# data[].attributes.headline
Adnoddau'r Llyfrgell Genhedlaethol Cymru / National Library of Wales Resources

# data[].attributes.subject
Adnoddau'r Llyfrgell Genhedlaethol Cymru / National Library of Wales Resources

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyma restr o'r holl adnoddau digidol a ddarperir gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Maent i gyd ar gael i'w defnyddio yn rhad ac am ddim (nid oes angen cofrestru).

Mae'r dudalen Tanysgrifiadau ac Adnoddau Eraill yn rhestru'r holl adnoddau nad yw'r Llyfrgell yn eu darparu, ond y gellir cael mynediad atynt trwy eich aelodaeth LlGC (ceir rhai cyfyngiadau, gweler y dudalen Tocynnau Darllen).

Adnoddau chwiliadwy

Darganfyddwch mapiau degwm Cymru. Chwiliwch a phorwch dros 300,000 o gofnodion o fapiau degwm Cymru a'r dogfennau pennu sy'n cyd-fynd â nhw gan ddefnyddio mapiau gwreiddiol a chyfoes.

Mynediad i ysgolheictod o Gymru. Ôl-rifynnau hyd at 50 o deitlau, yn amrywio o gyhoeddiadau academaidd i gylchgronau poblogaidd

Darganfod 15 miliwn o erthyglau a 1.1 miliwn o dudalennau

Dros 5 000 o fywgraffiadau sy'n cyflwyno Cymry a wnaeth gyfraniad pwysig i fywyd yng Ngymru a thu hwnt

Casgliad digidol sy'n datgelu hanes cudd y Rhyfel Byd Cyntaf, trwy dynnu ffynonellau cynradd a fu ar wasgar, ynghyd mewn archif ddigidol

Chwiliwch gasgliadau'r Llyfrgell o unrhywle. Bydd angen Tocyn Darllen dilys arnoch chi er mwyn gweld eitemau yn yr Ystafelloedd Darllen

Chwiliwch drwy Adroddiadau Blynyddol Llyfrgell Genedlaethol Cymru rhwng 1909-2000

Porwch a chwiliwch drwy Archifau a Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru gan wneud ceisiadau i weld eitemau yn y Llyfrgell.

Mae Baledi Cymru Arlein yn cynnwys tua 4,000 o faledi wedi'u digido, yn dyddio yn bennaf o'r ddeunawfed a'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, a hynny o gasgliadau'r Llyfrgell Genedlaethol a Llyfrgell Prifysgol Caerdydd.

Mynegai i farddoniaeth Gymraeg y Llawysgrifau

MaeCasgliad Traethodau Cymruyn cynnwys oddeutu 50,000 o draethodau a thraethodau hir a gyflwynwyd ar gyfer graddau ôl-radd mewn sefydliadau addysg uwch yng Nghymru.

Chwiliwch yma am ewyllysiau a brofwyd yn y Llysoedd Eglwysig Cymreig cyn 1858.

Cyflwyniad i fywyd yng Nghymru rhwng 1939 a 1959. Amlygir agweddau o fywyd pob dydd a bywyd ar faes y gad yn y cyfnod

Dehongliad o ddeunyddiau o gasgliadau'r Llyfrgell sy'n ymwneud â hanes y Cymry yn Ohio

Chwiliwch a phorwch drwy gynnwys The Cambrian, un o'r cylchgronau mwyaf poblogaidd ymysg Cymry America rhwng 1880-1919

Gwybodaeth am droseddau, troseddwyr, a chosb sydd ar gael ymhlith ffeiliau carchar Llys y Sesiwn Fawr yng Nghymru o 1730 hyd diddymu'r llys ym 1830

Rhestr A-Z o dros 50 o'r casgliadau ystâd mwyaf poblogaidd/mwyaf yn LlGC

Chwiliwch fynegai ymrwymiadau priodas ac addidafidion cyn-1837.

Oriel Ddigidol

Yma ceir amrywiaeth o wahanol eitemau sydd wedi eu digido i chi eu mwynhau o unrhyw le.

O'r deddfau a luniodd Cymru'r oesoedd canol, i gylchgronau ysbrydoledig a grëwyd gan garcharorion rhyfel yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Canwch yr Anthem Genedlaethol, neu mentrwch yn ôl i Fflit yr 17eg ganrif i dystio i rai o'r achosion o wrachyddiaeth.

Porwch trwy'r Llyfr Cymraeg cyntaf i'w argraffu, neu adolygwch sefyllfa addysg Cymru'r 1800au.

Eisteddwch yn ôl a mwynhewch animeiddiad a wnaed yn 2009 gyda phlant Ysgol y Gwynfryn, Pontiets, neu glip o eira mawr 1947.

Ewch am dro trwy rai o olygfeydd godidog Cymru gyda Chasgliad Tirlun Cymru, neu ewch yn ôl mewn hanes i rai o bynciau'r dydd trwy lygad y cartwnydd Leslie Illingworth.

Astudiwch fapiau hynod Thomas Taylor neu Lewis a William Morris.

O'r delweddau dirdynol sy'n cofnodi trychineb ofnadwy Senghennydd, i gasgliad anhygoel Geoff Charles sy'n dysteb o fywyd Cymreig, mae rhywbeth i ddal llygad pawb.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dyma restr o'r holl adnoddau digidol a ddarperir gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Maent i gyd ar gael i'w defnyddio yn rhad ac am ddim (nid oes angen cofrestru). Mae'r dudalen Tanysgrifiadau ac Adnoddau Eraill yn rhestru'r holl adnoddau nad yw'r Llyfrgell yn eu darparu, ond y gellir cael mynediad atynt trwy eich aelodaeth LlGC (ceir rhai cyfyngiadau, gweler y dudalen Tocynnau Darllen).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NEWYDDION

Mae nifer yr erthyglau - a nifer pynciau Cof y Cwmwd - yn dal i dyfu. Ers Awst 2017, mae deuddeg cant o erthyglau, rhai byr ond rhai'n hir iawn, wedi'u hychwanegu at y Cof. Dyma, yn ddigamsyniol erbyn hyn, brif ffynhonell hanes yr arfordir o Drefor i Ddinas Dinlle, a Dyffryn Nantlle i gyd.

Diolch diffuant i'n holl gyfranwyr - ond mae digonedd o le am ragor o gyfraniadau. Beth amdani felly? 'Does dim byd yn rhy ddibwys i'w gofnodi, ac os na wnewch chi, pwy arall wneith?

Diolch hefyd i'r Cynghorau lleol ac y elusen Cronfa Elw Park-Jones sydd wedi ein cefnogi. Heb eu help, fyddai'r Cof mewn perygl o ddod i ben.

Pan fydd helynt Cofid drosodd, bydd cyfle i chi ddod i sesiynau cyfrannu ar y cyd. Gwyliwch allan am hysbyseb yma!

Croeso i Cof y Cwmwd. Ein nod yw cyflwyno gwir hanes ein bro a'i phobl i bobl Uwchgwyrfai a Chymru gyfan trwy gyfrwng y Gymraeg. Gwefan gymunedol ydyw, a chaiff unrhyw un gyfrannu ati.

Mae'n hawdd iawn i chi ddefnyddio'r wefan - os ydych wedi defnyddio Wicipedia rywbryd, byddwch yn gwybod mor hawdd ydy hi: mi rydan ni'n defnyddio'r un un meddalwedd.

Mae Cof y Cwmwd yn ymdrin ag ardal Uwchgwyrfai, gan gadw at yr hen ffiniau canoloesol - sef plwyfi hanesyddol Clynnog Fawr, Llanaelhaearn, Llandwrog, Llanllyfni a ; yr oedd Llanwnda'n blwyf mwy yn y gorffennol, gan gynnwys darn gorllewinol plwyf modern Betws Garmon. Mae Uwchgwyrfai yn cynnwys Dyffryn Nantlle i gyd. Cof y Cwmwd yw un o weithgareddau Canolfan Hanes Uwchgwyrfai. Cewch fwy o wybodaeth am Cof y Cwmwd wrth glicio yma.

Diolch i'n noddwyr presennol, ac i Gronfa Dreftadaeth y Loteri am ariannu sefydlu'r wefan hon.

Sut i ddarllen erthygl neu ganfod ffeithiau

Defnyddiwch y blwch Chwilio ar ben y sgrîn hon, ar y dde - neu gliciwch Holl gategorïau ar y rhestr ar y chwith i weld pa gategorïau o bynciau sydd ar gael. Os gwelwch eiriau lliw glas rhywle ar y wefan hon, gallwch gliciwch arnynt ac mi ewch yn syth at yr erthygl berthnasol.

Os na allwch ddod o hyd i'r hyn yr ydych yn chwilio amdano, cliciwch yma i ganfod dolennau at wefanau eraill all fod o ddefnydd i chi.

NEU BETH AM... ddysgu rhywbeth newydd am eich dyffryn? Cliciwch ar Tudalen ar hap ar y chwith a 'does wybod be' wnewch chi ei ddysgu

Erthyglau newydd

Cyfanswm: 1,213 erthygl

Sut i ychwanegu gwybodaeth

Gwefan gydweithredol yw Cof y Cwmwd a chaiff pawb ychwanegu ati'n uniongyrchol dros y we.Hawdd iawn yw i unrhyw un ychwanegu ffeithiau at erthygl, neu greu erthygl o'r newydd. Rydym yn eich gwahodd chi i gyd i wneud hynny, a hynny'n gynnes iawn.

Mae arnom wir angen eich cyfraniadau er mwyn sicrhau y bydd Cof y Cwmwd yn cynnwys pob elfen o hanes Cwmwd Uwchgwyrfai. Peidiwch â meddwl bod eraill yn gwybod mwy na chi am eich ardal. Cyflwynwch eich gwybodaeth; dyna sut y daw ffeithiau newydd i'r golwg. Am fwy o wybodaeth am gyfrannu erthygl neu ychwanegu/cywiro ffeithiau, cliciwch yma.

Yn fwy na dim, mentrwch! Ni ellir gwneud dim i'r wefan nad yw'n bosibl ei wrthdroi. Felly, allwch chi ddim gwneud stomp o bethau .

Angen syniadau am erthygl? Cliciwch ar unrhyw eiriau yn y testun - neu cliciwch yma.

Enwau lleoedd

Cymraeg yw iaith gwefan Cof y Cwmwd ac felly defnyddir yr enw Cymraeg bob tro, boed y lle yng Nghymru neu'n rhywle arall - a bwrw bod enw Cymraeg ar gael, e.e. "Lerpwl". Am restr o'r enwau hyn gweler [1] am restr o enwau Lloegr; a [2] am restr o enwau lleoedd yr Alban.

Mae rhai enwau lleol yn cael eu sillafu mewn sawl ffordd, a rhaid oedd penderfynu ar y sillafiad y byddwn yn ei ddefnyddio, er mwyn i fynegai'r safle weithio'n iawn.

Dyma'r ffurfiau sy'n cael eu defnyddio yng Nghof y Cwmwd: Bethesda Bach; Bwlchderwin; Clynnog Fawr; Drws-y-coed; Glan-rhyd; Gurn Goch; Isgwyrfai; Maestryfan; Moeltryfan; Pant-glas; Pen-y-groes; Pontlyfni; Rhosgadfan; Rhos-isaf; Rhostryfan; Rhyd-ddu; Tal-y-sarn; Tan'rallt; Tai Lôn; Tŷ'nlôn; Uwchgwyrfai; Y Bontnewydd; Y Fron; Y Groeslon.

Iaith Cof y Cwmwd

Ffynhonnell o wybodaeth Gymraeg ei hiaith yw Cof y Cwmwd. Mae erthyglau Cymraeg am rai elfennau o hanes Uwchgwyrfai ar gael hefyd ar Wicipedia Cymraeg - ac wrth gwrs mewn ieithoedd eraill ar Wikipedia. Cofiwch hefyd fod modd i ffrindiau di-Gymraeg fentro cael cyfieithiad (o ryw fath!) o erthyglau Cof y Cwmwd trwy ddefnyddio Google Translate.

Canolfan Hanes Uwchgwyrfai

Dyma'r ganolfan yng nghwmwd Uwchgwyrfai sy'n costrelu dyheadau a hanes ardal sy'n enwog am ei chyfraniad addysgol, diwylliannol a chrefyddol. Dyma'n wir bwerdy bro. Lleolir y Ganolfan yn hen ysgoldy Eben Fardd yng Nghlynnog Fawr yn Arfon.

Elusen gofrestredig yw Canolfan Hanes Uwchgwyrfai. Ymysg y gweithgareddau, trefnir darlithoedd bob mis ac ar ddyddiau coffa ein cenedl; cynhelir ysgolion undydd i ledaenu ein gwir hanes ac arddangosfeydd achlysurol; cynhelir clwb darllen misol; a chyhoeddir cylchgrawn sain, yr Utgorn, bob chwarter sy'n ymdrin â phynciau hanesyddol a diwylliannol, ac a ddosberthir i danysgrifwyr. Caiff y deillion ei dderbyn am ddim ond iddynt wneud cais. Yng nghefn y ganolfan ceir gardd draddodiadol Gymreig y mae rhai o'r aelodau'n edrych ar ei hôl.

Ewch i brif wefan Canolfan Hanes Uwchgwyrfai am fanylion llawn a'r newyddion diweddaraf.

A oes gennych sylwadau?

Mae modd rhoi sylwadau am unrhyw dudalen trwy ddefnyddio'r botwm Sgwrs ar ben erthygl (mae un ar dop y dudalen hon, er enghraifft). Ond os yw'n well gennych anfon e-bost, gallwch gysylltu â rheolwyr Cof y Cwmwd trwy yrru e-bost at wiciuwchgwyrfai@talktalk.net.

# data[].attributes.attachment_link.description
NEWYDDION Mae nifer yr erthyglau - a nifer pynciau Cof y Cwmwd - yn dal i dyfu. Ers Awst 2017, mae deuddeg cant o erthyglau, rhai byr ond rhai'n hir iawn, wedi'u hychwanegu at y Cof. Dyma, yn ddigamsyniol erbyn hyn, brif ffynhonell hanes yr arfordir o Drefor i Ddinas Dinlle, a Dyffryn Nantlle i gyd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Chwiliwch drwy Fapiau Degwm Cymru - dros 300,000 o gofnodion a'r dogfennau pennu sy'n cyd-fynd

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ARCHI UK MAPS's ARCHI Database

A Subscription to the ARCHI MAP'S UK Database

ARCHI UK is the database of more than 200,000 British Archaeological Sites covering the whole of England, Scotland and Wales. It is regularly updated with 10,000 new additions made to the database every year. If you haven't done so already, try a search now at www.archiuk.com/search and see for yourself why so many people are using ARCHI to research the ancient history of their area.

Anyone can do a search of the ARCHI database and find out what has been found in your area. Becoming an ARCHI subscriber will tell you where it was found.

What People Are Saying About the ARCHI Service

The ARCHI service is used by a wide range of people for a wide range of purposes. From world-renown academic institutions such as Princeton University to Metal Detectorists, Field Walkers, Ramblers, Local Historians and all sorts of people from all walks of life who share one thing in common - a combination of a love of the outdoors and a fascination with the historical landscape. Here's what some of them have said about the service:

I must congratulate you on ARCHI. It's a wonderful resource Ted Fletcher, Godfather Metal Detecting Journalist and Writer

Myself and Mo have used ARCHI UK almost since its inception by Chris Kutler many years ago. Obviously its even better today and is an amazing tool for the detectorist, beginner or expert. Brian Cross, Founder of UK Detectornet.

I find ARCHI fascinating, looking at the old maps and the related archaeology to where I live and other places I'm interested in. Paul, ARCHI Subscriber

I've only one word for you... LEGEND. The site is one of the BEST resources I've ever had the pleasure of using and I'm super thankful for your superb work. James, ARCHI Subscriber

I use the ARCHI website to note archaeological sites in an area when I'm planning a walk for the Doncaster Ramblers. In fact I've been researching such a walk today, the main feature being the mesolithic site at Deepcar. In other words, I love the site!. David from Doncaster, South Yorkshire. ARCHI Subscriber since 2009.

By taking out a subscription your search results will be enhanced with a distribution map of all the sites from your search. This has been designed to enable you to quickly see the most interesting archaeological zones in your areas of interest. Further, the GPS co-ordinates of the sites shown from your search plus aerial photographs and modern road maps showing the position of the site on the ground are given. You will also be able to view the location of the site on older maps (19th Century, mid-20th century) - invaluable it you want gain a deeper understanding of the historical landscape in the area of the site.

The precise locations (as GPS co-ordinates and marked on maps) of tens of thousands of Prehistoric, Roman, Iron Age / Celtic sites, Bronze Age, Saxon and Medieval sites and later sites are listed in the UK database. Plus there are links to road maps and aerial photographs showing the location of the sites on the ground.

Many beautiful and historically significant coins & artefacts and previously unknown ancient sites have already been found and reported by field walkers and metal detectorists who have used the ARCHI iUK database for their research.

By subscribing to ARCHI UK you automatically gain quick and easy access to information on more than 200,000+ UK archaeological sites.

Each record includes the map reference (co-ordinate) of each site with a link to a road map and an aerial photograph.

In addition, the database also holds data on archaeologically significant field names and place-names from historical records such as the Tithe Apportionment lists and ancient documents. It is believed that ARCHI UK is the only database where this information can be searched via Postcodes, Places and Co-ordinates and accessed within an archaeological context.

The ARCHI UK database (Archaeological Sites Index) contains details of sites mentioned in rare books and archaeological reports / surveys which are not easily found outside specialist libraries.

The 200,000+ UK archaeological sites listed in the ARCHI UK (ARCHI UK) database come from published sources such as hundreds of archaeological reports, county archaeological journals, findspots reported by archaeologists, fieldwalkers and metal detectorists and treasure hunters who have previously reported their finds while treasure hunting. The data from a search links to aerial photographs of sites enabling you to view many fascinating cropmarks and pinpoint the exact locations of the sites recorded in the database on the ground. The field-name data is of special interest because it can lay the ground for the discovery of previously unknown historic and ancient sites and further our knowledge and understanding of Britain's history.

There is continuous work on the development of new technical features designed to further simplify the the identification and location of existing and new archaeological sites in the UK.

Further, every record is has direct links to an aerial photograph, a local road map showing the position of the site and also to a 19th Century Map showing the area of the site as it was.

Note that public access to this database is not available anywhere else. Also, you will be able to gain access to any new information for one year when it is added to the database for no extra cost.

Auto Re-Subscription

A subscription to the ARCHI UK and ARCHI Worldwide databases are for one year and will be renewed automatically. Most ARCHI subscribers prefer this than to find their subscription has expired when they are out in the field and need to use the service.

However, you can simply cancel any future re-subscription payments via your PayPal acount anytime before the next subscription period.

See the ARCHI Frequently Asked Questions (FAQ) if you would like to read more on our License Agreement, Cheque Payments, Subscriptions for Groups, Clubs and Institutions or our Privacy Policy, please click the relevant links.

About Us

# data[].attributes.attachment_link.title
ARCHI UK | British Archeological Sites Data Maps and GPS Locations | Old Maps | Aerial Photographs | Worldwide Archaeological, Historic and Cultural Sites and Sites of Natural Wonder | Archaeologically Significant English Place-names and Field Name meanings | archiUK | diggR App | digger app | LIDAR | Archaeological Sites in Britain (England, Scotland and Wales) and Metal Detecting Finds Worldwide Database, Maps and Aerial Photographs

# data[].attributes.attachment_link.description
Free old maps and lists of archaeological sites in Britain and Metal Detecting and Treasure Hunting Finds, Old Maps. LIDAR and aerial photographs in the UK, England, Scotland and Wales. Great for metal detecting sites and archaeological sites and archaeological digs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A wyddoch chi? Yn ogystal â darllen y gwyddoniadur, gallwch ein cynorthwyo i'w ddatblygu a'i wella! Gall unrhyw un olygu unrhyw erthygl drwy glicio ar y gair "Golygu" ar ei brig. Os nad ydyw'n bodoli eto, gallwch greu un newydd!

Dechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf yn 1914 a daeth i ben yn 1918. Dyma'r tro cyntaf y defnyddwyd arfau cemegol a'r tro cyntaf y gollyngwyd bomiau o awyrennau a chafwyd yr engraifft gyntaf o hil-laddiad yn ystod y ganrif hon. Nid oedd cymaint o filwyr erioed o'r blaen wedi cael eu defnyddio mewn gwrthdarro neu ryfel, ac anafwyd mwy o filwyr nag erioed o'r blaen. Roedd y Rhyfel Byd Cyntaf yn gyfnod o newidiau mawr, gan roi terfyn ar yr hen drefn a pharatoi'r ffordd i'r drefn newydd. Dyma gyfnod cwymp teuluoedd fel yr Habsburg, y Romanov, a'r Hohenzollern a oedd wedi bod mor ddylanwadol yng ngwleidyddiaeth Ewrop gyda'u gwreiddiau yn mynd yn ôl i ddyddiau y croesgadau. Achosodd y rhyfel hon yr Ail Rhyfel Byd yn ogystal a Chomiwnyddiaeth a'r Rhyfel Oer ac felly roedd yn ddylanwad sylweddol ar fywyd yr ugeinfed ganrif. Oherwydd y rhyfel hon daeth cyfnod absoliwtiaeth Ewrop i ben a chafwyd Chwyldro Rwsia. Cwymp yr Almaen (heb ddatrys problemau'r wlad) oedd achos Natsïaeth a dechrau yr Ail Rhyfel Byd ym 1939. Dyma'r rhyfel modern cyntaf i ddibynnu ar dechnoleg arfau a lledaenu dychryn rhwng pobl cyffredin nad oeddent yn filwyr.

Lladdwyd mwy na 9 miliwn o filwyr yn ystod y brwydrau a bron cynnifer o bobl cyffredin o achos newyn, hil-laddiad a bomiau. Lladdwyd 40,000 o Gymry a oedd yn y lluoedd arfog.

Rhagor o bigion · Newidiadau diweddar

Ar y dydd hwn...

5 Medi

Rhagor o 'Ar y dydd hwn' - Rhestr dyddiau'r flwyddyn - Materion cyfoes

You don't speak Cymraeg? Welsh (Cymraeg) is a Brythonic branch of Celtic spoken natively in the western part of Britain known as Wales, and in the Chubut Valley, a Welsh immigrant colony in the Patagonia region of Argentina. There are also some speakers of Welsh in England, the United States and Australia, and throughout the world. Welsh and English are the official languages in Wales.

¿No hablas Cymraeg? El galés (Cymraeg) es un idioma céltico hablado como lengua principal en el País de Gales, región occidental del Reino Unido, y además en Chubut, comunidad de la región de Patagonia en Argentina. Hay gente que habla galés en Inglaterra, en Estados Unidos, en Australia y en otros países del mundo también. Con el inglés, es uno de los dos idiomas oficiales de Gales.

Vous ne parlez pas Cymraeg? Le gallois (Cymraeg) est une langue celtique, parlée au Pays de Galles (Grande-Bretagne) et au val de Chubut en Patagonie, province de l'Argentine. Il y a des gallophones en Angleterre, aux États-Unis et en Australie ainsi qu'en d'autres pays du monde. Avec l'anglais, c'est une des deux langues officielles du Pays de Galles.
Alemannisch, العربية, Bahasa Melayu, Bân-lâm-gú, Brezhoneg, Български, Català, Česky, Dansk, Deutsch, Dolnoserbski, Eesti, English, Español, Esperanto, Euskara, Français, Frysk, Gaeilge, Gàidhlig. Galego, Hornjoserbsce, 한국어, Bahasa Indonesia, Íslenska, Italiano, עברית, Kapampangan, Kölsch...

Ysgrifennu Erthyglau

Cymuned

Chwaer brosiectau Wicipedia

Mae Sefydliad Wikimedia ( Wikimedia Foundation) yn darparu nifer o brosiectau ar-lein rhydd eraill yn ogystal â Wicipedia, trwy gyfrwng mwy na 280 o ieithoedd. Maent i gyd yn wicïau, sy'n golygu bod pawb yn cael eu hysgrifennu, eu golygu, a'u darllen. Sefydlwyd Wikimedia yn 2003 gan Jimmy Wales, ac fe'i gweinyddir yn Fflorida. (Mwy am Wikimedia)

# data[].attributes.attachment_link.description
A wyddoch chi? Yn ogystal â darllen y gwyddoniadur, gallwch ein cynorthwyo i'w ddatblygu a'i wella! Gall unrhyw un olygu unrhyw erthygl drwy glicio ar y gair "Golygu" ar ei brig. Os nad ydyw'n bodoli eto, gallwch greu un newydd! Dechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf yn 1914 a daeth i ben yn 1918.

# data[].attributes.attachment_link.description
Digital Communities Wales is a Welsh Government project which is delivered by the Wales Co-operative CentreMae Cymunedau Digidol Cymru yn brosiect Llywodraeth Cymru, a gyflawnir gan Ganolfan Cydweithredol Cymru.To read our privacy notice for event attendees, please visit http://www.digitalcommunities.gov.wales/privacy-notice/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lists of catalogues, newspapers, parish registers and chapels that can help you prepare your research.

Archives are the records of official bodies, companies, societies and individuals which have been identified as being worthy of permanent preservation. They were not created specifically to meet the needs of researchers, but if studied carefully they can be used to answer many questions about the period in which they were produced.

What sort of archives do we have?

The Anglesey Archive Service holds documents dating from the sixteenth century to the present day. The most popular types of material relating to Anglesey include:

census returns

parish records

records of non conformists

land tax records

maps

photographs

records of local government

education records

crew lists

newspapers

Lists of catalogues, newspapers, parish registers and chapels are available to download at the bottom of this page as PDF files.

New accessions

The following records have been listed during the last few months and are now available for viewing - please see the downloadable PDF's at the bottom of this page.

Access is free and there are no restrictions on who can use the Record Office. However, users are expected to follow the rules of the office.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lists of catalogues, newspapers, parish registers and chapels that can help you prepare your research. Archives are the records of official bodies, companies, societies and individuals which have been identified as being worthy of permanent preservation.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hwn yw gwasanaeth catalogau ar-lein Gwasanaeth Archifau Gwynedd. Mae rhan sylweddol o gatalogau y gwasanaeth wedi eu llwytho yn barod.

Yn bresennol, mae 12,000 o dudalennau wedi eu mewnfudo i'r bas data. Yn ychwanegol, mae 2,000 o ddelweddau wedi eu llwytho i'r casgliad ar-lein.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hwn yw gwasanaeth catalogau ar-lein Gwasanaeth Archifau Gwynedd. Mae rhan sylweddol o gatalogau y gwasanaeth wedi eu llwytho yn barod. Yn bresennol, mae 12,000 o dudalennau wedi eu mewnfudo i'r bas data. Yn ychwanegol, mae 2,000 o ddelweddau wedi eu llwytho i'r casgliad ar-lein.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mae Cylchgronau Cymru'n darparu mynediad i gylchgronau'n ymwneud â Chymru a gyhoeddwyd rhwng 1735-2007. Mae'r teitlau'n amrywio o gyhoeddiadau academaidd a gwyddonol i gylchgronau llenyddol a phoblogaidd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mae Cylchgronau Cymru'n darparu mynediad i gylchgronau'n ymwneud â Chymru a gyhoeddwyd rhwng 1735-2007. Mae'r teitlau'n amrywio o gyhoeddiadau academaidd a gwyddonol i gylchgronau llenyddol a phoblogaidd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Chwiliwch 15 miliwn o erthyglau papurau newydd Cymru

# data[].attributes.headline
Bywgraffiadur / Dictionary of Welsh Biography

# data[].attributes.subject
Bywgraffiadur / Dictionary of Welsh Biography

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mae'r wefan hon yn cynnwys dros bum mil o fywgraffiadau cryno sy'n cyflwyno unigolion a wnaeth gyfraniad pwysig i fywyd cenedlaethol yng Nghymru neu'n ehangach.

Mae Llinell Amser ryngweithiol sy'n arddangos unigolion o'r Bywgraffiadur ar gael nawr. Gyrrir y llinell gan ddata agored cysylltiedig a chynnwys agored sy'n dod o brosiectau Wikimedia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mae'r wefan hon yn cynnwys dros bum mil o fywgraffiadau cryno sy'n cyflwyno unigolion a wnaeth gyfraniad pwysig i fywyd cenedlaethol yng Nghymru neu'n ehangach. Mae Llinell Amser ryngweithiol sy'n arddangos unigolion o'r Bywgraffiadur ar gael nawr. Gyrrir y llinell gan ddata agored cysylltiedig a chynnwys agored sy'n dod o brosiectau Wikimedia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mae'r archif ddigidol hon yn allbwn prosiect digido ar raddfa eang. Yma ceir casgliad o ffynonellau cynradd sy'n hanu o Lyfrgelloedd, Adrannau Casgliadau Arbennig ac Archifdai Cymru. Mae'r prosiect yn darparu casgliad digidol sy'n datgelu hanes cudd y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn dangos sut y bu'r hanes yn effeithio ar fywyd, iaith a diwylliant yng Nghymru. Mae'r prosiect wedi casglu deunydd a fu ar wasgar ac yn aml yn anghyraeddadwy ac wedi'u gosod mewn un lle i greu archif ddigidol unigryw a fydd o ddiddordeb i ymchwilwyr, myfyrwyr a'r cyhoedd yng Nghymru a thu hwnt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mae'r archif ddigidol hon yn allbwn prosiect digido ar raddfa eang. Yma ceir casgliad o ffynonellau cynradd sy'n hanu o Lyfrgelloedd, Adrannau Casgliadau Arbennig ac Archifdai Cymru. Mae'r prosiect yn darparu casgliad digidol sy'n datgelu hanes cudd y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn dangos sut y bu'r hanes yn effeithio ar fywyd, iaith a diwylliant yng Nghymru.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ymgynghorwch â'n catalog ar-lein o ffotograffau, lluniadau, llawysgrifau ac adnoddau digidol a chewch weld dros 125,000 o luniau

# data[].attributes.headline
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru / Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales

# data[].attributes.subject
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru / Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gwasanaeth ymholiadau

Rydym yn helpu pobl i ddysgu am ein treftadaeth gyfoethog drwy gyhoeddiadau, ymgysylltu â'r cyhoedd ac adnoddau ar-lein rhagorol.

Archif comisiwn brenhinol

Rydym yn gofalu'n barhaol am archif cyfoethog Cymru o ffotograffau, adroddiadau, cynlluniau a lluniadau yn ymwneud â'r amgylchedd hanesyddol

Ymchwil a chofnodi

Rydym yn ymchwilio ac yn cofnodi archaeoleg, adeiladau, tirweddau ac olion arforol o'r cyfnod cynhanesyddol hyd heddiw

# data[].attributes.attachment_link.title
RCAHMW | Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru

# data[].attributes.attachment_link.description
Rydym yn helpu pobl i ddysgu am ein treftadaeth gyfoethog drwy gyhoeddiadau, ymgysylltu â'r cyhoedd ac adnoddau ar-lein rhagorol.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
archaeology architecture heritage maritime ancient historical monuments wales

# data[].attributes.attachment_link.title
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru - Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales

# data[].attributes.attachment_link.description
Mae tirwedd a threftadaeth adeiledig Cymru'n ffrwyth rhyngweithiadau pobl â byd natur dros filoedd o flynyddoedd. Ers iddo gael ei sefydlu ym 1908, mae'r Comisiwn Brenhinol wedi bod ar y blaen o ran esbonio ac ymchwilio i olion y rhyngweithiadau hynny, sef yr archaeoleg a'r adeiladau hanesyddol a welwn ni o'n cwmpas.

# data[].attributes.headline
Casgliad y Werin Cymru / People's COllection Wales

# data[].attributes.subject
Casgliad y Werin Cymru / People's COllection Wales

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyma ddetholiad bach o fideos 360-gradd o dirweddau yng Nghymru. Cawsant eu creu'n benodol i'w defnyddio yn y sector iechyd a lles.

Mae fideos 360-gradd yn caniatáu i chi ryngweithio â'r cynnwys a'i brofi, yn lle dim ond eistedd yn ôl a gwylio. Cynigiant olwg ymgollol i bob cyfeiriad sy'n gadael i chi ddewis ble i edrych.

Os byddwch yn gwylio'r rhain ar gyfrifiadur neu liniadur, gallwch glicio a llusgo â llygoden neu glicio'r saethau yng nghornel chwith uchaf y sgrin ar ôl i'r fideo ddechrau chwarae. Ar ddyfais symudol, gallwch lusgo'ch bys ar draws y sgrin neu ei symud o gwmpas i wahanol gyfeiriadau. (Er nad oes angen ategolyn gwylio i weld fideos 360-gradd, gallwch eu gwylio ag ategolyn fel Google cardboard.)

# data[].attributes.attachment_link.title
Memory Archive - Nature (360-degree videos)

# data[].attributes.attachment_link.description
Dyma ddetholiad bach o fideos 360-gradd o dirweddau yng Nghymru. Cawsant eu creu'n benodol i'w defnyddio yn y sector iechyd a lles. Mae fideos 360-gradd yn caniatáu i chi ryngweithio â'r cynnwys a'i brofi, yn lle dim ond eistedd yn ôl a gwylio. Cynigiant olwg ymgollol i bob cyfeiriad sy'n gadael i chi ddewis ble i edrych.

# data[].attributes.attachment_link.description
We are the Welsh Government's historic environment service working for an accessible and well-protected historic environment for Wales.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mae'r wefan hon yn defnyddio cwcis i hwyluso'ch defnydd. Drwy ddefnyddio'r wefan hon rydych chi'n cytuno i dderbyn cwcis dan ein Polisi Cwcis.

Cytuno a Chau Polisi Cwcis Amgueddfa Cymru

# data[].attributes.attachment_link.description
Mae'r wefan hon yn defnyddio cwcis i hwyluso'ch defnydd. Drwy ddefnyddio'r wefan hon rydych chi'n cytuno i dderbyn cwcis dan ein Polisi Cwcis. Cytuno a Chau Polisi Cwcis Amgueddfa Cymru