# data[].attributes.body
Φωνογράφος

Ελλάδα

19ος αιώνας

Ο φωνογράφος ή γραμμόφωνο είναι μια συσκευή που γράφει και αναπαράγει ήχο. Την κατασκεύασε ο Αμερικανός Τόμας Άλβα Έντισον το 1877. Μια βελόνα κατέγραφε τον ήχο σε έναν κύλινδρο με σταθερή ταχύτητα.

# data[].attributes.body
Σφραγίδα για το πρόσφορο

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Το στρογγυλό σχήμα του Προσφόρου συμβολίζει την κοιλιά της Αειπαρθένου Μαρίας από την οποία γεννήθηκε ο Μονογενής Υιός της. Πάνω στο πρόσφορο υπάρχει ανάγλυφο σχέδιο, το οποίο σχηματίζεται από τη σφραγίδα.

Πάνω στην σφραγίδα υπάρχει ο Αμνός, όπου αναγράφεται η εξής επιγραφή: IΣ ΧΣ ΝΙΚΑ που σημαίνει ο Ιησούς Χριστός Νικά και πρέπει να είναι ευδιάκριτη. Από το κέντρο του Προσφόρου, εκεί όπου βρίσκεται η επιγραφή, προέρχεται ο Αμνός του Θεού, ο Ιησούς Χριστός. Το τετράγωνο αυτό κομμάτι πρόκειται να χρησιμοποιηθεί στη Θεία Κοινωνία και να γίνει "Το σώμα του Χριστού".

Τη σφραγίδα που βλέπετε την είχε η προγιαγιά μου και τη χρησιμοποιούσε στα πρόσφορα που ζύμωνε και τα πήγαινε στην εκκλησία μας.

# data[].attributes.body
Σκάφη

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Η Σκάφη είναι μια μεγάλη ξύλινη λεκάνη που μέσα της ενώνουν διάφορα υλικά για να φτιάξουν ζύμη. Με τη γιαγιά μου τη χρησιμοποιούμε για να φτιάξουμε ανεβατά κουλουράκια κάθε χρόνο λίγο πριν το Πάσχα!

# data[].attributes.body
Μπρούτζινο κηροπήγιο

Δωδεκάνησα

Περίπου 1950

Αυτό το παλιό κηροπήγιο από το σπίτι της προγιαγιάς μου είναι φτιαγμένο από μπρούτζο και έχει μια όμορφη χρυσή απόχρωση. Ειναι ένα κοντό και ένα ψηλότερο κηροπήγιο. Το ψηλό έχει στρογγυλούς κύκλους ενδιάμεσα, που το κάνουν να φαίνεται κομψό και καλλιτεχνικό. Χρησιμοποιούνταν παλιά για να φωτίζει το σπίτι τις βραδινές ώρες, όταν δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα παντού. Είναι ένα διακοσμητικό αντικείμενο που μας θυμίζει άλλες εποχές και δίνει μια αίσθηση παράδοσης και ζεστασιάς στον χώρο.

# data[].attributes.headline
ΚακάβιΝ. Ηλείας

# data[].attributes.body
Κακάβι

Ν. Ηλείας-Πελοπόννησος

20ος-21ος αιώνας

Το κακάβι ήταν ένα μεγάλο καζάνι φτιαγμένο από χαλκό. Το χρησιμοποιούσαν τα παλιά χρόνια και ζέσταιναν νερό για να πλύνουν τα ρούχα τους ή να κάνουν μπάνιο. Το τοποθετούσαν πάνω στη σιδερωστιά (τρίγωνη σιδερένια βάση) και από κάτω άναβαν φωτιά. Γι'αυτό και έπαιρνε μαύρο χρώμα (μουτζουρωνόταν) από τις φλόγες.

Το κακάβι μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για μαγείρεμα. Σε αυτό έφτιαχναν το παστό χοιρινό, γνωστό ως τσιγαρίδες, ένα έθιμο των αποκριών που επικρατεί έως και σήμερα στο Νομό Ηλείας. Έβραζαν το χοιρινό κρέας και έπειτα το τηγάνιζαν/τσιγάριζαν στο λίπος του και το αποθήκευαν σε δοχεία. Έτσι είχαν κρέας για όλο το χρόνο. Για να μπορέσει όμως να χρησιμοποιηθεί το κακάβι για μαγείρεμα έπρεπε να γανωθεί, δηλαδή να περαστεί όλη η επιφάνειά του με μια επίστρωση κασσίτερου. Ο τεχνίτης που γάνωνε τα κακάβια λεγόταν γανωματής.

# data[].attributes.body
Καφίζι (Staio)

Δωδεκάνησα

19ος-20ος αιώνας

Εργαλείο μέτρησης σιτηρών και δημητριακών, κατασκευασμένο από μέταλλο και ξύλο.

Το συγκεκριμένο προέρχεται από την περιοχή Απόλλωνα Ρόδου και είναι τουλάχιστον 150 ετών.

# data[].attributes.headline
Καλάθι-πεσκέσιΔ

# data[].attributes.body
Καλάθι-πεσκέσι

Δωδεκάνησα

20ος-21ος αιώνας

Καλάθι γεμάτο τρόφιμα και τοπικά γλυκίσματα, προσφέρεται στους γονείς τις γιορτινές ημέρες.

# data[].attributes.headline
Κεραμικά αγγεία

# data[].attributes.body
Κεραμικά αγγεία

Δωδεκάνησα

21ος αιώνας

Τα κεραμικά αγγεία τα χρησιμοποιούσαν στην αρχαιότητα για την αποθήκευση και μεταφορά νερού, κρασιού , λαδιού, καρπών και διαφόρων δημητριακών. Είχαν ζωγραφισμένα πάνω αναπαραστάσεις από την ελληνική μυθολογία. Άλλα ήταν ερυθρόμορφα και άλλα μελανόμορφα.

Εδώ βλέπετε σημερινά τους αντίγραφα, τα οποία πωλούνται στους τουρίστες του νησιού μας.

# data[].attributes.headline
Ραδιόφωνο του 1953

# data[].attributes.body
Ραδιόφωνο του 1953

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Είναι ένα παλιό ραδιόφωνο που ανήκε στον παππού του μπαμπά μου. Το ραδιόφωνο αυτό είναι μάρκα Philips κατασκευασμένο το 1953 και είναι φτιαγμένο από μπακελίτη. Είναι πολύ όμορφο και μοναδικό, γιατί έχει ένα μεγάλο ξύλινο κουτί με φώτα και στρογγυλά κουμπιά για να το ρυθμίζεις.

# data[].attributes.body
Κουρευτική μηχανή

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Αυτήν την κουρευτική μηχανή χρησιμοποιούσε ο παππούς μου για να κουρεύεται.

# data[].attributes.body
Στάμνα ή ξίστα (στη συμιακή διάλεκτο)

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Το πήλινο αυτό σκεύος το έχει η γιαγιά μου στη Σύμη και είναι πάνω από 100 χρονών! Το χρησιμοποιούσαν για να μεταφέρουν νερό στα σπίτια από πηγές.

Για να κρατάνε το νερό δροσερό τις ζεστές μέρες το τύλιγαν με ένα βρεγμένο τσουβάλι.

# data[].attributes.headline
Τηλέφωνο με καντράν το

# data[].attributes.body
Τηλέφωνο με καντράν του 1980

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Τηλέφωνο που συνδεόταν με καλώδιο και βρισκόταν σταθερά σε ένα σημείο του σπιτιού. Το χρησιμοποιούσε η γιαγιά μου στο σπίτι της, στην Ιαλυσό.

# data[].attributes.headline
Κωνσταντίνος Κ

# data[].attributes.subject
Κωνσταντίνος Κ

# data[].attributes.body
Εικόνα της Παναγίας
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Είναι μια εικόνα της Παναγιάς. Είναι ξύλινη και είναι ξεθωριασμένη γιατί είναι πολύ παλιά. Την έχει η γιαγιά μου, που της την έδωσε η δική της γιαγιά. Την έχει στο σπίτι της σαν φυλακτό πάνω στο εικονοστάσι της.

# data[].attributes.body
Κεραμικό πιάτο
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Είναι ένα πιάτο από πηλό ζωγραφισμένο με διάφορα σχέδια. Η χρήση του ήταν να διακοσμεί τον τοίχο του σπιτιού.

# data[].attributes.body
Συμιακή φορεσιά

Δωδεκάνησα

20ος αιώνας

Αυτή είναι φορεσιά της Συμιακής προ-προγιαγιάς μου, που ήταν πλουσιοκόρη, και όταν μετακόμισε στη Ρόδο, μετά την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου, ζούσε στο Νιοχώρι.

# data[].attributes.body
Καντηλιέρα
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Ήταν από σκαλιστό ξύλο και τοποθετούσαν το καντήλι. Το χρησιμοποιούσαν για τη λατρεία του Θεού.

# data[].attributes.body
Δίσκος καφενείου
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Είναι ένας χάλκινος δίσκος, ο οποίος έχει μια λαβή στο πάνω μέρος. Επιτρέπει να μεταφέρουμε τους καφέδες και τα αναψυκτικά χωρίς να χυθούν.

# data[].attributes.body
Ραπτομηχανή
Δωδεκάνησα
19ος αι.

Η ραπτομηχανή είναι για ράψιμο και γάζωμα. Βγαίνει σε διάφορα χρώματα. Εφευρέθηκε το 1790 και βοήθησε τις νοικοκυρές και τους επαγγελματίες.

Χρησιμοποιεί βελόνες και κλωστές. Η βοήθεια που μας προσφέρει είναι πολύτιμη, αν σκεφτούμε ότι όλα τα υφάσματα, αλλά και τα ρούχα που φοράμε, είναι ραμμένα και γαζωμένα από αυτές τις μηχανές.

# data[].attributes.body
Νταμιτζάνα
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Μοιάζει με ένα μεγάλο χοντρό μπουκάλι τυλιγμένο με σχοινί. Πάνω ψηλά έχει μια τάπα και στο πλάι χερούλια. Έβαζαν μέσα λάδι ή κρασί.

# data[].attributes.body
Σινί
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Είναι ξύλινο και στρογγυλό. Εκεί πλάθανε κουλουράκια και ψωμάκια.

# data[].attributes.body
Πλάκα πλυσίματος
Δωδεκάνησα
20ος αιώνας

Την πλάκα τη χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες, για να τρίβουν τα βρώμικα ρούχα και να τα καθαρίζουν, επειδή εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν πλυντήρια. Έτσι πήγαιναν στον ποταμό, έπαιρναν την πλάκα και έκαναν τη δουλειά τους!

# data[].attributes.body
Γκαζιέρα
Δωδεκάνησα
20ος αιώνας

Πριν ηλεκτροδοτηθούν τα σπίτια και πριν ακόμα έρθει το υγραέριο, τα νοικοκυριά που είχαν μια μικρή οικονομική άνεση χρησιμοποιούσαν για μαγείρεμα και ζεστό νερό για μπάνιο την γκαζιέρα. Έκαιγε καθαρό πετρέλαιο και ήταν ιδανική λύση για το καλοκαίρι, για να αποφεύγεται το άναμμα της φωτιάς.

# data[].attributes.headline
Κωνσταντίνος Μ. 

# data[].attributes.subject
Κωνσταντίνος Μ. 

# data[].attributes.body
Στάμνα νερού
Δωδεκάνησα
19ος αι.

Η στάμνα νερού υπήρχε στα πολύ παλιά χρόνια πριν το 1900. Ήταν φτιαγμένη από πηλό. Είχε λεπτό λαιμό, χοντρή κοιλιά και δύο χερούλια στα πλάγια.
Εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχε νερό στα σπίτια και οι γιαγιάδες μας χρησιμοποιούσαν τις στάμνες για να κουβαλάνε νερό από το ποτάμι ή το πηγάδι και να κάνουν τις δουλειές τους.
Χαίρομαι που τώρα πια έχουμε νερό στα σπίτια μας, γιατί θα ήταν πολύ κουραστικό να το κουβαλάμε στον ώμο με τις στάμνες.

# data[].attributes.body
Εικόνα του αγίου Προδρόμου
Δωδεκάνησα
18ος αι.

Εικόνα της γιαγιάς μου, του 18ου αιώνα. Αυτή η εικόνα είναι της προ προ γιαγιάς μου, που ήταν από τη Χάλκη, τη χάρισε στη γιαγιά μου και μετά εκείνη στη μαμά μου.

# data[].attributes.body
Λάμπα πετρελαίου
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Τη λάμπα πετρελαίου τη χρησιμοποιούσαν στα παλιά χρόνια για πολλές χρήσεις μέσα και έξω στο σπίτι διότι δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα!
Τη χρησιμοποιούσαν για να βλέπουν να μετακινηθούν το βράδυ, να φωτίζουν τα σπίτια τους και να κάνουν ό,τι δραστηριότητα χρειαζόταν φως!

# data[].attributes.body
Πήλινο πιθάρι
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Η γιαγιά μου έχει τρία πιθάρια τα οποία είναι πάνω από 100 χρόνων. Παλαιότερα τα χρησιμοποιούσαν για την αποθήκευση διαφόρων τροφών όπως το σιτάρι, τα όσπρια, το κρέας, τα καρύδια, τα αμύγδαλα, το λάδι και το κρασί. Η γιαγιά μου είπε ότι το χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά του νερού για κάποια βάφτιση ή για το λούσιμο του γαμπρού πριν από τον γάμο. Κάποια από αυτά τα ζωγράφιζαν με διάφορα χρώματα και κάποια τα άφηναν έτσι. Αυτά είναι της γιαγιάς μου που τώρα πια τα έχει για στολίδι.

# data[].attributes.body
Σίδερο κάρβουνου
Δωδεκάνησα
19ος αιώνας

Το έλεγαν και βαποράκι, επειδή το μπροστινό του μέρος έμοιαζε με πλώρη καραβιού.
Πριν από την εμφάνιση της ηλεκτρικής ενέργειας, το χρησιμοποιούσαν για το σιδέρωμα των ρούχων.
Ήταν κατασκευασμένο από ένα βαρύ μέταλλο, συνήθως σίδηρο ή  μαντέμι. Η χειρολαβή του ήταν ξύλινη, για να μην καίγεται το χέρι της νοικοκυράς, όταν σιδέρωνε. Λειτουργούσε με κάρβουνα που τα έπαιρναν από το τζάκι. Γέμιζαν με αυτά το εσωτερικό του, το άφηναν να πυρώσει και μετά σιδέρωναν.

# data[].attributes.body
Ζυγαριά του μπακάλη
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Τη χρησιμοποιούσαν στα παντοπωλεία. Ήταν από μασίφ σίδερο με δυο μπρούτζινα τάσια για να ζυγίζουν με δράμια και οκάδες τα είδη του παντοπωλείου.
ΥΓ.  Η φωτογραφία είναι από το παντοπωλείο του χωριού μας. (κ. Μαλώτρας)

# data[].attributes.body
Λάμπα πετρελαίου
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Οι λάμπες πετρελαίου ήταν ο μόνος τρόπος για να φωτίζουμε τα σπίτια μας,  πριν έρθει ο ηλεκτρισμός.
Στο κάτω μέρος βρίσκεται το δοχείο όπου μπαίνει το φωτιστικό πετρέλαιο. Πάνω στο δοχείο βρίσκεται ένας μηχανισμός, όπου μπαίνει το φυτίλι. Πάνω στον μηχανισμό κουμπώνει το λαμπογυάλι. Πίσω από το λαμπογυάλι υπάρχει ένας  στρογγυλός καθρέφτης.

# data[].attributes.body
Λάμπα πετρελαίου
Δωδεκάνησα
20ος αιώνας

Αυτή η λάμπα ήταν ο μόνος τρόπος να έχουμε φως στο σπίτι μας τα χρόνια 1950-60. Κάθε σπίτι είχε μια λάμπα πετρελαίου. Στο κάτω μέρος μπαίνει το πετρέλαιο. Στη μέση έχει μια περιστρεφόμενη βίδα που ανεβοκατεβάζει το φυτίλι, ανάλογα με το πόσο φωτεινή θέλει κανείς να είναι η φλόγα του. Στο πάνω μέρος έχει γυαλί. Αργότερα ήρθε το ρεύμα στα σπίτια. Σήμερα με το πάτημα ενός κουμπιού έχουμε φως.

# data[].attributes.body
Πήλινο τσουκάλι
Δωδεκάνησα
20ος αι.

Είναι από πηλό και με αυτό μαγείρευαν οι γυναίκες επειδή δεν υπήρχαν κατσαρόλες. Είναι κυλινδρική με δυο πλαϊνά χερούλια στο πάνω μέρος της.  Η γιαγιά μου το έχει από τη μαμά της και φτιάχνει τη φασολάδα στον φούρνο της έξω στην αυλή. Αν φτιάξει μια φορά θα σας κεράσω όλους, γιατί γίνεται πολύ νόστιμη.

# data[].attributes.headline
ΓουδίΔωδεκάνησα<

# data[].attributes.body
Γουδί
Δωδεκάνησα
20ος αιώνας

Η γιαγιά μου ζούσε στη Χάλκη μέχρι το 1960. Με το σκεύος που βλέπετε στη φωτογραφία ετοίμαζε το λιγοστό φαγητό της οικογένειας. Τοποθετούσε το σκόρδο στην κοιλότητα του σκεύους και το χτυπούσε με το γδόχερο μέχρι να λιώσει. Σήμερα αυτό το κάνουμε στο μπλέντερ.