเหมือน “เปรต” ซึ่งน่าสงสารมาก

# data[].attributes.headline
นาย ชยพล ชมชื่น 6\5 เลขที่8

# data[].attributes.subject
นาย ชยพล ชมชื่น 6\5 เลขที่8

# data[].attributes.body
โอ้เจ้าแก้ววแววตาาของพี่เอ๋ย เจ้าหลับไหลกระไรเลยเป็นนักหนา

ดังนิ่มน้องหมองใจไม่นำพา ฤาขัดเคืองคิดว่าพี่ทอดทิ้ง

ขุนแผนเรียกนางพิมด้วยความอ่อนหวาน ตัดพ้อว่าเหตุใดจึงหลับนิ่งเหมือนไม่ใส่ใจ หรือโกรธว่าตนทอดทิ้ง

คุณค่าด้านวรรณศิลป์:

ถ้อยคำไพเราะ “แก้วแววตา” เป็นคำเปรียบแสดงความรัก

โวหารตัดพ้อเศร้าอาลัย

ฉันทลักษณ์กลอนสุภาพ สัมผัสครบ

หน้า32 บรรทัดแรก

# data[].attributes.body
ด้านวรรณศิลป์

เล่นคำซ้า สัมผัส

"เด็กเอ๋ยวิ่งตามมาไวไว ลงบันไดงันงกตกนอกชาน

# data[].attributes.headline
ชิษณุพงศ์ ชวดนุช 27

# data[].attributes.subject
ชิษณุพงศ์ ชวดนุช 27

# data[].attributes.body
คุณค่าทางประวัติศาสตร์และสังคม

สะท้อนชีวิตในสมัยโบราณ ทั้งเรื่องความเชื่อ วิถีชีวิต ความสัมพันธ์ในครอบครัว และวัฒนธรรมท้องถิ่น

แสดงให้เห็นระบบการปกครองและกฎหมาย เช่น การแต่งตั้งขุนนาง การตัดสินคดีความ

บ้านขุนช้างกว้างขวางเป็นทางใหญ่

มีหอไตรเรือนนอนสลอนสลับ

ทั้งตู้ถังขังทองของประดับ

ล้วนแต่จับจ่ายไว้ใช้อย่างดี

# data[].attributes.body
ขุนช้างขุนแผน เป็นวรรณคดีที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภาษา และจริยธรรม สะท้อนชีวิต ความรัก ความเชื่อ และค่านิยมของสังคมไทยในอดีต ใช้กลอนสุภาพไพเราะให้ข้อคิดเรื่องกรรมและความรัก

ครานั้นวันทองผ่องโสภา ครั้นรู้ว่าลูกยาหากลัวไม่

ลุกออกมาพลันด้วยทันใด พระหมื่นไวยเข้ากอดเอาบาทา

กลอนนี้แสดง คุณค่าทางจริยธรรมและคุณค่าทางภาษา

หน้า25 บรรทัด 7-8

# data[].attributes.body
เเล้วทำผงอิทธิเจเข้าเจิมพักตร์ คนเห็นคนทักรักทุกหน้า

-คุณค่าทางด้านความเชื่อ

ผงอิทธิเจ = ผงที่นำมาผัดหน้าสำหรับเป็นเสน่ห์ทำให้คนรัก

# data[].attributes.body
ครั้นเวลาดึกกำดัดสงัดเงียบ

ใบไม้แห้งแกร่งเกรียบระรุบร่อน

คุณค่าของบทนี้

คุณค่าด้านอารมณ์

แสดงถึงความเงียบเหงา วังเวงของยามค่ำคืน

สื่ออารมณ์เศร้า สงบ และเปล่าเปลี่ยว

หน้า 33 ย่อหน้าสุดท้าย วรรคแรก

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านอุปมา/ธรรมจริยธรรม

"เจ้าเป็นถึงหัวหมื่นหมาดเล็ก มิใช่เด็กดอกจงฟังคำแม่ว่า"

เปรียบเทียบการประชดประชัน/เคารพคำสั่งสอนของผู้ใหญ่

""หน้า26 บาทที่15""

# data[].attributes.body
คุณค่าวรรณศิลป์

จินตภาพเเสง

เช่น

กองไฟสว่างดังกลางวัน

หน้า24 ย่อหน้าที่1 บาทที่2

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านเนื้อหา

เจ็บจุกประจุบันมีอันเป็น แก้ไขก็เห็นหาหายไม่ร้องโอดโดดดิ้นเพียงสิ้นใจ จึงใช้ให้ตัวข้ามาแจ้งการ

สื่อถึงความทุกข์ทรมานของมนุษย์จากความเจ็บป่วย ซึ่งเป็นธรรมชาติของชีวิต

หน้า29 บรรทัดที่10 นับจากด่านล่าง

# data[].attributes.body
มาอยู่ไยกับอ้ายหินชาติ แสนอุบาทว์ใจจิตริษยา

ดังทองคำทำเลี่ยมปากกะลา หน้าตาดำเหมือนมินหม้อ

หน้า 25 บาทที่ 25

คุณค่าด้านสังคม

เปรียบเทียบฐานะหรือคุณค่าของคนในสังคม เช่น ใช้ "ทองคำ" เทียบกับ "ปากกะลา"

คุณค่าด้านอารมณ์

"มาอยู่ไยกับอ้ายหินชาติ แสนอุบาทว์ใจจิตริษยา"

แสดงอารมณ์ เกลียดชัง, ผิดหวัง, หรือริษยาอย่างรุนแรง

อุปมา

"หน้าตาดำเหมือนมินหม้อ"
→ เปรียบหน้าตาว่าดำเหมือนหม้อดินเผา
คำเปรียบ = "เหมือน" → ก็เป็น อุปมา

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านประเพณีในเรื่อง ขุนช้างขุนแผน

สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตไทยในอดีต ประเพณี พิธีกรรม ความเชื่อ และค่านิยมของสังคมไทย โดยถ่ายทอดผ่านบทประพันธ์ที่ใช้ภาษาไพเราะและมีจังหวะคล้องจอง

“พอถึงวันเดือนสิบสองลอยกระทง

ลูกผู้หญิงทั้งผองแต่งตัวไป

เอาของหอมพร้อมพานประทินไว้

ทั้งเสื้อผ้าแพรไหมใส่กันงาม”

# data[].attributes.body
ลุกขั้นถกเขมรร้องเกนไป ทุดอ้ายไพร่ขี้ครอกหลอกผู้ดี

คุณค่าทางสังคมสะท้อนแนวคิดเรื่อง ชนชั้นวรรณะ เช่น ไพร่ กับ ผู้ดี” บ่งบอกถึงความเหลื่อมล้ำทางฐานะ

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านวรรณศิลป์แสดงคุณค่าทางวรรณศิลป์:

"วันนั้นแพ้บุญเมืองต่ำ"

คุณค่าที่เห็นได้:

ใช้คำเรียบง่ายแต่กินใจ สื่อถึงความเชื่อเรื่อง บุญกรรม และ วาสนา ในสังคมไทย

เป็นกลอนสุภาพ มีสัมผัสในและสัมผัสระหว่างวรรค

แสดงอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครได้ลึกซึ้ง (แสดงความเจ็บปวดจากความพ่ายแพ้ที่ไม่อาจต้านบุญวาสนา) บาทที่10 หน้าที่23 วรรคที่2 คั้บ

# data[].attributes.body
" จึงเซ่นเหล้าข้าวปลาให้พรายกิน เสกขมิ้นว่านยาเข้าทาตัว ลงยันต์ราชะเอาปะอก หยิบยกมงคลขึ้นใส่หัว "

สะท้อนถึงคุณค่าด้านวัฒนธรรมความเชื่อเรื่องภูติผีวิญญาณ เรื่องการเซ่นไหว้ผีเพื่อให้ช่วยคุ้มครองปกปักรักษา

หน้าที่23บรรทัดที่5(นับจากข้างล่าง)

# data[].attributes.headline
ธนบดี อนุเคราะห์กูล 17

# data[].attributes.subject
ธนบดี อนุเคราะห์กูล 17

# data[].attributes.body
อุปมา

ชนะความงามหน้าดังเทียนชัย เขาฉุดไปเหมือนลงทะเลลึก

เอามาจากหน้า 33 บรรทัดที่ 12

# data[].attributes.body
ด้านจินตภาพแสง

ตัวอย่าง

พระจันทร์แจ่มแจ้งกระจ่างดวง

# data[].attributes.body
คุณค่าทางประวัติศาสตร์/สังคม

(ตัวอย่าง)

จะว่ารักข้างไหนไม่ว่าได้

น้ำใจจะประดังเข้าทั้งสอง

ออกนั่นเข้านี่มีสำรอง

ยิ่งกว่าท้องทะเลอันล้ำลึก

(หน้า 39 บาทที่ 5)

กูเลี้ยงมึงถึงให้เป็นหัวหมื่น

คนอื่นรู้ว่าแม่ก็ขายหน้า

อ้ายขุนช้างขุนแผนทั้งสองรา

กูจะหาเมียให้อย่าอาลัย

(หน้า 39 บาทที่ 17)

แสดงให้เห็นถึง ความขัดแย้งทางศีลธรรม และ บทบาทของสตรีในสังคมชายเป็นใหญ่

# data[].attributes.body
ด้านวรรณศิลป์

มีการเลนสัมผัสสระ

"เห็นคนนอนล้อมอ้อมเป็นวง ประตูลั่นมั่นคงขอบรั้วกั้น"

หน้า 24 บาทที่1

# data[].attributes.headline
ลีโอเนล เฟอร์ทาโด 6/5 4

# data[].attributes.subject
ลีโอเนล เฟอร์ทาโด 6/5 4

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านภาษา การเล่นพยัญชนะ

อัดอึดฮึดฮัดด้วยขัดใจ เมื่อไหร่ตะวันจะลับหล้า

หน้า23 บท8 วรรค1

# data[].attributes.body
เเล้วทำผงอิทธิเจเข้าเจิมพักตร์ คนเห็นคนทักรักทุกหน้า

-คุณค่าทางด้านความเชื่อ

ผงอิทธิเจ = ผงที่นำมาผัดหน้าสำหรับเป็นเสน่ห์ทำให้คนรัก

จากหน้า 35 บรรทัดที่ 8 นับจากด้านล่าง

# data[].attributes.body
ใจน้องมิให้หมองอารมณ์หม่อม ไม่ตัดใจให้ปลอมเสนหาถ้าตัดรักหักใจแล้วไม่มาหม่อมอย่าว่าเลยว่าฉันไม่เคยคิด

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

การใช้ถ้อยคำไพเราะและสละสลวย: บทประพันธ์นี้ใช้ภาษาที่งดงาม อ่านแล้วรื่นหู เข้าถึงอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครได้ดี เช่น "มิให้หมองอารมณ์หม่อม" หรือ "ไม่ตัดใจให้ปลอมเสนหา"

หน้า33 ย่อที่2

# data[].attributes.headline
ณัฐรัตน์ ไม้เลี้ยง เลขที่ 22

# data[].attributes.subject
ณัฐรัตน์ ไม้เลี้ยง เลขที่ 22

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านวรรณศิลป์

ครานั้นขุนช้างฟังบ่าวบอก เหงื่อออกโซมล้่นกระบาล

คิดคิดให้แค้นแสนเจ็บใจ ช่างทำได้ต่างต่างทุกอย่างจริง

กลอนนี้ให้ คุณค่าด้านวรรณศิลป์ เพราะใช้ภาษาสละสลวย ถ่ายทอดอารมณ์ของตัวละครได้ชัดเจน เช่น คำว่า “เหงื่อออกโซมล้นกระบาล” สื่อถึงความตกใจและกลัวอย่างรุนแรง

หน้า 28 วรรคที่ 13

# data[].attributes.body
คุณค่าทางด้านสังคม เรื่องผู้หญิงต้องมีแค่ผัวเดียว

หน้า 39 บรรทัดที่ 10 จากด้านล่าง

ว่าหญิงชั่วผัวยังคราวละเดียว หาตามตอมกันเกรียวเหมือนมึงไม่

# data[].attributes.body
ลุกขั้นถกเขมรร้องเกนไป ทุดอ้ายไพร่ขี้ครอกหลอกผู้ดี

คุณค่าทางสังคมสะท้อนแนวคิดเรื่อง ชนชั้นวรรณะ เช่น ไพร่ กับ ผู้ดี” บ่งบอกถึงความเหลื่อมล้ำทางฐานะ

หน้าที่ 29 บรรทัดที่ 12

# data[].attributes.headline
ฐิรวัฒน์ แสงวงษ์ 29

# data[].attributes.subject
ฐิรวัฒน์ แสงวงษ์ 29

# data[].attributes.body
หน้าที่ 27 บรรทัดที่ 3 นับจากล่างสุด

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

"แหงนเถ่อเป้อปังยืนจังกา

ย่างเท้าก้าวมาไม่รู้ตัว"

มีการเลือกใช้คำที่สื่อความหมายและสร้างภาพได้อย่างชัดเจน เช่น "แหงนเถ่อเป้อปัง" (ลักษณะอาการตกใจ งงงวย)

"ยืนจังกา"(ท่ายืนที่มั่นคง แข็งทื่อ)

# data[].attributes.headline
นิธิสิษฐ์ ศรันกิตติภัทร เลขที่ 11

# data[].attributes.subject
นิธิสิษฐ์ ศรันกิตติภัทร เลขที่ 11

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านวรรณศิลป์

ครานั้นวันทองผ่องโสภา เห็นลูกยากัดฟันมันไส้

ถือดาบฟ้าฟื้นยืนแกว่งไกว ตกใจกลัวว่าจะฆ่าฟัน

เห็นลูกยากัดฟันมันไส้ มี การใช้อุปมาภาพพจน์

อยู่หน้า27 บาท1

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านภาษา การเล่นพยัญชนะ

บาท15 วรรค1 หน้า23

"**อัดอึดฮึดฮัด**"ด้วยขัดใจ

อัดสัมผัสอึด

ฮึดสัมผัสฮัด

# data[].attributes.body
ด้านจินตนภาพ

ครั้นว่ารุ่งสางสว่างฟ้า สุริยาแย้มเยี่ยมเหลี่ยมไศล

จะกล่าวถึงพระองค์ผู้ทรงชัย เนาในพระที่นั่งบัลลังก์รัตน์

หน้า34

# data[].attributes.body
คุณค่าด้านจริยธรรม

"ลาวทองกับเจ้ากิริยา ปรนนิบัติวัดถาไม่ห่างข้าง"

บรรทัด 9 หน้า 31

วริท ยิ้มเสถียร 30

# data[].attributes.headline
เศรษฐพงศ์ 26 

# data[].attributes.subject
เศรษฐพงศ์ 26 

# data[].attributes.body
การเปรียบเทียบโดยใช้โวหารภาพพจน์(สัจทพจน์)

ดังบทประพันธ์ หน้า33บรรทัดที่19

ครั้นเวลาดึกกำดัดสงัดเงียบใบไม้แห่งแกร่งเกรียบระรุบร่อน พระพายโชยเสาวรสขจายขจรพระจันทรแจ่มแจ้งกระจ่างดวง ดุเหว่าเร้าเสียงสำเนียงก้องระฆังฆ้องขานแข่งในวังหลวง วันทองน้องนอนสนิททรวงจิตง่วงระงับสู้ภวังค์