# data[].attributes.body
Kennsluáætlun Álfhildar Leifsdóttur.

# data[].attributes.body
Frá Álfhildi Leifsdóttur í Árskóla, Sauðárkróki

# data[].attributes.body
Einföld aðferð sem þjálfar nemendur að spyrja dýpri og fjölbreyttari spurninga.

# data[].attributes.attachment_link.title
Íslenska í Stapaskóla - Spurningastofnar

# data[].attributes.attachment_link.description
Aðalnámskrá setur fram fyrirmæli stjórnvalda um skólastefnu, að hverju skólaganga barna og ungmenna eigi að stefna og hvaða þekkingu, leikni og hæfni stjórnvöld telja mikilvæg til framtíðar. Aðalnámskrá er leiðarvísir sem stýrir allri menntun og kennslu í skólastarfi.

# data[].attributes.headline
Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum

# data[].attributes.subject
Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum

# data[].attributes.body
Greinasafn, rannsóknir á íslenskukennslu í grunn- og framhaldsskólum, birt árið 2018.
Ritdómur um bókina birtist í Tímariti um uppeldi og menntun og má lesa hann á vefnum: https://ojs.hi.is/tuuom/article/download/3036/1776

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bókin er byggð á rannsókn sem unnið var að á árunum 2013-2016 og var samstarfsverkefni tveggja háskóla, Háskóla Íslands og Háskólans á Akureyri. Höfundar bókarinnar eru sjö íslenskukennarar við þessa skóla en þátt tóku auk þeirra meistara- og doktorsnemar við báða skólana. Verkefnið var unnið í samvinnu við starfandi kennara og stjórnendur í 15 grunnskólum og framhaldsskólum.

Staða íslenskrar tungu hefur verið mjög til umræðu síðustu mánuði, margir hafa áhyggjur af þróun hennar og mjög oft er skólakerfinu kennt um. Kveikjan að rannsókninni sem liggur til grundvallar, „Íslenska sem námsgrein og kennslutunga" (ÍNOK) var þörfin á því að kanna stöðu íslenskukennslunnar, eins og hún er stunduð í skólum landsins.

Rannsóknin er einstök í sinni röð vegna þess að hún tekur til allra þátta íslenskukennslunnar og rannsakendur eru fagmenn á sviði íslenskukennslu. Fyrri rannsóknir á íslenskukennslu hafa fengist við afmörkuð svið hennar; skólamálfræði, áhrif samræmdra prófa, kennsluaðferðir, námskrárfræði og menningarlæsi leikskólabarna svo nokkuð sé nefnt. Allt rannsóknir sem mikill fengur er að en hér er dregin upp ný heildarmynd. Einnig er um þessar mundir unnið að viðamikilli rannsókn á áhrifum ensku á íslenska tungu og framtíð tungumálsins.

Rannsóknin á íslenskukennslu sýnir jákvætt og virðingarvert starf í grunn- og framhaldsskólum landsins en þar eru líka brestir og þörf á stefnumörkun sem byggð er á samstarfi við kennara.

# data[].attributes.attachment_link.title
Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum

# data[].attributes.attachment_link.description
Bókin er byggð á rannsókn sem unnið var að á árunum 2013-2016 og var samstarfsverkefni tveggja háskóla, Háskóla Íslands og Háskólans á Akureyri. Höfundar bókarinnar eru sjö íslenskukennarar við þessa skóla en þátt tóku auk þeirra meistara- og doktorsnemar við báða skólana. Verkefnið var unnið í samvinnu við starfandi kennara og stjórnendur í 15 grunnskólum og framhaldsskólum.

# data[].attributes.headline
Það drap alveg minn yndislestur að vera í skóla.

# data[].attributes.subject
Það drap alveg minn yndislestur að vera í skóla.

# data[].attributes.body
Grein eftir Brynhildi Þórarinsdóttur í Skólaþráðum, árið 2019.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Þann 1. apríl sl. var haldin í Hörpu ráðstefna um stöðu og framtíð íslenskukennslu í skólum landsins. Á ráðstefnunni voru kynntar niðurstöður umfangsmestu rannsóknar á stöðu íslenskukennslu sem gerð hefur verið hér á landi. Ritstjórn Skólaþráða falaðist eftir því að fá að birta þau erindi sem flutt voru, enda eiga þau erindi við fleiri en só Brynhildur Þórarinsdóttir tt gátu ráðstefnuna. Einnig skal lesendum Skólaþráð a bent á bókina Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum sem út er komin hjá Háskólaútgáfunni. Hér birtist fyrsta greinin sem byggð er á erindunum - þær verða vonandi fleiri.
Það kom í minn hlut að fjalla um lestur og læsi í rannsókninni Íslenska sem námsgrein og kennslutunga (ÍNOK) ( Brynhildur Þórarinsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson, 2018). Þessi þáttur rannsóknarinnar varð býsna fyrirferðarmikill fyrir ýmsar sakir, enda kannski ekki skrýtið, læsi er einn af sex grunnþáttum menntunar, einn af rauðu þráðunum sem reima eiga saman allt skólastarf frá leikskóla til framhaldsskóla. Ég kemst því aðeins yfir hluta af viðfangsefninu hér en bendi á kafla okkar Kristjáns Jóhanns Jónssonar, Lestur og læsi, í bókinni Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum (Brynhildur Þórarinsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson, 2018).

Samkvæmt sameiginlegum hluta aðalnámskrár snýst læsi um sköpun merkingar og sú merkingarsköpun á sér aldrei stað í tómarúmi heldur byggir á reynslu og þekkingu einstaklinganna (Mennta- og menningarmálaráðuneytið, 2013, bls.18). Það er einmitt reynslan sem kennurum í rannsókninni varð tíðrætt um, reynsla eða öllu heldur reynsluleysi nemenda af lestri.
Og þetta er bara barátta núna við samfélagsmiðlana og svoleiðis, það er bara það, fá þau til að lesa og maður er svona að reyna að koma þeim í skilning um það, að án þess að vera eitthvað að heilaþvo þau, að það getur bara verið valkostur.
Í hæfniviðmiðum Aðalnámskrár grunnskóla um lestur segir: „Við lok grunnskólanáms eiga nemendur að geta valið sér lesefni til gagns og ánægju og komið fram sem sjálfstæðir lesendur sem gera sér grein fyrir gildi þess að lesa" (Mennta- og menningarmálaráðuneytið, 2013, bls. 102-103). Samkvæmt þessu eiga nemendur að koma inn í framhaldsskólana færir um að lesa margvíslega texta og velja sér lesefni sem þeir hafa gaman af. Við vildum vita hvort það væri reyndin. Við vildum kanna hvort grunnskólinn skilar sjálfstæðum, áhugasömum lesendum inn í framhaldsskólann, eins og aðalnámskráin ætlast til.
Já, ég, ég las rosalega mikið þegar ég var yngri bara mér til skemmtunar og það voru alls konar bækur á íslensku og ensku og alls konar og bræður mínir voru duglegir að gefa mér bækur,
Og gerir hann það? Eru unglingar upp til hópa virkir lesendur?
en núna er það ekkert nema þú veist þú lest það sem vinir þínir skrifa á facebook og þú lest fréttir, þú veist, á netinu þegar að einhver linkar á þær á facebook,
Þessu svaraði nemandi í 9. bekk: „ Ég hef held é g bara klárað tv ær b ækur, tv ær heilar b ækur allt mitt líf."
eða bara ef þér leiðist í tíma að þá les ég frekar vísi eða eitthvað svoleiðis, sko.
Þessi nemandi er ekkert einsdæmi, kennarar hafa áhyggjur af lestrarvenjum nemenda og þeir velja gjarnan orð sem tengjast bardaga þegar rætt er um lestur. Hér er barist við samfélagsmiðlana, eins og þessi íslenskukennari í grunnskóla lýsir:
... bara það að nefna það við þau að þau eigi að lesa fjórar bækur í vetur, þetta var bara eins og ég væri að taka af þeim handlegg ... ... þetta er eins og dópsalinn, hann verður að troða fyrstu tveimur þremur skömmtunum í þig og svo þarftu að, og svo ertu orðin óseðjandi, í einhverja fíkn skilur þú? Þú verður að koma þessum lestraráhuga ...
Nemendur staðfesta að þetta er raunin; þeir eru ekki hættir að lesa en lestrarvenjur þeirra hafa breyst. Þessi framhaldsskólanemandi var bókaormur:
... þá getur þú hugsað miklu stærri hugsanir ef þú hefur orðin og það sem mér finnst vanta í dag, krakkarnir lesa ekki nógu mikið.
En nú les hann fyrst og fremst á netinu:

og jafnvel þegar kennarinn sér ekki til:
... að reyna að fá þau til að lesa eitthvað sem þeim finnst skemmtilegt þannig að þau fari að lesa bara svona að eigin hvötum. ... kannski á maður að fara miklu meira út í það að þau bara lesi það sem þau langi að lesa og geri einhverja stuttlega grein fyrir því ...
Sumir kennarar eru orðnir örvæntingarfullir og nota ansi dramatískar lýsingar, eins og þessi dæmi úr framhaldsskólaviðtölum sýna:
... þegar þau eru að koma inn í framhaldsskólann, þá finnst mér að við ættum að læra meira, vera meira í lestrinum og láta þau gera bókaskýrslur og ýmislegt annað.
Kennarar hafa ekki bara áhyggjur af lestrarvenjum nemenda, þeir leita líka lausna og eru stöðugt að ígrunda. Þeir koma að lestri nemenda úr ýmsum áttum og setja reynsluleysi þeirra af lestri í samhengi. Þannig lýsa margir framhaldsskólakennarar hnignun í orðaforða nemenda á svipaðan hátt og tengja við lestrarvenjur þeirra utan skóla. Orðaforðinn berst margoft í tal í viðtölunum, bæði við grunnskólakennara og framhaldsskólakennara. Hann er auðvitað grunnur að lesskilningi og að því að hugsa stærri hugsanir eins og faggreinakennari í einum framhaldsskólanum kemst að orði:
... fer náttúrulega eftir því hvað maður er að lesa ... Hvort það sé skemmtilegt, eitthvað sem maður hefur áhuga á eða eitthvað.
Tungumálakennari í grunnskóla bendir á að í eldri bekkjunum séu nemendur farnir að læra flóknari orðaforða og þá skilji þau enska orðið en ekki alltaf það íslenska. Faggreinakennari í framhaldsskóla segir að nú sé endalaust verið að kalla á hann í prófum til að spyrja um merkingu íslenskra orða, og bætir við: ... þetta er bara vegna þess að orðaforði þeirra er orðinn svo þröngur.
... svona þegar ég get og nenni því, þá er það alveg gaman.
Og af því að kennurum finnst nemendur ekki lesa nógu mikið utan skóla ræða þeir hvað gera þurfi til að kveikja lestrarneistann; að fá nemendur til að langa til að lesa. Gott dæmi eru þessir tveir íslenskukennarar í 9. bekk:

Svipuð áhersla kemur fram í framhaldsskólunum þar sem enn er glímt við lestrarvandann, eins og lesa má úr orðum íslenskukennara:
V2: Mér dettur í hug eitthvað mjög leiðinlegt, einhver leiðinlegur íslenskuáfangi eða eitthvað svoleiðis. V4: Já, ég er rosa sammála honum, það bara kemur upp leiðinlegur íslenskuáfangi eða eitthvað tengt skólanum, sko, að ég einmitt, það drap alveg minn yndislestur að vera í skóla sko. V4: Ég hef ekki áhuga á því að lesa skyldulesningar sem sagt. V3: Ég er alveg sammála því, ég var með eina bók tilbúna til þess að lesa og síðan var ég látin lesa hana í, ég man ekki í einhverjum áfanga, og ég bara missti strax áhugann á henni. Um leið og þetta verður eitthvað svona þú verður að gera þetta.
En eru nemendur móttækilegir fyrir lestrarboðskapnum? Kunna þeir að meta lestur? Það er auðvitað allur gangur á því. Nemendur eru þó ekki eins vonlausir og stundum má halda af opinberri orðræðu, flestum finnst gaman að lesa - það er bara ekki sama hvað þeir lesa. Nemandi í grunnskóla sagði:

Annar grunnskólanemandi bætti við:

Viðtölin við bæði nemendur og kennara sýna að bilið milli nemenda er breitt; sumir lesa mikið og af ánægju, aðrir opna aldrei bók. Í hverjum fjögurra manna hópi var að jafnaði einn nemandi sem viðurkenndi að hann hefði ekki gaman af bóklestri eða læsi aldrei bók af öðrum ástæðum. Þær ástæður voru oftast tímaskortur eða annir í vinnu eða tómstundum. Kennarar segjast finna mun á nemendum sem mikið lesa eða lesið er fyrir og hinum sem ekki alast upp við lestur. Aftur og aftur kemur fram hversu breitt bil er milli nemenda.

Það er merkilegt að þó að lestur veki almennt frekar jákvæðar tilfinningar hjá nemendum, er annað að segja um hugtakið bókmenntir. Þetta brot úr viðtali við hóp framhaldsskólanemenda bendir til þess að bókmenntirnar séu í krísu:

Við getum ekkert fullyrt um hvað veldur þessum neikvæða stimpli en við getum þó dregið ályktanir (sjá nánar í kaflanum Bókmenntir og bókmenntakennsla: Dagný Kristjánsdóttir, Jón Yngvi Jóhannsson, Brynhildur Þórarinsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson, 2018). Skoðum til dæmis hversu hvetjandi umhverfi nemenda er til lestrar. Hér koma nokkur dæmi úr vettvangsnótunum sem við skráðum lýsingar á úr öllum kennslustofum og kennslustundum sem við heimsóttum.
... þetta var meira svona að þú veist fjölskyldan las mikið einu sinni, núna erum við upptekin bara, við erum öll að vinna mikið og og förum frekar til útlanda en að lesa bækur eða eitthvað.
Fyrstu dæmin eru úr íslenskukennslustofum á unglingastigi:

Barnabækur eru helst sýnilegar í skólastofum 3. bekkjar en hverfa eftir því sem ofar dregur, og unglingabækur eru hreinlega ósýnilegar. Þar sem um yndislestur er að ræða í grunnskólum taka nemendur bækurnar upp úr töskum. Þegar komið er í framhaldsskólana er enn minna af áhugavekjandi lesefni sýnilegt. Dæmin hér á eftir eru úr íslenskukennslustofum í framhaldsskólum:

Við hljótum því að staldra við og spyrja: Búum við nemendum lestrarhvetjandi umhverfi?

En skólinn er ekki einn um að sinna lestraruppeldinu og þátt heimilanna skyldi ekki vanmeta. Þar er víða pottur brotinn, eins og orð þessa framhaldsskólanemanda eru til vitnis um:

Hvað sem veldur er ljóst að minnkandi bóklestur eða öllu heldur minnkandi úthald til bóklestrar hefur áhrif á skólastarf. ÍNOK-rannsóknin sýnir að kennarar hafa brugðist við með ýmsum hætti. Þeir hafa stytt lesefni, lagt af bækur og tekið upp staka kafla eða jafnvel blaðagreinar í staðinn. Þeir glósa fyrir nemendur, lesa fyrir nemendur eða leiklesa heilu sögurnar. Þeir hafa tekið upp yndislestrarstundir og ráðist í alls konar átök.

Skólarnir koma þannig til móts við reynslulitla lesendur með ýmsum hætti. En hvers vegna finnst nemandanum sem vitnað er til hér í fyrirsögn að skólinn hafi gengið af yndislestrinum dauðum? Þeirri spurningu verðum við að velta fyrir okkur.

ÍNOK-rannsóknin sýnir að lestrarmálin valda togstreitu í skólastarfinu. Mikil og hávær opinber umræða blossar upp aftur og aftur um slakan árangur íslenskra unglinga og kennurum finnst þeir verða að bregðast við. Einhvern veginn verður baráttan um bókina að neikvæðu áreiti þar sem ytri áhugahvöt hefur sigur yfir þeirri innri, þótt kennararnir þrái að virkja þá innri, því hún er lykillinn að því að nemendur lesi af eigin hvötum; að þá langi til að lesa.

Þann lærdóm mætti t.d. draga af ÍNOK-rannsókninni að hægt væri að nýta umhverfi nemenda mun betur til að kveikja áhuga þeirra á lestri. Greiða þyrfti leið barna- og unglingabóka inn í skólana því barnabækur er helst að finna í kennslustofum á yngsta stigi og unglingabækur sjást ekki í kennslustofum á unglingastigi. Í framhaldsskólum er lítið og skrýtið lesefni í stofum. Að sama skapi væri hægt að nýta skólasöfnin mun betur, en í viðtölum við bæði skólastjórnendur og kennara kemur fram að skólasöfnin hafa setið á hakanum. „Bókakostur nokkur en bæði gamall og lúinn" skráir einn rannsakenda í grunnskólaheimsókn.

Kennarar hafa skiljanlega áhyggjur af lestri nemenda og þeir tala á tilfinningaþrunginn hátt um að kveikja neistann og fá nemendur til að lesa af eigin hvötum. Þegar athyglin í skólastofunni beinist með jafnafgerandi hætti að nemendum sem vilja ekki lesa og hér kemur fram er hætt við því að bókelskir nemendur fái ekki hvatningu við hæfi. Og þegar við bætist staða skólasafnanna og ósýnileiki barna- og unglingabóka í skólastofunum, má orða það svo að tveir hópar verði útundan í allri viðleitninni til að efla læsi: Bókaormar sem snúa sér að lestri á ensku, eins og fram kemur í rannsókninni, og nemendur sem læra íslensku sem annað mál. Ég lýk þessu eins og ég byrjaði, með því að líta í aðalnámskrána: Samkvæmt aðalnámskrá grunnskóla eigum við að nota barna- og unglingabókmenntir í kennslu íslensku sem annars máls, því nemandi sem lærir íslensku sem annað mál á samkvæmt hæfniviðmiðum að geta lesið auðlesnar íslenskar barnabókmenntir og bókmenntir á móðurmáli sínu, túlkað þær og tjáð sig um þær (Mennta- og menningarmálaráðuneytið, 2013, bls. 108 ).

Heimildir

Brynhildur Þórarinsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson. (2018). Lestur og læsi. Í Kristján Jóhann Jónsson og Ásgrímur Angantýsson (ritstjórar) Í slenska í grunnsk ó lum og framhaldssk ó lum (bls. 41-82). Reykjavík: Háskólaútgáfan.

Brynhildur Þórarinsdóttir er dósent við kennaradeild Háskólans á Akureyri þar sem hún kennir íslenskar bókmenntir, barna- og unglingabókmenntir og ritun og skapandi skriftir. Hún situr í stjórn rannsóknarinnar Íslenska sem námsgrein og kennslutunga sem er samstarfsverkefni íslenskukennara við Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri. Nýverið kom út bók með helstu niðurstöðum rannsóknarinnar; Íslenska í grunnskólum og framhaldsskólum.

# data[].attributes.attachment_link.title
„Það drap alveg minn yndislestur að vera í skóla"

# data[].attributes.attachment_link.description
Þann 1. apríl sl. var haldin í Hörpu ráðstefna um stöðu og framtíð íslenskukennslu í skólum landsins. Á ráðstefnunni voru kynntar niðurstöður umfangsmestu rannsóknar á stöðu íslenskukennslu sem gerð hefur verið hér á landi. Ritstjórn Skólaþráða falaðist eftir því að fá að birta þau erindi sem flutt voru, enda eiga þau erindi við fleiri en só Brynhildur Þórarinsdóttir tt gátu ráðstefnuna.

# data[].attributes.headline
Bækur sem þátttakendur á námskeiði Menntamiðju kenna:

# data[].attributes.subject
Bækur sem þátttakendur á námskeiði Menntamiðju kenna:

# data[].attributes.headline
Nokkrar hugmyndir frá Brynhildi Sigurðardóttur

# data[].attributes.subject
Nokkrar hugmyndir frá Brynhildi Sigurðardóttur

# data[].attributes.body
Það skiptir máli að hefja vinnuna við bóklestur á jákvæðan hátt!

# data[].attributes.body
Nemendur fá mynd af kápu bókar sem bekkurinn á að lesa og spáir í innihaldið áður en lesturinn hefst.

# data[].attributes.headline
Fáið nemendur til að mæla með bókum fyrir hver aðra

# data[].attributes.subject
Fáið nemendur til að mæla með bókum fyrir hver aðra

# data[].attributes.body
Stutt umræða um hvað gerir bók að góðri bók. Í lokin skila nemendur meðmælum um bækur á litlum miðum sem hægt er að hengja upp í stofunni.

# data[].attributes.body
Vefur Guðmundar Engilbertssonar, fræðimanns við Háskólann á Akureyri

# data[].attributes.attachment_link.description
Orð af orði O rð af orði er kennslufræði sem hefur þann tilgang að efla læsi og námsárangur barna og ungmenna. Heitið sprettur af orðaleik þar sem „orðaforði“ er sundurgreint…

# data[].attributes.headline
Hugflæði um lestur: Hvað gera góðir lesarar til að skilja það sem þeir eru að lesa?

# data[].attributes.subject
Hugflæði um lestur: Hvað gera góðir lesarar til að skilja það sem þeir eru að lesa?

# data[].attributes.body
Kennari velur mikilvæg hugtök úr kafla sem á að lesa. Orðin eru rædd og útskýrð áður en lesturinn hefst.
Orðaspjall er frábær vinna til að kynna inn hugtök og fagtengd orð sem ekki eru nemendum eðlislæg í daglegri orðræðu. Þar eru mikilvæg, stór eða flókin orð tekin fyrir áður en hafist er handa við að kafa dýpra í efnið.

Nemendur ræða saman um hugmyndir sínar og merking orðanna er dregin fram í samræðum. Kennari getur dregið saman skýringar og niðurstöður á töfluna.

Orðaspjall gefur líka tvítyngdum nemendum og börnum með annað móðurmál en íslensku tækifæri til að öðlast skilning á orðum sem annars væri erfiðara að tengjast.

Á myndinni er orðaspjall sem 8. bekkur tók áður en farið var í sjálfbærnimenntun.

# data[].attributes.body
Skapar sameiginlega reynslu og samræðu.
Skapar afslappað og gott andrúmsloft í hópnum.
Tækifæri fyrir kennara til að tengjast betur hópi nemenda, með túlkun á sögu.
Þjálfar hlustun og athygli.
Tilbreyting frá lestri þar sem augun eru í aðalhlutverki.

# data[].attributes.headline
María Pálsdóttir leikari gefur örráð um upplestur

# data[].attributes.subject
María Pálsdóttir leikari gefur örráð um upplestur

# data[].attributes.body
Vefur Guðmundar Engilbertssonar, fræðimanns við Háskólann á Akureyri

# data[].attributes.attachment_link.description
Orð af orði O rð af orði er kennslufræði sem hefur þann tilgang að efla læsi og námsárangur barna og ungmenna. Heitið sprettur af orðaleik þar sem „orðaforði“ er sundurgreint…

# data[].attributes.body
Kosturinn við valið er að nemendur fara jákvæðari af stað með lesturinn af því að þeim finnst þeir hafa fengið tækifæri til að velja að lesa bók sem þeir geta tengt áhugasviðum sínum.

# data[].attributes.headline
„Ef maður talar um það þá getur maður bara sagt hvað sem er” : umræður og félagslegar kennsluaðferðir í lestrarkennslu unglinga

# data[].attributes.subject
„Ef maður talar um það þá getur maður bara sagt hvað sem er” : umræður og félagslegar kennsluaðferðir í lestrarkennslu unglinga

# data[].attributes.body
Meistararitgerð Sigríðar Ölmu Axelsdóttur frá Listkennsludeild LHÍ 2022.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kennsluleiðbeiningar og verkefni við endursögn Laxdælu eftir Brynhildi Þórarinsdóttur. Leiðbeiningarnar eru einkum ætlaðar 6.-8. bekk og tengjast einnig vef Brynhildar www.islendingasogur.is

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Héðan siglum við á framandi slóðir. Leiðin liggur ellefu hundruð ár aftur í tímann, til víkingaaldar þegar byggð var ný hafin í landinu okkar. Við hittum vopnaða bændur sem berjast upp á líf og dauða en líka skapheitar konur og ráðagóða öldunga. Við skoðum samfélag þeirra, trúarbrögð og hugsunarhátt en líka hversdagslega hluti eins og föt, vopn og mat.

Leiðin liggur líka átta hundruð ár aftur í tímann, til Sturlungaaldar þegar óþekktir rithöfundar skrifuðu sögur um víkingana á landnámstímanum, sögur sem höfðu verið sagðar til skemmtunar í 300 ár. Við skoðum einkenni þessara sagna sem kallast einu nafni Íslendingasögur en líka samfélagið sem þær urðu til í.

Flestar Íslendingasögur eru nefndar eftir aðalpersónunum, svo sem Brennu-Njáls saga og Egils saga Skallagrímssonar, en sumar eftir svæðinu sem þær gerast á eins og Laxdæla saga. Það er til marks um hversu vænt þjóðinni hefur þótt um þessar sögur að þær hafa allar fengið gælunöfn. Við kíkjum í þessar þekktu sögur sem við köllum Njálu, Eglu og Laxdælu, en þær eru allar til barnaútgáfu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Héðan siglum við á framandi slóðir. Leiðin liggur ellefu hundruð ár aftur í tímann, til víkingaaldar þegar byggð var ný hafin í landinu okkar. Við hittum vopnaða bændur sem berjast upp á líf og dauða en líka skapheitar konur og ráðagóða öldunga.

# data[].attributes.body
Grein Brynhildar Þórarinsdóttur "Bókmenntaverkfræði og samgöngubækur" (bls. 7-10) fjallar um nauðsyn þess að byggja brýr milli miðalda og nútímans fyrir unga lesendur.

# data[].attributes.attachment_link.title
Börn og menning - 2. tölublað (01.09.2010) - Tímarit.is

# data[].attributes.attachment_link.description
Tímarit.is er stafrænt safn sem veitir aðgang að milljónum myndaðra blaðsíðna á stafrænu formi af þeim prentaða menningararfi sem varðveittur er í blöðum og tímaritum frá Færeyjum, Grænlandi og Íslandi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ormstungur - Gísla Saga Súrssonar - Námsefni

# data[].attributes.attachment_link.description
Yfirlit og tilgangur
Í þessu sprellifixi lesum við saman Íslendingasöguna Gísla sögu Súrssonar. Samhliða lestrinum heldur þú lestrardagbók og ferð yfir það helsta sem gerðist í þeim köflum sem lesnir eru, auk þess sem þínar hugleiðingar um efnið eiga að koma fram. Til að styðja við lestur

# data[].attributes.attachment_link.title
Ormstungur - Kjalnesinga saga - Námsefni

# data[].attributes.headline
Ys og þys út af öllu (eftir Hjalta Halldórsson)

# data[].attributes.subject
Ys og þys út af öllu (eftir Hjalta Halldórsson)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Þrenningin Guðrún, Kjartan og Bolli eru á leiðinni í síðasta skólaferðalagið fyrir unglingadeildina. ALLT skiptir máli. Þau ætla ÖLL að fá ALLT út úr þessari ferð. En áður en þau eru einu sinni komin á staðinn fara ALLAR áætlanir út um þúfur. Fyrr en varir snýst ÖLL ferðin um stríð! Ys og þys út af ÖLLU! er bráðsfjörug saga um vináttu, misskilning, hrekki, svik, hefnd ... og svolítið um ástina.

Blaðsíður: 125
Hljóðbók: 2 klst 7 mín

# data[].attributes.attachment_link.title
Ormstungur - Ys og þys út af ÖLLU! - Námsefni

# data[].attributes.attachment_link.description
Þrenningin Guðrún, Kjartan og Bolli eru á leiðinni í síðasta skólaferðalagið fyrir unglingadeildina. ALLT skiptir máli. Þau ætla ÖLL að fá ALLT út úr þessari ferð. En áður en þau eru einu sinni komin á staðinn fara ALLAR áætlanir út um þúfur. Fyrr en varir snýst ÖLL ferðin um stríð!

# data[].attributes.headline
Vertu ósynilegur (eftir Kristínu Helgu Gunnarsdóttur)

# data[].attributes.subject
Vertu ósynilegur (eftir Kristínu Helgu Gunnarsdóttur)

# data[].attributes.body
Safn spurninga og verkefna sem hægt er að nota við lestur bókarinnar. Kristín Helga hefur safnað hugmyndunum saman frá kennurum um allt Ísland.

# data[].attributes.body
Þetta efni vann Arndís Bára Pétursdóttir sem lokaverkefni í kennaranámi við HA. Birt með leyfi höfundar. Hér er slóð fyrir kennara til að fá afrit af vinnubókinni: https://bit.ly/3FqQgu2

# data[].attributes.headline
Vertu ósýnilegur - Tengingar við barnasáttmálann

# data[].attributes.subject
Vertu ósýnilegur - Tengingar við barnasáttmálann

# data[].attributes.body
Fyrirlestur Kristínar Helgu Gunnarsdóttur um bækur sínar og tengsl við barnasáttmála sameinuðu þjóðanna.

# data[].attributes.body
Einföld aðferð til að fá nemendur til að hreyfa sig um stofuna og hugsa og ræða í leiðinni.

# data[].attributes.body
Kennari velur lykilhugtak sem tengist bókinni sem er lesin og nýtir hugtakaskalann til að fá nemendur til að rýna í hugtakið og ræða það út frá einföldum dæmum.

# data[].attributes.body
Á þessum kennsluvef má finna verkefni um ótal heimspekileg hugtök og verkefni sem þjálfa samræðufærni barna og unglinga.

# data[].attributes.body
Einfaldar kennsluleiðbeiningar frá Jóhanni Björnssyni sem um árabil var kennari í Réttarholtsskóla. Fjölbreytt verkefni sem ýta undir skapandi og gagnrýna hugsun.

# data[].attributes.body
Breskur heimspekikennari deilir af reynslu sinni með ungum börnum. Hugmyndir, leiðbeiningar, verkefni og margt fleira.

# data[].attributes.attachment_link.title
UK's Leading Provider of in-school P4C Training | The Philosophy Man

# data[].attributes.attachment_link.description
The Philosophy Man is the UK's leading independent provider of P4C training and workshops. We visit schools week-in, week-out. Contact us today.

# data[].attributes.body
Aðferð í lestri sem þarf að þjálfa nemendur í en hjálpar þeim að dýpka lesturinn sinn og lesa til skilnings og gagns.

# data[].attributes.body
Verkefnahugmynd frá Brynhildi Sigurðardóttur í Stapaskóla.

# data[].attributes.body
Magdalena Berglind deildi verkefni þar sem  nemendur nota Google Jamboard til að sýna að þeir hafi lesið bók án þess að skrifa um hana ritgerð eða einhvers konar skýrslu.
https://jamboard.google.com/d/1Qa6lNRd_Mdg7fjAY2850GvMghnjg_DZ9L9KS1EZigW0/viewer?f=0

Hér eru leiðbeiningar um notkun Jamboard forritsins: https://docs.google.com/document/d/19VbI39pKrdnHZQ9E1sLw7eXyLDQDOtTZRhEx8LGvTCk/edit?usp=sharing

# data[].attributes.attachment_link.description
The version of the browser you are using is no longer supported. Please upgrade to a supported browser. Dismiss

# data[].attributes.body
Book bento gengur út á að þið takið eina ljósmynd af bókinni sem þið lásuð og nokkrum hlutum sem ykkur finnst lýsa innihaldi hennar. Og þar ræður túlkun og ímyndunarafl hvers og eins. Hugmynd frá Álfhildi Leifsdóttur í Árskóla.

# data[].attributes.body
Garageband ~ fyrir tónlist og upptökur
Paper ~ fyrir ritvinnslu - auðvelt að draga til myndir og texta
Myndavél ~ býður upp á endalausa möguleika til sköpunar og verkefna
iMovie ~ upptökur og Green Screen
Keynote ~ glærur og gott til að nota í frumgerðir af t.d. öppum
Apple Clips ~ upptökur, auðvelt að setja tjákn og texta með

# data[].attributes.body
Google verkfærakistan inniheldur skjalavinnslu ~ docs, töflureikni ~ sheets, gagnageymsla ~ drive, glærukynningar ~ slides, fjarfundir ~ meet og heil kennslustofa ~ classroom svo eitthvað sé nefnt.

# data[].attributes.body
Explain Everything er með einfalt viðmót til þess að taka upp af skjánumog auðvelt er að deila myndskeiðum af upptökunum. Gott t.d. í stærðfræðikennslu.

# data[].attributes.body
Charades þar sem orðalisti frá kennara er notaður til að spila leik  þar sem reynt er að útskýra fyrir þeim sem er með tækið hvað stendur á skjánum án þess að segja  orðið sjálft.

# data[].attributes.body
Quizizz er einfalt spurningaforritið. Hægt er að gera eigin verkefnina eða finna verkefni sem aðrir hafa gert, gera þau að sínum og breyta þeim. Virkar vel með Google Classroom.

# data[].attributes.body
Spurningakeppni þar sem hægt er að gera sínar eigin spurningar eða nota efni sem nóg er til af.

# data[].attributes.body
Mindmeister hugtakakort - margt til í þessum geira - oft gott fyrir þá sem vinna sjónrænt

# data[].attributes.body
Storyboard that fyrir teiknimyndasögugerð

# data[].attributes.body
Þægilegt app til að gera hlaðvarp (Podcast)

# data[].attributes.body
ThatQuiz er stærðfræðiforrit og heimasíða með æfingadæmum sem hægt er að senda til nemenda. Forritið sýnir rétt og röng svör og gott að nýta sem heimadæmi.

# data[].attributes.body
Flipgrid ~ stuttar upptökur og því frábært fyrir munnleg skil

# data[].attributes.body
Frábær vettvangur til sköpunar. Hægt að endurgera umhverfi bóka t.d.

# data[].attributes.body
QR kóðar til að stytta leiðina inn í mörg verkefni eða til að vekja forvitni - gera verkefni sýnileg öðrum á göngum skólans

Hægt að gera frítt t.d. á https://www.qrcode-monkey.com/

# data[].attributes.body
Hljóðbókasafnið ~ fyrir þá sem eiga rétt á aðgangi
Google Translate ~ kemur stertk inn í fjölmenningarsamfélagi
Siri ~ upplýsingaveita sem léttir lífið
Voice memos  ~ hentar vel til þjálfunar lesturs, verkefnavinnu eða verkefnaskila.
Google lyklaborð ~ leiðréttir og spáir fyrir um orð, skrifar eftir upplestri
Voice Dream ~ les efni á mörgum tungumálum. Hægt að flytja inn heilar bækur en einnig hægt að taka myndir af blöðum og láta lesa.

# data[].attributes.body
Apple Classroom gerir kennara kleift að fylgjast með því sem nemendur eru að aðhafast í tækjunum sínum ásamt því að geta stýrt tækjum á skilvirkari hátt til kennslu, t.d. með að opna vefslóð á öllum tækjum í einu.