# data[].attributes.attachment_link.title
Roodvonk presenteert: Leeslied, De Roodvonkband

# data[].attributes.body
Inrichting, spelactiviteiten en opdrachten

# data[].attributes.body
Hoe maak je zelf een kamishibai? Verteltips. Vertelling boeken op school. En nog veel meer.
Een bezoek aan het ABC-huis is trouwens ook echt een aanrader.

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC KAMISHIBAI | ART BASICS for CHILDREN

# data[].attributes.headline
Website: beluister deze gekende prentenboeken in verschillende talen.

# data[].attributes.subject
Website: beluister deze gekende prentenboeken in verschillende talen.

# data[].attributes.body
Héél veel verschillende talen. Zelfs in gebarentaal!

# data[].attributes.attachment_link.description
Kies een boek en kijk in welke talen en dialecten deze beschikbaar is. Neem het boek op schoot en laat je voorlezen in de taal die je wilt! Tip: Leen het boek in de bieb of koop het in de boekhandel of via Youbedo.

# data[].attributes.body
http://fit-voor-lezen.thomasmore.be/

# data[].attributes.body
Gratis Download

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Redactie
Gepubliceerd op 27-01-2021 Gewijzigd op 17-03-2022

In Leer ze lezen, praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs zijn 23 kernpublicaties uit de schatkamer van het internationale onderzoek bijeengebracht. Leesonderzoekers Amos van Gelderen, Kees de Glopper en Roel van Steensel selecteerden 23 kernartikelen over de fundamenten van goed leesonderwijs. Onderwijsjournalist Bea Ros beschrijft in een toegankelijke stijl hoe leraren en schoolleiders uit het basisonderwijs iedere leerling kunnen leren lezen. Leer ze lezen bestrijkt het hele palet van ontluikende geletterdheid tot en met tekstbegrip en geeft uitsluitsel over het belang van onder meer leesmotivatie, leesstrategieën en thematisch leesonderwijs.

Of BESTEL Leer ze lezen, praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs.

Nominatie Onderwijsboek van het Jaar 2021

Leer ze lezen is genomineerd voor Beste Onderwijsboek 2021, door LBBO.

Lezen is misschien wel het belangrijkste schoolvak. Immers, zonder goede leesvaardigheid ben je nergens, op school noch in de samenleving. Een goede basis leggen op de basisschool is van levensbelang.

Thema's die uitgebreid in Leer ze lezen aan bod komen, zijn onder andere voorlezen (het maakt niet uit hoe je voorleest, als je leerlingen maar uitdaagt over het verhaal te praten, dát stimuleert hun geletterdheid), technisch lezen (hoe pak je de instructie het beste aan?), werken aan tekstbegrip (korte expliciete instructie van specifieke leesstrategieën, werken met rijke teksten én veel tijd voor lezen, schrijven en praten over teksten), en digitaal lezen (lezers zijn efficiënter en bewuster van hun tekstbegrip als ze van papier lezen in vergelijking met een scherm).

Leraren geven bij de meeste hoofdstukken tips hoe zij deze wetenschappelijke inzichten toepassen in hun klaslokaal. Ieder hoofdstuk bevat bovendien een lijst take-aways, een tip voor een jeugdboek en een online dossier met verder lezen bronnen en een lijst met mooie (voor)leesboeken voor in de klas (zie hieronder).
Kees de Glopper geeft op 24 maart 2021 een gratis webinar over het boek op een online congres ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Didactief. Meld je aan op www.didactiefonline.nl.

'Leer ze lezen, praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs' is het derde deel in de succesvolle Onderzoeksserie van vakblad Didactief/Uitgeverij TBU, gemaakt in coproductie met schoolbesturen Stichting Fedra, SKPO Novum, Kentalis, Josephscholen, Optimus, Stichting Klasse, KPOA, Lucas Onderwijs, PO-Raad en Hogeschool De Kempel. Juist die samenwerking blijkt garant te staan voor praktische bruikbaarheid op school.
Het gratis boek'Op de schouders van reuzen' (2018) van Paul Kirschner, Steven Raaijmakers en Luce Claessen is inmiddels meer dan 60.000 keer gedownload, 'Werk maken van gelijke kansen' (2020) van Eddie Denessen, Linda van den Bergh en Monique Volman is bijna 30.000 keer gedownload. Recensies zijn unaniem lovend.

Meer informatie of recensie-exemplaren:

Veel (voor)lezen en praten over boeken helpt om leerlingen leesvaardig te maken. Om je te helpen hebben we een lijst met mooie (voor)leesboeken samengesteld, een greep uit recente en klassieke kinderboeken. En omdat zo'n lijst natuurlijk nooit compleet kan zijn en er nog veel meer moois te halen is, vind je eronder ook een lijstje inspirerende en informatieve boekenwebsites.

Lancering

Tijdens de lancering van Leer ze lezen hield een van de auteurs, Kees de Glopper, een korte presentatie. Kijk gerust nog eens mee:

INHOUD
I. Ontluikende geletterdheid
1. Kleuters proeven letters (Whitehurst & Lonigan, 1998)
2. Niet elk kind wordt voorgelezen (Heath, 1992)
3. Laat ouders in hun waarde (Van Steensel et al, 2012)
4. Maak van voorlezen een dialoog (Dickinson & Smith, 1994)
In de praktijk
Taal in alle hoeken
Boven het verhaal

II. Aanvankelijk en technisch lezen

5. Hoe ons hoofd woorden strikt (Perfetti, 1992)
6. Verbind techniek altijd aan betekenis (Suggate, 2016)
7. Het begint met leren decoderen (Castles, Rastle & Nation, 2018)
8. Hoge doelen voor zwakke lezers (Houtveen & Van de Grift, 2012)
In de praktijk
Stevige didactiek voor speciaal onderwijs
Spelenderwijs letters leren
Geef duidelijke feedback
III. Tekstbegrip
9. Puzzelen met kennis (Kintsch, 1988)
10. Werken aan woordenschat (Chall, Jacobs & Baldwin, 1990)
11. Investeer in kennis van de wereld (Hirsch, 2003)
12. Strategieën van ervaren lezers (Duke & Pearson, 2008)
13. Met modeling help je zwakke lezers (Palinscar & Brown, 1984)
14. Breek de tekst open met vragen (Beck et al, 1996)
15. Digitaal lezen leerlingen minder diep (Clinton, 2019)
In de praktijk
Leeskilometers maken
Uitdagende teksten
Alle vakken vervlechten
Strategie als leermiddel
Goeie vraag
IV. Leesmotivatie
16. Wat je altijd al wilde weten over leesmotivatie (Schiefele et al, 2012)
17. Thematisch leesonderwijs motiveert (Guthrie, McRae & Lutz Klauda, 2007)
18. Leesplezier is te leren (McKenna, Kear & Ellsworth, 1995)
19. Verleid ze tot veel lezen (Mol & Bus, 2011)
20. Motiveren vraagt om maatwerk (Miyamoto, Pfost & Artelt, 2018)
In de praktijk
Samen een tekst binnenstebuiten keren
Lezen als uitje
Help ouders om thuis samen te lezen
V. De meerwaarde van lezen
21. Woorden veroveren (Nagy, Herman & Anderson, 1985)
22. Van lezen ga je beter schrijven (Graham et al, 2018)
23. Slimmer worden van lezen (Cunningham & Stanovich, 1998)
In de praktijk
Boeken dichtbij brengen
Voice of books

REDACTIE

Amos van Gelderen is lector taalverwerving en taalontwikkeling bij de lerarenopleiding van Hogeschool Rotterdam. Daarnaast is hij senior onderzoeker bij het Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Hij begeleidt onderzoekers en lerarenopleiders bij (promotie)onderzoek naar de rol van lees- en schrijfvaardigheid in basis-, voortgezet en hoger onderwijs en naar de rol van ouders bij de taalontwikkeling van jonge kinderen.

Kees de Glopper is sinds 2001 hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoek en onderwijs betreffen de ontwikkeling van, het onderwijs in en het gebruik en de consequenties van geletterdheid. Hij promoveerde op het proefschrift Schrijven beschreven. Inhoud, opbrengsten en achtergronden van het schrijfonderwijs in de eerste vier leerjaren van het voortgezet onderwijs. Van 1980 tot 2001 werkte hij bij de opleiding onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Roel van Steensel is namens Stichting Lezen bijzonder hoogleraar Leesgedrag aan de Vrije Universiteit en universitair docent onderwijswetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij doet onderzoek naar leesontwikkeling, leesmotivatie en de rol van onderwijs en gezin daarbij. Zijn onderzoek gaat over jonge kinderen (ontluikende geletterdheid) en leerlingen in basis- en voortgezet onderwijs, met een focus op leerlingen in achterstandssituaties.

AUTEUR

Bea Ros is neerlandica en zelfstandig (onderwijs)journalist. Ze is wetenschapsredacteur bij onderwijsvakblad Didactief en publiceert daarnaast over leesbevordering, (jeugd)literatuur en cultuureducatie. Ze schreef samen met Peter Zunneberg Schoolvoorbeelden. 100 jaar onderwijsdiversiteit in 10 portretten (2017), was eindredacteur van Op de schouders van reuzen (2018) en coauteur van Werk maken van gelijke kansen (2020). Ze doet als buitenpromovenda aan de Radboud Universiteit onderzoek naar de naoorlogse jeugdliteraire kritiek.

PARTNERS

Dit boek is tot stand gekomen door financiële bijdragen van acht schoolbesturen: Stichting Fedra, SKPO Novum, Kentalis, Josephscholen, Optimus, Stichting Klasse, KPOA, Lucas Onderwijs, PO-Raad en Hogeschool De Kempel.

Verder lezen

# data[].attributes.headline
De weg naar meertalig voorlezen: drie drempels overwonnen!

# data[].attributes.subject
De weg naar meertalig voorlezen: drie drempels overwonnen!

# data[].attributes.headline
Maar hoe kunnen we meertalig voorlezen? De laatste drempel overwonnen.

# data[].attributes.subject
Maar hoe kunnen we meertalig voorlezen? De laatste drempel overwonnen.

# data[].attributes.body
https://kleutergewijs.wordpress.com/2020/11/22/maar-hoe-kunnen-we-meertalig-voorlezen-de-laatste-drempel-overwonnen/?fbclid=IwAR2Z-Itu3Dd6-gfDWR51b9KeJQlaf1WjtCpo05GxKaknXXTxmKzI78NftmA

# data[].attributes.body
Dankjewel voor de tip, Mare!

# data[].attributes.headline
Kijk over het muurtje: het leesbeleid op de school van kleuterjuf Elif

# data[].attributes.subject
Kijk over het muurtje: het leesbeleid op de school van kleuterjuf Elif

# data[].attributes.body
Een artikel vol inspiratie.
Misschien eentje om uit te printen en te laten 'rondslingeren' in de leraarskamer zodat ook jouw collega's goesting krijgen om aan de slag te gaan? :-)

# data[].attributes.attachment_link.title
Juf Ragna leert haar kleuters mindmappen

# data[].attributes.attachment_link.title
De wonderjaren | Maken kleuters een onderscheid in huidskleur?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Spinzi - Emancipatie, representatie en diversiteit in kinderboeken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik maakte een leeswijzer voor de inclusieve Sinterklaaspakketten van een Feest voor Alle Kinderen. Heb jij al een inclusief Sinterklaaspakket besteld? Of wil je deze doneren aan een ander? Kijk dan op feestvoorallekinderen.nl. Je kunt... Meer

Categorieën Tags Spinzi blogs * Culturele diversiteit, diversiteit in kinderboeken, kinderboeken, sinterklaasboeken zonder zwarte piet

Zoals ieder jaar weer: de bijgewerkte Sinterklaaskinderboekenlijst zonder zwarte pieten. Het overzicht wordt de komende tijd nog verder bijgewerkt. Kijk ook eens bij onze partner Feest voor Alle kinderen voor een Sinterklaasfeest voor alle kinderen.

Categorieën Tags Sinterklaasboeken, Spinzi blogs * kinderboeken, moderne sinterklaasboeken, prentenboeken, progressieve sinterklaasboeken, Sinterklaasboeken, sinterklaasboeken zonder zwarte piet

Zoals ieder jaar weer heb ik het zwarte piet vrije Sinterklaasboekenoverzicht bijgewerkt en publiceer ik dit overzicht in november op Spinzi.

Categorieën Tags 0-2 jaar, 2-4 jaar, diversiteit in kinderboeken, moderne sinterklaasboeken, representatie in kinderboeken, Sinterklaasboeken, sinterklaasboeken zonder zwarte piet, sinterklaasboeken zonder zwarte pieten 4-6 jaar, 6-8 jaar, Leeftijden, Sinterklaasboeken, Spinzi blogs *

# data[].attributes.attachment_link.title
Spinzi - Emancipatie, representatie en diversiteit in kinderboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik maakte een leeswijzer voor de inclusieve Sinterklaaspakketten van een Feest voor Alle Kinderen. Heb jij al een inclusief Sinterklaaspakket besteld? Of wil je deze doneren aan een ander? Kijk dan op feestvoorallekinderen.nl. Je kunt... Meer Categorieën Tags Spinzi blogs * Culturele diversiteit, diversiteit in kinderboeken, kinderboeken, sinterklaasboeken zonder zwarte piet Zoals ieder jaar weer: de bijgewerkte Sinterklaaskinderboekenlijst zonder zwarte pieten.

# data[].attributes.headline
4 do’s en don’ts van een inclusieve, multiculturele boekenhoek

# data[].attributes.subject
4 do’s en don’ts van een inclusieve, multiculturele boekenhoek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Culturele diversiteit in kinderboeken is actueler dan ooit.

Als ik voor mijn boekenkast sta, zie ik nog altijd veel meer witte helden dan helden met een kleur. Het aanbod wordt diverser, maar het moet nog veel beter. Om jullie te laten zien hoe boeken kunnen helpen om een reële blik op onze samenleving te krijgen, heb ik een lijst samengesteld met verhalen die voor kinderen zowel een venster als een spiegel kunnen zijn.

Reading is a window to the world.*
Laten we er samen voor zorgen dat kinderen het juiste uitzicht hebben.

Het prachtige beeld maakte Floor Rieder speciaal voor deze bijzondere Boekwijzer Lijst.

Voordat je de lijst bekijkt nog even dit:
- Sommige boeken behandelen culturele diversiteit of discriminatie expliciet, vele juist niet. In die verhalen heeft de hoofdpersoon een kleur, maar speelt dat verder geen rol. Ik geloof namelijk niet alleen in boeken die het onderwerp bespreekbaar maken, ik geloof ook echt dat vooroordelen vermeden worden als kinderen vanaf jonge leeftijd boeken lezen waarin diversiteit vanzelfsprekend is.
- De leeftijden die ik achter de boeken noem, zijn een indicatie;
- Het is een (flinke) greep uit verhalen die mij hebben geraakt. Zie het vooral ook als een handreiking om het aanbod nog verder te verkennen.

Samen hier van Oliver Jeffers (vertaling: Marjolein Algera)
'Wat zeg je ervan als we vanaf vanavond een nieuwe leefregel invoeren: probeer altijd net iets aardiger te zijn dan nodig is.' Met de quote van J.M. Barrie laat Oliver Jeffers meteen zien wat voor een boek Samen hier is. Een die oproept tot vriendelijkheid, tolerantie, respect en mededogen. Voor onze aarde - 'Zorg goed voor haar, want we hebben we hebben er maar eentje.' - en voor elkaar. Jeffers neemt je mee op een hartverwarmende ontdekkingstocht. Van ons sterrenstelsel naar onze aarde, van het land naar het water, de mensen, de dieren, de tijd... In de illustraties, bezaaid met warmte en humor, laat de illustrator ons wijs worden uit de wereld. (0+)

Spelen tot het donker wordt van Hans en Monique Hagen & Marit Törnqvist
we spelen samen / altijd samen / we spelen tot het donker wordt / altijd als we samen spelen / duurt de dag te kort
Dit fijne boekje bevat twee mooie, lieve gedichten van Hans en Monique Hagen en illustraties van Marit Törnqvist vol hartverwarmende tafereeltjes. Heerlijk om 's avonds voor het slapen gaan voor te lezen. Kinderen zullen met fijne beelden wegdromen op het mooie ritme van het rijm. (0+)

Daar ben je van Hans & Monique Hagen en Charlotte Dematons
zo lief
zo zacht
zo klein
je kunt al iets
je kunt te mooi
voor woorden zijn
De gedichten van Hans & Monique Hagen zijn mooi, ritmisch en tijdloos. Deze bundel bevat de allerliefste gedichten over en voor de allerkleinsten. Badderen, brabbelen, huilen, fluisteren, sussen, dragen, het eerste boekje... vol woordtovenartijtjes worden al dit soort herkenbare taferelen uit de eerste twaalf maanden van een leven bedicht. Dematons voegt aan de gedichten als altijd haar eigen, prachtige beeldverhaal toe.

Julian is een zeemeermin van Jessica Love (vertaling: Loes Randazzo)
Als Julian en zijn oma vanuit het zwembad op weg zijn naar huis, ziet Julian drie zeemeerminnen. Een dagdroom neemt hem mee en tovert hem om in een zeemeermin. Als hij zijn ogen durft te geloven, zie je aan alles hoe vertederend bevrijdend de transformatie is. Thuis krijgt Julian een idee. Hij verkleedt zich als zeemeermin, versiert zichzelf en maakt zich op. Trots staat hij in de kamer en dan komt oma binnen...
De beeldschone kleuren, afgedrukt op het wat ouder ogende papier, houden je blik gevangen. Naar oma en Julian wil je steeds weer kijken, hun gezichtsuitdrukkingen zijn zo goed. Maar dat geldt eigenlijk voor elk beeld, elke subtiele voorbode en elk personage in dit verhaal dat met zo oneindig veel liefde en zorg getekend is. Julian laat zien wat er gebeurt als je mag zijn wie je in je dromen al lang was. (Leeftijdloos)

De mooiste wiegeliedjes van hier en elders
Dat er daarbuiten een schaap loopt, weten we in Nederland wel. Maar hoe worden baby's in andere landen in slaap gewiegd en gezongen? Maak kennis met elf wiegeliedjes in elf verschillende talen van over de hele wereld: Spaans, Italiaans, Turks, Arabisch, Duits en nog veel meer. De vrolijke, kleurrijke illustraties vol dieren van Martijn van der Linden zijn op zich al reden genoeg om dit originele boekje open te slaan! Op de bijgevoegde cd kun je de liedjes gezongen en in de karaokeversie beluisteren. (0+)

Heb jij misschien mijn olifant gezien? van David Barrow (vertaling: J.H. Gever)
Een grote olifant en een kleine jongen spelen verstoppertje.
De olifant mag zich eerst verstoppen. Maar kijk eens naar het omslag... Vallen de verstopkunsten van deze olifant misschien vies tegen? Gelukkig kan dit jongetje nógal goed doen alsof hij hem niet ziet!
Een buitengewoon sfeervol geïllustreerd, verrassend en ongelooflijk grappig prentenboek. (2+)

Een leeuw als Leonard van Ed Vere (vertaling: Edward van de Vendel)
Een leeuw als Leonard is een lief, subtiel, wijs verhaal dat charmant laat zien hoe goed het is om trouw te blijven aan jezelf. Leonard denkt graag, hij is lief en zijn beste vriendin is eend Marianne. Samen wandelen ze en voeren ze lange gesprekken over van alles en nog wat: 'een mix van gekwaak en rustig gebrul.' Dat hij Marianne niet opslokt, dat gaat de andere leeuwen veel te ver, van hen moet Leonard wild zijn. Samen laten Leonard en Marianne zien dat ze het helemaal fout hebben. (2+)

Het eiland van olifant van Leo Timmers
Het eiland van Olifant begint triest en eenzaam. Olifant valt in zee, de golven nemen hem mee. Hij vindt een eilandje, maar is daar helemaal alleen. Na lang wachten dobbert een bootje dichterbij, maar als Olifant erop stapt breekt het. Zo gaan pogingen tot meevaren keer op keer mis. Bouwen met wat overblijft lukt wel. Het wordt almaar groter en mooier, en al snel piekert niemand er meer over om het eiland te verlaten; iedereen wil er juist deel van uitmaken. Het spektakel dat het eiland op een bepaald moment is, was al een schitterend einde van het boek geweest. Maar Timmers gaat verder en dat is boeiend. Hij laat het donker en kil worden. De wind trekt aan. Een storm laat het hele eiland wegwaaien. De verbijstering op de hoofden van haar bewoners, het verdriet, het is allemaal voelbaar. Wat nu?
Dit boek laat zien wat er gebeurd als je een omgeving schept waar voor alles en iedereen plek is. Het laat zien dat er dan een eiland kan ontstaan waar niemand meer weg wil en waar iedereen aan wil blijven bouwen. (2+)

Ari en Loek van Yvonne de Vries & Jeska Verstegen
Ben je op zoek naar een sprankelende voorleesbundel? Hier zijn Ari en Loek is precies wat je zoekt.
De kleuters zijn 'beetje/bijna-broer-en-zus'. De moeder van Ari en de vader van Loek zijn verliefd op elkaar en dus wonen ze nu samen in een nieuw huis. Naast fijne avonturen en tekenende taferelen als 'samen delen, samen spelen' en 'ruzie het boodschappenkarretje', zijn er ook verhaaltjes die voor kinderen uit een samengesteld gezin herkenbaar zijn. Er is heel veel humor. Er zijn geweldige vondsten, denk aan het 'samengezin', zoals Ari hen noemt, de olifantenverrassing (een heel grote verrassing) of het brulmannetje dat af en toe uit Loek tevoorschijn komt. Er zijn werkelijk beeldschone illustraties. En er zijn hartroerende stukjes, zoals wanneer Loek vertelt dat zijn (overleden) moeder de koningin van de wolken is en Ari zegt dat ze vast een hele mooie koningin is. Ik ben heel groot fan, van alle eenendertig verhalen in deze verfrissende bundel. (3+)

Samen zijn we thuis van Stephanie Parsley Ledyard & Chris Sasaki (vertaling: Jaap Robben)
Wat is thuis? vraagt een meisje zich in dit troostrijke, hoopvolle prentenboek af. Het is een mooie vraag, die ze niet zonder reden stelt.
Want terwijl ze vertelt over al die kenmerkende plekjes in haar huis, over de rituelen, de bijzonderheden die haar huis 'thuis' maken, voel je dat er iets te gebeuren staat: 'Thuis vind je met je ogen dicht de weg. Tot alles plotseling verandert.'
Het gezin verhuist en moet afscheid nemen van alles en iedereen om het meisje heen. Het missen is verdrietig: 'Thuis is opeens het kussen onder je arm, het T-shirt dat nog naar je oude kamer ruikt (...) en een broer om tegen te leunen.' Toch is dit boek vooral hoopvol. De warmte en vrolijkheid die het gezin en hun hondje uitstralen zit niet alleen in de zachte woorden, de illustraties zijn even innemend. De diepe aardse kleuren passen prachtig bij het oergevoel dat het boek beschrijft. (2+)

Als je naar de aarde komt van Sophie Blackall (vertaling: Hans & Monique Hagen)
Dit meesterlijke prentenboek vertelt over ons bijna alles over ons állemaal en over de planeet die we delen. Kijk om een beeld te krijgen van hoeveel er wel niet te ontdekken is zeker even in het inkijkexemplaar.
Een kindje fantaseert... Stel dat iemand uit de ruimte naar de aarde zou komen, wat moet diegene dan weten? In adembenemende tekeningen worden kinderen meegenomen langs huizen, natuur, beroepen, mensen, gezinnen, weer, dieren, vervoer, emoties, grote dingen, kleine dingen en nog zoveel meer. Steeds als je denkt: wat zouden ze nu nog kunnen vertellen? word je weer verrast. En er staat niet alleen heel veel informatie in (het gaat zelfs tot en met braille en gebarentaal), het is ook zo kunstzinnig en vernuftig opgemaakt allemaal. Als je naar de aarde komt is ongelooflijk rijk en mooi! (0+)

Hallo, Teckel Tom van Bette Westera & Noelle Smit
Saar krijgt van haar papa's een hondje voor haar verjaardag. Dat hondje is teckel Tom. Die moet daarvoor wel het veilige nest van mama Moeps verlaten en dat is best heel spannend. Gelukkig begrijpt Saar hem als geen ander.
Het is mooi dat het verhaal vanuit teckel Tom wordt verteld. Daardoor komen al die fantastische eigenschappen van het beestje nog beter over. Zo goed als Westera het karakter vat in woorden, zo knap zijn de houdingen en blikken van teckel Tom gevangen door Smit. Hij is precies het eigenwijze, lieve, mooie, nieuwsgierige hondje dat elke teckelliefhebber zal herkennen.
Hallo Teckel Tom! is een sprankelend prentenboek met een prachtig warm einde. Kijk ook zeker eens naar de andere delen. (2+)

Ik ben ik en jij bent jij van Karl Newson & Kate Hindley (vertaling: Bette Westera)
'Ik ben ik en jij bent jij.
Net iets anders allebei.'
Groot, klein, boven, onder, langzaam, snel... zó fijn is het om allemaal net iets anders te zijn en in zoveel ook weer zo hetzelfde, zoals wanneer iedereen aan het einde van het boek voorgelezen wordt: 'Ik ben stil, en jij bent stil. Lekker even geen verschil.'
De vriendelijke illustraties Kate Hindley passen prachtig bij dit vrolijk rijmende verhaal. (2+)

Donnie van Lisa Maschaupt & Saša Ostoja
De schrijfster van dit mooie prentenboek is ook oprichtster van stichting UNBOXED. Een stichting die droomt van een wereld waarin iedereen zichzelf kan zijn. Haar Donnie draagt die droom prachtig uit. Donnie draagt het liefst jurken, maar zijn vriendjes snappen daar niks van. De kledingkast van zijn moeders geeft hem toegang tot een wondere wereld. Daar laat alles en iedereen hem zien dat hij de coolste van allemaal is, door zichzelf te zijn. Saša Ostoja verzorgde de waanzinnig te gekke illustraties. Wat een fijne manier om kinderen over diversiteit en inclusiviteit te vertellen. (3+)

De notenkraker van Jessica Courtney-Tickle
Het is kerstavond en Clara krijgt van haar oom de notenkraker cadeau. Precies als de klok middernacht slaat begint hij te groeien en beleeft Clara met hem het avontuur van haar leven. Dit boek is magisch rondom de feestdagen, maar eigenlijk elke dag van het jaar net zo mooi...
Kinderen deinen mee op de muziek, ze dansen, ze horen het ritme, voelen de emoties, herkennen de instrumenten. En op de laatste mooie overzichtspagina komen alle geluidsfragmenten nog een keer voorbij, wordt uitgelegd wie Tsjaikovski was en wat hij wilde laten horen met zijn muziek.

De man met de zeegroene ogen van Koos Meinderts & Sanne te Loo
'Op de grens van water en land woonde eens een man met zeegroene ogen, die langgeleden was aangespoeld op het strand, waar hij van drijfhout een prachtig huis had gebouwd. Hij leefde van de wind en van wat de golven hem gaven.' Hij zou daar nog altijd wonen als er niet op een dag een fles was aangespoeld met een landkaart waarop stond: Zoek de schat. Hoewel de man zich afvraagt wat hij moet met een schat, kan hij de roep van de kaart niet weerstaan. Hij bouwt een schip en gaat op zoek. De man met de zeegroene ogen geeft het zoeken en het vinden van een schat een nieuwe betekenis. Een mooiere, een betere, een die je nooit meer gaat vergeten en je kinderen keer op keer wil influisteren: Let the mystery be... De wonderlijke fantasieën zijn magisch mooi verbeeld. (4+)

Ada Dapper Wetenschapper van Andrea Beaty & David Roberts (vertaling: Edward van de Vendel)
Tot haar derde zei Ada geen woord, keek en liep ze alleen maar verkennend rond. Maar toen ging het los: "'Ze begon met Waarom? en toen Hoe? Wat? Wanneer? En als ze ging slapen was Waarom? er dan weer. Zo viel ze in slaap - en haar ouders? Die zagen / een onderzoeksmeisje met onderzoeksvragen, dat graag wilde weten hoe alles was bedacht. 'Je gaat het ontdekken,' lachten ze zacht." Dit is zo'n goed verhaal over een meisje dat laat zien dat je in het leven duizenden vragen moet stellen, dan pas is het goed. 'Want dat is precies wat een wetenschapper doet.' (4+)

Kersenhemel van Jef Aerts & Sanne te Loo
In een landschap vol kersenbomen wonen Dina en Adin. Ze zijn échte vrienden. Als Adin verhuist naar de stad, bedenken ze een plan. Adin laat vliegtuigjes van het balkon van zijn flat vliegen, kersenpitten vallen er als bommetjes uit. Dina fietst uren en overal waar ze komt duwt ze pitten in de grond. Als de lente aanbreekt, vormt de bloesem een spoor zo mooi dat de moeder van Adin het wel móét volgen.
Een betoverend mooi geïllustreerd, fantasievol verhaal over echte vriendschap. (4+)

Mensen met koffers van Sjoerd Kuyper & Annemarie van Haeringen
Mensen met koffers gaan over de wereld,
van oorlog naar vrede, van honger naar brood.
Vaak zijn ze niet welkom, dan moeten ze terug:
van voedsel naar honger, van leven naar dood.
Dit aangrijpende gedicht van Kuyper stond eerder in een bundel, maar verdiende een boek. Lees het voor, keer op keer, steeds weer. Het is zo mooi en zo belangrijk. De portretten van Van Haeringen zijn intiem, heftig en beeldschoon tegelijk.

Arabische sprookjes van Rodaan Al Galidi en Geertje Aalders
Sprookjes geloven niet in grenzen of landen of talen of identiteit of cultuur, schrijft Al Galidi. Zo is het. In dit magische boek kregen twintig verhalen uit het Midden-Oosten een plek. Verhalen met prachtige wijze boodschappen. Dat geluk vaak zoveel dichterbij is dan je denkt. Dat het dom is om jezelf voor anderen te veranderen. Dat mensen altijd wel iets over je te zeggen hebben. Dat iedereen op zijn eigen manier iets moois bijdraagt aan de wereld. De verhalen zijn heel goed voor te lezen vanaf 5 jaar (maar lees ze vooral heel lang door) en zelf te lezen vanaf 8 jaar.

Maantje van Sjoerd Kuyper & Alice Hoogstad
Maantje en haar ouders vinden een heel jong eekhoorntje waar het niet zo goed mee gaat. Papa, die niet zo dol is op dieren, begint al snel te zeggen dat het toch maar een beestje is... en meer van dat. Maar daar is Maantje het hélemaal niet mee eens. Zij wil dat dit mooie diertje op wie ze op slag verliefd werd, blijft leven. Al de eerste nacht ontdekt ze dat het eekhoorntje houdt van sprookjes en dus verzint Maantje zelf sprookjes voor haar. Het werkt. En haar verhalen zijn ook nog eens zo mooi dat zelfs haar vader van dieren begint te houden...
Oh, oh, oh, wat een pareltje is Maantje. Glanzende taal, een gelukzalig verhaal, volmaakt uitgegeven, met hartverwarmende tekeningen. (7+)

Migranten van Issa Watanabe (7+)
Zo confronterend dat het pijn doet.
Als hun bos sterft moet een groep dieren op zoek naar een nieuwe plek om te kunnen leven. Wat je volg ishun reis vol onzekerheden, verdriet, honger en de gevaren. Dit boek legt de de rauwheid van het leven van vluchtelingen, de werkelijkheid, hun diepe verdriet, de pijn, alles, intens bloot. En eindigt toch hoopvol en biedt daarmee troost. In een ander bos, vol kleurrijke bladeren wordt een thuis gevonden. Dit is kunst.

Het kattenmannetje van Janneke Schoveld en vijftien topillustratoren
In deze tweede, minstens net zo uitmuntende sprookjesbundel van Schotveld staan vijftien nieuwe (voorlees)verhalen vol wijze levenslessen.
Personages uit de eerste bundel keren terug (zo leuk!) en je ontmoet ook veel nieuwe helden. Zoals Vidor, die alles van draken denkt te weten totdat hij een wel heel bijzonder exemplaar tegenkomt. Of Ali Baba, wiens overoveroverovergrootvader nogal beroemd was. En natuurlijk het kattenmannetje zelf, dat precies kan verstaan wat de katten om hem heen hem te vertellen hebben, maar zelf niemand heeft die naar zijn problemen luistert. Of toch wel? De sprookjes zijn weer door vijftien topillustratoren van een decor voorzien. (6+)

De dappere ridster van Janneke Schotveld & Milja Praagman
'Als baby was ze al anders. Ze keek zó helder en onverschrokken uit haar ogen dat sommige bezoekers terugdeinsden als ze zich over haar wieg bogen.' Ze werd een ridster en niet zomaar een, nee, ze werd de dapperste van het land. Een dappere ridster heeft natuurlijk altijd wat te doen. Haar twaalf avonturen zijn stuk voor stuk een lust om (voor) te lezen.
Schotveld vindt precies de juiste toon. Haar ridster is ongelooflijk grappig, vooral als ze de mannen al tuffend op de grond met haar 'krijg nou roest! of 'm'n grootje' de mond snoert. Maar ze ontroert ook en ze weeft uiterst sympathiek wijsheden, moraal en diversiteit de verhalen in.
De prachtige illustraties van Milja Praagman passen perfect. Ze zijn net zo vertederend, grappig en stoer als de ridster zelf: een (h)eerlijk en weergaloos personage.

Naar de overkant van Wouter Klootwijk & Enzo Pérès-Labouurdette
Ik kan het niet anders omschrijven: dit verhaal leest voor mij als een heel fijne, lekkere lange zomerdag...
Op een dag ontdekt Eefje een jongen in de grote toren van staal aan de overkant van de rivier. Ze zwaait naar hem en dat ziet hij uit de verte. De jongen is Steef, hij vertelt zijn vader van het zwaaiende meisje. 'Ja, daar moet je heen natuurlijk,' zegt hij, 'maar hoe?'.
Ze bouwen een vlot (dat gedurende het verhaal almaar mooier wordt) en van dat moment zijn Steef en Eefje bijna elke dag bij elkaar. Dit kleine verhaal is nóg mooier geworden door de vele illustraties die steeds een kunstwerkje op zich zijn. (8+)

Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes van Elena Favilli & Francesca Cavallo (vertaling: Monique ter Berg)
Sporters, wiskundigen, schrijfsters, politica, strijders voor gelijke rechten, kunstenaressen... er komen zoveel disciplines, ambachten, talenten, landen, jaartallen voorbij en - nog belangrijker - zoveel moed, vechtlust, dromen, vertrouwen, trots en durf... Ach, ik kan wel 100 redenen opnoemen waarom deze 100 portretten (100 keer indrukwekkend geïllustreerd) het waard zijn om gelezen te worden. En zo'n mooi boek schreeuwde natuurlijk om een vervolg. Dat is er gelukkig: Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes 2! (8+)

Het wonder van jou en je biljoenen bewoners van Jan Paul Schutten & Floor Rieder
'Waarom racisme zo dom is' luidt een van de hoofdstukken in dit magistrale boek dat kinderen haarfijn uitlegt hoe dat nu allemaal werkt in ons lichaam. Schutten legt uit dat je huid zo dun is als een boterhamzakje en vervolgt: 'Er zijn dus mensen die anderen beoordelen op hun huidskleur. Die hebben dus een mening over een ander op basis van een extreem dun laagje meer of minder gekleurde cellen die geen enkele invloed hebben op iemands karakter of intelligentie. Hoe dom kun je zijn.' Schutten en Rieder, de makers van Het wonder zijn een uitzonderlijk koppel. Het luchtige commentaar, de ontleding, de waanzinnige tekeningen, het is allemaal werelds. (9+)

Spoken van Raina Telgemeier (vertaling: Marjon Hoffman)
Deze graphic novel is ongelooflijk toegankelijk en raakt tegelijkertijd vele lagen. Het verhaal is mystiek, cultureel (het geeft een prachtig beeld van de Mexicaanse cultuur), ontroerend, grappig en fantastisch geïllustreerd.
Het gaat over Kate en Maya. Twee zusjes die vanwege de taaislijmziekte van Maya met hun ouders naar de kust van Noord-Californië reizen. Dat brengt hen niet alleen de zo gewenste frisse zeelucht, maar ook... spoken: 'Door de mist zien de spoken deze stad als een ideale hangplek.' Maya vindt het er meteen werelds, maar Kate heeft meer moeite om (spoken)vrienden te maken.
Telgemeier won driemaal de prestigieuze Eisner Award, de belangrijkste Engelstalige stripprijs. (9+)

Spreek je chocola? van Cas Lester (vertaling: Sofia Engelsman)
De praatgrage, impulsieve Jaz krijgt een nieuw meisje in haar klas: Nadima, die met haar familie uit Syrië vluchtte Dat Nadima en Jaz elkaars taal niet spreken, maakt Jaz niks uit - met een reep chocola weet ze het ijs te breken.
Spreek je chocola? verhaalt lichtvoetig over grootse vraagstukken rondom tolerantie, vriendschap en vluchtelingen. Maar ook over typische meisjesruzies en herkenbare brugklasperikilen. Het is een lekker lezend, hartverwarmend en eerlijk verhaal. (10+)

De reis van Syntax Bosselman van Arend van Dam & Alex de Wolf
In dit magistrale historische jeugdboek verkent Arend van Dam ons slavernijverleden. Hij vertelt zijn verhaal in drie door elkaar lopende verhaallijnen die los van elkaar te lezen zijn, maar elkaar bovenal indrukwekkend aanvullen. Allereerst is er het persoonlijke verhaal van Syntax Bosselman, die in 1883 samen met zevenentwintig landgenoten vanuit Suriname naar Nederland werd verscheept voor de Wereldtentoonstelling. Zijn ervaring legt de lelijkheid en absurditeit van de slavernij pijnlijk bloot. Zijn observaties worden afgewisseld met momenten uit de geschiedenis die context bieden én met het intelligente verslag van het schrijfproces zelf. Dit boek maakt duidelijk dat geschiedenis nooit een eenvoudig verhaal is van eenlingen. Het beeld van vroeger hangt af van interpretaties en verandert met de tijd. Van Dam geeft daar letterlijk gestalte aan door elke nieuwe druk met verkregen inzichten te versterken. Hij schreef een geschiedenisboek dat tevens een boek over geschiedenisboeken is. Dit deel van ons koloniale verleden had op geen betere manier verpakt kunnen worden. (11+)

De zweetvoetenman van Annet Huizing & Margot Westermann
Aan de hand van de sprankelendste spannende, grappige of juist ontroerende waargebeurde verhalen en rechtszaken geeft Annet Huizing ons een gevoel bij wat het recht nu eigenlijk inhoudt. In een van de hoofdstukken uit dit magistrale boek gaat het daadwerkelijk over de vraag wanneer politie discrimineert, maar ook op vele andere plekken wordt duidelijk hoezeer dit boek in dit lijstje thuishoort. Zoals wanneer het indrukwekkende verhaal van Linda Brown (over rassenscheiding op scholen) verteld wordt. De zweetvoetenman is buitengewoon informatief, bijzonder sterk geïllustreerd, zet aan tot denken, nodigt uit tot discussie en is boven alles ook gewoon echt heel heel HEEL erg leuk. (12+)

Het werkstuk van Simon van der Geest
Wat een briljant, duizelingwekkend avontuur van tweevoudig Gouden Griffel-winaar Simon van der Geest. Hoofdpersoon van dit meesterwerk is de dappere Eva. Ze heeft één beroemde moeder en nul vaders. Nou ja, ze heeft wel een vader, maar haar moeder wil niets over hem vertellen. Als Eva een werkstuk moet maken over iets waar ze meer over wil weten, kiest ze 'biologische vaders' als onderwerp. Hoe meer ze ontdekt, hoe vastberadener ze wordt: het is na twaalf jaar wachten de hoogste tijd dat ze haar vader gaat ontmoeten. Ook als ze daarvoor met een televisieploeg helemaal naar de jungle van Suriname moet reizen.. Een machtig en lekker dik boek, dat kinderen in één adem uit zullen lezen.' (12+)

Marijn en Lorredraaier van Miep Diekmann
Dit - voor mij misschien wel beste boek van Miep Diekmann - stamt al uit 1967. Het gaat over de zestienjarige Marijn en begint in 1681, een tijd waarin het houden van slaven nog werd gezien als groot goed. Marijn denkt daar anders over en wil iets doen tegen het onrecht dat hij ziet. Hij ontvlucht zijn eiland Curacao om te gaan werken als slavenarts. Zijn belevenissen lezen als een spannend en ook schokkend avonturenverhaal. Achter in het boek (althans in mijn oude exemplaar) vind je de vele boeken, brieven en scheepsverslagen van slavenmeesters, artsen, zeelui en ontdekkingsreizigers waarop Diekmann zich baseerde. (12+)

Trash van Andy Mulligan (vertaling; Esther Ottens)
Rafael en Gardo zijn vuilpikkers. Ze zoeken tussen afval naar dingen die ze kunnen verkopen. Dat levert weinig op, tot... 'Het viel zo in mijn hand: een klein leren tasje, dichtgeritst en onder de koffieprut. Toen ik het openmaakte zag ik een portefeuille. En verder een opgevouwen plattegrond - en in die plattegrond zat een sleuteltje.' Nog diezelfde avond belooft de politie een enorme som geld aan degene die het tasje vindt, maar de jongens besluiten zelf achter het geheim van het tasje aan te gaan.
Trash won niet voor niets de Gouden Lijst in 2012, het is een onwaarschijnlijk spannend boek over drie Zuid-Amerikaanse jongens die aan corrupte en misdadige gezagdragers proberen te ontsnappen. (12+)

Niemandsjongen van Katherine Marsh (vertaling: Jasper Mutsaers)
Niemandsjongen speelt ten tijde van de aanslagen op het vliegveld van Brussel en het Parijse Bataclan.
Het eerste hoofdstuk toont meteen dat het menens is in dit verhaal. De Syrische Achmed drijft met meerdere vluchtelingen stuurloos in een leeglopend rubberbootje op de Egeïsche zee. In het tweede hoofdstuk ontmoet je Max die met zijn ouders vanuit Amerika in Brussel is neergestreken. De paden van de twee jongens, allebei ver van huis, kruisen als Achmed schuilt in de kelder van Max zijn huis. Max verbergt hem, zorgt dat hij illegaal naar school kan. De jongens worden vrienden. Maar hoe lang is Achmed veilig?
Een meeslepend, spannend verhaal over dappere kinderen die vastberaden zijn om het juiste te doen. De realistische sfeer en complexe aspecten rondom vluchtelingen, terrorisme, stereotypering en de Tweede Wereldoorlog maken dit boek ontzettend belangrijk en impactvol. (12+)

De onverklaarbare logica van mijn leven van Benjamin Alire Sáenz (vertaling: Elise Kuip)
Dit verhaal slokt je op, gestaag en in a good way.
Salvador is omringt door prachtige mensen. Zijn beste vriendin Sam is idioot slim en gevoelig. Zijn homoseksuele adoptievader - de beste vriend van zijn overleden moeder - is een man uit duizenden. Mima, zijn oma, een vrouw om verliefd op te worden. En Salvador zelf? Hij lijkt een ongecompliceerde jongen. Maar toch. De laatste tijd voelt hij aan alles dat het leven ingewikkelder in elkaar zit dan hij dacht.
Lach, twijfel, jank met hem mee. Wat. Een. Allerfijnst. Boek. (13+)

The hate u give van Angie Thomas (vertaling: Jasper Mutsaers )
Dit debuut van Angie Thomas won niet voor niets de prijs voor het Beste Boek voor Jongeren in 2018. Het is een boek om een diepe, diepe buiging voor te maken. Heftig, schokkend, steengoed.
Starr is enige getuige als haar goede vriend Khalil op een avond op brute wijze door een politieman wordt vermoord. 'Dapper zijn betekent niet dat je niet bang bent, het betekent dat je doorzet, ook al ben je bang.' zegt haar moeder. Ze zet door. Ze ontdekt dat ze haar afkomst niet kan veranderen en ook niet wat ze heeft meegemaakt. Ze besluit te getuigen tegen de politieagent, maar zal de waarheid gruwelijk genoeg zijn om de dood van haar vriend als misdaad te beschouwen? (13+)

Niet te stoppen van Angie Thomas (vertaling Aimée Warmerdam)
Bri (16) kan ongelooflijk rappen. Ze wil - net als haar vermoorde vader - een van de grootste rappers ter wereld worden om haar familie te redden van de armoede. Haar leven is heftig. Ze wordt omgeven door vooroordelen, drugs, discriminatie, geldzorgen of bende-ruzies. Thomas laat je het leven, de vriendschappen, de highs en lows van Bri intens beleven.
The hate u give stond een recordtijd op nummer 1 in de Amerikaanse bestsellerlijsten voor young adults en werd verstoten door Niet te stoppen. Thomas is er een meester om heftige (rassen)problematiek zo te behandelen dat het heel dichtbij voelt. Zij schrijft ongelooflijk strak geschreven, indrukwekkende pageturners. Niemand minder dan Akwasi vertaalde de raps. (13+)

De zon is ook een ster van Nicola Yoon (vertaling: Esther Ottens)
Beleef een dag uit het leven van Daniel en Natasha die ontdekken hoe liefde alles anders maakt. Hij is het kind van Noord-Koreaanse immigranten, wil eigenlijk dichter worden, maar moet van zijn ouders gaan studeren. Zij woont illegaal in Amerika en zal nog die dag met haar familie worden teruggestuurd naar Jamaica. Yoon komt zelf uit Jamaica en gebruikte aar ervaringen als immigrante, het gevoel te leven tussen twee werelden zonder er echt deel van uit te maken, in dit boek. Daardoor werd het nog zoveel meer dan het ultieme liefdesverhaal dat het ook is. (13+)

Stukjes van mezelf van Renée Watson (vertaling: Karien Gommers)
Ik weet niet wat erger is: slecht behandeld worden vanwege je huidskleur of moeten bewijzen dat wat je wordt aangedaan echt is, vraagt Jade zich af na een incident met een verkoopster die zich volgens haar vriendin heus niet racistisch gedroeg. Kan ze wel bevriend zijn met iemand die niet begrijpt hoe het voelt als mensen alleen maar willen zien wat ze willen zien. En wat moet ze met mensen die haar behandelen als een liefdadigheidsexperiment, terwijl ze helemaal niet het gevoel wil hebben dat ze gered moet worden.
Lezen dit boek! Het is zo goed om het verhaal van Jade te kennen. Ze leert je wat er gebeurt als je goed naar elkaar luistert, ook als je elkaar niet begrijpt. (13+)

67 seconden van Jason Reynold (vertaling: Maria Postema)
Zevenenzestig seconden. Zeven verdiepingen. Eén wapen.
Will staat 67 seconden in de lift. Hij gaat naar beneden, met in zijn broekband een pistool. Zijn broer Shawn is vermoord, en Will weet wat er van hem verwacht wordt. Niet snitchen. Niet huilen. Wraak.
Dit is zonder twijfel een van de beste young adults die ik ken. Briljante opbouw, adembenemend spannend en prikkelend door de vrije versvorm. (13+)

Stilte heeft een eigen stem van Ruta Sepetys (vertaling: Aleid van Eeckelen Benders)
Ruta Sepetys is er een meester in om historische (jeugd)romans te schrijven rondom een deel van de geschiedenis waar we eigenlijk te weinig van weten. In Stilte heeft een eigen stem richt ze zich op Spanje in de tijd van Franco. Danie is een rijke achttienjarige Amerikaan die voor het eerst in zijn moeders geboorteland Spanje is. Door zijn lens ontdekt en beziet hij Madrid. Ada is het dienstmeisje uit zijn hotel, waar hij hopeloos verliefd op wordt. Samen ontrafelen zij een duister geheim. Dat geheim heeft alles te maken met een van de pijnlijkste delen van de geschiedenis onder Franco. Tijdens zijn dictatuur werden in Spanje duizenden baby's van hun ouders gestolen en voor adoptie verkocht. Stilte heeft een eigen stem is historische fictie, maar veel wat in het boek gebeurt, is maar al te echt. Sepetys laat de geschiedenis door ons heen stromen.

*De quote is van Lynn Butler

BEN JIJ AL LID VAN BOEKWIJZER?

ontdek je wat het Boekwijzer Lidmaatschap inhoudt en kun je je meteen inschrijven!

# data[].attributes.attachment_link.title
Culturele diversiteit in kinderboeken is actueler dan ooit | Boekwijzer.com

# data[].attributes.attachment_link.description
Culturele diversiteit in kinderboeken is actueler dan ooit. Als ik voor mijn boekenkast sta, zie ik nog altijd veel meer witte helden dan helden met een kleur. Het aanbod wordt diverser...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Diversiteit in prentenboeken, je ziet het steeds meer. Subtiel, zoals getekende donkere kinderen, het verhaal gaat over diversiteit of het boek gaat over anders zijn. Ik wil mijn kinderen opvoeden met: iedereen is gelijkwaardig en dat begint bij prentenboeken voorlezen. Het is een bomvol blog met goede voorbeelden geworden.

Met de ontwikkelingen en nieuwsberichten van afgelopen tijd ging ik op zoek naar diversiteit in prentenboeken. Ik mailde uitgevers en ik kreeg een heleboel prentenboeken opgestuurd die ik hier allemaal uitlicht.

Diversiteit in prentenboeken

Diversiteit in het verhaal

Laat ik beginnen bij de prentenboeken waar het verhaal over gelijkwaardigheid of andere culturen wordt verteld.

Rosa Parks
Van klein tot groots
Rosa Parks is onderdeel van de serie 'Van klein tot groots', waarmee kinderen én volwassenen de levensverhalen ontdekken van belangrijke vrouwen uit de wereldgeschiedenis. Elk boek laat zien hoe een klein meisje met een grote droom opgroeide tot een sterke vrouw met grootse ideeën.

Het verhaal van Rosa Parks vertelt over haar gevoel van onrecht en dat ze altijd al bezig was met voor zichzelf op te komen. Ze groeide op tot een burgerrechtenactiviste die met haar moed en waardigheid een beweging op gang bracht die een einde zou maken aan de rassenscheiding. Ze is nooit gestopt met strijden voor gelijke rechten.

Ik las het boek voor aan onze kleuter die het heel onrechtvaardig vond dat ze niet in de bus mocht. Het geeft de verschillen goed weer, je ziet hier nog steeds sporen van in de VS, maar ook hier in Nederland. Het is niet moeilijk geschreven, het onderwerp is wel pittig. Toch vind ik het wel een goed boek om voor te lezen, zodat je het gesprek met het kind erover aan kan gaan.

nijntje en nina

De penvriendin van nijntje, nina, woont in een heel ver land. Op een dag gaat nijntje met vader en moeder pluis naar het vliegveld om nina op te halen die een tijdje komt logeren. Thuisgekomen kletsen ze honderduit, drinken een kopje thee en gaan dan lekker buiten spelen.

Het boekje over de kleine vriendjes gaat over het samenspelen van nijntje en nina. Goed voor de beeldvorming, want ze hebben een andere kleur. De twee meiden doen van alles samen en zijn de beste vriendinnen.

De grote vijf

De schrijfster is de winnaar internationale verhalenwedstrijd van Inclusive Works en Clavis Uitgeverij, dus het is ook met de gedachte van diversiteit geschreven. Dani logeert bij opa. In zijn huis hangt een schilderij met vijf wilde dieren. "Dat zijn de grote vijf,' legt opa uit. "Vijf beroemde dieren uit mijn geboorteland. Ik zal je over elk dier vertellen.' Het is vrij simpel geschreven, maar dat is juist ook de kracht. Het is ook fijn om uit voorgelezen te worden voor jonge kinderen. Pas vertelt over de dieren en wat ze goed kunnen. Natuurlijk doen opa en Dani de dieren na. Zo leert hij van alles over het geboorteland van zijn opa. Aan het einde van het boek speelt Dani met andere kinderen en ook dan zie je kinderen met een verschillende huidskleur.

Duizend-en-één paarse djellaba's

Het boek Duizend-en-één paarse djellaba's is net nieuw en geschreven door Lisa Boersen en Hasna Elbaamrani. Past heel goed bij Diversiteit in prentenboeken Ze konden putten uit hun eigen ervaring van lange zomers als kind bij familie in Marokko en de Dominicaanse republiek. Het is prachtig rijk geïllustreerd door Annelies van Den Bosch, onze peuterdochter raakte niet uitgekeken.

Esmaa gaat deze zomervakantie met haar ouders, broertjes en zusje op reis, naar familie die in Marokko woont. Allemaal prachtige spullen en lekkere kruiden gaan weer mee terug. Die spullen halen ze op de markt. Maar het is zo druk op de markt! Ze raakt haar moeder kwijt tussen alle vrouwen met paarse djellaba's. Ze ontmoet een waarzegster, een watermannetje, acrobaten en een aapje. Die helpen Esmaa en haar moeder elkaar weer te vinden. Het is een grappig en spannend verhaal. Ook herkenbaar, want iedereen maakte wel eens het gevoel van iemand kwijtraken mee. Ik ga het zeker voorlezen aan mijn groep na de vakantie die het ook zal herkennen, ook groep 6 kan het vast waarderen.

Boeken met donkere kinderen

Prinses Arabella is jarig

Er is een hele serie over Prinses Arabella, het is dan ook het doel van Mylo Freeman om meer diversiteit in prentenboeken te brengen. In dit boek is ze jarig en ze wil een bijzonder cadeau. Zou dit een olifant zijn? Maar of ze het ook krijgt?...

Mylo Freeman is bij ons in de klas geweest. En overal waar ze komt maakt ze een schilderij van Prinses Arabella. Mijn dochter kwam langs in mijn klas en riep meteen "PRINSES!" toen ze het zag. En zo moet het ook zijn, je ziet het mens zelf in plaats van de kleur die hij of zij heeft.

Mila wil naar school

Nog een boek speciaal voor onze dochter, want ze kreeg het bij haar geboorte. Hoe tof is het om een boek te hebben met jouw naam! Het boek heeft een fijn formaat voor peuters en stevige, glanzende bladzijdes, dus kunnen ze het ook zelf vasthouden. Hoewel onze Mila nog niet naar school gaat (wel naar de peuterspeelzaal en kinderdagverblijf), vindt ze het boek heerlijk om te lezen.

Mila mag voor het eerst naar school, maar haar papa vindt het spannender dan zij. Een boek waar je meerdere kanten mee opkan, want moeder komt helemaal niet voor in het verhaal. Er staat ook in dat ze soms bij papa woont en soms bij mama. Dus ook kinderen van gescheiden ouders kunnen zich erin herkennen.

Milan op het potje

Dit boek heb ik stukgelezen toen onze zoon oefende op het potje. Voor onze dochter kon ik het niet meer vinden, maar Clavis, de uitgever, was zo aardig om het op te sturen. Zo te zien is Milan donker en zijn moeder blank. Meerdere personen komen niet in het verhaal voor. Samen met zijn moeder gaat Milan op zoek naar onderbroeken voor zijn vader. Hij wil dan natuurlijk ook, dus tijd om op het potje te oefenen. Hij oefent en oefent totdat hij het kan en ook onderbroeken mag dragen!

Er zijn nog meer boeken van Milan, zoals De eerste schooldag van Milan, waar Milan het enige donkere jongetje lijkt te zijn. Milan bestaat dus al een tijdje als diversiteit in prentenboeken. Maar ook Milan wordt grote broer die we kochten toen ik zwanger was van onze dochter. Hier zie je een donkere vader. En wat ik ook fijn vond om te zien: de baby drinkt melk uit de borst, dat zie je ook niet vaak in boeken.

Heb jij misschien olifant gezien?

Dit boek heb ik al tig keer voorgelezen aan onze zoon. En hoewel hij nu al zes jaar is, vindt hij nog steeds leuk om uit voorgelezen te worden. Hoewel ik zelf het boek meer geschikt vindt voor peuters door de eenvoud. Als je het boek openslaat is de diversiteit direct zichtbaar. Er hangen foto's van de familie van het jongetje aan de muur. Zijn vader is blank, zijn moeder donker. Het boek zelf gaat daar overigens niet over, de olifant die zich wil verstoppen in huis staat centraal, erg grappig.

Kapitein Koen en de Piraten

Weer een boek van de illustrator van Wij gaan op berenjacht! Daarom spreekt het me meteen aan. De auteur is een andere, Peter Bentley. Koen en zijn vriendjes beleven een avontuur op zee. Ze bouwen een boot van zand en kiezen het ruime sop, op zoek naar een schat. Geen piraat of storm zal hen weerhouden van hun doel! Of... toch? Het boek draait om Koen en zijn vriendjes. Maar het zouden ook de broertjes van hem kunnen zijn. De dag eindigt namelijk met papa en mama. Het donkere jongetje kan een broer zijn van Koen, maar ook een vriendje, dat is niet helemaal duidelijk.

Het grappig is dat ik het wel in stijl vind van Wij gaan op berenjacht, want het gaat volledig om de fantasie van de drie jongens. En het boek is op rijm! Ik zou het wel mooier hebben gevonden als juist het donkere jongetje de kapitein was, zodat kinderen zich goed kunnen verplaatsen in de heldenrol. Het is een serie, want er was ook al het boek Koning Koen en de Draak waarin de drie jongens net wat jonger zijn, leuk om te zien!

Kleine dansers - De balletvoorstelling

Onze dochter vindt dit boek helemaal geweldig, ze houdt erg van dansen! Heel duidelijk staan er verschillende kinderen in het boek centraal, ook een jongen danst mee, fijn om te zien. Rosa en haar vier vrienden oefenen hun sprongen en pirouettes om de dans perfect te maken!
Voor Rosa voelt het alsof al haar harde werk voor niets is geweest als ze een teleurstellende rol krijgt. Maar haar vrienden helpen haar om in te zien dat deze kleine rol erg belangrijk is.
Rosa voelt zich uiteindelijk net zo mooi als een vlinder, en misschien zelfs nog specialer...

Rosa is een blank meisje en vindt ballet best moeilijk, ze heeft dan ook nog niet zo lang les. Alle andere meiden zijn heel goed en daar leert ze veel van. Hier is iedereen dus duidelijk gelijkwaardig.

Verhalen over anders zijn, diversiteit in prentenboeken

Samen hier

Het boek Samen hier schreef en illustreerde Oliver Jeffers voor zijn zoon om hem de wereld te laten zien. Het verhaal gaat over de wereld waarin we leven en wonen, het land, de zee, maar ook dat er allerlei mensen zijn die er anders uitzien, maar dat we allemaal mensen zijn. Verder gaat het boek ook over dieren en dat je lief voor ze moet zijn, dat we goed voor de aarde moeten zorgen, maar ook voor elkaar. Ik vind het boek geschikt vanaf ongeveer 6 jaar, de achterliggende gedachte van de tekst is soms best moeilijk om te begrijpen.

Allemaal vriendjes

Allemaal vriendjes werd speciaal gemaakt voor Kinderboekenweek 2018 waarin vriendschap centraal stond. Ik vond het een fijn boek, maar nu is het onmisbaar in de boekenkast (in de klas). Bij de voorkant is de diversiteit al heel goed zichtbaar. Het gaat niet per se over diversiteit, maar het komt wel heel duidelijk in de illustraties terug én het gaat over vriendjes maken in het algemeen, het maakt niet uit met wie.

Er staan namelijk zoveel verschillende kinderen centraal. De versjes zijn duidelijk en fijn voor jonge kinderen en de illustraties zijn van de geweldige Mark Janssen. Het boek staat zelf op .

Ik lees in de reviews ook commentaar, maar ik vind juist dat boeken ook mogen schuren. Daar kun je het gesprek over aangaan. Want waarom zou een jongen een zakje snoepjes meenemen om vriendjes te "kopen"? Het gebeurt. Dus bespreek met de kinderen wat de jongen ook kan doen om vrienden te krijgen en wat ze zelf kunnen doen als ze zien dat er iemand wordt buitengesloten.

Kikker en de vreemdeling

Een van de bekendste boeken over diversiteit in prentenboeken, anders zijn en dat het juist mooi is: Kikker en de vreemdeling. Ik lees dit boek vaak voor in mijn nieuwkomersklas, omdat dit verhaal daar precies over gaat. Op een dag komt een vreemdeling in het bos wonen. Rat. Eend waarschuwt dat ratten dieven zijn. Ze zijn lui, brutaal en werken niet. Dat weet toch iedereen! En Varkentje zegt dat ratten niet in het bos thuishoren. Precies wat je ook in de "echte" wereld kan horen! Maar rat blijkt juist de held in het verhaal, meerdere keren!

Een boek voor alle leeftijden, je kunt het blijven voorlezen, ook juist aan oudere kinderen. Die snappen de gelaagdheid van het boek beter. blijft altijd boeien!

De koffer

De illustraties op de voorkant trekt meteen vind ik. 'De koffer' is een bijzonder prentenboek dat aan het denken zet over vreemdelingen en vluchtelingen. Op een dag verschijnt er een vreemd dier dat heel moe is, met slechts een koffer. Iedereen barst van de vragen. Wat komt hij doen? Waar komt hij vandaan? En: wat zit er toch in die mysterieuze koffer? Een verhaal over hoe we omgaan met mensen in nood. Iets wat van alle tijden is, ook juist nu nog. Het laat zien dat we vaak eerst argwanend zijn naar nieuwe mensen, maar als we iemand beter leren kennen, er juist steeds meer waardering voor krijgen.

Ik kreeg het boek net te laat om voor te lezen aan mijn klas, het werd al vakantie. Maar ik denk dat mijn toekomstige groep 6 het ook kan waarderen. Hier zitten kinderen in die het verhaal kunnen herkennen. Ik denk dat ik mezelf voor ga stellen met het boek aan het begin van het jaar. Dat ik laat zien dat ik erg van boeken houd, dat ik de kracht van boeken zie en wat het voor je kan betekenen. En dat de kinderen altijd bij me mogen komen met hun verhaal. Juist ook fijn voor de kinderen die de taal niet zo beheersen, het is makkelijk geschreven, dus snel te begrijpen.

De muur in het midden van het boek

De laatste in de rij boeken, maar zeker niet de minste! Er staat een muur in het midden van dit boek.
Gelukkig maar. De muur beschermt deze kant van het boek... tegen de andere kant van het boek.
O ja?

Actueel onderwerp met een knipoog. Waartegen beschermt een muur eigenlijk? Zeker actueel als je het nieuws van de VS in de gaten houdt.

Het boek is enorm sterk door zijn eenvoud. De illustraties vertellen het verhaal. Daar moest ik onze kleuter ook echt op wijzen, want de tekst is heel eenvoudig. In het begin lijkt het inderdaad ook echt alsof de ridder beschermt moet worden door de muur, er zijn allemaal gevaarlijke dieren! Ook grappig overigens dat er staat dat de muur het boek beschermt. De "goede" kant blijkt helemaal niet veilig, de andere kant juist wel!

De illustraties zijn heel eenvoudig, maar enorm grappig! Echt een boek om verder over in gesprek te gaan en de kinderen het verhaal te laten vertellen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Diversiteit in prentenboeken, je ziet het steeds meer. Subtiel, zoals getekende donkere kinderen, het verhaal gaat over diversiteit of het boek gaat over anders zijn. Ik wil mijn kinderen opvoeden met: iedereen is gelijkwaardig en dat begint bij prentenboeken voorlezen. Het is een bomvol blog met goede voorbeelden geworden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik kende dit begrip helemaal niet: de blurb. Ik kwam het tegen, heb me erin verdiept, ik heb me laten verrassen en vervolgens heb ik er een beetje een vrije toepassing op losgelaten. Ik hoop dat jij ook de mogelijkheden in de blurb ziet. Boodschap: neem de blurb op in (voor-)leessituaties.

In dit blog geef ik de uitleg van de blurb, enkele voorbeelden van boeken met een prachtige blurb ter inspiratie en ik schets wat mogelijkheden.

Wat is een blurb? De blurb is een Engelse term voor flaptekst en oorspronkelijk bedoeld om de lezer een aanbevelende samenvatting voor het boek te geven. Nu heb ik de blurb als flaptekst van alleen de kaft doorgetrokken naar de schutbladen van het boek. Want daarover valt echt veel te bespreken en te denken! Het is erg jammer om daar niets mee te doen.

Bij de meeste boeken zijn de schutbladen van een (saaie) effen kleur, wat niets hoeft af te doen aan het boek trouwens en er zijn prentenboeken waarbij de schutbladen als een vrolijk behang zijn zoals in 'De grondel en de garnaal' (Roebers & Westermann, Gotmerr 2018). Een fantastisch boek; de schutbladen strooien vrolijke confetti. En de schutbladen kunnen de hoofdpersonages eindeloos herhalen zoals bijvoorbeeld het geval is in 'Dikke vriendjes durven alles' Wat een geweldige titel trouwens.... (Schubert, Leopold 2021).

Maar een blurb is pas een echte blurb als de schutbladen (of soms de kaft) ook een boodschap vertellen. Die boodschap kan een tipje van de sluier zijn van de hoofdgedachte van het boek. Soms verbeeldt de blurb voorin het boek de start van een verhaal terwijl de blurb achterin het boek (iets van) het slot laat zien. Nogmaals: een boek zonder een bijzondere blurb, kan natuurlijk ook een heel bijzonder boek zijn.

De blurb van 'Niek Groot Brokkenpiloot' (Peirce, De Fontein 2010), vraagt van de lezer een en al activiteit en stelt de personages voor. En de eindblurb doet daar niet voor onder. Het informatieve boek over sport bij de Romeinen 'Paarden, zwaarden en rare baarden' (Meijer& Schutten, Querido e.a. 2013) betrekt de lezer ook actief bij de inhoud van het boek.

Er zijn talloze voorbeelden. Ga je eigen boekenkast eens na, wanneer je nog niet eerder bij het fenomeen blurb stilgestaan hebt. En nu moet je vooral niet denken dat een blurb alleen een verhalende tekstsoort betreft of alleen het genre prentenboek. In 'Winterdieren' (Dumont Tak, Querido 2021) wordt de blurb voorin verrijkt met een tekst in witte letters op een lichtblauwe ondergrond: 'als het licht is op de noordpool...' terwijl de blurb achterin het boek op een donkere ondergrond in zwarte letters ons vertelt: 'dan is het op de zuidpool donker'. In 'Thuis, een wereld vol huizen' (Pesce&Tonello, Educatheek, 2021) geeft de blurb voorin met een rood kruisje aan waar op de wereldkaart Nederland te vinden is en waar het huis van de lezer staat. De blurb achterin het boek laat met verschillende rode kruisjes de plekken zien waar op de wereld de huizen staan die in het boek beschreven zijn. Voor als je diversiteit wilt brengen in jouw aanbod: een aanrader!

Wat biedt de blurb? Sowieso hoop ik dat jullie met interesse gaan bekijken of het boek dat je in handen hebt, een blurb biedt. En als dat dan zo is, dat je er iets mee doet. Projecteer met behulp van de app Office Lens de blurb op het digibord. En gebruik wat de blurb je aanreikt in relatie tot het doel van jouw activiteit.

Bijvoorbeeld voor het voorspellen van de verhaallijn. Of voor het betekenis verlenen aan de boodschap van de schrijver. Of het antwoord zoeken op de vraag wat precies de blurb zo passend bij het verhaal maakt. (Deed de illustrator het werk goed?) De blurb kan gebruikt worden om de inhoud van de tekst te verduidelijken. De blurb kan gebruikt worden om de inhoud van de tekst nog meer betekenis te geven. Mogelijkheden te over.

Ik maakte gebruik van de kinderboekenafdeling van een van de prachtigste boekwinkels van ons land. Zodra dit weer kon vanwege de maatregelen heb ik een afspraak gemaakt bij Riemer&Walinga in Ermelo. Een aanrader!! info@deboekverkoopers.nl.

Hier zag ik (en kocht ik gelijk) 'Mensen met koffers' van Sjoerd Kuyper (Hoogland&Van Klaveren 2020). Met prachtige illustraties van Annemarie van Hearingen. De blurb vooraan in dit poëzie-prentenboek laat allerlei veelsoortige kleurige koffers zien, een beertje en een zwemvest. De blurb aan het einde van het boek toont alleen maar oranje zwemvesten, één koffer en het beertje. Dat is nog eens een blurb. Hoef ik niet verder uit te leggen, toch?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik kende dit begrip helemaal niet: de blurb. Ik kwam het tegen, heb me erin verdiept, ik heb me laten verrassen en vervolgens heb ik er een beetje een vrije toepassing op losgelaten. Ik hoop dat jij ook de mogelijkheden in de blurb ziet. Boodschap: neem de blurb op in (voor-)leessituaties.

# data[].attributes.body
https://soundcloud.com/user-858739576/boeken-lezen-is-een-feest

# data[].attributes.body
Rom bom bom ... de voorleestrom!
Dit lied vind je in 12 talen via:
https://www.boekstart.nl/luister-naar-ons-meertalige-kinderliedje-de-voorleestrom/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De meningen over de huidige diversiteit in het aanbod van kinderboeken zijn verdeeld. 'In kinderboeken komen niet-witte personages voor 'in de marge, niet zelden gestereotypeerd als de 'rare' ander', schreef Reza Kartosen-Wong, co-auteur van het kinderboek Waar is mijn noedelsoep?!? in een opiniestuk in deze krant. Kinderboekenverkoper Esmee Schenck de Jong liet via een mail aan de redactie weten 'gefrustreerd' te zijn door die boodschap omdat er volgens haar juist veel kinderboeken zijn met 'rolmodellen van kleur, karakters die tegen de traditionele man-vrouwrollen ingaan of zich niet thuis voelen in de norm'.

Hoe zit dat nou? De Universiteit Leiden deed onlangs de eerste studie naar personages van kleur in Nederlandse boeken voor jonge kinderen tot 6 jaar. De onderzoekers van de faculteit Sociale Wetenschappen bestudeerden de hoofdpersonen uit alle kinderboeken die tussen 2009 en 2018 prijzen hebben gewonnen, het vaakst zijn verkocht en het meest zijn uitgeleend in de bibliotheek.

In totaal kon van zo'n 2.053 personages in 64 boeken de huidskleur worden vastgesteld: 84 procent was wit en 16 procent van de personages had een kleur. 'Vervolgens hebben we deze statistieken vergeleken met de verhouding in de Nederlandse bevolking. Er was sprake van een ondervertegenwoordiging van zwarte personages', zegt promovendus Ymke de Bruijn. Want als je kijkt naar de Nederlandse bevolking tussen de 0 en 5 jaar (het publiek waarvoor de kinderboeken zijn bedoeld), dan zou je verwachten dat zo'n 19 tot 28 procent van de personages niet wit is. Dit getal loopt nogal uiteen, omdat het uitmaakt of je de tweede generatie migranten meerekent als wit (dan is de bevolkingsgroep met een kleur dus kleiner, namelijk 19 procent) of als niet wit (28 procent).

Ook de rol van het personage werd onder de loep genomen: is het een hoofdrol, bijrol of speelt het personage op de achtergrond? 'Hierin vonden we geen verschil tussen zwarte en witte personages', zegt De Bruijn. 'Iets anders was wel opvallend: vrouwen van kleur vertolkten vaker een rol op de achtergrond dan witte vrouwen.' Bij mannen was dit verschil er niet.

Stereotypen liggen er niet meer zo dik bovenop, zoals vroeger in kinderboeken het geval was, vertelt De Bruijn. Helemaal verdwenen zijn ze echter niet. 'In een boek over een klas met kinderen zijn het donkere jongetje en het jongetje met een Marokkaanse achtergrond de druktemakers die de les steeds verstoren. Heel expliciet zijn de vooroordelen niet, maar als je tussen de regels doorleest, kun je wel wat dingen ontdekken.' De les die De Bruijn hieruit destilleert voor ouders: kies de kinderboeken - ook degene met diverse personages - met zorg uit.

Een zwarte prinses

'Het is veel beter gesteld met culturele diversiteit in kinderboeken dan twaalf jaar geleden, toen ik met het eerste boek over Arabella kwam', zegt de bekroonde Nederlands-Amerikaanse kinderboekenschrijver en illustrator Mylo Freeman die dit jaar het prentenboek maakt voor de Kinderboekenweek in oktober. Ze kwam op het idee voor de populaire Arabella-reeks over een zwarte prinses toen ze hoorde dat een klein zwart meisje weigerde om de rol van prinses te spelen in het schooltoneelstuk. 'Ik ben bruin en heb kroeshaar, prinsessen zijn wit en hebben blond haar en blauwe ogen', had ze gezegd. 'Ik was geshockeerd en vond het zo sneu voor haar, en ook voor mezelf. Ikzelf had ook nooit gedacht aan het beeld van een zwarte prinses, dat kwam niet in me op. Het werd een soort missie om die meisjes een donkere prinses te geven. Eigenlijk is het doodeenvoudig om met een fictief karakter een positief beeld te creëren.'

Freeman is het soort auteur dat zich comfortabel voelt bij de meer impliciete diversiteitsboodschap: de hoofdpersoon is zwart, dat is een gegeven, maar verder gaat het niet over huidskleur, discriminatie of racisme. 'Arabella is gewoon een prinses', aldus Freeman. Onderzoekers van de Universiteit van Leiden constateerden dat er in het merendeel van de onderzochte kinderboeken weinig werd geschreven over de culturele achtergrond van de personages of over discriminatie.

'Kinderliteratuur hoeft geen schoolboek of opvoedboek te zijn', zegt ook Chafina Bendahman, die in 2015 de kleine uitgeverij ROSE Stories oprichtte, die zich richt op culturele diversiteit in verhalen. 'Ik vind het juist mooi als het verhaal over een stoer meisje gaat met een kleur en niet-Nederlandse naam, zodat alle kinderen zich erin kunnen herkennen, zónder dat je het over diversiteit an sich hebt.'

Er zijn natuurlijk wel kinderboeken waar het thema racisme en discriminatie expliciet aan de kaak wordt gesteld. Neem het boek Van klein tot groots - Rosa Parks van Lisbeth Kaiser en Marta Antelo, over het leven van de vrouw die weigerde haar plek in de bus af te staan aan een witte medereiziger. Volgens pedagoog Minchenu Maduro, geboren op Curaçao en getogen in Nederland, is de boodschap in zo'n boek erg fijn voor zwarte ouders en zwarte kinderen. 'Ze zullen zich niet alleen in deze helden herkennen, maar ze leren ook hoe je kunt reageren als je onrecht wordt aangedaan op basis van je huidskleur. Een kinderboek over Rosa Parks of Martin Luther King laat zien dat je iets kunt dóén, je kunt er kracht uit putten', aldus Minchenu.

Vriendschap tussen wit en zwart

Het kinderboek als middel tegen racisme, werkt dat eigenlijk? Het kan zeker helpen, meent Judi Mesman, hoogleraar Diversiteit in opvoeding en ontwikkeling aan de Universiteit Leiden. 'Als je een kind voorbeelden geeft waarbij mensen uit de eigen groep goed contact hebben met mensen van een andere etniciteit - bijvoorbeeld een vriendschap tussen een wit en een zwart kindje in een boekje - dan heeft dat een positief effect. Kinderen denken: dat kindje lijkt op mij en doet leuke dingen met dat andere kindje, dus dat kan ik ook.'

Volgens Mesman is er een verschil tussen niet-racistisch opvoeden en anti-racistisch opvoeden. 'Voor een anti-racistische opvoeding moet je ook benoemen dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt.' Daarvoor zijn boeken waarin discriminatie en racisme expliciet worden benoemd van meerwaarde.

Diversiteit én een goed verhaal

Wordt een educatief doel gekoppeld aan een kinderboek, dan zorgt dat voor ongemak. 'Ik blijf mij verzetten tegen het kinderboek als opvoedingsinstrument', schreef kinderboekhandelaar Hanneke Koene in een opiniestuk in de Volkskrant. Volgens haar verschijnen er te veel slecht geschreven, gekunstelde boeken die als doel hadden om kinderen te beïnvloeden. 'Daar waren ook boeken bij die bedoeld waren om kinderen met een ander uiterlijk of culturele achtergrond naar voren te schuiven.'

'Een goed verhaal én culturele diversiteit sluiten elkaar natuurlijk niet uit', zegt kinderboekenrecensent Pjotr van Lenteren. 'Het probleem is alleen dat mensen die met het motief 'we moeten nu gaan emanciperen en de wereld verbeteren' aan de slag gaan, vaak tenenkrommende kinderboeken produceren.' Oftewel: diversiteit moet niet de insteek zijn. 'Dan krijg je zo'n toontje en daar is niemand mee geholpen'.

Talententraject

Iedereen lijkt het er wel over eens dat meer culturele diversiteit in kinderboeken - mits van goede kwaliteit - een goed idee is. Waarom blijft het aanbod achter? Chafina Bendahman van uitgeverij ROSE Stories gelooft niet dat het karige aanbod komt doordat er geen goede auteurs of boeken zijn. 'Hetzelfde hoor je ook vaak in de theaterwereld, of in de media: goede gekleurde mensen zijn er niet. Dat is te makkelijk.' Misschien moet er wat meer moeite gedaan worden om die auteurs met de goede verhalen te scouten, denkt ze. Dat doet ROSE Stories, met onder andere een talententraject. 'Maar het kost wel tijd en geld, wij kunnen het ook alleen doen met steun van bijvoorbeeld het Letterenfonds. De vraag is denk ik ook: hoe belangrijk vindt een uitgeverij deze cultureel-diverse boeken?'

De mensen die de belissingen nemen in de uitgeverijbranche zijn nog steeds wit en die kijken op een andere manier naar verhalen, meent ze. 'Dat doen ze onder het mom van kwaliteit, maar ik denk dat ze kwaliteit verwarren met smaak.' Het grootste succes van ROSE Stories tot nu toe is het kinderboek Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes, met daarin honderd portretten van heldinnen van iedere etniciteit, zoals Nobelprijswinnaar Malala Yousafzai, Serena en Venus Williams en Coco Chanel. In de eerste weken werden er al duizenden boeken verkocht. Wereldwijd is het boek in vijftig talen verschenen en 5,5 miljoen keer verkocht. 'Niemand anders wilde het boek in Nederland uitgeven, we hebben geluk gehad. Maar alle kinderen zijn gebaat bij meer van dit soort boeken.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe cultureel divers zijn de kinderboeken thuis in de kast? Wat je als ouder moet weten én tips voor mooie jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
De meningen over de huidige diversiteit in het aanbod van kinderboeken zijn verdeeld. 'In kinderboeken komen niet-witte personages voor 'in de marge, niet zelden gestereotypeerd als de 'rare' ander', schreef Reza Kartosen-Wong, co-auteur van het kinderboek Waar is mijn noedelsoep?!? in een opiniestuk in deze krant.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe divers zijn Nederlandstalige kinderboeken? Zijn er voldoende mogelijkheden voor alle kinderen om zichzelf in de personages te herkennen? Zijn de boeken een goede afspiegeling van onze samenleving?

In de afgelopen jaren verschenen enkele onderzoeken naar de diversiteit van Nederlandstalige kinderboeken. Zie bijvoorbeeld deze pagina. Dat waren wetenschappelijke onderzoeken, die steeds een klein aantal kinderboeken diepgaand analyseerden.

Een onderzoek naar een groot aantal kinderboeken ontbrak nog. Daarom turfde ik van honderden Nederlandstalige kinderboeken uit 2019 hoe het zat met de verhouding jongen/meisje en hoe vaak er mensen van kleur en LHBT+-personages in voorkomen.
De boeken
Ik las 625 Nederlandstalige boeken die volgens de colofon in 2019 zijn verschenen. Naar schatting verschijnen er jaarlijks 2500 Nederlandstalige kinderboeken, dus dat is ongeveer een kwart van het totale aanbod. De boeken waren heel divers: van babyboeken, via prentenboeken en AVI-boeken tot informatieve boeken en Young Adult.

Veel boeken dus voor kinderen die nog niet kunnen lezen, ook veel boeken voor de groep 8-10, minder voor jongeren. Waarschijnlijk is dat ook wel een afspiegeling van wat er verschijnt, al kan ik me voorstellen dat ik relatief weinig YA gelezen heb, omdat die gewoon meer tijd kosten en ik zoveel mogelijk boeken wilde lezen.

De 625 boeken zijn gemaakt door schrijvers en illustratoren uit 22 verschillende landen.

(doordat makers uit verschillende landen kunnen komen, is de optelsom hoger dan 625)

Veel oorspronkelijk Nederlandstalig werk dus, en veel vertaald Engelstalig.

Dit zijn de uitgevers waarvan ik de meeste boeken las. Geen verrassingen hier, dit zijn allemaal grote kinderboekenuitgevers.
Methodiek
Van alle boeken turfde ik zes aspecten:

Jongens- en meisjesnamen in de titel

De m/v-verhouding van de personages op de kaft

De kleur van de personages op de kaft

De m/v-verhouding in het boek

De kleur van de belangrijkste personages in het boek

LHBT+-personages in het boek

Ik maakte niet alleen een overzicht van de diversiteit in de hele groep van 625 boeken. Ik splitste de groep ook op in leeftijdscategorieën en in land van herkomst.
De titel
Het eerste (en eenvoudigste te beoordelen) waar ik naar keek was de titel, inclusief de ondertitel. Daarbij keek ik in de eerste plaats of er een jongens- of meisjesnaam in stond, of allebei. En als dat niet zo was, of er een woord in stond dat een mannelijke of vrouwelijke betekenis heeft. Bijvoorbeeld: Gooi juf in zee!, of Echte Amerikaanse jongens.

406 titels waren wat dat betreft neutraal. Van de overige 219 titels bevatten er 80 een jongensnaam, 45 hadden iets mannelijks in de titel. 14 boeken hadden beide. 49 boeken hadden een meisjesnaam, 31 iets vrouwelijks.

Op het geheel van de 625 gelezen boeken zijn dit de percentages:
Het omslag
Don't judge a book by its cover, zeggen de Engelsen, maar dat deed ik wel. Het omslag is immers het eerste wat je van een boek ziet. Ik keek of de personages op het omslag mannelijk of vrouwelijk waren.

Bij 247 boeken was dat niet vast te stellen. Vanwege een abstract ontwerp, bijvoorbeeld, of omdat er alleen dieren op het omslag staan. Of omdat er wel mensen op staan, maar niet te zien is of die mannelijk of vrouwelijk zijn.

Van de resterende 378 boeken hadden er 117 uitsluitend mannelijke personages op de voorkant. Daarnaast waren er 31 met hoofdzakelijk mannelijke personages. Bij 118 waren er (ongeveer) evenveel mannelijke als vrouwelijke personages. En op 103 boeken stonden alleen vrouwen, op 9 hoofdzakelijk vrouwen.

Afgezet tegen het geheel van 625:

Ook keek ik naar de kleur van de personages op het omslag.

Bij 279 boeken kon ik daar geen uitspraak over doen. In 221 gevallen omdat er geen mensen op het omslag stonden, in 58 gevallen omdat de kleur van de mensen niet vast te stellen was.

Van de resterende 346 boeken waren op 216 omslagen alle mensen wit. In nog eens 18 gevallen was de meerderheid wit. Op 54 boeken waren de mensen gemengd. In 3 gevallen was de meerderheid niet wit, en op 55 kaften was iedereen niet wit.

In percentages:

Geen mensen: 35,4%

Niet vast te stellen: 9,3%

Alleen wit: 34,6%

Hoofdzakelijk wit: 2,9%

Gemengd: 8,6%

Hoofdzakelijk niet wit: 0,5%

Niet wit: 8,8%

De inhoud
Tot nu toe ging het over dingen die op het omslag te vinden zijn. Ik keek ook verder, en las al die 625 boeken. Daarbij lette ik op de m/v-verhouding, op de kleur van de personages en of er LHBT+-personages in het boek voorkomen.
M/V in het boek
In 73 boeken zijn er alleen maar mannelijke hoofdpersonen. In nog eens 146 zijn ze voornamelijk mannelijk. In 254 boeken zijn de verhoudingen gelijk, in 51 boeken zijn het hoofdzakelijk vrouwelijke personages en in 49 uitsluitend vrouwelijke.

In 52 gevallen is het niet vast te stellen, omdat dat niet genoemd werd en het om dieren of niet-levende voorwerpen ging, of om informatieve boeken.

In percentages:

Niet vast te stellen: 8,3%

Uitsluitend mannelijk: 11,7%

Hoofdzakelijk mannelijk: 23,4%

Gelijk: 40,6%

Hoofdzakelijk vrouwelijk: 8,2%

Uitsluitend vrouwelijk: 7,8%

Hier zijn dus behoorlijk grote verschillen tussen mannelijk en vrouwelijk te zien. Dat is wel een beetje raar, want bij het kijken naar de titel en de omslagillustraties waren de verschillen minder groot. Op het omslag was 23,7% mannelijk en 17,9% vrouwelijk. In het boek is de verhouding 35,1% - 16% Hoe kan dat?

Dat blijkt voor een deel te zitten in de omslagen waarbij het niet kan worden vastgesteld of de personages vrouwelijk of mannelijk zijn. Die personages blijken vaak mannelijk te zijn. 82 om precies te zijn, tegen 35 vrouwelijk. In de categorie waar het op het omslag niet te zien is of het personage mannelijk of vrouwelijk is, is het effect het grootst. Maar het geldt ook voor alle omslagen waar het aantal vrouwen gelijk of meer is: in het boek neigt de verhouding vaak toch net iets meer naar mannen.

Gedeeltelijk valt dat te verklaren door boeken die dieren als hoofdpersoon hebben. Uit eerder onderzoek ( zie bijvoorbeeld dit artikel) is bekend dat dieren in kinderboeken veel vaker mannelijk zijn dan vrouwelijk. Dat blijkt dus nog steeds zo te zijn, al heb ik niet precies uitgezocht hoe het zit met de boeken uit 2019. Het geldt trouwens niet alleen voor dieren, maar ook voor niet-levende personages, zoals wolken.

Ik splitste de boeken op naar leeftijd: boeken voor kinderen die nog niet zelf kunnen lezen (0-5 jaar; in totaal 224 boeken); boeken voor kinderen op de basisschool die zelf kunnen lezen (6-12 jaar; in totaal 342 boeken); en boeken voor middelbare scholieren (13-15 jaar; in totaal 59 boeken).

Daaruit bleek dat de voorkeur voor mannelijke personages vooral bij de eerste twee categorieën ligt. Bij de boeken voor jongeren is de m/v-verhouding vrijwel in evenwicht.

Ik splitste ook op naar land: boeken van Nederlandse makers (263 boeken); van Belgische makers (67 boeken); en de rest (383 boeken). Omdat een boek gemaakt kan worden door mensen uit verschillende landen, is het totaal hoger dan 625.

In alle drie de groepen zijn mannelijke personages in de meerderheid. Vooral bij boeken van Belgische makers; Nederlandse makers doen het wat dat betreft beter, de overige boeken zitten er tussenin.
Kleur in het boek
Verder keek ik hoeveel niet-witte personages in een boek voorkomen. In een boek met plaatjes is het wat makkelijker om ze te vinden, in boeken zonder illustraties is het lastiger als het uiterlijk van de personages niet beschreven wordt.

In 139 boeken komen geen mensen voor. In de resterende 486 boeken zitten in 210 gevallen (minder dan de helft van die 486) worden geen mensen van kleur genoemd. In percentages:

Geen mensen: 22,2%

Geen mensen van kleur: 33,6%

Niet-witte mensen alleen in illustraties: 7,4%

Niet-witte bijpersonen: 7,4%

Enkele niet-witte personages: 18,9%

Alle / Meeste personages zijn niet wit: 10,6%

Ook hier laat het omslag niet precies zien wie er in het boek gaan optreden: op 20,8% van alle omslagen staat een persoon van kleur. Terwijl in 44,2% van de boeken iemand van kleur voorkomt.

Bij het opsplitsen naar leeftijd blijken er grote verschillen te zijn tussen de drie groepen. Vooral doordat er voor de jongste groep heel veel boeken zijn zonder menselijke personages. Daardoor is het vergelijken tussen de groepen wat moeilijker, maar het is wel duidelijk dat er in boeken voor de middelbare school meer personages van kleur voorkomen dan in de boeken voor 6- tot 12-jarigen.

Uitgesplitst naar land is te zien dat de boeken van Belgen het witst zijn, en de boeken uit Nederland het meest gekleurd. De overige boeken zitten er tussenin.
LHBT+-personages in het boek
Tot slot keek ik naar LHBT+-personages in een boek. Daarvan vond ik er niet veel, terwijl ik hier niet veeleisend was. Alleen al het noemen van twee mannelijke ouders rekende ik bijvoorbeeld al mee.

Geen: 93,9%

Homoseksueel: 2,7%

Lesbisch: 1,9%

Homoseksueel & lesbisch: 0,3%

Lesbisch & transgender: 0,3%

Transgender: 0,5%

Biseksueel: 0,2%

Alle: 0,2%

LHBT+-personages blijken vooral in 12+-boeken voor te komen. Omdat het om zulke kleine aantallen gaat, heb ik in de grafiek de categorie 'Geen' weggelaten, zodat de verhouding tussen de andere staafjes duidelijker wordt. Wil je toch het complete plaatje zien, klik dan hier.

Per land opgesplitst doen Nederland en België het wat beter dan de rest. Klik hier voor het volledige plaatje.
Conclusies
Er verschijnen jaarlijks heel veel Nederlandstalige kinderboeken, rond de 2500. Vaak schetsen de boeken een beeld van onze samenleving. Altijd is dat natuurlijk maar een stukje van de samenleving.

Maar alles bij elkaar komt de wereld in de kinderboeken toch niet helemaal overeen met de echte wereld. In de echte wereld is het aantal jongens en meisjes (vrijwel) gelijk. In kinderboeken lopen beduidend meer jongens rond.

Dat begint al bij het omslag: in de titel en op het plaatje op de voorkant zul je doorgaans vaker een jongen dan een meisje zien. En als je eenmaal het boek gaat lezen, blijken jongens daar een nog grotere rol te spelen.

Bij boeken van Belgen is het verschil tussen jongens en meisjes het grootst; bij boeken van Nederlanders is het iets minder. Alleen bij boeken voor oudere kinderen is er een evenwicht tussen jongens en meisjes.

In Nederland heeft ongeveer 1 op de 7 mensen (14%) een niet-westerse achtergrond. In kinderboeken waarin mensen voorkomen, komt in minder dan de helft van de boeken geen enkel personage van kleur voor. Of kinderboeken daarmee een goede afspiegeling van de maatschappij zijn, valt moeilijk te zeggen. Veel boeken hebben meerdere personages, waarvan sommige niet wit zijn. Mijn tellingen zijn niet zo nauwkeurig dat ik hierover een uitspraak kan doen. Maar met bijna 30% van de boeken waarin een substantieel deel van de personages niet wit is, is er in ieder geval genoeg keus voor wie een boek wil met een niet-wit personage. Voor oudere kinderen is dat het makkelijkst.

Ongeveer 6% van de Nederlandse bevolking boven de 12 is homoseksueel of lesbisch. In kinderboeken komen LHBT+-personages minder vaak voor. Als ze al voorkomen, is dat vaak in boeken voor middelbare scholieren.

Over het algemeen zijn de boeken voor jongeren dus het meest divers. En als je per land kijkt, zijn de boeken van Nederlanders het meest divers.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Alle berichten van Richard Thiel weergeven

# data[].attributes.attachment_link.description
Inleiding Hoe divers zijn Nederlandstalige kinderboeken? Zijn er voldoende mogelijkheden voor alle kinderen om zichzelf in de personages te herkennen? Zijn de boeken een goede afspiegeling van onze samenleving? In de afgelopen jaren verschenen enkele onderzoeken naar de diversiteit van Nederlandstalige kinderboeken. Zie bijvoorbeeld deze pagina.

# data[].attributes.body
https://boekenhouder.be/

# data[].attributes.attachment_link.description
Neem als bibliotheek een abonnement en laat jouw bezoekers de AVI-boeken van Fundels ter plaatse beleven of gratis lenen via ‘Mijn Bibliotheek’.

# data[].attributes.body
Vind je het ook zo moeilijk om jouw kleuters in de boekenhoek te krijgen? Met deze gouden tips lukt het je wel!

# data[].attributes.attachment_link.title
Persbericht: Boekie de boekenknabbelaar - Onderwijs Maak Je Samen

# data[].attributes.attachment_link.description
Persbericht: Boekie de boekenknabbelaar. Boekpromotie en leesmotivatie stimuleren bij peuters en kleuters Begin 2019 lanceerden we 'Boekie de boekenverslinder'. Een box met opdrachtkaarten ter stimulatie van de boekpromotie en leesmotivatie voor groep 3 t/m 8. Vanaf nu introduceren we Boekie de boekenknabbelaar -oftewel 'Boekie junior'. Geschikt voor peuters en kleuters.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Begrijpend lezen is een cruciale vaardigheid voor succes in onderwijs, deelname aan de samenleving en levenslang leren. Deze praktijkgerichte literatuurstudie wil diverse onderwijsactoren informeren over de belangrijkste kenmerken ('didactische sleutels') van een effectieve en eigentijdse begrijpend-leesdidactiek in het basisonderwijs.

Bestel per post

De prijs bedraagt €15,00 (exclusief verzendkosten €2,00).

Publicatiedatum

Augustus 2019

Auteur(s)

S. Gobyn, E. Merchie, E. De Bruyne, F. De Smedt, M. Schiepers, M. Vanbuel, P. Versteden, K. Van den Branden, P. Ghesquière, H. Van Keer

Reeks

Praktijkgerichte literatuurstudies onderwijsonderzoek

Er zijn geen resultaten gevonden voor uw zoekopdracht

Controleer de schrijfwijze van uw zoekopdracht

Probeer uw zoekopdracht anders te verwoorden

# data[].attributes.attachment_link.title
Sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Begrijpend lezen is een cruciale vaardigheid voor succes in onderwijs, deelname aan de samenleving en levenslang leren. Deze praktijkgerichte literatuurstudie wil diverse onderwijsactoren informeren over de belangrijkste kenmerken ('didactische sleutels') van een effectieve en eigentijdse begrijpend-leesdidactiek in het basisonderwijs. De prijs bedraagt €15,00 (exclusief verzendkosten €2,00). Publicatiedatum Augustus 2019 Auteur(s) S.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Bonte hoeken en prikkelende boeken Werken met prentenboeken bij peuters en jongste kleuters Door Jozefien Loman, CTO-medewerker Prentenboeken vormen een prachtige invalshoek om te werken aan de taalontwikkeling van peuters en jongste kleuters. Werken met prentenboeken kan bijdragen tot een grotere taalvaardigheid, een beter inzicht in verhaalstructuren en tekstsoorten, meer vertrouwdheid met geschreven taal, Volgens Mooren (Het prentenboek als springplank, SUN, 2000) leidt het gebruik van prentenboeken in het onderwijs er zelfs toe dat kinderen met een achterstand op het vlak van woordenschat, kennis van de wereld, fantasie, waardering voor boeken, hun leeftijdsgenootjes bijbenen. Voorlezen uit een prentenboek kan een leuk tussendoortje zijn, of een rustgevende afsluiter van de dag. Toch kun je heel wat meer halen uit het werken met boeken. In het eerste deel van dit artikel ga ik in op een aantal belangrijke uitgangspunten voor het werken met boeken bij de leeftijdsgroep van 2- tot 4-jarigen. In het tweede deel werk ik een voorbeeld uit aan de hand van het boekje Varkentje Jan gebruikt vormen 1. Tot slot vind je nog een stappenplan om concreet aan de slag te gaan. 1. Belangrijke uitgangspunten Voorbereiding Het proces dat voorafgaat aan het vertellen van een boek aan de kinderen, is wellicht het allerbelangrijkste! Het begint namelijk allemaal met de zoektocht naar een geschikt boek. Er zijn heel wat leuke peuter- en kleuterboekjes op de markt: boeken met flapjes, kijk- en aanwijsboekjes, stevige kartonboekjes, verhalende prentenboeken, zoekboeken, boeken waar dingen uit te voorschijn komen of boekjes die geluid maken, Het ideale boek sluit mooi aan bij het ontwikkelingsniveau van de kinderen. Zo kunnen kinderen die voor het eerst kennismaken met boeken experimenteren met plastic badboekjes, en kunnen wat oudere kinderen al zelfstandig een prentenboek hanteren. Toch mag je kleuters niet onderschatten: een boek met een moeilijkere inhoud wordt vaak begrijpelijk door de aanpak van de begeleider. De inhoud van het ideale boek sluit natuurlijk ook helemaal aan bij de leefwereld van de kinderen, waardoor de interesse groeit. Er zijn niet toevallig een heleboel boekjes op de markt over op het potje gaan, lekker kliederen of, zoals bij Varkentje Jan gebruikt vormen, over bouwen en construeren. Heel wat verhalen hebben ook dieren in de hoofdrol, omdat jonge kinderen zich gemakkelijk in deze personages kunnen inleven en moeilijke onderwerpen hierdoor toegankelijk worden. Ook het taalgebruik in een boek kan je keuze beïnvloeden. Boeken in rijmvorm, boeken zonder tekst, boeken met veel poëtische woorden of juist heel erg aansluitend bij het dagelijkse taalgebruik, Het kan allemaal. Zorg in ieder geval voor een grote variatie aan boeken. Hoe meer afwisseling, hoe groter de kans op een rijk taalaanbod dat álle kinderen aanspreekt. 1 Christyan en Diane Fox (2002). Varkentje Jan gebruikt vormen. Amsterdam: Zirkoon uitgevers b.v.

2 Na de keuze van een geschikt boek ga je op zoek naar de mogelijkheden die het boek biedt om aan de taalontwikkeling van de kinderen in je klas of groep te werken. Werken met boeken betekent in ieder geval met taal bezig zijn, maar elk boek heeft wel iets specifieks dat extra kansen biedt. Zo kan het taalaanbod in het boekje interessant zijn omdat het goed aansluit bij de schooltaal die de kinderen moeten verwerven. Of misschien biedt het boek juist heel wat mogelijkheden om actief taalgebruik te stimuleren omdat het sterk op actie gericht is. Dit laatste is zeker het geval bij Varkentje Jan en zijn bouwavonturen. Andere boeken bieden heel wat kansen om met kleuters vooruit en ook terug te blikken, of om oorzaak-gevolgrelaties te leggen. Bepaal aan de hand van deze vaststellingen de hoofddoelstellingen waaraan je wilt werken. Ten slotte is het ook niet onbelangrijk om de voorkennis van kinderen over het onderwerp van het boek te bepalen. Dit zal je helpen de ideale introductieactiviteit te kiezen. Het boek vertellen Begin met een motiverende en zinvolle introductieactiviteit die niet alleen op woordenschat gericht is, maar de kinderen helpt om het globale verloop van het verhaal te kunnen volgen. Deze introductieactiviteit kan klassikaal of in een klein groepje gebeuren. Daarna kun je het boek voorlezen. Niet alleen de kinderen moeten goed voorbereid zijn, het effect van het voorlezen staat of valt met een goede voorbereiding door de begeleider of leerkracht. Zorg voor een goede en gezellige voorleessfeer. Zorg ook dat je de inhoud en de prenten van het boek goed bekeken hebt. Dit helpt je om bij het voorlezen makkelijker los te komen van de tekst en meer oogcontact te maken. Bedenk op voorhand ook een aantal plaatsen in het boek waar je kunt werken met intonatie, met verschillende stemmetjes of waar een stilte zinvol kan zijn. Ook enkele doeopdrachten of denkstimulerende vragen kun je maar beter op voorhand plannen. Je hoeft je niet strak aan deze voorbereiding te houden. Inspelen op wat kinderen aanbrengen is ook zeer zinvol, maar een goede voorbereiding helpt je wel om je vooropgestelde doelstellingen na te streven en niet nodeloos af te dwalen. Het zal echter niet volstaan het boek één keer te vertellen. Je kunt het boek tijdens het project of het belangstellingscentrum het best meerdere keren vertellen. Kinderen vinden dit heel erg leuk en het helpt hen om complexere taal geleidelijk aan beter te begrijpen en om moeilijkere woordenschat te verankeren. Dit herhaald voorlezen doe je steeds op een andere manier. Je kunt afwisselen qua - vertelstijl: tekstgetrouw, vertellend voorlezen, interactief voorlezen, dramatiseren, - groepssamenstelling en plaats: klassikaal vertellen in de kring, aan kleine groepjes of aan een individuele kleuter in een hoek - ondersteunende materialen: werken met de prenten van het boek of met losse prenten, gebruikmaken van de kamishibai (Japans verteltheater, zie afbeelding) of van een digitale versie van het boek, prenten combineren met concrete materialen of handpoppen, - vertellers: de begeleider of leerkracht vertelt, kleuters vertellen aan elkaar, een leerling uit de lagere school leest voor, een ouder of grootouder vertelt in de thuistaal,

3 Verwerking Bij de verwerking van het boek moet je lokaal de sfeer van het boek helemaal uitstralen. De kinderen kunnen op allerlei plaatsen en op allerlei manieren opnieuw aan de slag gaan met de inhoud en het taalgebruik van het boek. Het inrichten van een nieuwe hoek die helemaal bij het boekje past, of het verrijken van bestaande hoeken, biedt heel wat kansen. Je kunt allerlei voorwerpen uit het boek in verschillende hoeken een zinvolle plaats geven, prenten uit het boek ophangen in de klas, materialen voorzien om het verhaal na te spelen, Daarnaast bied je betekenisvolle activiteiten aan. Dit zijn activiteiten die aansluiten bij de inhoud van het boek. Daardoor maken ze de inhoud voor de kinderen begrijpelijker, de verhaallijn duidelijker en bieden ze kansen om passief en/of actief taal te oefenen. Je kunt twee soorten betekenisvolle activiteiten aanbieden. Enerzijds bied je activiteiten aan waarbij vooral het begrip van het verhaal verdiept wordt, zoals kringgesprekken in een kleine kring (een vijftal kinderen) over de inhoud van het boek. Anderzijds doe je activiteiten waarbij de kinderen de inhoud van het boek creatief kunnen verwerken, zoals het naspelen van het verhaal aan een (samen met de kinderen gemaakte) verteltafel. Terwijl kinderen spelen in de hoeken of met jou een kringgesprek voeren heb je als begeleider of leerkracht een heel belangrijke taak. Jouw interactie met de kinderen zal er immers voor zorgen dat kinderen een rijk taalaanbod krijgen. Door het stellen van open en denkstimulerende vragen kun je de kinderen uitdagen. Door prikkelende beweringen kun je taal uitlokken. Door uit te beelden of visualisaties te gebruiken kun je de taal voor alle kinderen begrijpelijk maken. Door handelingen van de kinderen te verwoorden kun je hun passief taalniveau opkrikken. De kracht van de leerkracht kan ook bij het werken met prentenboeken niet worden onderschat! 2. Toepassing van de uitgangspunten: Varkentje Jan gebruikt vormen Hoe deze uitgangspunten concreet vorm krijgen, wordt duidelijk in een voorbeeld. Ik koos het boek 'Varkentje Jan gebruikt vormen', omdat het heel erg goed past bij de leeftijdsgroep 2- tot 4- jarigen. Het is een kartonboekje dat tegen een stootje kan. De tekeningen zijn kleurrijk, eenvoudig en ondersteunen de tekst. Het boek nodigt uit tot actieve activiteiten en er komt een pak typische schooltaal in aan bod. De inbreng van de kinderen wordt expliciet gestimuleerd, bijvoorbeeld wanneer op het eerste blad een bouwplan getoond wordt en de kinderen worden uitgenodigd te raden wat het zal worden. Dit verhaalonderdeel is ook een mooie gelegenheid om aan ontluikende geletterdheid te werken. De globale verhaallijn is zeer rechtlijnig zonder zijsprongetjes, maar verdieping is wel mogelijk. Bij het herhaald voorlezen vallen immers steeds meer details op: de knuffel van Varkentje Jan die tussen het behangpapier en de muur terecht komt, Varkentje Jan die het ronde raam nauwelijks kan optillen, de deur van het huis die op een gezicht lijkt, Kortom, het boek biedt heel wat mogelijkheden. Hieronder vind je enkele mogelijke uitwerkingen. Introductieactiviteit en vertellen van het verhaal In de buurt van de school is een bouwwerf. Ik vraag enkele ouders en grootouders om mee op pad te gaan en we bezoeken de werf. We kijken vanaf het hek toe hoe de bouwvakkers druk in de weer zijn. We zien de betonmolen draaien en kunnen al een beetje zien welke vorm het huis zal hebben. Terug in de klas mogen de kinderen over deze ervaring vertellen. Ik teken op een groot blad alles wat de kinderen me proberen te vertellen: modder, de helm van de bouwvakkers, de betonmolen, een grote vrachtwagen, Op de computer laat ik enkele digitale foto s van onze uitstap in een

4 'loop' draaien. Enkele minder taalvaardige kinderen maken er gretig gebruik van om hun verhaal te doen. De volgende dag vertel ik het boek een eerste maal. Ik toon de prenten en laat de kinderen reageren. Sommige kinderen tonen enkele dingen, anderen gebruiken al een paar woordjes en enkele oudere kinderen in mijn groep zien al verbanden tussen de prenten en de tekeningen die ik de vorige dag maakte. Tijdens dit project zal ik het boekje nog enkele malen aanbieden. Op het einde van dit project lees ik het boekje helemaal letterlijk voor. Een nieuwe themahoek: Ontdekhoek met dozen Op de speelmat plaats ik een heleboel dozen in allerlei soorten en formaten. Ook de oude ronde wastonnen doen hier dienst. Ik nodig enkele kinderen uit om met de dozen een groot huis te bouwen. Ik verwoord daarbij constant de handelingen die de kleuters uitvoeren. Af en toe valt er eens een huis omver, maar dat vinden we niet erg. We beginnen gewoon opnieuw! Af en toe nemen we er het boekje bij en kijken hoe Varkentje Jan te werk gaat. Misschien kunnen we nog wat van hem leren Verrijking van een bestaande hoek: De boekenhoek In de boekenhoek ligt natuurlijk het boekje Varkentje Jan gebruikt vormen. Bij het boekje ligt een doos. Op de buitenkant van de doos is een kopie gekleefd van de voorpagina van het boek. In de doos zitten alle vormen die in het boekje voorkomen en een vingerpopje dat Varkentje Jan voorstelt. De kinderen kunnen in het boekje kijken en kunnen spelen met de voorwerpen die in de doos zitten. Sommige kinderen leggen al duidelijk de link tussen de vormen en het boek. Anderen experimenteren met de materialen. In de boekenhoek liggen ook andere boekjes over de thema s huizen en bouwen en op de computer kunnen de kinderen een digitale versie van het verhaal bekijken en beluisteren. Af en toe ga ik met enkele kinderen in de boekenhoek zitten en vertel opnieuw stukjes uit het verhaal, of ik laat een kind zelf iets vertellen bij een prent uit het verhaal. Verrijking van een bestaande hoek: De bouwhoek In de bouwhoek hangen de uitvergrote prenten van het boek op ooghoogte tegen de kast. De kinderen proberen er net als Varkentje Jan een huis te bouwen. De eerste dagen doen ze dat enkel met grote rechthoekige blokken. Na enkele dagen voeg ik ook andere vormen en materialen toe. Ik stimuleer de kinderen om samen aan een bouwsel te werken. Zo ontstaat heel wat interactie tussen de kinderen. Betekenisvolle activiteit: Beweging Ik bouw in de bewegingszaal een parcours met banken, stapstenen, matten, stoelen, Ter introductie van deze activiteit toon ik enkele digitale foto s van onze uitstap naar de werf, waarop bouwvakkers te zien zijn. De vingerpop Varkentje Jan en het boekje neem ik mee naar de zaal. We beginnen met een kort gesprekje over de kunsten van de bouwvakkers en Varkentje Jan. Daarna mogen de kinderen, net zoals bouwvakkers, het parcours afleggen. Varkentje Jan kijkt

5 bewonderend toe, moedigt de kinderen aan en verwoordt de moeilijkheden die de kinderen overwinnen. Betekenisvolle activiteit: Een huis voor Varkentje Jan Van een grote kartonnen doos hebben we een huis gemaakt. Er ontbreken echter nog een heleboel dingen. Varkentje Jan wil in dit huis gaan wonen. Met een klein groepje kinderen komen we er echter achter dat de deur van het huis niet open kan en dat er geen ramen in het huis zijn. Deze probleemstelling lokt heel wat reacties uit bij de kinderen. Ik probeer de kinderen zelf te laten denken en hen niet steeds de pap in de mond te geven. Samen zoeken we naar oplossingen en proberen ze uit! Meer ideeën voor verrijking van hoeken en betekenisvolle activiteiten: - Het rijtjeshuis uit Klein, klein climmertje, Uitgeverij De Boeck (2007) - Een huisje van papier uit Peuterprikkels, Centrum voor Taal en Onderwijs (2008) - We zitten erin! uit Bonte Boel, Steunpunt Nederlands als Tweede Taal (2004) - Kijken naar vormen, activiteit 46 uit Taal-Materiaal, Wolters Plantyn (2003) - Thema Bouwen uit Kleuterplein, Malmberg (2008) - Thema Stenen stapelen uit Dag, Jules!, Zwijsen (2002) - Kleuterhoekenboek, Milieuverrijking voor 2,5- tot 6-jarigen, Wolters Plantyn (2007) 3. Stappenplan Stap 1: Kies een geschikt boek voor jouw kleuter- of peutergroep. Houd daarbij rekening met het ontwikkelingsniveau en de leefwereld van de kinderen. Zorg voor voldoende afwisseling in taalgebruik, tekenstijl en onderwerpen. Stap 2: Bedenk welke (extra) kansen dit boek biedt om bij te dragen tot de taalontwikkeling van de peuters/kleuters. Omschrijf deze doelstellingen. Stap 3: Bepaal de voorkennis van de peuters/kleuters over het onderwerp van het boek. Bepaal welke introductieactiviteit zinvol kan zijn om de inhoud van het boek toegankelijk te maken. Stap 4: Brainstorm over mogelijkheden die dit boek biedt voor uitwerkingen: verrijking van hoeken en betekenisvolle activiteiten. Stap 5: Koppel de doelstellingen uit stap 2 aan de brainstorm. Schrap ideeën die niet haalbaar zijn of die niet tegemoet komen aan de doelstellingen. Stap 6: Werk de ideeën verder uit en giet ze in een projectschema. Laat voldoende ruimte om in te spelen op de mogelijke inbreng van de kleuters/peuters. Met dank aan de kleuterleid(st)ers van het Taal- en diversiteitsproject van scholengemeenschap De Speling in Genk en de deelnemers aan de CTO-vormig Over Bonte Hoeken en Prikkelende Boeken.'

6 Bronnen: - De Clerq, F. e.a. (2007). Kleuterhoekenboek. Mechelen: Wolters Plantyn. - Fox C. en D. (2002). Varkentje Jan gebruikt vormen. Amsterdam: Zirkoon uitgevers b.v. - François, S. en Verhelst, M. (2008). Peuterprikkels. Activiteiten om taal te stimuleren vanaf de peuterleeftijd. Leuven: Centrum voor Taal en Onderwijs. - Leysen, A. (2002). Over de kracht van het voorgelezen woord. Een pleidooi voor voorlezen in 13 argumenten en 11 werkvormen, in Colpin, M., Ramaut, R., Timmermans, S., Van den Branden, K., Vandenbroucke, M. en Van Gorp, K. Leesrijk school- en klasklimaat. Een schat aan le(e)sideeën voor het basisonderwijs. Antwerpen-Apeldoorn: Garant. - Mooren, P. (2000). Het prentenboek als springplank. Cultuurspreiding en leesbevordering door prentenboeken. Nijmegen: SUN. - Mos, L. (2008). Het effect van de verteltafel in beeld. De wereld van het jonge kind, 35/5, Nieuwmeijer, C. (2008). Het prentenboek als invalshoek. Werken met prentenboeken in het basisonderwijs. Assen: Van Gorcum. - Putman, W. (2008). Genieten van digitale prentenboeken. De wereld van het jonge kind, 35/7, Stoep, J. en van Elssäcker, W. (2005). Peuters interactief met taal. De taallijn VVE: Taalstimulering voor jonge kinderen. Expertisecentrum Nederlands. - Van den Branden, K. (2010). Handboek taalbeleid basisonderwijs. Leuven: ACCO.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bonte hoeken en prikkelende boeken - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Bonte hoeken en prikkelende boeken Werken met prentenboeken bij peuters en jongste kleuters Door Jozefien Loman, CTO-medewerker Prentenboeken vormen een prachtige invalshoek om te werken aan de taalontwikkeling van peuters en jongste kleuters.

# data[].attributes.body
Gratis download.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maak je kleuters taalvaardig door hen met materialen en verhalen aan de slag te laten gaan en laat hen nadenken over het fenomeen taal.

# data[].attributes.attachment_link.title
Spel: Sorteren/Boekoriëntatie: Leg de boeken soort bij soort op de juiste stapel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vertellen of voorlezen met een Kamishibai

# data[].attributes.body
We zijn nieuwsgierig naar jouw boekenhoek. Plaats je hieronder één of enkele foto's uit jouw klas?

# data[].attributes.body
Wie op zoek is naar een verhaal verteld in het Farsi, Albanees, Arabisch, Frans, Chinees, Bulgaars, Pasjtoe en nog zoveel meer, surf dan naar:

https://stad.gent/nl/onderwijscentrum-gent/gent-als-onderwijsstad/toegang-tot-het-vertellement?fbclid=IwAR16qPjx50nUuxNr0fj0ArVsoPZCQ9wceu6-GNzexmYpKSrYjtNGtHTCV10

En vul je gegevens in met je stamboeknummer! Dan krijg je toegang tot heel wat verhalen die voorgelezen worden!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Terug naar de basis: een kamishibai is een Japanse techniek waarbij een verteller een verhaal vertelt door verschillende prenten, één voor één, in een klein houten theater te schuiven. Elke prent toont een cruciaal moment uit het verhaal.

Die eeuwenoude verteltraditie namen we grondig onder handen. Het theater en de prenten maakten plaats voor videofilmpjes waarin Gentenaars een prentenboek voorlezen in hun moedertaal. In wel 20 talen: van Turks, Italiaans, Chinees over Engels tot Slovaaks.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de tien Gentse wijken waar we werken aan een brede leer- en leefomgeving en de projecten die Brede School vormgeeft.

# data[].attributes.body
Gratis download.
Taal is OK is een pakket met suggesties voor ouder-kind activiteiten en bijbehorende werkmaterialen. Het pakket helpt leerkrachten om de samenwerking met ouders te verbeteren en de taalomgeving thuis te verrijken.
https://www.cedgroep.nl/advies/taal-is-ok

# data[].attributes.body
https://www.deschoolbrug.be/product/hoe-ouders-betrekken/

# data[].attributes.body
Kijk zeker eens bij 'de kleine scholier'. Hier vind je ideeën voor infoavonden rond verschillende thema's. Bijvoorbeeld: taalontwikkeling, sociaal emotionele ontwikkeling, voorbereidend rekenen, denkontwikkeling, ... https://www.deschoolbrug.be/materialenbank/

# data[].attributes.body
https://www.deschoolbrug.be/product/oudergroep-taalontwikkeling/

# data[].attributes.body
Mooie praktijkvoorbeelden!

# data[].attributes.attachment_link.description
Vorig jaar hebben veel ouderwerkingen De Grote Voorleesdag op een andere manier moeten organiseren. Door de coronamaatregelen waren ouders vaak niet toegelaten op school en werd er gekozen voor een Grote Voorleesdag op afstand. In dit filmpje hoor je hoe de Regenboogouders van SBS De Regenboog uit Wondelgem dit op een heel succesvolle manier deden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze site vind je daarom:

vuistregels voor taalontwikkeling en meertalig opvoeden

allerlei tips om met je kind aan de slag te gaan met taal

Heb je een vraag of wil je ons iets vertellen?

# data[].attributes.attachment_link.title
taal begint thuis - samen aan de slag met taal

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze site vind je daarom: vuistregels voor taalontwikkeling en meertalig opvoeden allerlei tips om met je kind aan de slag te gaan met taal Heb je een vraag of wil je ons iets vertellen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je boekenhoek zit vol leuke en interessante boeken, maar nog niet vol leerlingen? Deze 8 tips helpen je om er een aantrekkelijke en aangename plek van te maken. Slim en eenvoudig.

1. Leesvriendje voor elke leerling

Zet in de leeshoek een mand met knuffels. Kinderen die dat willen, kunnen er een bij zich nemen tijdens een stil leesmoment. Of geef je je leerlingen liever een persoonlijk leesvriendje? Laat ze er dan eentje meenemen van thuis. Het leesvriendje kan ook een steun zijn voor kinderen die luidop moeten lezen in de klas.

2. QR-codes voor digitale boeken

Hang een poster in de boekenhoek vol boekencovers en een bijbehorende QR-code of maak QR-code-kaartjes. Wanneer je leerlingen de QR-code scannen met een tablet, begint het verhaal op YouTube. Daar vind je ook video's van kinderauteurs die voorlezen uit eigen werk. Sommige kinderen hebben dat opstapje nodig om over te schakelen op zelf lezen.

3. Gepersonaliseerde bladwijzers

Neem een foto van je leerlingen als ze aan een sportrek hangen. Laat hen het silhouet uitknippen en lamineer het. Hang per leerling een paar gepersonaliseerde bladwijzers omhoog in je boekenhoek. Ze stoppen hun bladwijzer in het boek dat ze uitgekozen hebben. Zo weet iedereen meteen van wie dat rondzwervende boek is.

4. Altijd een boek binnen handbereik

Zet alle boeken die de leerlingen in de openbare bibliotheek uitkozen in de boekenhoek of op een centrale plek zodat iedereen ze kan lezen. Het boek dat leerlingen op dat moment lezen, bewaren ze in een gepimpte totebag aan een haakje aan hun bank of in een stoelzak. Zo hebben ze hun boek altijd binnen handbereik als ze 5 minuten de tijd hebben om te lezen.

5. Boeken in de kijker

Stal de boeken die je onder de aandacht van je leerlingen wil brengen mooi uit. Op een houtpallet als je veel plaats hebt of plaatsbesparend op een wandrekje. Werk rond een thema en verander regelmatig het aanbod.

6. Kleurrijke vlaggenlijn

Laat je leerlingen per gelezen boek een vlaggetje invullen: met hun naam, de titel en auteur van het boek en wat ze ervan vonden. Het is niet de bedoeling dat kinderen elkaar beconcurreren in aantal vlaggetjes. Hoe meer boeken, hoe langer de leesslinger! Download de vlaggetjes gratis.

7. Sorteer je boeken per genre

Sorteer je boeken volgens de boekengenres van CANON Cultuurcel: strip, doeboek, leesboek, prentenboek, gedichtenbundel, informatief boek, tijdschrift en krant. Zo vinden de leerlingen snel de boeken terug waar ze het meest van houden. Als het boek uit is, vullen ze de leeskaart van dat genre in: het onderste deel van de kaart stoppen ze in het boek, met het bovenste deel van de kaart kunnen ze het boek aanraden aan een klasgenootje.

8. Posters promoten boeken

Uitgeverijen maken vaak mooie posters bij hun nieuwe boeken. Vraag ernaar. Of je leerlingen kunnen ook zelf posters maken om 'reclame te maken' voor het boek dat ze net gelezen hebben. Hang ze omhoog in de boekenhoek en wissel regelmatig af. Hang er meteen de poster met de ' Rechten van de lezer ' bij. Wat dacht je van 'het recht om in een boek te duiken' of 'het recht om een boek niet uit te lezen'?

Op zoek naar inspirerende lees- en lestips?

In de brochure ' Beste Boekenjuf/meester ' van CANON Cultuurcel vind je praktijkvoorbeelden, les- en leestips over lezen en leesplezier en leeskaarten. Je kan ze gratis downloaden of bestellen.

Leen Leemans

# data[].attributes.attachment_link.title
8 tips voor een aantrekkelijke boekenhoek

# data[].attributes.attachment_link.description
Een boekenhoek vol boeken, maar nog niet vol kinderen? Deze 8 tips helpen je om er een aantrekkelijke en aangename plek van te maken. Slim en eenvoudig.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: zo maak je de boekenhoek een aantrekkelijke hoek – Kleuteruniversiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Caroline Scheppink is leerkracht op de Julianaschool en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. In dit blog vertelt ze over hoe ze de bestaande en impopulaire boekenhoek een nieuwe impuls heeft gegeven, wat heeft geresulteerd in een enorme boost bij het spel van de kinderen.

# data[].attributes.body
Ze hebben de smaak te pakken en willen de boekenhoek 'mooi' maken!

# data[].attributes.body
'Aan de slag met kamishibai' is een praktijkgericht handboek over deze Japanse verteltechniek. Het toont hoe je als leerkracht en leesbevorderaar met kamishibai aan de slag kan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een praktijkgericht handboek over kamishibai vertelplaten met praktische voorbeelden. Ideaal om te gebruiken in het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
NOTITIE BOEKJE VAN EEN VEL PAPIER | MAKKELIJKE BACK TO SCHOOL DIY

# data[].attributes.body
Meer dan 100 digitale prentenboeken in meer dan 10 talen.
https://www.bookabooka.com/

# data[].attributes.body
De ALDeQ-NL is een oudervragenlijst over de moedertaal(ontwikkeling) van meertalige kinderen. De vragenlijst helpt om meertalige kinderen met en zonder een taalontwikkelingsstoornis te onderscheiden.
Beschikbaar in 11 talen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ALDeQ-NL

De ALDeQ-NL is een oudervragenlijst over de moedertaal(ontwikkeling) van meertalige kinderen. De vragenlijst helpt om meertalige kinderen met en zonder een taalontwikkelingsstoornis te onderscheiden. Het instrument is gebaseerd op de Alberta Language and Development Questionnaire (ALDeQ; Paradis, Emmerzael & Sorenson Duncan, 2010).

Voor wie is de ALDeQ-NL bedoeld?

De gratis online vragenlijst is bedoeld voor logopedisten maar kan ook gebruikt worden door CLB-medewerkers, zorgcoördinatoren of
-leerkrachten in functie van doorverwijzing. Ouders vullen de vragenlijst steeds onder begeleiding van een professional in.

De ALDeQ-NL is in Vlaanderen bruikbaar bij successief meertalige kinderen tussen 4 en 10 jaar oud. Het gaat om kinderen die thuis (ook) een andere taal spreken dan het Nederlands. Belangrijk is dat er in de voorschoolse periode thuis geen Nederlandstalig aanbod was.

Hoe gebruik je de ALDeQ-NL?

Open de online oudervragenlijst ALDeQ-NL.

Geef als professional jouw functie in, de voornaam en de moedertaal van het kind en je e-mailadres.

NIEUW: Kies de taal van de vragenlijst voor de ouders. Je kan kiezen uit 11 verschillende talen.

Laat (één van) de ouders, onder jouw begeleiding, de 18 meerkeuzevragen invullen. NIEUW: De voorleesfunctie kan hen hierbij helpen.

Na afloop krijg je de resultaten van de ALDeQ-NL in je mailbox. Dit kan een paar minuten duren. Controleer zeker ook je ongewenste e-mail.

Heb je geen internet tijdens het gesprek met de ouders? Download de vragen van de ALDeQ-NL en geef hun antwoorden achteraf online in.

Wat zijn de mogelijke resultaten?

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de mogelijke resultaten, conclusie en advies. Let wel, dit geldt voor kinderen die problemen hebben in het Nederlands.

Wil je meer weten?

Lees het onderzoeksartikel over de ALDeQ-NL dat verscheen bij VVL en SIG.

Ontdek hoe je taaldiagnostiek bij meertalige kinderen het best aanpakt en hoe je samenwerkt met een taalanalist.

Leer hoe je meertalige kinderen het best onderzoekt en behandelt in het postgraduaat Meertaligheid voor logopedisten.

Heb je vragen of opmerkingen?

Neem contact op met info@taalbrug.be.

Leysen, H., Mostaert, C., Patteuw, T., Roeyers, H., Van Den Heuvel, E., & Zink, I. (2020). Digitale oudervragenlijst ALDeQ-NL. Antwerpen: Thomas More.

De ALDeQ-NL is gedigitaliseerd en vertaald door de opleiding Logopedie en Audiologie van Thomas More met de steun van HaBilNet. Het onderzoek is uitgevoerd door de opleiding Logopedie en Audiologie van Thomas More in samenwerking met de opleiding Logopedie en Audiologie van Vives en de opleiding Logopedische en audiologische wetenschappen van KU Leuven.

# data[].attributes.attachment_link.description
ALDeQ-NLDe ALDeQ-NL is een oudervragenlijst over de moedertaal(ontwikkeling) van meertalige kinderen. De vragenlijst helpt om meertalige kinderen met en zonder een taalontwikkelingsstoornis te onderscheiden. Het instrument is gebaseerd op de Alberta Language and Development Questionnaire (ALDeQ; Paradis, Emmerzael & Sorenson Duncan, 2010).Voor wie is de ALDeQ-NL bedoeld?De gratis online vragenlijst is bedoeld voor logopedisten maar kan ook gebruikt worden door CLB-medewerkers, zorgcoördinatoren of -leerkrachten in functie van doorverwijzing.

# data[].attributes.body
https://nl.pinterest.com/neleleloup/taal/

# data[].attributes.headline
Ouders betrekken bij voorlezen op school.

# data[].attributes.subject
Ouders betrekken bij voorlezen op school.

# data[].attributes.body
Een fijn artikel met inspirerende tips!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ouders betrekken bij voorlezen op school | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Het thema van Voorleesweek 2020 is ouderbetrokkenheid. Ouders hebben een grote impact op de leesopvoeding van hun kinderen. Door ouders te betrekken bij het (voor)lezen op school, werk je op twee fronten. Wij geven enkele tips om aan ouderbetrokkenheid te werken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elke anders- en meertaligheid verdient dezelfde waardering.

Iedere moedertaal is een fundament waar je trots op mag zijn.

Het is leuk om op een speelse manier een taal te ontdekken .

Hoe rijker je bent in je moedertaal, hoe vlotter leer je een volgende.

Kinderen horen te dromen en ambitieus te zijn.

Talensensibilisering en wereldbewustzijn zijn goed voor iedereen.

Een vrolijke eekhoorn toont je eikels, kastanjes en allerlei noten waar je zelf naar op zoek kunt gaan.
Met Arabisch, Bulgaars, Engels, Frans, Pools en Turks + een groot kijkboek

Binnenkort is het weer volop snoepjes- en cadeautjestijd. Wat dacht je van kwaliteitsvolle Arabische letterkoekjes uit Antwerpen?

Je kunt ze bestellen bij Soraya Biscuits.

Groot nieuws

Muis heeft groot nieuws. Hoewel ze het bijna niet kunnen geloven, vertellen alle dieren het verder. Maar wat is het?

Nog met Arabisch, Duits, Frans, Roemeens, Tigrinya en Turks

Kleine Muis vlucht met haar moeder uit het bos, weg van de oorlog. Ze vinden onderdak bij een gezin van spitsmuizen.

Met Arabisch, Dari, Engels, Frans, Oekraïens, Pasjtoe, Pools, Russisch en Tigrinya

Uit angst dat drie vreemde vissen hun mooie leventje komen verstoren, bouwen vijf vissenvrienden een muur.

Met Bulgaars, Engels, Frans, Pools, Spaans en Turks

TRANSTALIG

Drie vrienden

Ali, Eylül en Daniël gebruiken twee talen door elkaar terwijl ze verhalen vertellen uit de Nederlandse, Turkse en Vlaamse cultuur. MET AUDIO via podcast
Nederlands-Turks en Nederlands-Engels (boek omkeren)

Zo stoer als mijn broer

Dit meisje heeft een grote, stoere broer. Hij vindt zijn kleine zus helemaal niet stoer.

Met Arabisch, Bulgaars, Farsi, Frans, Pools en Turks

Meertalig kwartetspel: van ieder compliment bestaan 4 versies met twee andere talen naast het Nederlands.
Met Arabisch, Duits, Engels, Frans, Pools, Roemeens, Spaans en Turks

Aap rijdt naar de bakker

Aap rijdt met zijn auto naar de bakker en belandt in de file. Hoe zou dat komen? Is de auto wel altijd de beste keuze?

Met Arabisch, Chinees, Engels, Frans, Italiaans, Kurmanji, Pools, Spaans en Turks

Onderweg van school naar huis, vindt Lina een muntstuk. Maar een kleine draak wil hem ook.
Met Arabisch, Armeens, Frans, Pools, Spaans en Turks

Wie houdt van vlinders? Wie heeft een hekel aan vroeg opstaan? Verzamel de 5 kaarten die bij de kinderen horen en ontdek welke taal ze nog spreken.

Met Arabisch, Chinees, Dari, Frans, Italiaans, Portugees, Swahili, Turks en Urdu

Roslin, Pip, Ella, Hamza en Mesut spreken elk een andere taal, maar ze kennen ook allemaal ... de berentaal!
Met Arabisch, Engels, Frans, Pools en Turks

Ik ben Ahmad

Deze Nederlandstalige paperback bevat het autobiografisch verhaal van Ahmad, die net geen 9 was toen hij samen met zijn vader uit Afghanistan vluchtte. Twee jaar krijg hij zijn plek in België. Dit vult hij met veel ambitie en maatschappelijk betrokkenheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
NIK-NAK - tweetalige kinderboeken en meertalig materiaal

# data[].attributes.attachment_link.description
Meertalig lezen en spelen - tweetalige kinderboeken en meertalig materiaal voor de ondersteuning van thuistalen en meertaligheid

# data[].attributes.body
Print voor jouw kleuters enkele zoekopdrachten op een Post-it. Laat hen op zoek gaan in de boeken.
Ondersteunende rol van de leerkracht: Stel bijvragen zoals "In welk boek denk je dit te kunnen vinden? Waarom?". "Kijk eens naar de kaft ... waar denk je dat dit boek overgaat?"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gebruik je graag sticky notes om jezelf of anderen ergens aan te herinneren of op te attenderen?
Dan vind je dit misschien een leuk idee!

Je kunt sticky notes namelijk zelf bedrukken door ze op een A4'tje te plakken en dan uit te printen. Gebruik daarvoor dit template dat ik gemaakt heb in Google Draw. Vergeet bij het printen niet het vinkje weg te halen bij schaal: Aanpassen aan pagina.

Vervolgens kan je via dit template in Google Draw de vierkanten vervangen door wat je maar wilt: plaatjes, teksten, QR codes, logo's of noem maar op.
Plak dan zes sticky notes op het "moedervel" en leg deze op de juiste manier in de printer.
Print nu de Google Draw uit die je hebt gemaakt en denk opnieuw aan het weghalen van het vinkje bij: Aanpassen aan pagina.

Zo kun je met behulp van bedrukte sticky notes en QR codes een speurtocht maken door school, of op de Bett Show overal je blogadres ophangen. In de trein je advertentie achterlaten of noem maar op...

Het idee deed ik op via deze tweet. Ik heb echter een nieuw template gemaakt dat geschikt is voor A4 formaat. Het template is boedoeld voor sticky notes van 7,7 x 7,7 centimeter. Gebruik je een ander formaat, dan zul je een en ander moeten aanpassen.

Disclaimer: Ik neem geen enkele verantwoording voor vastgelopen printers!

# data[].attributes.attachment_link.description
Als Trendmatcher leg ik verbanden tussen trends die ik tegenkom op internet en hun mogelijk gebruik in het onderwijs.

# data[].attributes.body
De mogelijkheden van de Voorlezer zijn eindeloos! Behalve auditieve ondersteuning uit gekoppelde boeken, worden er 800 slimme stickers meegeleverd. Elke sticker is te koppelen aan de Voorlezer en via de opnamefunctie spreek je je eigen teksten in. Zo plak je die sticker mét luistertekst overal waar je maar wilt: in andere leerboeken, in leesboeken, in je lokaal, in schriften, etc. Met de Voorlezer ontdekken kinderen auditief de wereld om zich heen letterlijk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Voorleespen - De Voorlezer - pen - leren lezen - per stuk

# data[].attributes.attachment_link.description
Leer je leerlingen moeilijke woorden beter lezen dankzij deze coole magische pen. Ze kunnen de pen elk woord laten voorlezen. Dan wordt leren lezen een makkie!

# data[].attributes.body
Heb jij een divers boekenaanbod? Screen jouw klasbibliotheek. Is er voor ieder wat wils? Ook fijn om dit samen met jouw kleuters te doen.

# data[].attributes.body
Bij het uitwerken van een goede boekenhoek moeten we niet enkel investeren maar ook durven snoeien in ons aanbod.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Lezen is leuk! - Liedje uit HoelaHoep

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoep zingt over hoe leuk het is om boeken te lezen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lang zal ik lezen - Liedje Kinderboekenweek

# data[].attributes.attachment_link.title
Hieperdepiep! (liedje over lezen en de bibliotheek)

# data[].attributes.body
Deze Padlet hoort bij de vormingsreeks 'Letters, klanken en kleuters'.

Heb je vragen over deze vormingsreeks dan kan je contact opnemen met nele.leloup@stad.gent.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sommige kinderen zijn boekenwurmen, anderen moet je verplichten een boek vast te nemen. Je kan ze dan misschien wel verplichten maar genieten zullen ze er alleszins niet van doen. Toch is het belangrijk dat kinderen lezen. Het is niet enkel goed voor de uitbreiding van hun woordenschat, maar ook voor zinsbouw, kennis en begrijpend lezen en voor hun algemene ontwikkeling. Dus komaan... laat je kinderen meer lezen. Er bestaan tegenwoordig zo'n toffe boeken dat er mogelijkheden genoeg zijn om lezen aan te prijzen. De tijd dat er enkel maar dikke boeken bestonden met een saaie kaft en een veel te klein lettertype is voorbij. Zelfs al willen ze enkel strips lezen... laat ze het lezen en maak het lezen leuk. Ik geef je, jawel, graag 130+ leesbevordering tips en activiteiten rond lezen om begrijpend lezen leuker te maken, thuis en in de klas.
Meer dan 130 leesbevordering tips om lezen leuk te maken

Begrijpend lezen is iets dat veel kinderen lastig vinden en lezen leuk maken kan een uitdaging zijn. Daarom geef ik jullie graag enkele leesbevordering tips. Zeker in de klas. Uit onderzoek blijkt ook dat de resultaten achteruit gaan, dat er minder gelezen wordt en dat kinderen niet meer foutloos kunnen schrijven. Daar heeft ongetwijfeld het wereldwijde web en YouTube wel iets mee te maken, maar ik vind persoonlijk nog steeds dat je kinderen kunt proberen warm te maken voor lezen en dat door lezen leuk en aantrekkelijk te maken. Vaak worden kinderen verplicht om bepaalde boeken te lezen, er een samenvatting over te maken en klaar. Zo hebben kinderen geen plezier in lezen. Probeer zelf maar eens een dik boek te lezen waar je totaal geen interesse in hebt. Maak vooral van lezen een ontspannende, fijne activiteit en de verwerking mag ook best iets uitdagend zijn, niet? Ik geef je graag 130+ leesbevordering tips en activiteiten rond lezen om (begrijpend) lezen leuker te maken, thuis en in de klas!

1. Passende titels

Kleef de titels af van bepaalde boeken, stal ze uit in de klas en geef de kinderen allemaal een titel in de hand op een strook papier. Zet leuke muziek op. Wanneer de muziek stopt gaan ze bij een boek staan waar deze titel wel zou kunnen bij passen. Eventueel kan je iemand uitkiezen die vertelt waarom het daar goed bij zou passen. Dit om kinderen warm te maken voor bepaalde boeken. Uiteindelijk worden de echte titel ook getoond.

2. Puzzelteksten bij prentenboek

Op strookjes staan zinnen uit een verhaal, één zin per strookje. Elke groep krijgt zinnen die bij een prent horen. De leerlingen maken hiermee een passende tekst bij de prent. Ze maken er zo verzonnen teksten bij. Nadien kan je het boek voorlezen hoe het oorspronkelijk was.

3. Kamishibai

Kinderen vinden dit heerlijk. Vooral kleuters. Het wordt een soort theater of poppenkast wanneer de grote prenten worden voorgelezen. Dit kan natuurlijk ook thuis. Je kan zelf een kamishibai maken of eentje kopen. Bij Clavis vind je leuke grote prenten/verhalen.
Shop hier Kamishibai vertelplaten
4. Kamishibai maken

Een uitdaging bestaat erin om van een verhaal / boek zelf een kamishibai te maken. Daar kunnen kinderen dan weer voor samenwerken. Wie werkt er aan de prenten en wie aan de tekst? Samen brainstormen en creatief verwerken. Laat ze daarna hun werk tonen en voorlezen aan kleinere kinderen.

5. Keuzevaardig maken

Het begint allemaal bij het kiezen van een boek. Een bibliotheekbezoek begint al in de klas. Leer kinderen werken met boekenzoeker.org. , pluizuit.be, jeugdbibliotheek.nl en ikvindlezenleuk.nl bijvoorbeeld. Of laat ze de vijf-vingertest doen.

6. Handleiding van een gezelschapsspel / ...

Bied leuke nieuwe gezelschapsspellen aan en laat de leerlingen de handleiding doornemen. Kopieer het eventueel voor de hele groep. Eerst lezen ze het zelf, nadien kunnen ze met elkaar overleggen. Ze zijn gemotiveerd om het begrijpend te lezen omdat ze het spel willen spelen of iets willen kunnen.

lees ook: Leuke gezelschapsspellen voor kinderen per leeftijd

7. Boekenbox / portfolio

Laat leerlingen een boekenbox maken of een portfolio waarbij ze de inhoud van hun boek tentoonstellen of kunnen vertellen aan de hand van voorwerpen die ze verzameld hebben. Zo gaan ze hun boek beter begrijpen en opnieuw kunnen vertellen.

8. Boekenverkoop

Je kan in samenwerking met verschillende boekhandelaars een boekenbeurs bij jou op school organiseren. De boekenbeurs wordt dan ook creatief en leuk aangekleed met een ruimte waar kinderen ook kunnen komen lezen. Ze worden uitgedaagd om een boek (of meerdere boeken) voor de klas te kiezen en hebben zelf inspraak. Ouders hebben na de schooluren kans om boeken te komen kopen. Als school krijg je dan een procent op de verkoop die je kan investeren in de schoolbibliotheek.

9. Kinderboekenjury op school

Op school kan je een kinderboekenjury organiseren. Kinderen kiezen zelf bepaalde titels per graad en organiseren daar zelf een evenement rond. Zo heb je weer meerdere vliegen in 1 klap en kan je de talenten van kinderen in de verf zetten. Elk kind leest een geselecteerd boek (zorg dat er verschillende soorten boeken zijn, niet enkel leesboeken) en brengen stemmen uit.

10. Boekenposters maken

Laat de kinderen van hun gelezen boek een poster maken. Je kan er een opdracht aan vasthangen of rekenen op de creativiteit van de kinderen. Stal ze uit en laat kinderen erover vertellen / vragen stellen aan elkaar.

11. boekenlegger maken

Laat ze een eigen boekenlegger maken die ze tussen hun boeken kunnen steken. Dat kan op 100 manieren 😉 Heel erg leuk is bijvoorbeeld een foto van zichzelf waar ze een koord vasthouden (dat kan je aan je boekenlegger vastmaken) afprinten, versieren en lamineren. Maar je kan de kinderen zelf laten nadenken. Misschien zijn er wel kinderen die haken of weven leuk vinden?

12. PLINT

Op deze website kan je boeken en accessoires vinden over poëzie en dichtkunst, maar kan je bvb ook posters kopen die je kunt ophangen, of boeken die over poëzie gaan.

13. Poëzie

Poëzie is een leuke vorm van lezen. Hou tijdens de poëzieweek enkele interessante poëzielessen en laat je kinderen zelf creatief aan de slag gaan met poëzie.

Lees ook: / Poëzieweek/ Tips en ideetjes om creatief aan de slag te gaan met poëzie

lees ook: / poëzieweek / Deze leuke spelletjes kan je inzetten om te spelen met taal

lees ook: / Poëzieweek / Fijne poëzieboeken voor kinderen

14. Blind date met boeken

Dit is een erg leuke vorm van boekpromotie, waarbij kinderen boeken kiezen op basis van de eerste zin en een aantal trefwoorden. Misschien ontstaat er wel 'echte liefde' . Ideaal om tijdens Valentijn te doen 🙂

Hier kan je de werkvorm BLIND DATE met boeken vinden.

15. Leeschallenge doen

Je kan kinderen ook stimuleren boeken te lezen door een challenge te doen. Elke keer ze een boek (eender welke vorm!) gelezen hebben krijgen ze een bijvoorbeeld een sticker en vullen ze een raket. Of krijgen ze een balletje en vullen ze een vaas. Koppel er een leuke activiteit aan vast. Misschien kan je een stripmuseum gaan bezoeken 😉

16. Tijgerlezen

Ken je de serie Tijgerlezen van uitgeverij Querido? De boeken zijn bedoeld voor beginnende lezers van 5 tot en met 9 jaar. Humor staat daarbij op de eerste plaats in plaats van het AVI-lezen. Kinderen kunnen deze boeken, met relatief eenvoudige en korte zinnen, goed zelfstandig lezen. De boeken zijn ook leuk om voor te lezen. In de serie zijn titels verschenen van auteurs als Edward van de Vendel, Joke van Leeuwen en Annie M.G. Schmidt.. De tekst wordt overzichtelijk aangeboden, er zijn veel ondersteunende illustraties en er worden geen moeilijke woorden of lange zinnen gebruikt. De boeken kan je herkennen met het tijgerlogo. Je kan ook lessuggesties vinden op de website van Querido.
lees ook: Leuke boekjes voor beginnende lezers
17. Verhaalroute (wandeling + stukjes tekst)

Doorheen je huis of school kan je een verhaalroute maken. Je kan dan een prentenboek in stukken hakken en een route uitstippelen. Je kan de kinderen alleen laten ontdekken of je kan samen gaan. Je kan ook leerkrachten op post zetten OF je kan klasdoorbrekend werken. De kinderen van hogere jaren verkleden zich en lezen al spelend het verhaal voor. Zo wordt het een belevende route en werk je weer aan de talenten van de kinderen: wie speelt er, wie zorgt voor decoratie, wie leest voor enz...

18. Expo van een boekenserie

Vaak zijn er van bekende kinderboekenseries expo's. Waarom zou je het niet eens zelf in school maken? Kies samen met je klas een leuke serie en organiseer een expo. Je kan dan de andere klassen laten ontdekken. Zo kunnen klassen van elkaars boeken genieten. Bovendien worden ze klaargestoomd om de boeken zelf eens te lezen. Laat de kinderen er toffe opdrachten bij verzinnen...

19. Escape room

Maak een escape room voor kinderen waarbij de opdrachten voornamelijk rond boeken, de auteurs en boeksoorten gaan. Out of the box denken! Ideaal om in de klas te doen of thuis, tijdens een verjaardagsfeestje?
lees ook: Escape room voor kinderen zelf maken : enkel tips en ideetjes
20. Boeken restaurant (menu invullen)

Kinderen gaan zogezegd op restaurant. Kleed de klas ook leuk aan en zorg ervoor dat sommige kinderen ook voor bedienden spelen. Laat ze verschillende soorten boeken brengen aan tafel. De kinderen (klanten) krijgen de kans om van de boeken te proeven. Ze kunnen eventueel zaken noteren op een menu, of zelf aan de slag gaan met hun gekozen boeken en daar een menukaart van maken. Op het einde maken ze hun keuze.

21. Boekendans

Een variant op de stoelendans: de kinderen lopen door de ruimte met een boek dat ze zelf gekozen hebben en ook kennen of gelezen hebben en moeten kunnen vertellen. Zolang de muziek speelt, blijven de kinderen lopen. Wanneer je de muziek uitzet, zoeken de kinderen snel een stoel. Het kind zonder stoel blijft staan en vertelt kort iets over het boek in zijn handen. Dan gaat de muziek verder.

22. Kwartet maken met boeken.

Kinderen kiezen in groep 4 boeken in de (klas)bibliotheek. Die moeten straks een kwartet vormen. Laat ze zelf bepalen waarom deze vier boeken bij elkaar horen (genre, auteur, illustrator, uitgever, enzovoort). Markeer de boeken die bij elkaar horen. Speel nu 'levend' kwartet met de verschillende groepjes en de boeken. Welk groepje verzamelt de meeste boeken?

23. Speeddate of in de trein/tram/bus zitten

Kinderen nemen hun favoriete boek mee. Ze zitten in de trein (zogezegd) en hebben een stoel naast zich staan. Alle stoelen staan in rijen. Daar komt telkens iemand anders te zitten. Nadien wordt er gewisseld. Dit kan ook op andere manieren. De bedoeling is dat kinderen heel kort hun boek gaan promoten of enthousiast over vertellen. Op het einde van deze werkvorm kan je vragen of er kinderen een leuke boekentip hebben gekregen.

24. Het verhaal van de sneeuwman in kortfilm

Dit is een prachtig verhaal over vriendschap. Een prentenboek zonder verhaal. Er bestaat ook een kortfilm van. Bij dit prentenboek kunnen kinderen zelf een verhaal verzinnen of inspreken.
Lesmap van de Sneeuwman
25. Leeskaarten voor klasgenoten

Kinderen die een boek uitgelezen hebben en er enthousiast van zijn kunnen een leeskaart invullen voor hun klasgenoten. Of je kan jouw kind dit boek laten lenen aan een vriendje. Ze vullen een leuk kaartje in en vertellen waarom ze vinden dat het boek ideaal zou zijn voor hun klasgenootje of vriendje.

26. Kaartjes met vragen (weetjesboeken)

Leg op voorhand vragenkaartjes klaar bij weetjesboeken en laat kinderen het antwoord zoeken. Ze kunnen ook de vragen die ze interessant vinden opzoeken. Leuk om sowieso in een themahoek te hebben liggen.

27. Prent van een boek in stukjes

Je kan de prent van een boek in stukjes knippen en er een puzzel van maken. Dit kan op verschillende manieren. Tekst bij de prent zoeken, gewoon een prent laten puzzelen of er opdrachten mee doen...

28. Luisterverhalen

Kinderen die moeilijkheden hebben met lezen kunnen hier zeker van genieten. Eigenlijk alle kinderen... Wij zijn vooral fan van Kabouter Korsakov en de hoorspelen van het Geluidshuis.

29. Leesbeesten op school

Ken je de Leesbeesten? Twee dames gaan aan de slag in scholen en bibs om verhalen op een erg leuke manier voor te lezen. Ze brengen dit op zo'n toffe en aanstekelijke manier dat je gewoon méér wil lezen en vooral zien.... Ze bieden ook workshops aan.

30. Prentenboeken inpakken en doorgeven

Kinderen kiezen een leuk prentenboek en pakken dat origineel in. Ze geven het cadeau aan iemand. Op zijn beurt geeft het ander kind het prentenboek weer door aan iemand anders.

31. Theaterlezen

Bij theaterlezen of toneellezen nemen twee lezers (of meer) de rol van een personage op zich en lezen de teksten hardop voor. De lezers voeren eigenlijk samen een toneelstukje op, maar dan zonder podium, decor, grootse gebaren of rekwisieten. De teksten bestaan voornamelijk uit dialogen, zodat de lezers elkaar steeds afwisselen. Theaterlezen bevordert het 'vloeiend lezen' (lezen met begrip en intonatie) en het leesplezier.

32. Samen lezen

Ook wel tutorlezen genoemd. Je kan oudere kinderen bij jongere kinderen zetten en ze zo met elkaar laten oefenen. De oudere kinderen stellen dan ook vragen over het verhaal om het begrijpend lezen te oefenen. Ze kunnen verschillende vormen kiezen om het lezen boeiend te maken: ieder een alinea, dobbelen en dat aantal zinnen lezen, op een leuke plek gaan zitten enz..

33. Vertelpuzzel

Op de puzzelstukken staan tekeningen. Als een domino leg je steeds een nieuw stuk van het verhaal. Er bestaan puzzelverhalen maar je kan dat ook zelf maken. Of de kinderen kunnen het zelf maken...

34. QR-codes

Met een QR code kan je mensen naar een bepaalde website omleiden. Leuk voor kinderen is dat ze met een tablet zelf een QR-code kunnen scannen en dan bvb het digitale prentenboek kunnen bekijken. Misschien heb je leuke andere websites?
TIPS:
35. Fundels

Fundels zijn digitale prentenboeken waarop je een abonnement kan nemen. Als particulier of school... Zowel prentenboeken als avi-boeken zijn daarop te vinden.

Info op Fundels

36. Nik Nak boekjes

Nik-nak ® is een merknaam van de Belgische vzw Herkes. 'Herkes' is het Turkse woord voor 'iedereen'. Als vzw willen ze dat ieder kind, ongeacht hoe het in een samenleving terechtkomt, zich veilig en aanvaard voelt en kan uitgroeien tot een volwassene die zijn kwaliteiten inzet. Meertaligheid is in elke maatschappij een troef. Het biedt een opening naar kennis en aanvaarding van verschillen én gelijkenissen. Zij willen helpen bij taalkundige integratie en zijn supporter van wereldburgerschap en leven in diversiteit. Ze geloven dat dit samenlevingen op sociaal, cultureel en economisch vlak ten goede komt. Die hulp bieden ze oa. met vernieuwende (voorlees)boekjes voor jonge kinderen en hun ouders, waarin ze twee talen evenwaardig combineren.

37. Boekenzakje aan tafel

Om kinderen te stimuleren hun boek te nemen kan je een leuk boekenzakje laten pimpen en aan hun tafel hangen. Daarin steken ze dan het boek dat ze aan het lezen zijn, al dan niet met een knuffel of kussen....

38. Boekenruilbeurs

Je kan kinderen één van hun favoriete boeken laten meenemen en een ruilbeurs organiseren. Kinderen noteren dan van wie ze het boek lenen en andersom. Zo leren ze elkaars boeken kennen. Dit kan je ook met vrienden doen. Voorwaarde is wel dat ze leren om de boeken netjes te houden!

39. Recensie op ikvindlezenleuk.nl

Superleuk dit! Kinderen kunnen zelf een boek recenseren en dan online zetten op deze website. Daar kunnen ze ook de reviews van anderen lezen. Het feit dat ze online komen maakt het allemaal spannender en serieuzer.

40. Leesbingo

Op voorhand krijgen de kinderen een BINGO kaart met woorden die in de tekst komen die je gaat voorlezen. Ze moeten bepaalde woorden horen en zoeken op hun kaart. Hebben ze een rij of kaart vol dan roepen ze BINGO.

41. Boekenkoffer en thematafel

Altijd fijn om een boekenkoffer of thematafel in de klas of thuis te hebben, met leuke accessoires en spullen uit het verhaal. Zeker bij WO en themaweken een aanrader.

42. Voorlezen

Nou, natuurlijk, hét goede voorbeeld geven en ook veel voorlezen aan kinderen. Geloof me, dat zorgt wél voor een verschil... Wij lezen al vanaf de geboorte van onze kinderen voor. Ze houden zelf van boeken lezen, gaan NIET slapen voor ze een verhaal gehoord hebben en kunnen het zelf heel goed vertellen allemaal. Probeer ook zeker als leerkracht veel voor te lezen, ook in de hogere jaren! Dit draagt bij tot de ontwikkeling van het lezen en schrijven.

43. Handpoppen maken en navertellen

Je kan handpoppen maken van de personages die in het verhaal voorkomen en het verhaal naspelen. Dat kan lezen leuk en interactief maken!

44. Theaterstuk van maken en voorbrengen

Laat de kinderen er eens een toneelstuk van maken en voorbrengen. Je staat soms versteld van hun creativiteit!

45. Quiz op het schoolbord

Moeten de leerlingen allemaal hetzelfde boek lezen? Of heb je een boek voorgelezen? Maak met apps zoals KAHOOT! een leuke quiz op het digibord waarbij de leerlingen hun smartphone of tablet voor moeten gebruiken. Zo kan je meteen zien wie het boek begrepen heeft en het is op een leuke interactieve manier.

46. Leerlingen een quiz laten maken

Je kan dat natuurlijk ook door de kinderen zelf laten maken... Nog leuker en dan zijn ze nog meer met het verhaal bezig. In groep kunnen ze dan het (prenten)boek voorlezen en een quiz doen. Elke week of maand een ander groepje?

47. Muzisch verwerken naar keuze

Wat ook altijd leuk is, is dat kinderen hun boek mogen verwerken en voorstellen op een creatieve manier naar keuze. Je ziet dan wel wat! Maak samen enkele afspraken rond wat je zeker verwacht. Kinderen hebben graag grenzen en afbakening.

48. Schoendoos met inhoud

Laat de leerlingen een grote doos of schoendoos versieren en vullen met spullen die bij het verhaal passen. Een soort memory box. Dan kunnen andere kinderen raden waarover hun boek ging en daarna ofwel eerst zelf lezen ofwel laat je de kinderen hun boek zelf voorstellen.

49. Kijkdoos

Je kan ook een kijkdoos laten maken met een gebeurtenis uit het verhaal.

50. Elfje / gedicht maken

Kinderen maken van het verhaal een mooi gedicht of een elfje. Ze kunnen dit muzisch verwerken indien ze willen.

51. Nieuw einde maken

Laat kinderen eens een alternatief einde verzinnen.

52. Boekenkaft ontwerpen

Wat vinden ze van de boekenkaft? Zouden ze iets anders maken? Wat dan? Laat de kinderen een nieuwe boekenkaft ontwerpen. Dat mag ook grafisch, via de computer als er kinderen zijn die dit liever doen. Via CANVA bijvoorbeeld.

53. Stop motion maken

De kinderen kunnen van het verhaal een stop motion filmpje maken. Ze kunnen eventueel LEGO gebruiken om hun personages leven in te blazen.

54. Fotostrip / strip maken

Ze kunnen een strip maken van hun verhaal als het geen strip was. Of een fotostrip.

55. Bezoek van de auteur

Je kan een auteur in de klas of in de school uitnodigen of je kan ze bezoeken in bibliotheken of op de boekenbeurs.

56. Info over auteur

Laat kinderen informatie over de auteur opzoeken en op een leuke wijze voorstellen aan de anderen.

57. Verschillende boeken over een auteur van de maand/week

Je kan ook verschillende boeken van één bepaalde auteur aanbieden en laten verwerken. Zo leren kinderen verschillende werken kennen van eenzelfde persoon. Ook kan je die week of maand laten draaien rond die bepaalde auteur. Zo kom je niet alleen over de boeken iets te weten, maar ook over zijn leven en eventuele andere werken van hem.

58. Een bekend verhaal of sprookje omvormen

Het is grappig om een bekend verhaal of sprookje om te vormen. Of te mengen. Laat kinderen een nieuw sprookje maken.

59. Woordmeppen

Dit is ongeveer hetzelfde als BINGO maar dan met woorden die in het midden liggen. Als kinderen dat woord horen meppen ze erop met een leuke mepper. Zo leren ze woorden herkennen. Dit is ideaal voor beginnende lezers. Of wanneer je een vreemde taal aanbrengt.

60. Hapmannetje

Kinderen kunnen in plaats van een boekenlegger ook een hapmannetje vouwen. Een soort monstertje die de bladzijden van het boek opeet en zodat de kinderen weten waar ze zijn.

61. Chill-boeken

Zorg voor een boekenhoek waarin kinderen lekker kunnen chillen en waar toffe tijdschriften, magazines, strips en andere soorten boeken liggen. De krant hoort daar ook bij, voetbalmagazines, paardenmagazines, e-booken, luisterverhalen en noem maar op. Lezen is lezen.

62. Postkaart over personages / locatie

Laat kinderen een postkaart maken van een bepaalde personage aan een ander personage uit het verhaal.

63. Identiteitskaart over personage

Ze kunnen ook een paspoort maken met allerlei informatie over een bepaald personage. Ze kunnen het in groep doen of van een personage naar keuze.

64. Vriendenboek

Hetzelfde principe als het paspoort: kinderen gaan een vriendenboek maken over de personages en zetten er alles in wat ze weten.

65. Boekenzoektocht door school

Verstop allerlei leuke boeken in school. Laat kinderen op zoek gaan naar de boeken door tips te geven.

66. Boekpromotie

Laat kinderen zelf hun boek promoten op een manier dat ze zelf leuk vinden, zodat anderen warm worden om het boek ook te gaan lezen.

67. Tijdschriften lezen

Laat kinderen hun favoriete tijdschriften lezen. Het moet niet altijd een dik boek zijn. Het belangrijkste is dat ze plezier hebben in het lezen.

68. Kwartet / memory / spel laten maken

Laat kinderen een spel maken van het verhaal. Wanneer je ze vrijheid geeft komt daar wel iets moois van.

69. Wie is het?

Wanneer kinderen hetzelfde boek gelezen hebben kan je het spel wie is het spelen met personages van het boek. Laat kinderen vragen stellen en de anderen antwoorden met ja of nee.

70. Opdrachtenballen

Je kan verschillende verwerkingsopdrachten op strookjes papier zetten en in een surprisebal steken. Wanneer kinderen dan een boek gelezen hebben trekken ze een opdracht. Dit kan je natuurlijk op andere manieren doen.

71. Daisy boeken

Een Daisy-boek beluister je met een heel gemakkelijk toestel, de Daisy-speler. Hiermee heb je alle voordelen van de Daisy-structuur en bovendien onthoudt het toestel van verschillende boeken door elkaar waar u het laatst gebleven bent. Daisy-boeken kan je ook afspelen op je computer met aangepaste software. Deze is gratis verkrijgbaar bij luisterpuntbibliotheek of op een schijfje en gratis te downloaden (download start meteen). Je kan tegenwoordig ook Daisy boeken online lezen via je smartphone via de anderslezen app !!

Daisy-boeken kan je gratis online aanvragen bij Luisterpuntbibliotheek. Deze bib is enkel voor mensen met dyslexie, voor blinden, slechtzienden en mensen met een fysieke handicap. Ze leent alleen maar Daisy-boeken en brailleboeken uit.

lees ook: Dyslexie , wat nu?

lees ook: Interessante artikels over lezen, voorlezen, dyslexie en meer!

72. Slingerlezen

Na ieder uitgelezen boek, schrijven de leerlingen er een kort stukje over op een driehoekje. Het begin van een vlaggenlijn in de klas. Op de voorkant kunnen de leerlingen een foto van hun boek kleven of er de titel opzetten, op de achterkant een korte inhoud. Kinderen kunnen dan eens gaan kijken of er een boek tussenzit dat hen aanspreekt.

73. Mozaïek lezen

Dit is hetzelfde principe als het slingerlezen maar je vult met gekleurde stukjes papier een geheel op. Wedden dat je zelf ook nog veel leuke alternatieven kunt verzinnen?

74. Voetbad / kapsalon en wisselen

Maak lezen aangenaam door lezende kinderen elkaar te laten verwennen met een voetbad , kapsalon of massage. Na een tijdje wisselen ze.

75. Wanted poster

Laat de kinderen een WANTED poster maken van een personage.

76. Luisterverhaal zelf maken

Kinderen maken zelf een luisterverhaal en spreken het in.

77. Upcycling verwerking

Laat kinderen een creatieve verwerking maken met enkele kosteloos materiaal.

78. puzzel / woordzoeker maken

Je kan online makkelijk woordzoekers, puzzels en kruiswoordraadsels maken. Laat ze bij hun gelezen boek verschillende opdrachten maken en meegeven met de volgende. Zij krijgen van iemand anders zo'n woordzoeker en puzzel.

79. Dobbelsteenlezen

Voor beginnende lezers erg leuk. Elk oog staat voor een opdracht OF een rijtje woorden. Verzin er zelf of lees het aantal zinnen volgens ogen. Samen kan je er iets leuks van maken. Je kan ook verschillende vormen van lezen kiezen zoals fluisteren, een bepaalde emotie gebruiken of hard praten. Maar je kunt het zelf verzinnen.

80. Leesmeter / lintmeter uit mond

In IKEA kan je leuke lintmeters vinden die je kan gebruiken als leesmeter. Laat hem korter worden per gelezen boek/tijdschrift...

81. Digitale prentenboeken

Tegenwoordig kan je op Youtube en andere kanalen digitale prentenboeken vinden. Dat stimuleert sommige kinderen om te lezen.

82. Buiten lezen

Zoek een leuk plekje buiten en ga in het zonnetje lezen.

83. Voorlezen aan kleuters

Als grotere kinderen kan je ze laten voorlezen aan kleuters. Dat vinden ze vaak leuk. Ook jij als volwassene kan in de klas voorlezen aan je kinderen. Spreek de juf of meester maar eens aan.

84. Voorlezen aan ouderlingen

Als samenwerking of engagement kan je met je groep, kinderen of klas gaan voorlezen aan ouderlingen. Ze leren er allemaal iets van!

85. Verkleden als personage

Wanneer ze hun boek komen voorstellen mogen ze zich verkleden als een personage. Nadien kunnen ze verkleed spelen.

86. Liedje of rap

Maak een leuk liedje of rap van het verhaal.

87. Reclame maken

Kinderen moeten reclame maken voor hun boek / verhaal op een manier naar keuze.

88. De lege stoel

De lezer speelt een personage en andere kinderen mogen hem interviewen of vragen stellen.

89. Interview met personage

De lezer schrijft een interview uit met het personage.

90. Dagboekfragment

De lezer maakt een dagboekfragment van een van de personages.

91. Stripverhalen dag

Maak er eens een stripverhalendag van op school. Iedereen breng zijn favoriete strips mee en er worden allerlei activiteiten rond georganiseerd.

92. Zoektocht in de bibliotheek

Laat kinderen in de plaatselijke bibliotheek zoeken naar bepaalde boeken door opdrachten te geven. Vaak zijn er ook leuke voorleesdagen of andere workshops te doen in bibliotheken. Hou zeker je plaatselijke bib in de gaten.

93. Zelf een boekenkaft marmeren/zelf papier scheppen

Laat kinderen hun eigen verhaal schrijven en nadien een kaft maken door zelf papier te maken of papier te marmeren.

94. Fakebook maken

Kinderen kunnen online een FAKEBOOK maken van een personage van het boek en ze kunnen zaken op hun tijdlijn posten.

95. Laat hen boeken kiezen naargelang welk type ze zijn

Met deze tipwijzer gaan kinderen een tiplijst vol met titels van boeken krijgen naargelang met wat voor een type kind ze zichzelf vergelijken.

96. Doe mee aan de Jeugdboekenmaand

Heel leuk is als school meedoen met de jeugdboekenmaand volgens het thema. het thema van 2020 is KUNST. Erg dankbaar om nadien creatief aan de slag te gaan met allerlei soorten vormen van KUNST. Wist je dat Unicorns & Fairytales ook meedoet met de jeugdboekenmaand? Leuke boekentips, creatieve tips en artikels over lezen. Ook kan je weer leuke boeken winnen. Je kan alles van de jeugdboekenmaand hier volgen.

97. Maak een kei leuke boekenhoek

Laat kinderen van de klas zelf hun boekenhoek inrichten en zorg ervoor dat boeken met de kaft vooraan staan. Licht bepaalde boeken uit. boek van de week bijvoorbeeld. Thuis kan je ook het allerleukste en gezelligste boekenhoekje maken!

Lees ook: 10 tips voor een gezellige leeshoek + inspiratie

98. Boekenwinkels en bibliotheken

Bezoek samen met je kinderen vaak boekenwinkels en bibliotheken. Het goede voorbeeld geven...

99. Vragen spel van Chambers

Hulpmiddel in het stimuleren van leesbevordering en uitwisseling met elkaar over teksten. Het denken en praten over teksten na vrije leestijd is een uitstekende manier om kinderen te leren hun mening te uiten, hun beleving en interpretatie van een verhaal te delen met anderen. Een gesprek leidt tot verbreding van achtergrondkennis en verfijning van hun waardering en beleving van de tekst. Een medeleerling kan op basis van eenzelfde tekst tot een ander inzicht komen. Leesdoelen als meningvorming, conclusies trekken, samenvatten, tekst op waarde beoordelen en informatie uit de tekst afleiden staan vaak centraal bij begrijpend lezen.

Je kan de vragen hier gratis vinden.

100. Ralfi lezen

Leerlingen die langdurig veel te traag lezen maar de spellende leeshandeling beheersen, komen in aanmerking voor RALFI-lezen. Daarbij leest een groepje leerlingen samen met de leerkracht 4 tot 5 keer in de week een relatief moeilijke tekst. De teksten sluiten aan bij de leefwereld van de leerlingen en het niveau mag tot 3 niveaus boven hun niveau liggen.

RALFI staat voor Repeated Assisted Level Feedback Interaction.

Omdat een RALFI-tekst 5 keer in een week gelezen wordt, is niet iedere tekst automatisch te gebruiken. Een RALFI-tekst voldoet aan de volgende eisen:

De tekst is informatief en niet verhalend. De leerling kan door de tekst iets over het onderwerp leren.

De tekst bevat ongeveer 300 woorden.

Het onderwerp is belangrijker dan het niveau. Uit onderzoek blijkt dat zwakke lezers, bij gebruik van de RALFI-methode, een tekst kunnen lezen die tot 3 AVI-niveaus boven hun niveau ligt.

Ralfilezen.nl biedt leerkrachten gratis bruikbare teksten. Ze zijn niet op AVI-niveau gerangschikt, maar op interesse. Dankzij de leden blijft de site groeien en vind je er meer dan 300 teksten.

101. Why I lOve this book

Je volgende boek kiezen blijft lastig. Maar nu niet meer.
Bij Whyilovethisbook vind je alleen maar positieve boekentips, van lezers en schrijvers, in video's van één minuut.

Check de kinderboeken hier.

102. Boekenbabbels

Hetzelfde principe als WHYILOVEBOOKS maar dan enkel voor kinderen !

Op BoekenBabbels maak je een heel kort filmpje; bijvoorbeeld met een camera of telefoon, van maximaal een minuut. Dat lijkt kort maar is genoeg voor jouw boodschap. En hoe korter je het houdt - hoe meer mensen je filmpje af zullen kijken. Hier een voorbeeld van hoe je iets kunt vertellen:

1. Laat in het begin de voorkant van het boek zien.

2. Kijk in de camera en stel jezelf voor, samen met de titel en de schrijver van het boek.

3. Lees een of twee regels voor, bijvoorbeeld van het eerste hoofdstuk. Dat maakt meteen nieuwsgierig!

4. Vertel daarna kort iets over het verhaal (zonder teveel te verklappen ...).

5. En dan het belangrijkste: waarom is het boek zo leuk of spannend of grappig volgens JOU?

LET OP

103. Werkvormen voor in de boekenkring

Hier kan je 25 leuke werkvormen vinden om in de boekenkring te gebruiken.

104. Organiseer een voorleesweek, thuis of in de klas

Elk jaar is er een voorleesweek. Je hoeft natuurlijk niet te wachten tot het die week is en je kan dat zelf met je school meerdere keren per jaar organiseren. In die week kan je extra inzetten op lezen en activiteiten rond lezen. Dat kan heel breed gaan en je kunt ook ouders, oma's en opa's uitnodigen.

105. Pimp een boekenkast

Ga samen op zoek naar een oude boekenkast en pimp het met de kinderen. Schuur het eerst op, doe er een laag primer over en dan kan je aan de slag gaan met verf, verfstiften, spuitbussen en meer!

106. Investeer in een boekenklas, leeskaravaan

Niet elke school of niet elk huis heeft de ruimte voor een boekenruimte. Maar inden je dat toch kan vrijmaken is het wel leuk. Je kan daar boeken verzamelen, labelen en een leuke leesplek van maken waar je met de kinderen heen kunt. Ze kunnen er ook boeken uitlenen.

107. Kies een boek voor een vriend

Door middel van een interview die de kinderen zelf opstellen met vragen over boeken, lezen en meer komen ze te weten over de soort boeken en thema's die hun vrienden interesseren. Ze kiezen voor elkaar een boek.

108. Laat kinderen meedoen aan schrijfwedstrijden

Lezen en verhalen schrijven hangt vaak samen. Er bestaan verschillende wedstrijden waar kinderen aan kunnen meedoen.

Het was een allochtone moeder uit een school in Antwerpen die in 2002 het idee opperde om het literaire gebeuren bij kinderen - en zeker bij kinderen met een andere moedertaal - te stimuleren. De Wondere Pluim startte dat jaar in één school en deinde al snel uit naar andere scholen en andere steden.

Ondertussen zijn er ieder jaar duizenden kinderen die met veel plezier een wonderlijk verhaal schrijven. Kinderen van 6 tot 12 jaar, afkomstig uit alle windstreken, schrijven met veel enthousiasme, fantasie en wonderlijke gedachten fantastische verhalen. En ouders lezen met grote ogen, open mond en kippenvel deze wonderlijke schrijfsels.

109. Fit voor lezen bij kleuters

Kleuterleraren besteden de laatste jaren steeds meer aandacht aan een goede voorbereiding op lezen. De kern van die voorbereiding zit in het nieuwsgierig maken van kinderen naar klanken, letters, verhalen en boekjes. Kleuters kunnen veel zelf ontdekken, maar nog veel meer als we er expliciet en doordacht materialen en kansen voor aanbieden. Ook voor de thuisomgeving zijn er veel mooie initiatieven. De website Fit-voor-lezen kan daarnaast een opfrissing betekenen van factoren en aanpakken die belangrijk zijn voor elke kleuter. Door de signalen na te gaan, verlies je bij de voorbereiding op lezen niets uit het oog. Lees meer op FIT VOOR LEZEN.

Je kan per kind een checklist invullen

110. Digitaliseer zelf je prentenboek

Stuur je kleuters op ontdekking met interactieve digitale prentenboeken. Of digitaliseer zélf de voorleesboeken in je klas met een app zoals Bookcreator. Inscannen, inlezen en klaar. Elke kleuter leest op zijn tempo. Niets zo leuk als de juf die zelf voorleest, maar wel een mooie aanvulling en dé kans om te differentiëren.

111. Leesbingo

Moedig leerlingen aan om op leuke plekjes te gaan lezen en geef ze een Leesbingo mee naar huis. Zo kan je ondersteboven lezen, op een bepaalde dag, onder de tafel, in het bed, op het toilet en nog veel meer!

112. Maak een kamp en neem een zaklamp mee

Laat de leerlingen een leeskamp maken en laat ze hun favoriete boek lezen in het donker met een zaklamp.

113. Laat de blaadjes aan de boom komen

Wat ik vroeger in mijn klas altijd deed was een grote kale boom in de klas hangen. Per gelezen boek moesten de leerlingen blaadjes invullen en aan de takken hangen. Zo kon de boom in de loop van het jaar samen met de kinderen groeien.

114. Collage / moodboard

Laat leerlingen een collage of moodboard maken om zo hun boek voor te stellen. Nadien kunnen ze als kunstwerkjes tentoongesteld worden.

115. Mentimeter

Als de leerlingen in de boekenkring hun favoriete boek kiezen kan je daarbij gebruik maken van Mentimeter, een gratis online app waarmee je gemakkelijk peilingen of vragenlijstjes maakt die via de smartphone of tablet in de klas te beantwoorden zijn. Mentimeter is een applicatie die je voor veel kan inzetten bij leesbevordering:

Laat je leerlingen hun favoriet boek kiezen.

Gebruik Mentimeter om open vragen te stellen:

Stel een open vraag over de titel voordat je een boek gaat voorlezen.

Laat je leerlingen na het voorlezen voorspellen wat er zou kunnen gaan gebeuren.

Gebruik het om te reflecteren over wat er voorgelezen is.

Laat je leerlingen zelf een open vraag bedenken.

116. Boekentrailer of mindmap maken

Als je leerlingen geïnspireerd zijn door een boekenfilmpje, kunnen ze zelf een boektrailer of een mindmap maken. Die kan je in de boekenkring samen bekijken en bespreken.

Moovly is een tool waarmee je leerlingen gemakkelijk geanimeerde video's kunnen maken, ook wel moov genoemd. Het gebruik van de basisversie is gratis.

Met Picasion kan je online geanimeerde gifs maken.

Popplet is een handige applicatie waarmee een eenvoudige mindmap gemaakt kan worden. Je kan er gebruik maken van afbeeldingen en YouTube-filmpjes en je kan de mindmap met anderen delen om samen te werken aan één map.

117. WORDLE

Wordle is een visualiser, die een afbeelding maakt van een tekst. Ze kunnen dan woorden die horen bij het verhaal of een personage in een woordenwolk zetten.

118. Nieuws in de klas

Zowel in België als in Nederland bestaat er Nieuws in de klas. Je kan dan gratis papieren kranten aanvragen en digitale dossiers. Op Nieuws in de klas kan je ook allerlei lessuggesties vinden. Nadien kan je de kranten bijhouden wanneer je gaat knutselen of leuke kunstwerken maken met kranten!

Download hier een speurbundel voor de kinderen

119. Lestips bij boeken

Op verschillende websites van uitgeverijen vind je ook lestips. Zo vind je bij Querido leuke activiteiten en ook bij de Eenhoorn bijvoorbeeld.

120. Filosoferen

Je kan ook rond bepaalde boeken een filosofeergesprek houden. Je kan op Filosovaardig tips vinden.

Download de lesmap filosoferen over kinderrechten

121. Boeken over uitvindingen en nadien zelf brainstormen

Bied leuke boeken over uitvindingen en uitvinders aan. Er bestaan veel leuke kinderboeken over uitvindingen. Ontdek de selectie van Cultuurkuur.

Ga op zoek naar meer (echte) uitvindingen uit het verleden. Zo maak je er een breed project van waarmee je heel wat doelstellingen kan bereiken.

Wat hebben deze uitvindingen betekend voor onze samenleving?

Wat was de impact van de industriële revolutie?

Welke uitvinders kennen we en wat hebben ze bedacht? Hierover kan je veel leuke boeken ontlenen in de bib.

Welke gekke uitvindingen bestaan er.

Welke uitvindingen zijn van Belgische bode

bron: cultuurkuur

122. Storytelling

Met behulp van de zakjes en kaartjes van de vertelschort, de vertel(dobbel)stenen en handpoppen maak je samen met je leerlingen een prachtig zelfgemaakt verhaal.

Hier vind je verteldobbelstenen

Ontdek de tips en werkbeschrijvingen op Thinking Outside The Books!

123. Boekenkaravaan

De Boekenkaravaan is een taalbevorderingsproject gericht op maatschappelijk kwetsbare kinderen in Antwerpen en haar districten. Kinderen die extra taaloefenkansen Nederlands willen, krijgen thuis of op school een voorlezer op bezoek. Samen ontdekken ze het plezier van verhalen en trekken ze naar de lokale bibliotheek.

Het ultieme doel is om een (voor-)leesgewoonte te ontwikkelen. Het project heeft zo een duurzaam effect op het welbevinden, de taalontwikkeling en de toekomstkansen van kinderen. Meer weten over onze projectpijlers? Klik eens hier.

De Boekenkaravaan steunt op een breed netwerk aan partners en onmeetbaar veel vrijwillig engagement. Stap je graag mee in onze karavaan? Ontdek hier onze vrijwilligersprofielen of meld je aan als samenwerkingsschool.

124. Leesdagboek of portfolio

Laat kinderen hun gelezen boeken verzamelen in een leesdagboek waarbij ze enkele verplichte zaken zetten, maar ook geheel vrijheid krijgen om zich uit te drukken.

125. Storybox

'Story Box - Create Your Own Fairy Tales' of Ghost Story Box bestaat uit 20 puzzelstukken met aan beide kanten een scene uit een sprookje. Maar welk sprookje dat is, dat mag je helemaal zelf bedenken! Gaat de prinses op avontuur op haar scooter? Verandert de koning in een kikker? Dat kan, maar elke keer is het verhaal weer anders.

Story Box is geschrikt voor alle leeftijden. Met de puzzelstukken maak je in een handomdraai een sprookjesverhaal. De puzzelstukken moedigen leerlingen niet alleen aan om hun verbeelding te gebruiken en creatief te denken, maar je kan ze ook gebruikten om spreek- en schrijfvaardigheden te ontwikkelen. Ze kunnen verhalen vertellen aan elkaar, bedenken en schrijven. Je kan er vele dingen mee doen!
Shop het hier
126. Hikkies

Hikkies zijn eenvoudige en korte, inhoudelijk sterke verhalen die aanleunen bij de leefwereld van tieners en jongeren.

Jonge lezers via verhalen onze superdiverse samenleving laten verkennen. Het is niet zo evident om gepaste teksten te vinden, waarin jongeren, ook die met diverse etnisch-culturele achtergronden, zich in herkennen. Dat leeg veld proberen Hikkies-verhalen in te vullen.

Hikkies willen een brug slaan tussen tieners van alle talige en alle culturele achtergronden. Ideaal om samen te lezen, de personages te verkennen en hun ervaringen te bespreken.

Je kan ze online lezen of bestellen.

127. Zelf een COMIC BOOK maken

Kinderen kunnen zelf aan de slag om van hun verhaal een COMIC BOOK te maken. Wist je dat er lege comic books bestonden die de kinderen dan zelf kunnen invullen? Leuk om dit in de klas of thuis te doen!
Hier vind je lege COMIC BOOKS die je kunt vullen
128. Kwartierlezen

Wij lezen elke dag met heel de school 15 minuten. De kinderen mogen dan kiezen in eender welk medium ze lezen: een tijdschrift, knutselboek, stripboek, krant, leesboek enz... Ook jij als leerkracht doet mee. Je kan er dan ook voor kiezen om eens iets rond het boek dat ze lezen te doen, of je kan eens voorlezen...

129. LIST (lezen is top)

LIST staat voor Lees Interventie-project voor Scholen met een Totaalaanpak. Maar de afkorting wordt door LIST-scholen ook wel vertaald naar Lezen IS T op, omdat binnen deze methodiek leesmotivatie de grootste sleutel is tot het vloeiend en vlot kunnen lezen van teksten.

Het is geen leesmethode die je zo kan aanschaffen, maar een leesmethodiek waarmee je aan de hand van leesboeken kinderen leert lezen.

Je start eerst met een praatje en geeft de leerlingen een opdracht mee waarop ze moeten letten tijdens het lezen van hun boek. Vervolgens gaan ze 20 minuutjes lezen om daarna terug te komen op de opdracht. Opdrachten kunnen zijn om eens te bedenken wat voor iemand het personage is, of te letten in welke tijd het verhaal zich afspeelt enz... Er zou ook een creatieve opdracht aan kunnen vasthangen, boekpromotie enz... LIST is heel veelzijdig en je vindt er veel info over en je kan er een opleiding voor volgen.

HIER vind je handige info van een school over wat LIST is en concrete voorbeelden.

130. Nodig (groot)ouders uit op school

Niet te vergeten: ook ouders, grootouders of andere familieleden kan je betrekken om op je school aan leesbevordering te doen. Voorlezen aan kinderen is uiterst belangrijk. Organiseer eens een voorleesweek waar mensen kunnen op intekenen. Je werkt bovendien aan ouderbetrokkenheid.

131. Boekenevenement georganiseerd door leerlingen

Een alternatief op de klassieke boekenbeurs kan ook een boekenevenement zijn dat kinderen samen met de leerkrachten zelf organiseren. Eventueel kan dit gepaard gaan met het laten komen van een boekenwinkel en ouders + kinderen de mogelijkheid geven om boeken aan te kopen. Je kan leerlingen bepaalde activiteiten laten organiseren. Bijvoorbeeld: een boek voorstellen, voorlezen, een creatieve verwerking doen aan de hand van workshops, een theaterstukje etc... Dit kan een overkoepelend project zijn waar je als school en per klas je voor engageert.

132. Denksleutels

Ga 'anders' aan de slag met boeken aan de hand van denksleutels. Dat zijn sleutels met een andere kijk op opdrachten. Ze zijn gericht op de hogere denkvaardigheden en daardoor prima inzetbaar voor sterk cognitieve kleuters en kinderen, maar uiteraard ook gewoon voor alle kinderen, om kinderen aan te moedigen om creatief en out of the box na te laten denken. Je vindt denksleutels thema boeken al aan een zeer klein prijsje of je kan er zelf vragen bij bedenken. De sleutels kan je gratis vinden.

133. TIPlijsten

Maak kennis met de ' stereotypetjes '! Op deze pagina kun je een aantal typen kinderen vinden, die van een bepaald soort boeken houden. Zij hebben allemaal hun eigen tiplijst: een lijst met boekentips! Als je wilt weten welke boeken je een kind in je klas zou kunnen aanraden, kun je kijken op welk van deze typetjes dat kind lijkt. Of misschien kun je het kind zelf laten kiezen wie hem of haar het meeste aanspreekt! Hopelijk vind je zo nog een paar boeken waarmee je de kinderen in je klas enthousiast krijgt!

134. Samen de klasbib vullen

Als je kinderen betrekt bij het op orde houden en het aanvullen van de klasbib, dan zijn ze zeker meer geïnteresseerd dan als je ze niet betrekt. Geef ze dus allemaal een taakje en laat het groeien, zowel de boeken als het plezier!

135. Lees zelf het boek 'Zo maak je een lezer'

Dit is een superfijn boek over het belang van lezen, al vanaf de geboorte. Het leest erg vlot en bestaat uit verschillende delen. Lezen met baby's , peuters, kleuters, beginnende lezers en gevorderde lezers. Telkens krijg je boekentips en ideetjes om te doen met kinderen. Hoe kan je lezen leuk maken? Hoe maak je een lezer. Het begint allemaal met leesplezier.
Je vindt het boek hier. Zo, hopelijk heb je wat aan deze talrijke tips en activiteiten om lezen leuker te maken! PIN zeker één van deze afbeeldingen op Pinterest en deel het met elkaar.
TIP: Mijn boek SPEEL!

Met mijn boek gaan jouw kinderen weer kunnen spelen. Met out of the box speelideetjes die je zowel buiten als binnen kunt doen, gericht op zoveel mogelijk zintuigelijke prikkels en net dat tikkeltjes educatief... want spelen is leren! Met printables, voorbeelden, extra speeltips en meer.
Hier vind je mijn boek SPEEL!

Wat vind jij van deze activiteiten rond lezen en leesbevordering tips? Ga jij zelf aan de slag om lezen leuk te maken?
XOXO Nathalie

# data[].attributes.attachment_link.title
130+ manieren om (begrijpend) lezen leuk te maken in de klas en thuis!

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zoek naar leuke activiteiten rond begrijpend lezen voor thuis en in de klas? Bekijk meer dan 120 leesbevordering tips!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Klaslezen

Met een abonnement op Klaslezen krijgen scholen onbeperkt toegang tot een uitgebreide collectie van meer dan 1800 titels. Deze variëren van prentenboeken en (samen)leesboeken tot ingesproken en geanimeerde boeken. Ook de meest recente Clavistitels zitten in het assortiment; wanneer een nieuw boek verschijnt, is het direct via Klaslezen beschikbaar. Per jaar komen er daardoor zo'n 300 nieuwe titels bij. Verschillende boeken in Klaslezen zijn verkrijgbaar in meerdere talen, waardoor kinderen met een andere moedertaal samen met hun ouders hetzelfde boek kunnen lezen als in de klas.

De volledige collectie is altijd en overal toegankelijk, zowel op school als thuis. Meerdere leerkrachten en studenten kunnen tegelijkertijd dezelfde titel doornemen, en deze boeken zijn compatibel met diverse apparaten, zoals digitale borden, tablets, laptops en smartphones.

Klaslezen biedt bovendien heel wat hulpmiddelen aan om leerlingen te ondersteunen bij het leesproces, waaronder een aangepast lettertype voor kinderen met dyslexie. Binnen Klaslezen kunnen leerkrachten hun eigen klasbibliotheek opzetten, waardoor de juiste titels altijd beschikbaar zijn voor hun studenten. Dankzij deze functionaliteiten is Klaslezen geschikt voor verschillende werkvormen, zoals klassikaal voorlezen, zelfstandig lezen, hoekenwerk en leesgroepen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Clavis Uitgeverij is een van de grootste kinderboekenuitgevers in het Nederlandse taalgebied.

# data[].attributes.body
Bekijk samen met de kleuters de instructies op het scherm en de Hola-Bola-dans. Of print zelf enkele Hola-Bola-pijlen en laat de kleuters deze in de juiste volgorde leggen.

# data[].attributes.body
Stuur een mail naar: mondialesolidariteit@oost-vlaanderen.be

# data[].attributes.attachment_link.title
TV Provincie: Vertelkiosk mondiale solidariteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom bij TV Provincie. Hier in Sint-Jan College Oude Bareel in Gent hebben ze een Kamishibai theater ontleend via de provincie en hoe dat precies zit zal ik

# data[].attributes.body
Geef jouw kleuters een vliegende start!

# data[].attributes.attachment_link.title
Letters, klanken en kleuters - leesstart (2)

# data[].attributes.body
Tijdens deze vormingsreeks neem ik vaak boeken mee. Op deze Padlet vind je ze allemaal terug.

# data[].attributes.body
Deze Padlet is eigendom van de Pedagogische Begeleiding Stedelijk Onderwijs Gent en werd ontwikkeld ter ondersteuning van de Gentse Stadsscholen.

Deze Creative Commonslicentie voor de Padlet vereist dat gebruikers de maker vermelden. Het stelt gebruikers in staat om het materiaal te verspreiden in onaangepaste vorm en is alleen voor niet-commerciële doeleinden.