# data[].attributes.body
Succes met jullie eerste SE!

# data[].attributes.headline
Jullie studiewijzer voor de eerste periode

# data[].attributes.subject
Jullie studiewijzer voor de eerste periode

# data[].attributes.body
uit de module monetaire zaken...

# data[].attributes.body
Een grotere vraag naar koffie....bakkie troost...doet de omzet van DE stijgen.

# data[].attributes.body
De antwoorden van de opgaven van iedere module zet ik gegroepeerd per periode altijd in de padlet van de eerste week. Succes het komend schooljaar.

# data[].attributes.body
De economie voorspellen is altijd lastig. Voorspellen kun je alleen wanneer je kunt vertrouwen op bepaalde wetmatigheden.....uit ervaringen van het verleden. Deze crisis is helemaal nieuw...de effecten voorspellen is dus moeilijk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Gitzwarte toekomst' en 'een recessie van historische proporties'. En gaat de economie met 6 of 8 procent achteruit? Dat de Nederlandse economie krimpt als gevolg van corona is duidelijk. Maar er zijn wel verschillende voorspellingen en scenario's over hoe erg het precies wordt. Vanmiddag komt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met een update van de World Economic Outlook. Een van de vele voorspellingen in deze recessie. Wie zegt wat, en waar baseren zij zich op en vooral: waar moet je op letten?
Allereerst: Wie maken die voorspellingen?
Er zijn veel instanties en bedrijven die voorspellingen doen. In Nederland baseert de overheid zich op de korte, middellange en lange vooruitzichten van het Centraal Planbureau (CPB). Die kijkt daarvoor naar wat er nu gebeurt in de economie, zoals investeringen, exportcijfers en consumptie, en stopt dat in een econometrisch model waardoor er een prognose uit komt.

Vanwege de onzekerheid van de huidige economische crisis als gevolg van corona, werken zij met scenario's. De Nederlandsche Bank (DNB) maakt ook vooruitzichten over de economische groei, elk half jaar komt zij met een raming.

Slagbomen en pintransacties

Ook de banken zijn actief met voorspellingen. Die bepalen hun verwachting van de economische groei vaak aan de hand van iets andere indicatoren dan de planbureaus, die zij bovendien sneller kunnen beramen. Zo kijken economen bij ABN Amro in deze recessie naar open- en dichtgaande slagbomen in de Rotterdamse haven die, direct of indirect, iets zeggen over de internationale handel, en houden ze net als ING betaalgegevens en pintransacties in de gaten.

En dan heb je nog de internationale voorspellingen van instanties zoals de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de Europese Centrale Bank, de Europese Commissie en dus het IMF. Zij meten de economische temperatuur van de hele wereld, per werelddeel en het effect ervan per land.

Die internationale ramingen staan overigens niet helemaal los van de landelijke ramingen. Zo baseert het IMF zich bij haar prognoses over de economische groei op gegevens van het eerder genoemde CPB.

Wat zijn de voorspellingen nu?

De afgelopen maanden regende het voorspellingen over de schade van corona op de nationale en internationale economie. Er is momenteel geen voorspelling van planbureaus of banken die buiten de 'range' valt van 6 tot 8 procent economische krimp voor 2020.

Die getallen zijn niet in steen gebeiteld. Zo zei het CPB in maart in een van de donkerste scenario's nog de mogelijkheid van een krimp van 7,7 procent te zien, en had de OESO het aan het begin van de crisis nog over een maximale krimp van 2 procent voor elke maand contactbeperkingen.

Waar moet je naar kijken?

Er zijn dus veel economen en instituten die voorspellingen doen en ieder heeft zo zijn eigen methodiek. Om te weten welke voorspelling gezaghebbend is, moet je onder meer kijken naar welke indicatoren worden gebruikt voor die betreffende prognose.

"Voor Nederland is de wereldhandel een belangrijke indicator", zegt Philip Hans Franses, hoogleraar econometrie aan de Erasmus School of Economics. "Wij zijn daarvan erg afhankelijk, ook omdat veel via Rotterdam hier binnenkomt. Het is dus een belangrijke voorspellende factor."

Dat er veel voorspellingen zijn die met elkaar concurreren, is volgens Franses overigens niet erg. "Hoe meer hoe beter. Neem er als lezer het gemiddelde van, dan heb je beste van alle werelden. Maar voor de Nederlandse overheid geldt dat de ramingen van het CPB het belangrijkst zijn."

Hoe serieus moet je voorspellingen nemen?

Voorspellingen over economische groei zijn belangrijk, maar moeten wel met een korrel zout worden genomen, zegt Daniel Mugge, hoogleraar en politiek econoom aan de Universiteit van Amsterdam. "We zitten in een ongekende crisis veroorzaakt door een pandemie, bestaande economische modellen voldoen niet. Bovendien komen cijfers van planbureaus altijd met een bijsluiter, die nu soms verdwijnen bij media.", zegt hij. "Dan blijkt dat er een krimp wordt verwacht van 4 tot 6 procent, maar belandt maar één getal in de kop van een artikel."

Het CPB ziet die korrel zout ook als een voorwaarde bij het interpreteren van ramingen. Maar het brengen van cijfers betwisten zij niet. "De onzekerheid is groot, dat zeggen wij ook in onze ramingen", zegt Wim Suyker. "Aan de andere kant zeg ik altijd: the show must go on. Er moeten ook gewoon weer cijfers komen voor de begroting op Prinsjesdag."

Voor wie zijn voorspellingen relevant?

De voorspelling van het CPB is relevant voor de overheid maar daar zal je als burger "vaak niet direct iets van merken in de portemonnee", zegt Franses. "En het hangt maar net af van je persoonlijke situatie."

Volgens Mugge moeten we prognoses dan ook zien als een grove, algemene richting met een enorme onzekerheidsmarge. "Economische krimp is dan ook niet zo interessant. Je moet kijken: wat betekent het voor mij en voor mijn financiele situatie. Dan zijn cijfers over sectoren en huizenprijzen bijvoorbeeld veel relevanter."

Om ramingen goed te kunnen lezen, heeft Suyker van het CPB ook nog tips. "Pak altijd de meest recente cijfers, die zijn het meest betrouwbaar. En vermijd voorspellingen die heel stellig zijn; elke ramer weet dat er veel onzekerheid gepaard gaat met voorspellingen. En met deze crisis is die onzekerheid misschien nog wel een stukje groter."

# data[].attributes.attachment_link.title
Economische voorspellingen in crisistijd: 'Belangrijk, maar neem korreltje zout mee'

# data[].attributes.attachment_link.description
'Gitzwarte toekomst' en 'een recessie van historische proporties'. En gaat de economie met 6 of 8 procent achteruit? Dat de Nederlandse economie krimpt als gevolg van corona is duidelijk. Maar er zijn wel verschillende voorspellingen en scenario's over hoe erg het precies wordt.

# data[].attributes.headline
In deze eerste lesweek duiken we in de module monetaire zaken.

# data[].attributes.subject
In deze eerste lesweek duiken we in de module monetaire zaken.

# data[].attributes.body
De module Monetaire zaken hebben jullie niet in bezit. Deze krijgen jullie tijdens de eerste les uitgereikt. We gebruiken slechts enkele opgaven uit de module om het schooljaar mee op te starten. Deze opgaven 1.9,2.11, 3.5, 3.6, 4.1, 4.2, 4.3 en 4.8. 5.7, 5.8 en 5.9 Succes de komende tijd!!!

# data[].attributes.headline
Economen verdelen de wetenschap economie in micro- en macro-economie. Het bijgevoegde filmpje gaat over micro-economie; het gedrag van individuele consumenten en producenten. Dat gedrag is niet altijd rationeel...mensen zijn vaak opportunistisch.... 

# data[].attributes.subject
Economen verdelen de wetenschap economie in micro- en macro-economie. Het bijgevoegde filmpje gaat over micro-economie; het gedrag van individuele consumenten en producenten. Dat gedrag is niet altijd rationeel...mensen zijn vaak opportunistisch.... 

# data[].attributes.headline
De reactie van de ECB op de Coronacrisis

# data[].attributes.subject
De reactie van de ECB op de Coronacrisis

# data[].attributes.body
Een crisis die de wereldwijde economie raakt! Wat is de reactie (geweest) van de ECB.   Van minuut 21 t/m minuut 26 geeft mevrouw Lagarde haar standpunt.

# data[].attributes.attachment_link.description
The European Central Bank (ECB) is the central bank of the 19 European Union countries which have adopted the euro. Our main task is to maintain price stability in the euro area and so preserve the purchasing power of the single currency.

# data[].attributes.body
Is alleen inflatie is de maatstaf voor een te groot tekort van de Centrale Overheid?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Modern Monetary Theory (MMT) is gaining traction in American politics, energizing the progressive left and roiling deficit hawks. Stephanie Kelton, who advised Bernie Sanders' 2016 presidential campaign, explains the basics.

# data[].attributes.attachment_link.title
Modern Monetary Theory explained by Stephanie Kelton

# data[].attributes.attachment_link.description
Modern Monetary Theory (MMT) is gaining traction in American politics, energizing the progressive left and roiling deficit hawks. Stephanie Kelton, who advised Bernie Sanders' 2016 presidential campaign, explains the basics.

# data[].attributes.body
Wanneer financiele markten het vertrouwen....het vertrouwen dat ze het uitgeleende geld terug in de toekomst terug gaan krijgen... verliezen in een bank of een land(denk daarbij aan Italie tijdens de Coronacrisis). Dan verlangen banken/financiele instellingen een hogere rente....als compensatie voor het grotere risico. Om dit effect nu te voorkomen heeft de ECB de onderstaande actie uitgevoerd.

# data[].attributes.attachment_link.description
De crisismaatregelen van de centrale banken en overheden aan het begin van de corona-pandemie hebben een financiële meltdown voorkomen. Dat zegt vice-president van de Europese Centrale bank (ECB) Luis de Guindos bij de presentatie van het halfjaarlijkse rapport over de financiële stabiliteit in de eurozone.

# data[].attributes.body
OP deze site vind je veel lesmateriaal en powerpoints die je kunnen helpen met het bestuderen van de stof.

# data[].attributes.attachment_link.title
Economisch nieuws | Digitaal economielokaal Insula College

# data[].attributes.attachment_link.description
© 2015 - 2020 Digitaal economielokaal Insula College

# data[].attributes.headline
Negatieve rente kost banken handen vol geld

# data[].attributes.subject
Negatieve rente kost banken handen vol geld

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat blijkt uit onderzoek van Deposit Solutions, het platform voor spaardeposito's. Alleen al in 2018 betaalden banken 7,5 miljard euro voor het parkeren van overbodig geld op een veilige plek, dat is 21 miljoen euro per dag. Het leeuwendeel - 70 procent - wordt betaald door de Duitse (7 miljard), Franse (5,1) en Nederlandse (2,2 miljard) banken.

Door de negatieve rente moeten banken die hun geld tijdelijk bij de ECB stallen, rente betalen. Banken raken gemiddeld 4,3 procent van hun winst kwijt door deze rentebetalingen. Over het geheel gezien had het negatieve rentetarief de grootste impact op banken in Finland (-14,1 procent) en Cyprus (-13,9 procent).

Harald Benink, hoogleraar banking & finance aan Tilburg Universiteit, zegt dat de negatieve rente een logisch gevolg is van het beleid van de Europese Centrale Bank om banken te dwingen meer kredieten te verstrekken. 'De Noord-Europese banken hebben meer last van de negatieve rente dan de Zuid-Europese omdat die via subsidies ook financieringen kunnen krijgen tegen extreem lage rente.'

Of de banken spaarders ook negatieve rente in rekening gaan brengen, durft hij niet te voorspellen. 'Indirect gebeurt dat natuurlijk al. Als je 0,015 procent op een deposito krijgt en de bank brengt je 100 gulden kosten in rekening, dan is al sprake van een negatieve rente. En die kosten kunnen ze omhoog brengen.'

Het onderzoek laat ook zien dat de last van het negatieve tarief op banken jaar na jaar toeneemt. Het aantal jaarlijkse rentebetalingen door Duitse banken is in de afgelopen drie jaar bijna verdubbeld. Ook in Frankrijk, Nederland en Luxemburg gingen de betalingen jaar op jaar omhoog. Vooral voor Spaanse banken zijn de effecten van de rap toenemende kosten extreem: in 2016 droegen ze circa 125 miljoen euro af aan de ECB, in 2018 was dat circa 400 miljoen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Negatieve rente Europese Centrale Bank heeft Europese banken al 21 miljard gekost

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat blijkt uit onderzoek van Deposit Solutions, het platform voor spaardeposito's. Alleen al in 2018 betaalden banken 7,5 miljard euro voor het parkeren van overbodig geld op een veilige plek, dat is 21 miljoen euro per dag. Het leeuwendeel - 70 procent - wordt betaald door de Duitse (7 miljard), Franse (5,1) en Nederlandse (2,2 miljard) banken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het zogeheten kernkapitaal van de Nederlandse banken blijft bij een normale economische ontwikkeling ruim boven het gestelde minimum van 8 procent uit. Ook blijft in het geteste noodscenario van de ECB de financiële buffer van de banken boven de 5,5 procent. Dat is de minimale vereiste voor banken om in geval van nood overeind te blijven.

De zeven onderzochte Nederlandse banken zijn ING Bank, Rabobank, ABN Amro, SNS Bank, BNG Bank, NWB Bank en de Nederlandse tak van het Schotse RBS. Volgens DNB zijn de instellingen 'goed gekapitaliseerd' en zouden zij 'bij sterk tegenvallende economische ontwikkelingen over voldoende kapitaal blijven beschikken.'

Binnen de eurozone zijn ruim 25 van de 130 banken in Europa niet geslaagd. De slachtoffers vallen vooral in de zuidelijke landen. Negen Italiaanse banken zijn gezakt. Ook drie Griekse en twee Cypriotische banken kregen een onvoldoende. Daarnaast moeten het Belgische Dexia en AXA Bank Europe extra kapitaal ophalen.

De gezakte banken kwamen op 31 december 2013, de peildatum van de stresstest, een bedrag van 24,19 miljard euro tekort. In de afgelopen maanden hebben de banken al extra maatregelen genomen en in totaal 17,90 miljard euro uit de markt opgehaald. Van de 25 banken zijn er 13 banken die nog extra geld moeten ophalen.

ECB stress test results are in: 13 big banks need to raise another €9.5 billion in capital. http://t.co/cb19DqIIo1
David Wessel

Opschoonactie

Het bankenonderzoek maakt onderdeel uit van een belangrijke opschoonactie van de financiële sector in de aanloop naar de Europese bankenunie. Vanaf 4 november verschuift de toezichtmacht van nationale overheden en toezichthouders naar de ECB in Frankfurt. De bewaker van de euro krijgt er dan een extra taak bij door het bankentoezicht in de eurozone onder zijn hoede te nemen.

Voortaan gaat de ECB hard ingrijpen als Europese banken uit de bocht dreigen te vliegen. Dat heeft als doel om een financiële crisis zoals die 2008 te voorkomen. Toen moesten banken met veel geld van de belastingbetaler worden gered en dat mag niet opnieuw gebeuren. De ECB neemt haar rol heel serieus en wil er met het onderzoek zeker van zijn dat alle zogeheten systeembanken bij de start van het nieuwe financiële stelsel sterk genoeg zijn.

Tevreden reacties

De Nederlandse Minister van Financiën en eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem liet in een reactie weten dat de Europese financiële sector 'versterkt' uit het Europese bankenonderzoek is gekomen. Maar 'het blijft zaak om alert te blijven op mogelijke kwetsbaarheden in het Nederlandse, maar ook Europese bankenlandschap', waarschuwde hij.

Regeringspartijen PvdA en VVD reageerden tevreden, maar niet verrast op het nieuws. Volgens PvdA-kamerlid Henk Nijboer moet vooral worden 'doorgegaan op de ingeslagen weg'. VVD-kamerlid Aukje de Vries riep de gezakte banken op om 'snel orde op zaken te stellen.'

Oppositiepartijen reageerden kritischer. SP-leider Emile Roemer zei vandaag in het TV-programma Buitenhof dat banken wereldwijd weer overgaan tot de orde van de dag, inclusief de bonuscultuur en hoge salarissen. 'De banken hebben het lesje van de crisis nog onvoldoende geleerd', aldus Roemer.

Ook volgens het CDA moet er nog veel gebeuren bij de banken. 'De cultuuromslag daar, de echte dienstbaarheid en het beperken van bonussen, dat blijft een opgave de komende jaren', zei CDA-Kamerlid Eddy van Hijum.

Gerrit Zalm, voorzitter van de raad van bestuur van ABN Amro, liet weten 'heel tevreden' te zijn met de uitkomsten van de test. 'De aanpassing van onze kapitaalratio van 0,12 procentpunt is verwaarloosbaar klein. De resultaten van de stresstest bevestigen dat ABN Amro goed gekapitaliseerd is en voldoende buffers heeft om verliezen en economische schokken op te vangen', aldus Zalm.

ING laat naar aanleiding van de testuitslagen weten dat de bank, dankzij de gunstige testuitslagen, nog dit jaar de laatste rest van de Nederlandse staatssteun zal aflossen. In augustus gaf de bank nog aan dat de laatste terugboeking van ruim 1 miljard euro uiterlijk in mei 2015 zou plaatsvinden.

Goed om te zien dat alle Ned. Banken door ECB-stresstest zijn gekomen! Gezakte banken in andere landen moeten snel orde op zaken stellen.
Aukje de Vries
Lees ook:

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlandse banken geslaagd voor stresstest

# data[].attributes.attachment_link.description
Het zogeheten kernkapitaal van de Nederlandse banken blijft bij een normale economische ontwikkeling ruim boven het gestelde minimum van 8 procent uit. Ook blijft in het geteste noodscenario van de ECB de financiële buffer van de banken boven de 5,5 procent. Dat is de minimale vereiste voor banken om in geval van nood overeind te blijven.

# data[].attributes.body
Deze PowerPoint ondersteunt de stof van hoofdstuk 1 paragraaf 5

# data[].attributes.attachment_link.description
Opofferingskosten Powerpoint die gebruikt kan worden om het begrip opofferingskosten te bespreken. Besproken wordt onder andere: netto baten: een afweging van plussen en minnen wat zijn opofferingskosten enkele praktijkvoorbeelden van opofferingskosten Voorbeeldweergave & download

# data[].attributes.headline
Opgaven die horen bij het onderdeel "Markt"  van het Centraal Examen

# data[].attributes.subject
Opgaven die horen bij het onderdeel "Markt"  van het Centraal Examen

# data[].attributes.body
In de les zullen we enkele opgaven bespreken, verder mag je hier zelfstandig mee aan de slag.

# data[].attributes.body
Waarom meten bedrijven eigenlijk winst maken?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er zijn in Nederland 97 zorgbedrijven die in 2017 ver boven de gangbare winstpercentages uitkwamen. Directeuren van dergelijke bedrijven keren vaak voor miljoenen euro's aan zichzelf uit, melden , Reporter Radio en onderzoeksplatform Follow the Money woensdag op basis van eigen onderzoek.

"Mogelijk zijn deze winsten onrechtmatig tot stand gekomen", schrijven ze.

De drie journalistieke platformen onderzochten de jaarrekeningen van 1.959 grote zorginstellingen. Daaruit kwamen 174 bedrijven die meer dan 10 procent winst maakten in 2017. Ter vergelijking: in de zorg zijn winstpercentages van 2 tot 3 procent gangbaar. Van deze groep bleven er 97 over waarbij geen logische verklaring was voor de grote winsten.

Opgeteld maken de overblijvende bedrijven 51,7 miljoen euro winst, wat neerkomt op een winstpercentage van 20,8 procent. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport noemt winsten van boven de 10 procent "maatschappelijk ongewenst".

Bij bijna de helft van de 97 bedrijven is er dividend uitgekeerd. Dit betekent dat de aandeelhouders van deze zorginstellingen in 2017 voor 21,8 miljoen euro aan zichzelf uitkeerden. Bij Faveo Zorg uit Rotterdam werd de meeste dividend uitgekeerd: hier ging het om 5,1 miljoen euro.

Woensdag stonden Pointer, Reporter Radio en Follow the Money voor de rechter voor een kort geding in verband met het onderzoek. Thuiszorgorganisatie Naborgh B.V. uit Rotterdam wilde de publicatie tegenhouden, omdat de organisatie in verband wordt gebracht met mogelijke zorgfraude. De vorderingen zijn woensdag echter afgewezen.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Grote groep zorgbedrijven maakt structureel ongebruikelijk veel winst'

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn in Nederland 97 zorgbedrijven die in 2017 ver boven de gangbare winstpercentages uitkwamen. Directeuren van dergelijke bedrijven keren vaak voor miljoenen euro's aan zichzelf uit, melden Pointer, Reporter Radio en onderzoeksplatform Follow the Money woensdag op basis van eigen onderzoek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Toetsboeken / Vwo / Lesmateriaal | Digitaal economielokaal Insula College

# data[].attributes.attachment_link.description
De filmpjes op dit kanaal ondersteunen de economielessen van de havo- en vwo-bovenbouw. De filmpjes heb ik gemaakt als gebruiker van de economiemethodes "Eco...

# data[].attributes.attachment_link.title
Kosten baten analyse en opofferingskosten - (economie)

# data[].attributes.body
voor de "liefhebbers".

# data[].attributes.attachment_link.title
Havo en vwo bovenbouw / Economie moet je doen / Powerpoints | Digitaal economielokaal Insula College

# data[].attributes.attachment_link.description
Home " Economie moet je doen " Havo en vwo bovenbouw

# data[].attributes.body
voor opgave 4 herkansing 2018

# data[].attributes.attachment_link.description
In het Stabiliteits- en groeipact spreken de landen die lid zijn van de Europese Unie af dat hun begrotingen in evenwicht zijn of een overschot hebben. Dat ...

# data[].attributes.headline
De begrippen die bij het onderdeel markt horen.

# data[].attributes.subject
De begrippen die bij het onderdeel markt horen.

# data[].attributes.body
Gebruik deze link naar het economielokaal als naslagwerk voor de verschillende begrippen. succes de komende weken!!!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoeveel er van een bepaald product gevraagd wordt, hangt van vele factoren af.
De betalingsbereidheid van de consument is niet alleen afhankelijk van de prijs van het product, maar ook het inkomen van de [...]

Grondlegger van de klassieke economen, Adam Smith, noemde het The invisible hand. Deze onzichtbare hand, het prijsmechanisme, stuur het economische proces. Het bepaalt welke producten er gemaakt worden, hoeveel ervan gemaakt wordt, enz... [...]

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoeveel er van een bepaald product gevraagd wordt, hangt van vele factoren af. De betalingsbereidheid van de consument is niet alleen afhankelijk van de prijs van het product, maar ook het inkomen van de [...] Grondlegger van de klassieke economen, Adam Smith, noemde het The invisible hand.

# data[].attributes.headline
effect van heffingen uitgebreid uitgelegd

# data[].attributes.subject
effect van heffingen uitgebreid uitgelegd

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heffingen in de aanbodlijn

Wanneer de overheid de producenten belast met een heffing (btw, accijns) op hun product, zullen zij alleen bereid zijn hun producten aan te bieden voor een hogere prijs. Zij willen zélf nog steeds hetzelfde bedrag als voorheen over houden. De consument moet dus bovenop dit bedrag ook de heffing betalen om de producenten over te halen dezelfde hoeveelheid aan te bieden.

Door de heffing gaat de aanbodlijn, die de leveringsbereidheid weergeeft, dus omhoog. Om dezelfde hoeveelheid aan te bieden willen de producenten hun oude prijs + de heffing van de consument ontvangen.

Heffing als een vast bedrag per product

Zoals eerder besproken (aanbod, verkoopbereidheid) geeft de aanbodlijn aan welk bedrag producenten minimaal willen ontvangen voordat zij bereid zijn een bepaalde hoeveelheid te leveren.

In de eerste grafiek zien we de leveringsbereidheid van 5 producenten. Wanneer de prijs stijgt, zijn steeds meer producenten in staat / bereid om het product te leveren.

Producent 1 wil minimaal € 10
Producent 2 wil minimaal € 12,50
Producent 3 wil minimaal € 15
Producent 4 wil minimaal € 17,50
Producent 5 wil minimaal € 20

Wanneer de overheid nu de producenten belast met een heffing van € 5:

om nog steeds €10 over te houden, moet producent 1 € 15 aan de consumenten in rekening brengen. Er ontstaat nu een verschil tussen consumentenprijs (wat betaald moet worden) en producentenprijs (wat de producent overhoudt).

Producent 1 vraagt € 15 om zijn minimale € 10 over te houden
Producent 2 vraagt € 17,50 om zijn minimale € 12,50 over te houden
Producent 3 vraagt € 20 om zijn minimale € 15 over te houden
Producent 4 vraagt € 22,50 om zijn minimale € 17,50 over te houden
Producent 5 vraagt € 25 om zijn minimale € 20 over te houden
De aanbodlijn stijgt dus met het bedrag van de heffing!

Maar hoe pakken we dit aan met een aanbodvergelijking?

Stel een aanbodvergelijking van Q a = 2,5P - 15
Er komt een heffing van € 10

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.

Q a = 2,5 P - 15
-2,5 P = -Q - 15
P = 0,4Q + 6

Stap 2 - tel de heffing bij de prijs

P = 0,4Q + 6
P = (0,4Q + 6) + 10
P = 0,4Q + 16

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken

P = 0,4Q + 16
-0,4Q = -P + 16
Q' a = 2,5P - 40

De aanbodlijn schuift dus naar boven. En wel met het bedrag van de heffing.

Maar dat wil niet zeggen dat de marktprijs óók met dit bedrag stijgt. De reactie van de consumenten (prijselasticiteit) op de wens van de producenten om méér te willen hebben zal bepalen hoeveel de prijs omhoog gaat.

Consumenten reageren relatief sterk op prijsveranderingen
( elastische vraag Q v = -6P + 240)

Consumenten reageren relatief zwak op een prijsverandering
( inelastische vraag Q v = -2P + 120)

Doordat de consumenten veel minder gaan kopen, stijgt de prijs - ondanks de heffing - nauwelijks.

Doordat de consumenten nauwelijks minder gaan kopen, stijgt de prijs flink. Maar nog steeds minder dan de heffing.

Alleen wanneer de vraag volkomen inelastisch is (dus consumenten niet reageren op een prijsstijging), zal de heffing volledig kunnen worden doorberekend in de prijs.

Q a = 2,5 P - 15
Q' a = 2,5P - 40 (na de heffing van €10)
Q v = -6P + 240

Oude evenwichtsprijs = € 30
Nieuwe evenwichtsprijs = € 32,94

Van de € 10 wordt dus uiteindelijk maar € 2,94 door de consumenten betaald.
Een afwentelingspercentage van

Q a = 2,5 P - 15
Q' a = 2,5P - 40 (na de heffing van €10)
Q v = -2P + 120

Oude evenwichtsprijs = € 30
Nieuwe evenwichtsprijs = € 35,56

Van de € 10 wordt dus uiteindelijk € 5,56 door de consumenten betaald.
Een afwentelingspercentage van

Het afwentelingspercentage geeft dus aan hoeveel procent van de heffing wordt afgewenteld op de consument.

Afwentelingspercentage is dus iets anders dan de procentuele stijging van de prijs!

Gevolgen van een heffing voor de welvaart

De bovenste afbeelding toont een markt van volkomen concurrentie.
Consumenten- en Producentensurplus - in de grafiek aangegeven met resp. een C en een P - zijn in deze situatie maximaal. Er is sprake van een Pareto-efficiënte uitkomst.

In de afbeelding daaronder heeft de overheid de producenten belast met een (flinke) heffing. Als gevolg daarvan is de aanbodlijn naar boven verschoven en ontstaat een nieuwe evenwichtsituatie, met een hogere prijs.

P c =

de consumentenprijs, waarin (een deel van) de heffing is verrekend.

P p =

de producentenprijs, het bedrag dat de producenten overhouden nadat zij de heffing aan de overheid hebben betaald.

C

we zien dat het consumentensurplus ten opzichte van de uitgangssituatie flink is afgenomen.

P

we zien dat (ondanks de hogere consumentenprijs) ook het producentensurplus flink is afgenomen.

O

tegenover de afname van de welvaart die ontstaat door een kleiner consumenten- en producentensurplus, staat een bedrag dat de overheid ontvangt.
Met dit bedrag kan de overheid o.a. collectieve goederen producen die weer welvaart opleveren.

WV

de toename van de welvaart (O) is kleiner dan het verlies aan welvaart. Per saldo daalt de welvaart met de driehoek WV.
Deze Harberger-driehoek geeft het welvaartsverlies weer.

Ook deze driehoek kun je natuurlijk uitrekenen met

basis = bedrag van de heffing (p c - p p)
hoogte = afname productie (q ₀ - q ₁)

Heffing als een percentage van de prijs

In de uitgangssituatie kunnen we deze markt van volkomen concurrentie beschrijven met:

Q v = -2P + 100
Q a = 5 P - 50

Vervolgens belast de overheid de producenten met een belasting van 50% op de prijs.
Als gevolg daarvan zal het minimumbedrag dat de producenten willen ontvangen met 50% stijgen.

Dat betekent natuurlijk dat bij een lage prijs de lijn (in euro's) minder omhoog gaat dan bij een hoger bedrag. 50% van €10 is immers minder dan 50% van €30.

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.

Q a = 5 P - 50
-5 P = -Q - 50
P = 0,2Q + 10

Stap 2 - tel de heffing bij de prijs (vermenigvuldig de oude prijs met 1,5 om er 50% bij op te tellen)

P = 0,2Q + 10
P = (0,2Q + 10) x 1,5
P = 0,3Q + 15

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken

P = 0,3Q + 15
-0,3Q = -P + 15
Q' a = 3,33P - 50

Er ontstaat weer een verschil tussen consumenten- en producentenprijs.
De consumentenprijs kwam tot stand door de heffing (50%) bij de producentenprijs op te tellen. De consumentenprijs = 150% !!

Wanneer we de consumentenprijs berekend hebben door het snijpunt van Q v en Q' a uit te rekenen, kunnen we de producentenprijs uitrekenen.

Nieuwe evenwichtsprijs / consumentenprijs:

Q' a = Q v
3,33P - 50 = -2P + 100
5,33P = 150
P = 28,13

Deze consumentenprijs is inclusief 50% heffing.
De producentenprijs is dus:

Alternatieve berekening:
in de figuur kun je zien dat je de producentenprijs ook kunt berekenen door de nieuwe evenwichtshoeveelheid (43,7) in te vullen in de oude aanbodfunctie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer de overheid de producenten belast met een heffing (btw, accijns) op hun product, zullen zij alleen bereid zijn hun producten aan te bieden voor een hogere prijs. Zij willen zélf nog steeds hetzelfde bedrag als voorheen over houden.

# data[].attributes.headline
consumenten- en producentensurplus en accijns

# data[].attributes.subject
consumenten- en producentensurplus en accijns

# data[].attributes.body
Wat zijn de effecten van accijnsheffing op het consumenten- en producentensurplus?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een markt van volkomen concurrentie kan beschreven worden met de volgende vergelijkingen: Qv = -0,25P + 250 Qa = 0,75P - 150 waarbij: P= prijs in euro's Q = hoeveelheid in miljoen eenheden a Teken de marktsituatie en

# data[].attributes.attachment_link.title
Opportunity Cost Definition and Real World Examples

# data[].attributes.body
De belangijkste "cryptomunt"

# data[].attributes.attachment_link.title
Tegenlicht Kort: zijn bitcoins hype of geld van de toekomst?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk de lange versie van deze minidocu: http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2015-2016/bitcoin-evangelie.html ***Deze aflevering van Tegenlicht Kort is een bewerking in 15 minuten van de aflevering 'Het Bitcoin-evangelie' van VPRO Tegenlicht. De volledige versie van 50 minuten kan je zien via de link hierboven.*** Bitcoin, het onvervalsbare alternatief voor de bank.

# data[].attributes.body
Het bankwezen in europa is gebonden aan strenge regels, toch is er sprake van grote cultuurverschillen.

# data[].attributes.attachment_link.title
How Bitcoin Works in 5 Minutes (Technical)

# data[].attributes.attachment_link.description
A short introduction to how Bitcoin Works. Want more? Check out my new in-depth course on the latest in Bitcoin, Blockchain, and a survey of the most exciting projects coming out (Ethereum, etc): https://app.pluralsight.com/library/courses/bitcoin-decentralized-technology Lots of demos on how to buy, send, store (hardware, paper wallet). how to use javascript to send bitcoin.

# data[].attributes.headline
Een alternatief systeem ...zonder banken

# data[].attributes.subject
Een alternatief systeem ...zonder banken

# data[].attributes.body
Zullen overheden dit uiteindelijk (moeten) accepteren

# data[].attributes.attachment_link.title
BILL GATES - NOBODY CAN STOP BITCOIN | Bitcoin Is Unstoppable

# data[].attributes.attachment_link.description
http://bit.ly/2k69In3 BILL GATES - NOBODY CAN STOP BITCOIN | Bitcoin Is Unstoppable Join The Team: https://office.tradecoinclub.com/register/KimmyT TradeCoinClub does not allow for unfunded members to participate in the trading profits, secure a spot in the team matrix, or sponsor new members into the club.

# data[].attributes.attachment_link.title
Money as Debt I - Revised Edition 2009 (Full Movie)

# data[].attributes.attachment_link.description
All rights belong to Paul Grignon https://www.youtube.com/user/PaulLWGrignon I just put them together so you can play the whole thing as one ;) Greetz eRX

# data[].attributes.body
Hierin staat kort omschreven welke stof je moet beheersen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De vergelijking is daarna eenvoudig. Als de linkerkant stijgt, zal ook de rechterkant stijgen (of andersom).
Voor het gemak gaan we er meestal vanuit dat slecht één factor aan elke kant verandert.

Welke factor verandert, hangt af van de visie van de econoom.
We bespreken er twee:

Keynesianen

Keynesianen onderscheiden drie conjuncturele situaties: onderbesteding, bestedingsevenwicht en overbesteding.

Bij Dit zal alleen het geval zijn als de geldschepping (stijging van M) niet teniet wordt gedaan door oppotting (daling van V die veroorzaakt kan worden door een zeer lage rente).M↑ × V = P × T↑ onderbesteding wordt de productiecapaciteit niet volledig benut. In dat geval zal geldschepping leiden tot een toename van de transacties: als M stijgt, zal T stijgen.

De geldhoeveelheid kan dus gebruikt worden om de economie te stimuleren, mits de rente niet té laag wordt.

Bij bestedingsevenwicht en overbesteding wordt de productiecapaciteit al volledig aangesproken. T kan dus niet meer stijgen.
In dat geval kan een groei van de geldhoeveelheid alleen nog zorgen voor inflatie.
M↑ × V = P↑ × T

Monetaristen

Monetaristen gaan uit van bestedingsevenwicht (de productiecapaciteit is volledig benut).
Volgens de monetaristen wordt V bepaald door een vast bestedingspatroon van de mensen. Daarom veronderstellen ze dat de omloopsnelheid (V) constant is.

Dan zal geldschepping leiden tot (bestedings)inflatie: M↑ × V = P↑ × T

Daarom pleiten monetaristen voor een faciliterend monetair beleid. Volgens hen moet de CB ervoor zorgen dat de geldhoeveelheid mee groeit met de reële groei van het nationale inkomen (T).
Dat wil dus zeggen dat als T stijgt, de CB ervoor moet zorgen dat M mee stijgt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de verkeersvergelijking van Fisher kunnen we zichtbaar maken onder welke voorwaarde een groei van de geldhoeveelheid kan leiden tot inflatie of tot een groei van de productie.De Amerikaanse econoom Irving Fisher formuleerde in 1911 in The purchasing power of money zijn kwantiteitstheorie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waarom kunnen we elkaar met papiertjes of cijfertjes in een computer betalen? Die zijn toch niets waard?
Hoe kan het dat banken zoveel geld kunnen uitlenen?
Om op deze vragen antwoord te geven, kunnen we het beste een korte samenvatting van de ontstaansgeschiedenis van ons geld en de geldschepping bekijken.

Met het groeien van de welvaart, kreeg men steeds meer de beschikking over allerlei goederen. Direct ruilen - goederen tegen goederen - werd daarom steeds moeilijker. Steeds vaker gingen mensen iets anders gebruiken als ruilmiddel.
De Romeinse soldaten kregen hun salaris uitbetaald in zout (sal = zout) of werden zeldzame schelpen gebruikt als ruilmiddel.

Zo'n ruilmiddel moet natuurlijk wel aan een aantal (technische) eisen voldoen:

1. Algemeen aanvaard - iedereen moet het accepteren als ruilmiddel

2. Hanteerbaar - makkelijk om mee te nemen

3. Moeilijk (niet) na te maken zijn

4. Waarde behouden / Niet bederfelijk zijn - zodat je het ook een tijdje kunt bewaren (uitstellen van ruil)

5. Makkelijk deelbaar - zodat je zowel grote als kleine bedragen kunt betalen

6. Eenvoudige waardebepaling - zodat geen ingewikkelde handelingen nodig zijn bij het ruilen.

Uiteindelijk kwam men uit op gouden en zilveren munten.

Net als tegenwoordig had dit geld drie functies:

1. Ruilmiddel
Geld dient als 'tussenstation' in de ruil. In plaats van goederen tegen goederen, ruilt men goederen voor geld en geld tegen goederen.

2. Rekenmiddel
Verschillende goederen kunnen in waarde vergeleken worden in termen van hun geldwaarde.

3. Oppotmiddel
Geld kan gebruikt worden om het kopen van goederen uit te stellen.

Mede omdat het bewaren van goud voor mensen risicovol was in de late middeleeuwen, gingen mensen hun geld in bewaring geven bij een goudsmid. In ruil daarvoor kregen mensen een schuldpapiertje (promesse) waarop stond hoeveel goud ze in bewaring hadden gegeven en dus later weer konden ophalen.

In eerste instantie stond op deze papiertjes de naam van de goudeigenaar, maar toen de papiertjes 'aan toonder' (iedereen die het papiertje inlevert kan het goud krijgen) werden uitgegeven, ontstonden de eerste bankbiljetten. Men kon elkaar nu met een papiertje betalen.

Nu men elkaar ging betalen met een papiertje, dat uit zichzelf geen enkele waarde heeft, werd het belangrijk dat mensen erop konden vertrouwen dat iedereen het briefje als betaalmiddel zou accepteren. Geld werd fiduciair (fiducie = vertrouwen). Heel lang was de mogelijkheid om het biljet om te kunnen ruilen voor goud essentieel voor dit vertrouwen.

Naarmate mensen de bankbiljetten vaker gingen gebruiken om elkaar te betalen, bleef het goud steeds langer liggen bij de goudsmid. Daardoor kon de goudsmid goud gaan uitlenen aan anderen. Uiteraard moesten deze debiteuren rente betalen over het geleende bedrag.
In onderstaand voorbeeld leent hij 2.500 aan goud en zilver uit:

goud en zilvervoorraad neemt met 2.500 af

debiteuren (mensen waar je later nog geld van krijgt) neemt toe met 2.500

Bij het uitlenen moest de goudsmid natuurlijk wel voorzichtig zijn. Hij moest ervoor zorgen dat er genoeg goud in zijn zaak bleef liggen om mensen die een promesse wilden omruilen hun goud te geven. Hij moest ervoor zorgen dat zijn liquiditeitspercentage niet te laag werd.

Voor de goudsmid gold dat zijn liquiditeitspercentage de verhouding was tussen de uitgegeven promessen en zijn voorraad goud en zilver, dus:

De goudsmid leende niet alleen goud uit, maar leende ook steeds vaker geld uit door het uitschrijven van nieuwe promessen. Dat was nóg makkelijker en nóg winstgevender.
In onderstaand voorbeeld geeft de goudsmid nog eens 10.000 promessen uit:

uitgegeven promesse neemt toe met 10.000

debiteuren neemt toe met 10.000

Door het uitlenen is zijn liquiditeit inmiddels fors gedaald:

De goudsmeden maakten er echter een puinhoop van. Zij leenden veel teveel geld uit en regelmatig konden mensen hun promesse niet meer omruilen voor goud (de eerste bankcrisis?).
Om het vertrouwen in de bankbiljetten te redden gingen landen het uitgeven van bankbiljetten toekennen aan één centrale bank. Zo werd in 1814 De Nederlandsche Bank opgericht, die voortaan als enige in Nederland bankbiljetten mocht uitgeven.

Tot 1936 bleven bankbiljetten in Nederland gekoppeld aan een bepaalde hoeveelheid goud.

Tegenwoordig betalen we elkaar met:

1. Chartaal geld
dat zijn alle munten en bankbiljetten
en in toenemende mate met

2. Giraal geld
dat zijn bankrekeningen waarmee we rechtstreeks anderen kunnen betalen.

De intrinsieke waarde (materiaalwaarde) van ons huidige geld is veel minder dan de extrinsieke waarde (gebruikswaarde / instrumentele waarde).

De materiaalwaarde van dit biljet is waarschijnlijk minder van €0,05, terwijl we het gebruiken alsof het €500,- waard is.
Bij het gebruik van giraal geld is de verschil tussen intrinsieke en extrinsieke waarde zo het kan nóg groter.
Dus ook in de huidige economie is vertrouwen in het geld (en bankwezen) essentieel. Zonder dat vertrouwen, zouden we geen geld meer accepteren en zou de economie volledig instorten.
Dit vertrouwen in geld is echter anders dan vroeger. In tijden van de goudsmid vertrouwde men erop dat men goud kon krijgen voor een bankbiljet. Tegenwoordig vertrouwen we erop dat iedereen ons 'waardeloze geld' blijft accepteren als betaalmiddel en dat de bank op elk moment ons geld dat we daar hebben staan kan uitbetalen.

Tijdens de bankcrisis (2007 - 2010) zagen we dat dit vertrouwen van het publiek in de banken sterk af nam. Banken moesten gered worden met miljarden euro's van de overheid. De banken bleken sterk te lijken op de oude goudsmeden: te veel risico's met andermans geld en te weinig geld in reserve.

Geldschepping en liquiditeit bij algemene banken

Algemene banken zijn banken waar klanten een betaalrekening hebben. Zij kunnen geld creëren door klanten krediet te verlenen en dit bedrag op hun betaalrekening bij te schrijven (vergelijkbaar met het uitschrijven van een extra promesse door de goudsmid).

Als eerste bekijken we de balansposten op de bankbalans die te maken hebben met kredietverlening door algemene banken.

Kas
= (munten en) bankbiljetten in de kluis van de bank

Tegoed Centrale Bank
= (betaal)rekening die de bank heeft bij De Nederlandsche Bank

Debiteuren
= bedrag dat de bank nog moet krijgen van mensen die geld geleend hebben van de bank

Betaalrekening / Rekening couranttegoeden
= betaalrekeningen van het publiek bij de bank. Dit is een schuld van de bank aan de rekeninghouder.

Net als de goudsmid, moet de bank ervoor zorgen dat er altijd voldoende geld aanwezig is voor het geval dat mensen hun geld komen ophalen. Niet alleen het geld in kas, maar ook het geld dat de bank bij de Centrale Bank op haar rekening heeft staan mag gebruikt worden als dekking voor de betaalrekeningen. Voor de moderne bank geldt:

Formule liquiditeitspercentage:

Het kasgeld + tegoed Centrale Bank noemen we samen de liquide middelen van de bank.

In bovenstaand voorbeeld geldt dus een

Omdat mensen tegenwoordig vooral giraal betalen en steeds minder contant geld ophalen bij de bank, is een liquiditeitspercentage van 7,5% voldoende. De Centrale Bank kan dit liquiditeitspercentage verplicht opleggen aan banken.
In bovenstaand voorbeeld heeft de bank dus meer geld in 'kas' dan noodzakelijk. Dit overtollige geld in kas levert de bank geen geld op. Dat gaat ten koste van de winst. De bank zal dus proberen om dit geld te gebruiken voor extra kredietverlening.

Chartale kredietverlening

In dit geval leent de bank het geld chartaal uit.

Uitgaande van de bovenstaande balansrekeningen heeft de bank (7,5% van 2.000) 150 aan liquide middelen nodig.
De bank heeft in de uitgangssituatie (300+100) 400 aan liquide middelen aanwezig.
De bank heeft dus (400-150) 250 aan liquide middelen over.

Als de bank chartaal geld uit wil lenen, kan zij dat geld maar 1x uitlenen. Als je een bankbiljet van €100 in de kluis hebt liggen en je leent dat contant uit, dan is het geld daarna op.

De bank kan dus 250 chartaal krediet verlenen. In dat geval zal op de bankbalans:

de liquide middelen met 250 afnemen (dat haalt de bank op van haar rekening bij de centrale bank)

de post debiteuren zal met 250 toenemen, want de klant moet later natuurlijk het geld terug betalen.

Door de kredietverlening geldt nu:

Girale kredietverlening (girale geldschepping)

De bank zal er echter de voorkeur aan hebben om het geld giraal uit te lenen.
Van giraal geld weet de bank immers dat het slechts zeer beperkt contant wordt opgehaald. Op die manier kan de bank de overtollige liquide middelen dus méér dan 1x uitlenen.

Als een bank €100 giraal uitleent, zal daar gemiddeld (minder dan) 7,5% van opgehaald worden. Dus maar € 7,50

Wanneer we dat vertalen naar de bankbalans in de uitgangssituatie, waar de bank 400 aan liquide middelen had:

De vraag is nu:
hoeveel mag er maximaal op de betaalrekeningen staan, gegeven de 7,5% liquiditeitseis en 400 aan liquide middelen?
Antwoord:

Er mag dus maximaal 5.333,3 op de betaalrekeningen staan. Dan voldoet de bank nog nét aan de 7,5%-eis.
Er staat al 2.000 op de betaalrekening van klanten.

Er is dus ruimte om 3.333,3 extra giraal geld te creëren door kredietverlening.
In dat geval zal op de bankbalans:

de post betaalrekeningen toenemen met 3.333,3 (het geleende bedrag wordt bijgeschreven op de rekening van de klant)

de post debiteuren toenemen met 3.333,3 (het geleende bedrag moet later worden terug betaald)

Door de kredietverlening geldt nu:
Girale kredietverlening is voor de bank dus zeer aantrekkelijk.
Het vereist dus de nodige zelfbeheersing van de bank en controle door de Centrale Bank om ervoor te zorgen dat dit systeem zichzelf niet opblaast. Dat zou ons vertrouwen in het geld ernstig beschadigen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Waarom kunnen we elkaar met papiertjes of cijfertjes in een computer betalen? Die zijn toch niets waard? Hoe kan het dat banken zoveel geld kunnen uitlenen?

# data[].attributes.body
Een goed is schaars wanneer er ergens in de productie kosten aan verbonden zijn.....tijd is geld. Wat zijn transactiekosten?