# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vrijwel iedereen die in Nederland woont en/of werkt is verplicht een zorgverzekering af te sluiten bij een zorgverzekeraar. In dit dossier wordt uitgelegd wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen de verschillende zorgpolissen.

Welke zorgpolissen zijn er?

Je kiezen uit vier verschillende basispolissen, namelijk:

1. Naturapolis

2. Restitutiepolis

3. Beperkte naturapolis (budgetpolis)

4. Combinatiepolis

Hieronder een overzicht van de belangrijkste verschillen tussen deze zorgpolissen:

Zorgkeuze
Ruime keuze uit ziekenhuizen en zorgverleners

Vrije keuze uit ziekenhuizen en zorgverleners.

Voor (bepaalde) planbare zorg kies je uit minder ziekenhuizen

Vergoeding niet-gecontracteerde zorg
Rond 75 procent vergoeding van het gemiddeld gecontracteerde tarief

100 procent vergoeding van marktconforme of wettelijke tarief.

50 tot 75 procent vergoeding van het gemiddeld gecontracteerde tarief.

Strikt genomen is een budgetpolis ook een naturapolis, maar dan met beperkte voorwaarden, zoals minder ruime zorgkeuze.

Goed om te weten:

Welke polis je ook hebt, voor spoedeisende hulp, bijvoorbeeld bij een ongeval, vervalt het verhaal van gecontracteerde zorg. Je hebt dan in principe altijd recht op volledige vergoeding van de zorgverzekeraar (binnen de voorwaarden van de basisverzekering).

Je kunt altijd je huisarts of tandarts blijven kiezen, zelfs met een budgetpolis.

Doorgaans is er een groter aanbod specialisten en klinieken gecontracteerd dan bij een naturapolis.

Zorgverzekeraars moeten zich wel houden aan het hinderpaalcriterium en aan de zorgplicht.

Keuzehulp

De onderstaande infographic helpt je bij het maken van een keuze voor een geschikte zorgpolis.

Naturapolis

Bij de naturapolis, ofwel een polis met ruime zorgkeuze, krijgt de verzekerde zorg in natura en kan hij/zij terecht bij alle zorgverleners, ziekenhuizen en klinieken waar de zorgverzekeraar een contract mee heeft gesloten. Dit noemt men ook wel 'gecontracteerde zorgaanbieders'.

Bij een naturapolis zijn de meeste ziekenhuizen en zorgaanbieders gecontracteerd. Indien de verzekerde besluit gebruikt te maken van zorg die niet is gecontracteerd, dient er vaak een eigen bijdrage te worden betaald, omdat de zorgverzekeraar vaak maar 75 of 80 procent van het gecontracteerde tarief vergoedt.

Restitutiepolis

Een restitutiepolis is een zorgverzekering waarbij de nadruk ligt op vrije keuze uit ziekenhuizen en andere zorgverleners. Het aantal gecontracteerde zorgaanbieders is doorgaans ruimer dan bij een naturapolis. Bij zorg die niet is gecontracteerd, betaalt de verzekerde zelf de kosten en stuurt hij/zij de nota aan de zorgverzekeraar. Daarbij wordt 100 procent van het marktconforme of wettelijke tarief vergoed.

In enkele gevallen kan ook bij een restitutiepolis een eigen bijdrage worden gevraagd voor niet-gecontracteerde zorg. Hoewel de zorgverzekeraar 100 procent van het wettelijke of marktconforme tarief vergoed, kan het zijn dat de kliniek (die niet is gecontracteerd) een buitensporig hoog tarief hanteert. In dat geval moet de verzekerde alsnog een klein deel zelf betalen.

Budget (natura)polis

Een budgetpolis is in feite een naturapolis met beperkte zorgkeuze. Het aanbod gecontracteerde zorg is minder, omdat er voor planbare zorg, zoals een knie- of heupoperatie slechts uit een selectief aanbod gecontracteerde ziekenhuizen kan worden gekozen.

Bij de budgetpolis geldt voor niet-gecontracteerde zorg vaak een lagere vergoeding, doorgaans tussen de 50 en 75 procent. Omdat het basispakket voor iedereen hetzelfde is, hebben verzekerden met een budgetpolis toch recht op volledige vergoeding als een behandeling alleen wordt gedaan in een ziekenhuis die niet is gecontracteerd.

Sommige zorgpolissen kennen naast een beperkte zorgkeuze en lagere vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg, ook enkele andere beperkende of afwijkende voorwaarden. Op deze pagina vind je daarover meer informatie.

De combinatiepolis

Strikt genomen, is er ook nog een vierde polisvariant, de combinatiepolis. Deze polis kan gezien worden als een combinatie tussen de restitutiepolis en de naturapolis. Met andere woorden, voor sommige zorgvormen heeft de patiënt volledig vrije artsenkeuze en 100 procent vergoeding van het gemiddeld gecontracteerde tarief voor niet-gecontracteerde zorg. Voor andere zorgvormen is er juist weer sprake van een 'ruime keuze' uit zorgaanbieders en een lagere vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrijwel iedereen die in Nederland woont en/of werkt is verplicht een zorgverzekering af te sluiten bij een zorgverzekeraar. In dit dossier wordt uitgelegd wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen de verschillende zorgpolissen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een biertje drinken in het café wordt deze zomer in veel gevallen flink duurder. Bierbrouwer Heineken verhoogt de prijzen die cafés en restaurants betalen met gemiddeld 5,8 procent, bevestigt het bedrijf maandag na eerdere berichtgeving in De Telegraaf.

Ook in de supermarkt wordt bier duurder. Daarmee heeft Heineken al eerder afspraken gemaakt over een vergelijkbare verhoging van de prijzen, aldus een woordvoerder.

Heineken Nederland heeft horecaondernemers maandag op de hoogte gesteld van de prijsverhoging. Die gaat op 1 augustus in.

Eerder had de bierbrouwer al laten weten dat prijsverhogingen onvermijdelijk zijn vanwege de gestegen kosten voor energie, maar ook voor grondstoffen als graan. Daarnaast zijn bedrijven meer kwijt aan lonen, verpakkingsmateriaal en transport. Heineken laat weten een deel van de gestegen kosten nu door te berekenen aan de horeca.

Ook vorig jaar verhoogde Heineken al zijn prijzen. Daardoor waren de opbrengsten per hectoliter gemiddeld 8,3 procent hoger.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prijsverhoging bij Heineken maakt terrasbiertje weer flink duurder

# data[].attributes.attachment_link.description
Een biertje drinken in het café wordt deze zomer in veel gevallen flink duurder. Bierbrouwer Heineken verhoogt de prijzen die cafés en restaurants betalen met gemiddeld 5,8 procent, bevestigt het bedrijf maandag na eerdere berichtgeving in De Telegraaf. Ook in de supermarkt wordt bier duurder.

# data[].attributes.headline
Economie van Nederland loopt tegen haar grenzen aa

# data[].attributes.subject
Economie van Nederland loopt tegen haar grenzen aa

# data[].attributes.body
Het tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel vormt een rem op onze economische groei. Oplossingen? ....arbeidsmigranten of (nog betere) ICT.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niet veilig

De Ketheltunnel in de A4.

De tunnel is in beide richtingen dicht. "Om automobilisten veilig gebruik te kunnen laten maken van de tunnel is toezicht nodig", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat tegen RTL Nieuws.

"We zijn hard bezig om een vervanger te zoeken voor de zieke medewerkers. Maar zolang we die nog niet hebben gevonden blijft de tunnel dicht." De ochtendploeg, die normaal om 08.00 uur begint, is gevraagd eerder te komen. "Het is echt gewoon pech. We zijn onderbezet door ziekte."

Drukke ochtendspits

De ANWB rekent vanwege de afsluiting van de tunnel op een zware ochtendspits in Zuid-Holland. Automobilisten kunnen het beste omrijden via de A20 en de A13.

Rijkswaterstaat gaat ervan uit dat het personeelstekort door ziekte eenmalig is en voorziet niet dat het vaker gaat gebeuren dat de tunnel om deze reden dicht moet.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ketheltunnel bij Rotterdam (A4) dicht door ziek personeel

# data[].attributes.attachment_link.description
Niet veilig De Ketheltunnel in de A4. De tunnel is in beide richtingen dicht. "Om automobilisten veilig gebruik te kunnen laten maken van de tunnel is toezicht nodig", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat tegen RTL Nieuws. "We zijn hard bezig om een vervanger te zoeken voor de zieke medewerkers.

# data[].attributes.headline
Een stijgende hypotheekrente, wie krijgt daar last van?

# data[].attributes.subject
Een stijgende hypotheekrente, wie krijgt daar last van?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Halve finale Conference League

Legioen door het dolle in Marseille: 'Feyenoord, till I die!'

Sommige Feyenoordfans houden amper hun stem over in Marseille. Duizenden supporters zijn daar op de been om hun club aan te moedigen tijdens de return van de halve finale in de Conference League. '''We gaan winnen. Feyenoord is nummer 1.''

# data[].attributes.attachment_link.title
Wie heeft het meeste last van de stijgende hypotheekrente?

# data[].attributes.attachment_link.description
Halve finale Conference League Sommige Feyenoordfans houden amper hun stem over in Marseille. Duizenden supporters zijn daar op de been om hun club aan te moedigen tijdens de return van de halve finale in de Conference League. '''We gaan winnen. Feyenoord is nummer 1.''

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met flink wat geduw en getrek rennen ze wanhopig achter het blauwe vrachtwagentje aan. Die rijdt volgeladen met zakken rijst en uien door Dhaka, de hoofdstad van Bangladesh. Een transport waar voorheen niemand naar omkeek - nu is het vechten om het felbegeerde voedsel.

Want de uien en rijst in de truck zijn door subsidies van de overheid een stuk goedkoper dan op de plaatselijke markt. Voor arme families is het hulp die ze niet kunnen missen. Ook Panna en haar gezin niet, en dus duwt en trekt ze mee in de hoop iets te kunnen kopen.

Onbetaalbaar

"We vragen de regering om de prijzen van voedsel op de lokale markt te drukken. Het is nu onbetaalbaar", zucht ze tegen persbureau Reuters, dat de chaos vastlegt. Die is er afgelopen maandag nog groter als politici de bevolking oproepen te staken vanwege de hoge prijzen.

Het zijn de eerste voedselrellen waarvoor de directeur van de Wereldhandelsorganisatie al vreesde. "We moeten ons veel zorgen gaan maken", waarschuwde Ngozi Okonjo-Iweala in de Britse krant The Guardian. "Het zijn de arme landen en de arme mensen in die arme landen die het meest zullen lijden."

Beslissend zetje

Van Egypte tot Jemen en van Bangladesh tot Kenia maken steeds meer mensen zich zorgen: kan ik volgende week nog wel mijn eten betalen? De oorlog in Oekraïne is volgens ontwikkelingsorganisaties het beslissende zetje dat deze landen over de rand helpt.

"In Zuid-Soedan en Kenia kampten ze bijvoorbeeld al met misoogsten door enorme droogtes", vertelt Nout van der Vaart van Oxfam Novib. "Daarbovenop zorgde corona voor een verminderd inkomen en kleinere productie van voedsel. En nu vallen dus ook nog eens graan en tarwe uit Rusland en Oekraïne weg."

Acute voedselsteun

Het zijn de grondstoffen die voor arme landen cruciaal zijn voor hun voedselzekerheid. Zo importeert Egypte 80 procent van zijn graan uit Oekraïne. Maar ook Indonesië, Bangladesh en Pakistan kunnen niet zonder Oekraïens en Russisch tarwe, laten cijfers van het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de VN zien.

Het aantal mensen dat acute voedselsteun nodig heeft, steeg volgens het WFP van 120 miljoen naar 276 miljoen. "We verwachten dat vanwege de Oekraïne-crisis dat aantal nog veel verder toe zal toenemen", vertelt Koen Peters. De Nederlander adviseert met behulp van rekenmodellen het Wereldvoedselprogramma, zodat het voedsel efficiënter bij de meest kwetsbaren kan komen.

De oorlog raakt ook het Wereldvoedselprogramma. Aangesloten landen doneren minder, terwijl ook het WFP de voedselprijzen ziet toenemen. "Sinds het conflict zijn onze uitgaven aan voedsel met 27 miljoen dollar gestegen", rekent Koen Peters uit. "Dat komt neer op 15 procent meer kosten en dus minder noodhulp. Er wordt voor het sturen van voedsel nu letterlijk gekeken wie het dichtst bij sterven staat."

Silo's vol graan

Ook bij Oxfam Novib zien ze steeds vaker onmogelijke keuzes. "Denk aan gezinnen uit Somalië en Kenia die een dochter eerder uithuwelijken zodat ze een mond minder te voeden hebben", vertelt Nout van der Vaart. Het frustreert hem enorm. "Rijke landen bulken van het voedsel en hebben nu silo's vol graan staan. Er is helemaal geen voedseltekort, maar een ongelijke verdeling."

Ondertussen worden ook mensen die op duizenden kilometers afstand van het oorlogsgebied wonen steeds harder geraakt. Zoals Lotfi Ajmi (58). Hij had in de Tunesische hoofdstad een kleine, maar goed lopende bakkerij. Maar de grondstoffen zijn zo duur geworden dat hij niet anders kon dan wekenlang de deuren sluiten.

"Voor de oorlog kon ik elke dag zo'n 50 kilo griesmeel kopen en brood bakken", vertelt Ajmi tegen Reuters. "Maar sinds de oorlog kunnen we zelfs geen klein beetje van het griesmeel meer vinden om te werken. Dit is een grote crisis."

Noodoplossingen

Om die op de korte termijn op te lossen kijkt Koen Peters met zijn WFP-collega's naar het bieden van alternatieven. "Een land als Ethiopië is gewend om vooral tarwe te gebruiken. Maar nu de rijstmarkt veel gunstiger is, helpen we het land om daarop over te schakelen. Tot in de details van het uitleggen van bereidingen aan toe."

Noodoplossingen die erger leed moeten voorkomen. Al is volgens Peters aandacht voor de lange termijn minstens zo belangrijk. Van het opzetten van landbouw in arme landen tot een eerlijker verdeling van voedsel. Dan valt een klap als de Oekraïne-crisis op te vangen. "We rennen nu compleet achter de feiten aan. En daarbij onderschatten mensen ook nog eens echt de impact die deze crisis gaat hebben."

# data[].attributes.attachment_link.title
Brood een luxe: oorlog Oekraïne zorgt voor wereldwijde voedselcrisis

# data[].attributes.attachment_link.description
De oorlog in Oekraïne laat de voedselprijzen door het dak schieten. En dat zorgt wereldwijd voor steeds meer lege schappen en lege magen. De Verenigde Naties waarschuwen dat de wereld afstevent op een voedselcrisis die miljoenen mensenlevens in gevaar brengt. "Mensen onderschatten echt de impact die dit gaat hebben."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat doet het bedrijf in samenwerking met Ørsted, een offshore windparkontwikkelaar. Voor de productie van hernieuwbare waterstof wordt een elektrolyser ontwikkeld. Deze installatie krijgt stroom van de offshore windenergie van Ørsted. Voor de kust van Zeeland, vlak bij Sluiskil, staat Ørsted op het punt een groot windpark in gebruik te nemen.

Uitstoot van CO2 beperkt

Met de hernieuwbare waterstof kan 'groene ammoniak' gemaakt worden. Met de hernieuwbare waterstof kan ongeveer 75.000 ton groene ammoniak worden geproduceerd. Dat is zo'n 10% van de capaciteit van de grootste ammoniakfabriek van Yara in Sluiskil. Met de hernieuwbare waterstof wordt de uitstoot van CO2 beperkt. Nu wordt waterstof gemaakt op basis van aardgas, waarmee CO2 wordt uitgestoten.

Publieke cofinanciering

Yara en Ørsted moeten voordat het zover is nog een aantal hindernissen nemen. Omdat de productiekosten van duurzame waterstof nog 'aanzienlijk hoger zijn dan fossiele waterstof', zijn de bedrijven op zoek naar publieke cofinanciering voor de bouw van de elektrolyser. Onder voorbehoud van voldoende cofinanciering en een goede business case, wordt eind 2021/begin 2022 een definitieve beslissing genomen voor de bouw van de nieuwe fabriek.

Een helder en concreet waterstofprogramma

"Groene ammoniak is de meest veelbelovende waterstofdrager voor verschillende energietoepassingen, zoals koolstofarme scheepsbrandstof en een duurzame voedselproductie. De samenwerking met Ørsted in dit project betekent een belangrijke stap voorwaarts om Yara in staat te stellen haar strategische ambities op deze gebieden waar te maken", aldus Terje Knutsen, EVP en Head Farming Solutions in Yara.

De bedrijven roepen de Nederlandse regering op met een helder en concreet waterstofprogramma te komen. Als de overheid met het 'aangekondigde waterstofinstrument' komt en de juiste regelgeving eind 2021 gereed is, verwachten Yara en Ørsted dat het project in 2024/2025 operationeel kan zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Yara wil 'groene ammoniak' produceren - Food & Agribusiness

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat doet het bedrijf in samenwerking met Ørsted, een offshore windparkontwikkelaar. Voor de productie van hernieuwbare waterstof wordt een elektrolyser ontwikkeld. Deze installatie krijgt stroom van de offshore windenergie van Ørsted. Voor de kust van Zeeland, vlak bij Sluiskil, staat Ørsted op het punt een groot windpark in gebruik te nemen.

# data[].attributes.attachment_link.title
BOEF - SLAPEND RIJK FEAT. SEVN ALIAS (PROD. FRAASIE)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sparen kost tegenwoordig geld. De spaarrente is historisch laag en de inflatie stijgt alleen maar. Uit onderzoek van Geld.nl blijkt dat wanneer je tien jaar geleden begon met 100 euro, dit bedrag nu nog maar 92,10 euro waard is. Is sparen dan nog wel zo zinvol?

In tien jaar tijd is spaargeld een stuk minder waard geworden. Niet alleen krijg je bijna geen rente meer op je spaarrekening, de inflatie zorgt er ook voor dat je opgespaarde geld minder waard wordt. "Fysiek blijft 100 euro gewoon nog 100 euro. Maar je kan er in vergelijking met tien jaar geleden veel minder spullen voor kopen", zegt Amanda Bulthuis van Geld.nl.

Vroeger compenseerde de spaarrente de inflatie. Dit betekent dat spullen wel duurder werden, maar je ook genoeg spaarrente kreeg om de waarde van je geld gelijk te houden. Maar de inflatie heeft al sinds 2016 de spaarrente ingehaald. Met als resultaat dat 100 euro nu 92,10 euro waard is. "Die 8 euro lijkt mee te vallen. Maar als je het zet tegenover 1.000 euro spaargeld, heb je toch 80 euro ingeleverd", legt Bulthuis uit.

En naar verwachting komt hier ook nog geen verbetering in. "De banken houden de rentes laag en het beleid van de Europese bank lijkt hier nog geen verandering in te brengen", zegt Bulthuis. "Daarnaast wordt alles ook nog steeds alleen maar duurder, wat de inflatie hoog houdt." De prijsstijging van producten heeft verschillende oorzaken; zo zijn de transportkosten hoog, is er veel schaarste aan verschillende grondstoffen en hebben we ook nog steeds te maken met de gevolgen van de coronapandemie. Dit zien we terug in de prijs van onze boodschappen, de energierekening en het biertje op het terras.

Geld in het potje of meer waard maken?

Er is ook slecht nieuws voor voor de superspaarders en veelverdieners. Hun geld wordt namelijk nog minder waard, doordat ze er belasting over moeten betalen. Dit geldt voor mensen met meer dan 50.000 euro op de spaarrekening. De grens ligt trouwens hoger voor mensen met een fiscaal partner. Zij moeten vanaf 100.000 euro geld naar de Belastingdienst overmaken. "Er gaat dus letterlijk geld uit het spaarpotje, zonder dat er iets bij komt. Op deze manier wordt het spaargeld nog minder waard", vertelt Bulthuis.

Maar heeft het dan nog zin om te sparen? "Dat is per consument verschillend", zegt Joyce Donat van de Consumentenbond. "Spaar je voor een grote aankoop? Of wil je een buffer achter de hand hebben voor noodgevallen? Dan is sparen prima. Maar spaar je om geld te vermeerderen? Dan is dat met een spaarrekening heel lastig." Ze legt uit dat deze mensen beter kunnen investeren in hun huis, door bijvoorbeeld zonnepanelen aan te schaffen. "Hiermee bespaar je op de energierekening én wordt je huis ook meer waard."

Daarnaast is beleggen ook een optie om geld te vermeerderen. "Maar hier wordt echt te gemakkelijk over gedacht", vertelt Donat. "Het is voor veel mensen helemaal geen aantrekkelijke optie. Zij willen gewoon sparen om geld achter de hand te houden of vinden beleggen eng. Het brengt altijd een zeker risico met zich mee, want je kan een deel van je geld verliezen." Mocht je toch willen beleggen, dan adviseert ze om advies in te winnen en je goed in te lezen. "Want op dit moment is beleggen vaak lucratiever dan sparen."

# data[].attributes.attachment_link.description
Sparen kost tegenwoordig geld. De spaarrente is historisch laag en de inflatie stijgt alleen maar. Uit onderzoek van Geld.nl blijkt dat wanneer je tien jaar geleden begon met 100 euro, dit bedrag nu nog maar 92,10 euro waard is. Is sparen dan nog wel zo zinvol?

# data[].attributes.headline
Gijs van den Brekel.......voor uitlegfilmpjes voor economie

# data[].attributes.subject
Gijs van den Brekel.......voor uitlegfilmpjes voor economie

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom! Op dit kanaal vind je uitlegvideo's voor het vak economie op havo en vwo. De video's bevatten theorie, oefensommen en actuele voorbeelden. In de titels van de video's wordt verwezen naar de lesbrieven van uitgeverij LWEO en in de playlists zijn de video's op lesbrief gesorteerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Slapend rijk? gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderzoek wijst uit dat millennials grote risico's durven te nemen omdat ze, in financieel opzicht, nog nooit echt een grote crisis hebben meegemaakt. Welke generatie heeft het nakijken?

# data[].attributes.headline
Gijs maakt je wijs, bij de module Vervoer zijn verschillende uitlegfilmpjes van Gijs. 

# data[].attributes.subject
Gijs maakt je wijs, bij de module Vervoer zijn verschillende uitlegfilmpjes van Gijs. 

# data[].attributes.attachment_link.title
Averechtse selectie bij een verzekering - Economie voor havo - Jong & Oud, Vervoer

# data[].attributes.attachment_link.description
Opgave 1 Zijn onderstaande bewering juist of onjuist? Verklaar je antwoord (indien mogelijk). a Er is sprake van solidariteit wanneer 'ouderen' hetzelfde risico lopen als 'jongeren'. b Asymmetrische informatie versterkt het proces van averechtse selectie. c

# data[].attributes.body
maar het gaat bij geld nog altijd.....om vertrouwen......dat het zijn waarde blijft behouden. Dat vormt bij een negatieve rente een risico voor de toekomst.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is de wereld op zijn kop, of in de woorden van minister Hoekstra: " niet te bevatten". Toch is het zo: de Nederlandse staat krijgt er geld bij als het geld leent. De rente op Nederlandse staatsobligaties is namelijk negatief. Geld lenen kost dus niet altijd geld.

Omdat geld lenen nu dus zelfs goedkoper is dan gratis en voor niets, wil het kabinet tientallen miljarden euro's ophalen. Dat geld komt in een fonds en is bedoeld om te investeren in de Nederlandse economie.
Hoe kan het dat als Nederland geld leent, het in plaats van rente te betalen, rente betaald krijgt? Wat houdt zo'n negatieve rente in? En wat betekent dit voor jou en mij? NOS op 3 legt het uit in deze video:

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom Nederland er geld bij krijgt als het geld leent

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is de wereld op zijn kop, of in de woorden van minister Hoekstra: " niet te bevatten". Toch is het zo: de Nederlandse staat krijgt er geld bij als het geld leent. De rente op Nederlandse staatsobligaties is namelijk negatief. Geld lenen kost dus niet altijd geld.

# data[].attributes.body
de video over de orthodontist, .....die voor de verzekeringsmaatschappij onbetaalbaar wordt?????

# data[].attributes.attachment_link.description
Averechtse selectie, of adverse selectie, betekent zoiets als "verkeerde selectie". Averechtse selectie is het proces dat door asymmetrische informatie de slechte risico's de goede risico's van de markt verdrijven. We kunnen dat proces het best verder bekijken aan de hand van een paar voorbeelden. Verzekeringsmarkt Een verzekeraar biedt een aanvullende ziektekostenverzekering aan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op 21 september 2021 was het Prinsjesdag. De minister van Financiën bood de Miljoenennota en Rijksbegroting 2022 aan de Tweede Kamer aan. Daarin stonden minder Prinsjesdagplannen dan in andere jaren. Dat is omdat het kabinet demissionair is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 21 september 2021 was het Prinsjesdag. De minister van Financiën bood de Miljoenennota en Rijksbegroting 2022 aan de Tweede Kamer aan. Daarin stonden minder Prinsjesdagplannen dan in andere jaren. Dat is omdat het kabinet demissionair is.

# data[].attributes.body
Volkswagen van een oud vrouwtje

# data[].attributes.attachment_link.description
Binnenkort kijk je het NOS Journaal en Studio Sport terug op NPO Start. Je vindt daar de NOS-uitzendingen, meer nieuws en achtergronden én alles van NPO.

# data[].attributes.attachment_link.title
NOS Journaal gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Met het laatste nieuws, gebeurtenissen van nationaal en internationaal belang en de weersverwachting.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Amerikaanse Kamer van Koophandel ziet niets in de oproep van Trump aan bedrijven om China te verlaten. "Hoewel we de frustratie van de president delen, geloven we dat voortdurende, constructieve betrokkenheid de juiste weg is", zei vicevoorzitter Brilliant.

Lage lonen en expertise

"Ik denk niet dat veel Amerikaanse bedrijven terug willen naar de VS", zegt senior econoom Raphie Hayat van de Rabobank. "Er is een reden dat ze naar China zijn gegaan: de lage lonen en de expertise die ze daar hebben. Onderzoek van de Amerikaanse Kamer van Koophandel laat ook zien dat bedrijven niet van plan zijn hun productie terug te verhuizen. In 2018 en 2019 gaf maar 6 procent van de Amerikaanse ondernemingen aan dat te willen doen."

Dat betekent niet dat Amerikaanse bedrijven zich per definitie prettig voelen in China, waar de lonen de afgelopen jaren hard zijn gestegen. "In hetzelfde onderzoek steeg het percentage bedrijven dat naar Zuidoost-Azië wil verhuizen dit jaar naar 40 procent. Dan moet je denken aan landen als Vietnam, Thailand, Maleisië en Taiwan", vertelt Hayat. Toch zijn die landen nog niet altijd een goed alternatief voor China, waar onderdelen vanuit de hele wereld aankomen en worden samengevoegd.

Extra heffingen vanuit China

De precieze verhoging van de importtarieven op Chinese producten verschilt. Bij soja en olie gaat het om een extra heffing van 5 procent. In het geval van de auto's wordt een eerder geschrapte importheffing van 25 procent opnieuw ingevoerd. Voor sommige auto's komt er nog eens 10 procent bovenop, wat het totaal op 50 procent zou brengen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trump wil dat bedrijven China verlaten en verhoogt importheffing, beurzen kleuren rood

# data[].attributes.attachment_link.description
De Amerikaanse Kamer van Koophandel ziet niets in de oproep van Trump aan bedrijven om China te verlaten. "Hoewel we de frustratie van de president delen, geloven we dat voortdurende, constructieve betrokkenheid de juiste weg is", zei vicevoorzitter Brilliant. "Ik denk niet dat veel Amerikaanse bedrijven terug willen naar de VS", zegt senior econoom Raphie Hayat van de Rabobank.

# data[].attributes.body
Welke verschillende marktvormen kennen we en wat zijn de kenmerken?

# data[].attributes.body
good luck!!!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uitleg Risico & Informatie

Uitleg, Domein G - Risico & Informatie

Je kunt je tegen de financiële gevolgen van risico's verzekeren. Voor veel verzekeringen is dat een vrije keuze. Er zijn echter ook gedwongen verzekeringen. De overheid verplicht mensen zich [...]

# data[].attributes.attachment_link.description
Uitleg Risico & Informatie Je kunt je tegen de financiële gevolgen van risico's verzekeren. Voor veel verzekeringen is dat een vrije keuze. Er zijn echter ook gedwongen verzekeringen. De overheid verplicht mensen zich [...]

# data[].attributes.headline
Een quiz ......wie scoort er na drie weken al?

# data[].attributes.subject
Een quiz ......wie scoort er na drie weken al?

# data[].attributes.headline
Verzekeren hoofdstuk 3 van de module vervoer.

# data[].attributes.subject
Verzekeren hoofdstuk 3 van de module vervoer.

# data[].attributes.body
Berekenen van de verzekeringspremie, averechtse selectie, moreel wangedrag, risico-aversie, onderwerpen die jee moet kennen.
In de les bespreken we de opgaven: 3.2, 3.3, 3.7 en 3.21
van hoofdstuk 4: opgave 4.2 en 4.3. Opgave 4.4, 4.5 en 4.6 (copie blz 32 en 33)
toe aan een uitdaging .....opgave 4.7

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat is de conclusie van een studie van SEO Economisch Onderzoek, uitgevoerd in opdracht van uitzendbrancheorganisatie ABU.

Het blijkt dat arbeidsmigranten zorgen voor extra werkgelegenheid, productie en inkomen. Zonder de inzet van deze werknemers verwachten werkgevers dat ze hun productieproces moeten aanpassen, inperken of verplaatsen.

Hierbij speelt mee dat de Nederlandse beroepsbevolking vanaf 2021 waarschijnlijk gaat krimpen. ''Arbeidsmigranten zijn simpelweg nodig om de beroepsbevolking op peil te houden'', zegt ABU-directeur Jurriën Koops.

Nijpend tekort

In 2016 waren er in ons land 371.000 arbeidsmigranten uit Centraal- en Oost-Europa actief. Zij vervulden 514.000 verschillende banen, wat neerkomt op bijna één op de twintig banen in Nederland. Hun bijdrage aan het nationaal inkomen hebben de onderzoekers becijferd op circa 11 miljard euro.

Koops vindt dat Nederland als vestigingsland wel aantrekkelijk moet blijven voor deze groep werknemers. Er is volgens hem nu een nijpend tekort aan kwalitatief goede huisvesting.

Dat kan leiden tot problemen, zoals slechte of onveilige huisvesting, praktijken met huisjesmelkers en een soort overbewoning in bepaalde wijken. De ABU dringt erop aan dat deze zaken worden aangepakt. De organisatie is met arbeidsmigranten begaan omdat bijna de helft van hen doorgaans werk vindt via een uitzendbureau.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat is de conclusie van een studie van SEO Economisch Onderzoek, uitgevoerd in opdracht van uitzendbrancheorganisatie ABU. Het blijkt dat arbeidsmigranten zorgen voor extra werkgelegenheid, productie en inkomen. Zonder de inzet van deze werknemers verwachten werkgevers dat ze hun productieproces moeten aanpassen, inperken of verplaatsen.

# data[].attributes.headline
Zwitsers hielden referendum over geldschepping

# data[].attributes.subject
Zwitsers hielden referendum over geldschepping

# data[].attributes.body
Geldschepping gebeurt maar voor een klein deel (zo'n 10%) door de Centrale Banken. De primaire banken scheppen het meeste geld via kredietverlening.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het referendum is ingediend tegen de achtergrond van de recente crises, toen ook omgevallen Zwitserse banken zoals UBS gered moesten worden. Volgens de indieners van het plan kunnen commerciële banken razendsnel veel geld uitlenen. Dat zou 'zeepbellen' in de hand werken.

Banken- en schuldencrises zouden onmogelijk worden, als volgens het plan alleen de centrale bank geld zou mogen scheppen. De gewone commerciële banken, die bijvoorbeeld hypotheken verstrekken, zouden dat volgens het plan niet zomaar meer mogen doen. Het uit te lenen bedrag moeten ze dan daadwerkelijk voor 100 procent gedekt hebben.

Banken in de eurozone kennen tegenwoordig een dekking van 1 procent van de waarde van het uitgeleende bedrag. In Zwitserland is dat 2,5 procent.

Echt geld

Ongeveer 90 procent van het geld in omloop in Europa is door commerciële banken op papier verstrekt. Het gaat dan om bijvoorbeeld hypotheken. Dit geld is feitelijk zonder dekking.

De overige 10 procent is geld dat de centrale bank uitgeeft. Indieners van het hervormingsplan noemen dit 'echt geld'. Met het referendum wilden zij vastleggen dat er alleen nog 'echt geld' in omloop is, waardoor alleen waardevast gedekt geld in omloop is.

Financiële orde

Volgens tegenstanders van het plan plaatst Zwitserland zich met het initiatief buiten de internationale financiële orde. Dit zou het Alpenland mogelijk veel geld kosten. De voorstanders van het plan hebben erop gewezen dat volgens cijfers van de Europese Commissie de Europese banken alleen al voor 910 miljard euro aan 'slechte leningen' hebben liggen.

Het plan is niet nieuw. In de jaren dertig steunden onder anderen de Amerikaanse president Roosevelt en de Nobelprijswinnaar en econoom Milton Friedman soortgelijke initiatieven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zwitsers stemmen in referendum tegen 'crisisbestendig' geld

# data[].attributes.attachment_link.description
Het referendum is ingediend tegen de achtergrond van de recente crises, toen ook omgevallen Zwitserse banken zoals UBS gered moesten worden. Volgens de indieners van het plan kunnen commerciële banken razendsnel veel geld uitlenen. Dat zou 'zeepbellen' in de hand werken. Banken- en schuldencrises zouden onmogelijk worden, als volgens het plan alleen de centrale bank geld zou mogen scheppen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
H2 Kosten en opbrengsten

Het marktaandeel

Marktaandeel wil zeggen hoeveel procent een bedrijf in handen heeft van de totale markt. Het marktaandeel kan gemeten worden in afzet, in aantallen, of in omzet, in geld. De formule om het marktaandeel van de afzet te berekenen is:

Marktaandeel van de afzet = afzet van de onderneming/afzet van de totale markt x 100%

Opbrengsten, kosten en winst

Totale opbrengst

De totale opbrengst TO, ook wel omzet genoemd, is te berekenen door het aantal verkochte goederen ofdiensten te vermenigvuldigen met hun prijs. Het is dus altijd een geldbedrag. De formule is: TO = P x Q. Hierbij is P de verkoopprijs per stuk en Q (quantity) het aantal verkochte producten.

Totale kosten

Ieder bedrijf heeft ook kosten. Sommige kosten zijn afhankelijk van de productie-omvang en sommige zijn daar onafhankelijk van.

Constante kosten

Constante kosten zijn de kosten die niet afhankelijk zijn van de productie. Het maakt dus niet uit of het bedrijf niets maakt, weinig maakt of heel veel maakt: het bedrag aan constante kosten verandert niet ten opzichte van het aantal geproduceerd. Alle constante kosten samen worden de Totale Constante Kosten TCK genoemd. Voorbeelden van constante kosten zijn: verzekeringskosten, wegenbelasting, afschrijvingskosten, de kosten van de leiding en administratie.

Variabele kosten

De afhankelijke kosten worden de variabele kosten genoemd. Deze kosten veranderen wel ten opzichte van het aantal geproduceerde producten. Maakt een bedrijf geen producten, dan zijn de variabele kosten € 0. Hoe meer producten een bedrijf maakt, hoe meer van variabele kosten er zijn. Voorbeelden van variabele kosten zijn: benzine, grondstoffen, arbeidskosten. Alle variabele kosten samen worden de Totale Variabele Kosten TVK genoemd.

Totale kosten

Alle constante en variabele kosten samen zijn de totale kosten TK, dus TK = TCK + TVK.

Totale winst

Een van de doelstellingen van een bedrijf is het behalen van winst. De totale winst is te berekenen door de totale opbrengst te verminderen met de totale kosten: TW = TO - TK

De kosten per stuk

Naast de totale kosten kennen we ook de kosten per stuk, de gemiddelde kosten. Deze zijn uiteraard ook te splitsen in een constant en een variabel deel.

Delen we de TCK door het aantal Q dan wordt aldus de Gemiddelde Constante Kosten GCK verkregen: GCK = TCK ÷ Q. Omdat constante kosten niet veranderen met de productie-omvang, dalen de GCK naarmate de productie-omvang toeneemt, met andere woorden de GCK daalt als de productie toeneemt.

Delen we de TVK door het aantal Q dan krijgt men de Gemiddelde Variabele Kosten GVK: GVK = TVK ÷ Q.

En worden de TK gedeeld door het aantal Q dan wordt de kostprijs, de Gemiddelde Totale Kosten GTK verkregen: GTK = TK ÷ Q.

Schematisch

Een voorbeeld

Hieronder staat een gedeeltelijk ingevulde kostentabel van een fabrikant.

Bekend is dat de TVK bij een productieomvang Q van 200.000 gelijk is aan € 40.000 en dat de GCK bij een productieomvang Q van 500.000 gelijk is aan € 0,10. Ondanks dat er maar twee cellen ingevuld zijn, zijn dat toch voldoende gegevens om de tabel helemaal te kunnen invullen.

De GCK zijn bij een productieomvang Q van 500.000 € 0,10. De TCK zijn dan 500.000 x € 0,10 = € 50.000. Omdat ze constant zijn, zijn de TCK dus gelijk bij iedere productieomvang Q. De kolom TCK kan in zijn geheel gevuld worden met het bedrag € 50.000

De TVK zijn bij een productieomvang Q van 200.000 € 40.000. De GVK zijn dan € 40.000 ÷ 200.000 = € 0,20. Omdat de variabele kosten in dit voorbeeld niet veranderen, zijn de GVK bij iedere Q gelijk. De kolom GVK kan in zijn geheel gevuld worden met het bedrag € 0,20.

De rest is een kwestie van combineren en berekenen.

De complete tabel ziet er als volgt uit.

Quitte spelen ofwel het Break Even Punt

Voor ieder bedrijf is het belangrijk te weten bij welke afzet Q de totale kosten TK worden terugverdiend, want een lagere afzet dan dit punt levert verlies op, een hogere afzet levert winst op. Hiervoor moet dus bekend zijn wat de totale kosten TK en de totale opbrengst TO zijn bij verschillende afzetten. De formule voor de berekening van het Break Even Punt BEP is: TO = TK.

Een voorbeeld

Een fabrikant heeft de volgende gegevens verzameld van zijn productie: de TCK zijn € 5750, de GVK = € 0,25 en P = € 6. Hij wil zijn BEP weten, dus vanaf welke hoeveelheid geproduceerde en verkochte producten hij winstgevend is. Het probleem is dus om het aantal Q te weten te komen.

Wat weten we?

Bekend is nu bij welk aantal Q er noch winst, noch verlies gemaakt wordt: de Break Even Afzet BEA is bekend. Om de omzet op dit punt te weten moet berekende Q vermenigvuldigd worden met de prijs P: Break Even Omzet BEO = BEA x P = 1000 x € 6 = € 6000.

De marginale kosten en de marginale opbrengst

De Break Even-analyse is een hulpmiddel om te bepalen vanaf welk punt de productie en verkoop winstgevend wordt, tenminste als de opbrengst per stuk én de GVK steeds hetzelfde blijven. De TO en de TK zijn dan mooie rechte lijnen en de maximale winst wordt bereikt bij de maximale productieomvang.

Als de GVK toenemen bij een hogere productie - door uitval, extra afval, productie-inefficiëntie - dan is de TK-lijn geen rechte meer en wordt de maximale winst niet meer bereikt bij de maximale productieomvang. De GVK zijn dan niet meer proportioneel (evenredig), maar eerst degressief (dalend) en daarna progressief (stijgend). Ook de opbrengst kan variëren: in het begin is het product duur en naarmate de tijd vordert wordt het product goedkoper. Dit wordt afromen genoemd.

Bij veranderende opbrengsten en veranderende variabele kosten moet dan ook gekeken worden naar de marginale opbrengst MO - de extra opbrengst per extra product - en de marginale kosten Mk - de extra kosten per extra product.

Marginale opbrengst MO: met hoeveel neemt de totale winst toe bij de productie van een extra product?

Marginale kosten MK: met hoeveel nemen de totale kosten toe bij de productie van een extra product.

De totale winst TW neemt toe als de marginale opbrengst MO van het extra product groter is dan de marginale kosten MK van dat product. Hieruit volgt dat de maximale winst bereikt wordt als MO = MK.

De diverse kosten bij elkaar

Hieronder staat een klein voorbeeldje van de diverse kosten.

In tabelvorm

De MK staat altijd tussen de rijen in: het is de stijging van de TK bij een verhoging van de productie met 1 product.

In grafiekvorm:

De afkortingen

P = Prijs = de opbrengst per stuk

Q = (quantity) = aantal = afzet = verkochte hoeveelheid

TO = Totale Opbrengst = omzet = P x Q

TK = Totale Kosten

TCK = Totale Constante Kosten

TVK = Totale Variabele Kosten

TW = Totale Winst

GO = Gemiddelde Opbrengst = TO ÷ Q

GTK = Gemiddelde Totale Kosten = kostprijs per stuk = TK ÷ Q

GCK = Gemiddelde Constante Kosten = TCK ÷ Q

GVK = Gemiddelde Variabele Kosten = TVK ÷ Q

MK = Marginale Kosten = toename van de TK bij de productie van één extra product

MO = Marginale Opbrengst = toename van de TO bij de verkoop van één extra product

H3 Verzekeringen

Verzekeren

In Nederland moet iedere auto/motor/scooter verzekerd zijn voor Wettelijke Aansprakelijkheid WA. Deze verzekering dekt de schade aan anderen, materiële en lichamelijke. Wil men ook de eigen schade verzekerd hebben dan is daarvoor de allriskverzekering.

Mensen houden niet van risico's, ze zijn risico-avers, en daarom sluiten ze verzekeringen af. Men kan zich tegen werkelijk alle risico's verzekeren.

Een verzekering is een overeenkomst tussen een verzekeraar, een verzekeringsmaatschappij, en een verzekerde. De verzekerde betaalt een premie aan de verzekeraar. In ruil daarvoor garandeert de verzekeraar dat de verzekerde schade vergoedt wordt. De vraag naar verzekeringen hangt samen met de risico-aversie en de hoogte van de premie.

Bij verzekeren moet sprake zijn van:

Hoe wordt de premie berekend?

De premie is gebaseerd op de kans op schade en de hoogte van de schade:

Formule premieberekening: Premie = kans op schade x de gemiddelde hoogte van de schade.

Natuurlijk moeten er voldoende deelnemers zijn.

Voorbeeld

Als zich slechts 2 mensen aanmelden voor deze verzekering en 1 ervan heeft schade, dan lijdt de verzekeraar verlies:

Als deze verzekeraar 10.000 klanten heeft speelt hij Break Even:

Averechtse selectie

De premie wordt dus berekend op het gemiddelde risico op schade binnen een groep verzekerden. Daarnaast wordt er een opslag voor administratiekosten berekend en een winstopslag.

Het probleem is echter dat de verzekeraar niet weet welke mensen een hoog risico hebben en welke een laag. Bij een gelijke premie hebben de hoge risico's meer aan een verzekering dan de lage risico's. Als de premie te hoog in verhouding tot de uitkering is, loopt de verzekeraar het risico dat de lage risico's zich niet meer verzekeren (die betalen hun schade liever zelf) en ze alleen de hoge risico's overhouden. Dit heet averechtse selectie.
Het bestrijden van averechtse selectie
Averechtse selectie kan bestreden worden door:

De verzekering verplicht te stellen. Hierdoor kan de gemiddelde premie laag blijven. Een voorbeeld is de basis ziektekostenverzekering;

Premiedifferentiatie. Hoge risico's betalen meer dan lage risico's. Een voorbeeld is de WA-verzekering voor auto's met de bonus-malusregeling (zie bijlage).

Moreel wangedrag

Moreel wangedrag (moral hazard) treedt op als een verzekerde, vanwege het hebben van de verzekering, meer risico gaat nemen: de verzekering betaalt toch wel. Hierdoor kan een verzekeraar meer moeten uitkeren en gaan de premies omhoog. Dan kan er weer averechtse selectie optreden.

Het tegengaan van moreel wangedrag

Moreel wangedrag kan worden tegen gegaan door:

Het instellen van een eigen risico. De verzekerde moet een deel van de schade zelf betalen;

Het invoeren van een maximum vergoeding. Boven dat bedrag zijn de kosten voor de verzekerde.

Asymmetrische informatie

Asymmetrische informatie is de situatie waarbij de ene partij over meer informatie beschikt dan de andere partij. Bij verzekeringen weten de verzekerden méér dan de verzekeraar. De verzekerde weet van zichzelf of hij een goed of slecht risico is en weet ook of hij zich anders gaat gedragen als hij verzekert is. De verzekeraar weet dat niet en kan dus geen premiedifferentiatie toepassen. Premiediffertentiatie is het hanteren van verschillende premies op basis van het risico.

Voor een autoverzekering probeert de verzekeraar een inschatting te maken van het risico op basis van leeftijd, regio en jaarlijks te rijden kilometers. Het verzamelen hiervan kost tijd en geld: de transactiekosten.

Transactiekosten

Transactiekosten zijn de kosten die worden gemaakt om een overeenkomst - de verzekering - te realiseren.

De bonus/malus-ladder

Om de premie voor een autoverzekering vast te stellen, gebruiken autoverzekeraars een systeem dat officieel de bonus/malus-ladder heet, maar dat in de volksmond veelal no claim-korting wordt genoemd. Dit systeem gaat uit van een basispremie waarop u, afhankelijk van het aantal jaren dat u schadevrij heeft gereden, een korting (bonus) krijgt die kan oplopen tot 75% of 80%.

Onderstaande tabel is een bonus/malus-ladder met 20 treden. De verzekerde staat dit jaar op trede 12. In de tabel kan afgelezen worden dat hij dan een korting van 65% op de basispremie krijgt.
Indien de verzekerde in een verzekeringsjaar geen schade claimt bij de verzekeraar, dan stijgt hij een trede op de ladder. Het volgende jaar staat hij dus op trede 13 en de korting neemt toe tot 70%.
Claimt de verzekerde echter wel schade, dan zakt hij een of meer treden op de ladder, afhankelijk van het aantal geclaimde schades, maar ongeacht de hoogte van de claims.
Indien de verzekerde tijdens het verzekeringsjaar 1 schade claimt, zakt hij naar trede 7, en de korting bedraagt volgend jaar nog maar 40%. Claimt de verzekerde 2 schades, dan zakt hij naar trede 2, wat betekent dat hij volgend jaar een toeslag - een malus − van 10% op de basispremie gaat betalen. Claimt de verzekerde 3 of meer schades, dan zakt hij naar trede 1 en wordt de malus 20%.

Kenmerkend voor dit soort bonus/malus-ladders is dat de stijging heel langzaam gaat, terwijl de daling juist heel snel kan gaan, zeker als de verzekerde in een jaar meerdere schades claimt.

H4 Vraag en aanbod

De vraag

Er zijn diverse factoren die invloed hebben op de vraag naar vliegreizen:

De prijs. Dalende prijzen leiden tot een groeiende vraag.

De stand van de economie. Als een economie stijgt, stijgt de vraag.

Het inkomen. Stijgende inkomens geven een stijgende vraag.

De globalisering. Groeiende verbindingen tussen landen zorgen voor een stijgende vraag.

De bevolkingsomvang. Hoe groter de bevolking, hoe meer vraag er is.

De prijzen van andere vervoermiddelen. Duurder wordende trein- en autoreizen zorgen voor een stijgende vraag naar vliegreizen.

De prijzen van aanvullende goederen. Als de prijs van lang parkeren op Schiphol sterk stijgt, zal de vraag naar vliegreizen vanaf Schiphol dalen.

Uiteraard gelden deze factoren niet alleen voor de vraag naar vliegreizen, maar gelden ze voor de vraag naar de meeste goederen en diensten.

Substitutiegoederen

We spreken van substitutiegoederen als het ene product het andere product kan vervangen. Het zijn vervangende of alternatieve goederen. Voorbeelden zijn: aardappelen & rijst, fiets & scooter, koffie & thee.

Complementaire goederen

We spreken van complementaire goederen als die goederen elkaar aanvullen. Het ene goed kan niet of nauwelijks zonder het andere. Een Blueray-speler & een blueray-disc, shag & vloeitjes, een scooter & benzine.

Het consumentensurplus

In H2 hebben we geleerd dat iedere consument bereid is een andere prijs te betalen voor een product. Het maximale bedrag dat iemand wil betalen is de betalingsbereidheid. Als het product echter minder kost dan dat iemand bereid was te betalen, heeft die consument voordeel. Het consumentensurplus is het verschil tussen de betalingsbereidheid van een consument en de werkelijk te betalen prijs. Het consumentensurplus is het welvaartsvoordeel van de consumenten.

De vraagfunctie

Het verband tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid kan worden weergegeven met een vergelijking, de vraagfunctie. Normaal is het zo dat als de prijs van een goed stijgt, de gevraagde hoeveelheid daalt en andersom. Dit verband is een negatief verband want de verandering van de vraag Qv is tegengesteld aan de verandering van de prijs P. P↑ = Qv↓ en P↓= Qv↑.

Bij een bepaalde prijs zullen alle vragers die een hogere betalingsbereidheid hebben, het product kopen. Hun gezamenlijke voordeel is het totale consumentensurplus. De vragers die een lagere betalingsbereidheid hebben, kopen het product niet.

De vraagfunctie is een lineaire functie - een rechte lijn - en heeft de volgende vorm: Qv = −XP + Y

Het min-teken geeft het negatieve verband weer, dus een hogere P geeft een lagere Qv. De −X is de richtingscoëfficient: deze −X geeft aan in welke mate Qv verandert als P met 1 verandert. Is −X gelijk aan −3, dan verandert de Qv met −3 bij een stijging van P = 1.

Omdat de richtingscoëfficient negatief is, is de vraaglijn altijd een dalende lijn!

Voorbeeld vraaglijn en consumentensurplus

De vraag naar kroketten in een snackbar kan weergegeven worden met de volgende vraagfunctie:
Qv = −3P + 18, waarbij Qv de gevraagde hoeveelheid in stuks is en P de prijs in € is.

Deze vraagfunctie moet in een grafiek worden getekend. Deze grafiek bestaat uit een as waarop de P staat (verticaal) en een as waarop de Qv staat (horizontaal).

Tekenen van de vraaglijn in een grafiek

Het consumentensurplus

Stap 1: het berekenen van de gevraagde hoeveelheid Qv bij de verkoopprijs
De snackbareigenaar vraag voor een kroket € 2,00. De P is dus 2. Als je deze prijs invult in de vraagfunctie kun je daarmee de Qv uitrekenen.
Qv = −3P + 18, Qv = −3 x 2 + 18, Qv = −6 + 18 = 12

Stap 2: het tekenen van het consumentensurplus bij de verkoopprijs in de grafiek
Het consumentensurplus is het totale voordeel van alle consumenten die bereid waren een hogere prijs te betalen dan nodig is; hieronder weergegeven door de grijze driehoek.

Het consumentensurplus kan ook berekend worden.

Dat doe je met de formule voor het berekenen van een driehoek: (basis x hoogte) ÷ 2. De basis loopt van 0 tot 12 = 12, de hoogte loopt van € 2 tot € 6 = € 4. Het totale consumentensurplus is dus: (12 x € 4) ÷ 2 = € 48 ÷ 2 = € 24.

Verschuiving over of langs de vraaglijn

Als de prijs van een product verandert, verandert de vraaglijn zelf niet. Bij een hogere prijs krijg je gewoon een ander punt op de vraaglijn, want bij die hogere prijs hoort een kleinere gevraagde hoeveelheid. Hetzelfde geldt voor een lagere prijs, op diezelfde vraaglijn krijg je een grotere gevraagde hoeveelheid. We noemen dat het verschuiven over of langs de vraaglijn. Verschuivingen over of langs de vraaglijn treden alleen op als de factor prijs wijzigt.

Ceteris-paribusvoorwaarde

Het negatieve verband geldt echter alleen als alle andere factoren die van invloed zijn op de prijs (inkomen, prijzen van andere producten enzovoort) niet veranderen. Dat is de ceteris-paribusvoorwaarde: de overige omstandigheden gelijk blijvend.

Verschuiving van de vraaglijn

De vraaglijn zélf verschuift zodra één van de andere factoren verandert. We zien dan dat de gevraagde hoeveelheid verandert bij iedere prijs.

Redenen voor het verschuiven van de vraaglijn zijn:

De vraaglijn verschuift naar links

De vraaglijn verschuift naar links als:

Al deze oorzaken zorgen voor een verminderde vraag bij iedere prijs.

De vraaglijn verschuift naar rechts

De vraaglijn verschuift naar rechts als:

Al deze oorzaken zorgen voor een grotere vraag bij iedere prijs.

Het aanbod

Net zo goed als iedere consument zijn eigen betalingsbereidheid heeft, heeft ook iedere producent zijn eigen aanbiedingsbereidheid. Dat heeft alles te maken met de kostenstructuur van de producent. Een producent betreedt, zoals bekend is, de markt pas als hij boven zijn Break Even Punt komt, anders legt hij er op toe. Het gevolg is dat de ene aanbieder kan leveren tegen een lage(re) prijs en een andere aanbieder tegen een hoge(re) prijs.

De aanbodfunctie

Het verband tussen de prijs en de aangeboden hoeveelheid kan worden weergegeven met een vergelijking, de aanbodfunctie. Normaal is het zo dat als de prijs van een goed stijgt, de aangeboden hoeveelheid stijgt en andersom. Dit verband is een positief verband want de verandering van de vraag Qa is gelijk aan de verandering van de prijs P. P↑ = Qa↑ en P↓= Qv↓.

Bij een bepaalde prijs zullen alle aanbieders die een lagere aanbiedingsbereidheid hebben, hun product aanbieden. Hun gezamenlijke voordeel is het totale producentensurplus. De aanbieders die een hogere aanbiedingsbereidheid hebben, verkopen het product niet.

De aanbodfunctie is een lineaire functie - een rechte lijn - en heeft de volgende vorm: Qa = +XP +/− Y

Het plus-teken geeft het positieve verband weer, dus een hogere P geeft een hogere Qa. Normaal wordt de + niet geschreven. Het is of niets of een min. De +X is ook hier de richtingscoëfficient: deze +X geeft aan in welke mate Qa verandert als P met 1 verandert. Is +X gelijk aan +3, dan verandert de Qa met +3 bij een stijging van P = 1.

Voorbeeld aanbodlijn en producententensurplus

Het aanbod van zakjes kruidenthee kan weergegeven worden met de volgende aanbodfunctie:
Qa = 5P − 2, waarbij Qa de aangeboden hoeveelheid in 1000 stuks is en P de prijs in €.

Deze aanbodfunctie moet in een grafiek worden getekend. Deze grafiek bestaat uit een as waarop de P staat (verticaal) en een as waarop de Qv staat (horizontaal).

Tekenen van de aanbodlijn in een grafiek

Het producentensurplus

Stap 1: het berekenen van de aangeboden hoeveelheid Qa bij de verkoopprijs
De verkoopprijs van een zakje kruidenthee is € 0,90 in de winkels. Als je deze prijs invult in de aanbodfunctie kun je daarmee de Qa uitrekenen.
Qa = 5P - 2, Qa = 5 x 0,90 - 2, Qa = 4,5 - 2 = 2,5 x 1000 zakjes is 2500 zakjes kruidenthee.

Stap 2: het tekenen van het producentensurplus bij de verkoopprijs in de grafiek
Het producentensurplus is het totale voordeel van alle producenten die bereid waren tegen een lagere prijs dan de verkoopprijs aan te bieden; hieronder weergegeven door de grijze driehoek.

Het producentensurplus kan ook berekend worden.

Ook hier de formule voor het berekenen van een driehoek gebruiken: (basis x hoogte) ÷ 2. De basis loopt van 0 tot 2,5 = 2,5 x 1000 = 2500, de hoogte loopt van € 0,90 tot € 0,40 = € 0,50. Het totale producentensurplus is dus: (2500 x € 0,50) ÷ 2 = € 1250 ÷ 2 = € 625.

Verschuiving van en langs de aanbodlijn

Net als bij de vraaglijn, kunnen er ook veranderingen bij de aanbodlijn optreden. Prijswijzigingen zorgen voor een verandering langs de aanbodlijn, voor een verschuiving van de aanbodlijn zorgen andere factoren.

De factoren die voor een verandering van het aanbod bij iedere prijs zorgen zijn:

Consumentensurplus en producentensurplus in het evenwicht

Als de vraag- en aanbodlijn in één grafiek getekend wordt, kan het marktevenwicht afgeleid worden. Het snijpunt is dan het evenwicht waarbij tegen de evenwichtsprijs de gevraagde en aangeboden hoeveelheid aan elkaar gelijk zijn. Tevens worden zowel het consumentensurplus als het producentensurplus zichtbaar. Dit wordt verduidelijkt met een voorbeeld.

Het marktevenwicht van uien

In Nederland gelden de volgende vraag- en aanbodfunctie op de markt van uien:
Qa = 100P - 50 Qv = −100P + 250 P = Prijs per kilo in € Q = in 1.000.000 kilo
Stap 1: Bereken de punten van de functies
Constructie Qa
Stel Qa gelijk aan 0 en reken de daarbijbehorende prijs uit = snijpunt met de P-as
Qa = 0 → 0 = 100P - 50 → −100P = −50 → 100P = 50 → P = 50 ÷ 100 → P = 0,5

Reken een tweede punt uit, bijvoorbeeld P = 2,50
Qa = 100P − 50 → Qa = 100 x 2,50 − 50 → Qa = 250 − 50 → Qa = 200

Constructie Qv
Stel Qv gelijk aan 0 en reken de daarbijbehorende prijs uit = snijpunt met de P-as
Qa = 0 → 0 = −100P + 250 → 100P = 250 → P = 250 ÷ 100 = 2,50

Stel P gelijk aan 0 en reken de daarbijbehorende Q uit = snijpunt met de Q-as
Qa = −100 x 0 + 250 → Qa = 250
Stap 2: Teken de functies in een grafiek Stap 3: Bereken het marktevenwicht
Het marktevenwicht kan berekend worden door Qv en Qa aan elkaar gelijk te stellen. Dan is de evenwichtsprijs P uit te rekenen. Vul de gevonden evenwichtsprijs P in in één van de functies. Dan is de evenwichtshoeveelheid Q uit te rekenen en is het marktevenwicht bekend.

Qa = Qv → 100P - 50 = −100P + 250 → 100P + 100P = 250 + 50 → 200P = 300 → P = 300 ÷ 200 = 1,5

Vul de berekende evenwichtsprijs in in één van de functies: Qa = 100 x 1,5 - 50 = 150 - 50 = 100Het marktevenwicht is: P = € 1,50, Qa/Qv = 100 x 1.000.000 = 100 miljoen kilo uien.
Stap 4: Arceer de surplussen
Maximale surplus = maximale welvaart

Bij het marktevenwicht is de som van consumenten- en producentensurplus het grootst. Het totale surplus is een maatstaf voor de welvaart, dus maximale surplus = maximale welvaart.

H5 De arbeidsmarkt voor vrachtwagenchauffeurs

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt voor vrachtwagenchauffeurs

De arbeidsmarkt voor vrachtwagenchauffeurs is een deelmarkt van de totale arbeidsmarkt.

De aanbieders zijn:

De vragers zijn:

Samen is dit de werkgelegenheid van vrachtwagenchauffeurs.

Projecteren we dit op de totale arbeidsmarkt dan bestaat de beroepsbevolking uit het aanbod van arbeid (mensen in loondienst, zelfstandigen en geregistreerde werklozen) en is de werkgelegenheid de vraag naar arbeid.

De vraag naar en het aanbod van arbeid, dus ook van vrachtwagenchauffeurs is afhankelijk van:

de stand van de economie

de stand van de techniek

de voortschrijdende globalisering

de kostenontwikkeling van andere vervoersvormen

de demografie

de participatiegraad

wetgeving

De arbeidsmarkt voor vrachtwagenchauffeurs werkt op dezelfde manier als de markten van goederen en diensten. Arbeid is een dienst en de prijs van arbeid is het loon. Wordt de markt vrijgelaten, dan komt ook hier een evenwicht tot stand tussen vraag en aanbod.

Verschuivingen van de vraag- en aanbodlijn kunnen ook optreden om dezelfde redenen als die bij goederen en diensten.

Marktimperfecties

De arbeidsmarkt is geen markt van volkomen concurrentie:

arbeid is niet homogeen want er is niet één arbeidsmarkt: iedere sector, bedrijfstak of beroep heeft zijn eigen deelmarkt

marktpartijen hebben invloed op de hoogte van het loon: vakbonden kunnen hogere lonen bedingen dan individuele werknemers

de overheid heeft invloed op de hoogte van het loon: het minimumloon

er is geen vrije toetreding: voor vrijwel alle beroepen is een diploma nodig

ze is niet transparant: werkgevers weten meer over hun eigen vacatures, werknemers weten meer over hun eigen kennis, vaardigheden, kwaliteiten (asymmetrische informatie)

H6 Elasticiteiten

Externe effecten

Externe effecten zijn de gevolgen van productie en consumptie voor de welvaart van anderen die niet in de prijzen van de producten zijn doorberekend.

Een extern effect is positief als de welvaart van anderen wordt vergroot zonder dat die ervoor hoeven betalen, een extern effect is negatief als de welvaart van anderen negatief wordt beïnvloedt. De overheid probeert de negatieve externe effecten tegen te gaan door belastingen en accijns te heffen op schadelijke goederen. Ze stimuleert met subsidies de productie en gebruik van goederen/diensten die positieve externe effecten hebben.

Rekeningrijden

Autorijden heeft flink wat negatieve externe effecten: files, geluidsoverlast, fijnstof, veel asfalt. Gedeeltelijk wordt dit tegengegaan door een forse accijns op brandstof, maar de overheid wil het autogebruik nog meer indammen. Daarom overweegt ze het rekeningrijden: een tolheffing per gereden kilometer. Het bezit van een auto wordt dan minder belast, maar het gebruik van een auto wordt zwaarder belast.

Prijsgevoeligheid

Of rekeningrijden succesvol is om het aantal autokilometers terug te dringen is afhankelijk van de reactie van de automobilisten op de kilometerheffing. Daalt het aantal autokilometers sterk of minder sterk als gevolg van de prijsverandering? Dit verschijnsel wordt de prijselasticiteit van de vraag genoemd.

Prijselasticiteit van de vraag

De prijselasticiteit van de vraag Ev kan berekend worden met de formule:

De procentuele veranderingen kunnen berekend worden met de bekende formule nieuw - oud:

De prijselasticiteit van de vraag geeft een negatief getal, immers stijgt de prijs, dan daalt de vraag en andersom. Een uitzondering hierop zijn de statusgoederen (Ferrari's, kunst enzovoort).

Betekenis van de prijselasticiteit van de vraag

De prijselasticiteit van de vraag laat zien hoe sterk de vraag reageert op een prijsverandering. Een Ev van −2 betekent dat een prijsstijging van 1% een vraagdaling van 2% ten gevolge heeft. Een Ev van −0,5 betekent dat een prijsstijging van 1% een vraagdaling van 0,5% ten gevolge heeft. De prijselasticiteit laat dus zien hoe prijsgevoelig de vraag is.
Schematisch
Prijselasticiteit en soorten goederen

De prijselasticiteit is afhankelijk van het soort goed. Medicijnen heb je altijd nodig: de prijselasticiteit van medicijnen is daarom 0; een prijsverandering heeft dan geen enkele invloed op de vraag. Ook de tijd heeft invloed: op korte termijn is de prijselasticiteit van autorijden laag, maar op lange(re) termijn is die hoger. Mensen kunnen besluiten om op termijn een zuiniger auto te kopen, te gaan carpoolen of toch het openbaar vervoer te kiezen.

Substituutgoederen

Als er substituten (alternatieve goederen) zijn is de prijselasticiteit in de regel hoog. Een prijsverhoging leidt tot een sterke daling van de vraag omdat consumenten overstappen op het substituut.

Primaire (noodzakelijke) goederen

Goederen die nodig zijn om te leven - eten, drinken, kleding, huisvesting - zijn in de regel minder prijselastisch dan andere goederen.

Prijselasticiteit en omzet

Als een goed prijsinelastisch is, leidt een prijsstijging tot een hogere omzet: de daling van de gevraagde hoeveelheid is in verhouding kleiner dan de prijsstijging.

Bij een prijselastische vraag leidt een prijsstijging juist tot een lagere omzet: de daling van de gevraagde hoeveelheid is in verhouding groter dan de prijsstijging.

De inkomenselasticiteit

Er bestaat ook een verband tussen de gevraagde hoeveelheid en het inkomen: de inkomenselasticiteit van de vraag. Hierbij is het inkomen de oorzaak en de gevraagde hoeveelheid het gevolg.

De inkomenselasticiteit van de vraag kan berekend worden met de formule:

Kruislingse prijselasticiteit

Complementaire goederen

Complementaire goederen zijn goederen die je samen gebruikt: printers en cartridges, mobieltjes en MB's, auto's en benzine. De prijs van één van de complementaire goederen heeft dan ook invloed op de vraag naar het andere complementaire goed. Stijgt de prijs van MB's dan daalt de vraag naar mobieltjes.

Substituutgoederen

Substituutgoederen zijn goederen die elkaar kunnen vervangen: wit- en bruinbrood, aardappelen en rijst, cola en sinas. De prijs van het ene substituutgoed heeft invloed op de vraag naar het andere subsituutgoed. Stijgt de prijs van cola dan stijgt de vraag naar sinas.

De kruislingse prijselasticiteit

De kruislingse prijselasticiteit geeft weer hoe sterk de vraag reageert van product 2 op een prijsverandering van product 1.

Inkomenselasticiteit en soorten goederen

Normaal gesproken bestaat er een positief verband tussen het inkomen en de vraag naar goederen. Toch zijn er verschillen.

Normale goederen

Goederen waarvan meer gevraagd wordt als het inkomen stijgt worden normale goederen genoemd. Het verband tussen inkomen en vraag is positief. De normale goederen zijn onder te verdelen in:

Primaire goederen: de goederen die je nodig hebt om te kunnen leven. Het verband tussen de vraag en het inkomen is positief, maar vanaf een bepaald inkomen is er sprake van verzadiging: vanaf het verzadigingsinkomen leidt een stijging van het inkomen niet meer tot een toename van de vraag. Primaire goederen reageren niet sterk op een inkomensverandering. Ze zijn dus inelastisch.

Luxe goederen: de goederen die niet noodzakelijk zijn, maar het leven aangenamer maken. Het verband tussen de vraag en het inkomen is positief. Deze goederen worden pas vanaf een bepaald inkomen gekocht: het drempelinkomen. Luxe goederen reageren sterk op een inkomensverandering. Ze zijn dus elastisch.

Inferieure goederen

Inferieure goederen zijn goederen waarvan minder gevraagd wordt als het inkomen stijgt. Voorbeelden zijn aardappels en gehakt.
Schematisch
Ω

Deze samenvatting is gebaseerd op de LWEO lesbrief Vervoer, derde druk 2014.

# data[].attributes.attachment_link.description
Marktaandeel wil zeggen hoeveel procent een bedrijf in handen heeft van de totale markt. Het marktaandeel kan gemeten worden in afzet, in aantallen, of in omzet, in geld.

# data[].attributes.headline
Misschien wist je het al: belonen werkt beter dan straffen. 

# data[].attributes.subject
Misschien wist je het al: belonen werkt beter dan straffen. 

# data[].attributes.body
Economen noemen dit risico-aversie. Deze is ook leuk: De optie dat je  voor je toetsweek van onze directeur Dik €50,= krijgt.....je raakt die € 50,= kwijt wanneer je een 5 voor je toets scoort.....stimuleert je meer tot leren/je best te doen voor die toets dan wanneer je  €50, = krijgt nadat je een voldoende hebt gehaald voor de toets. In de economie noemen we dat risico-aversie. Het mogelijke verlies weegt zwaarder dan de potentiele winst.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Belonen helpt echt beter dan straffen' - Binnenland - Voor nieuws, achtergronden en columns

# data[].attributes.attachment_link.description
Straffen werkt alleen als de pakkans groot is, wat vaak niet het geval is. Belonen daarentegen leidt tot een structurele gedragsverandering, stelt hoogleraar Van der Pligt....

# data[].attributes.body
Een bijzondere markt de arbeidsmarkt; vraag van de WERKGEVERS aanbod van de werknemers.

# data[].attributes.body
samenspel van vraag en aanbod en evenwichtsprijs.

# data[].attributes.body
module vervoer samenvatting

# data[].attributes.body
natuurlijk...r...erdam

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Van container naar data"

Hackers, digitale piraten, banen die verdwijnen, behalve voor games met RSI. De slimste haven van de wereld zorgt bij kijkers voor veel kopzorgen. Lees een bloemlezing van reacties op Twitter en kijk naar een videoregistratie van de Tegenlicht Meet Up.

# data[].attributes.attachment_link.title
De slimste haven van de wereld - VPRO Tegenlicht

# data[].attributes.attachment_link.description
De haven is een wereld van schepen, containers en harde werkers, maar ook steeds meer van digitale communicatie, chips en sensoren. Daarmee wordt de 'gateway to Europe' bij uitstek een proeftuin voor de samenwerking tussen mensen, data en dingen.

# data[].attributes.body
Robots zorgen ervoor dat je bestelde producten nu nog sneller worden thuisgeleverd

# data[].attributes.attachment_link.description
Via cookies verzamelen AD en derde partijen informatie over jouw bezoek en interesses. Daarmee dragen cookies bij aan een prettige website-ervaring. We zorgen dat jij niet telkens dezelfde artikelen of advertenties ziet en dat advertenties bij ons en op andere sites passen bij jouw interesses.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vrijwel alles tussen het indrukken van de knop 'bestellen' en het rinkelen van de deurbel, gebeurt hier, in Zwolle. Duizenden en duizenden producten zijn hier opgeslagen in achttien verschillende, 140 meter lange kasten van elk 26 verdiepingen hoog. Ertussen razen 468 shuttletreintjes op en neer, zodat het in 's werelds grootste geautomatiseerde distributiecentrum straks exact dertig minuten duurt voor een automatisch op maat gesneden pakketje van Wehkamp voorgesorteerd in een van de talloze bestelauto's verdwijnt.

Dit is winkelen in het groot. Letterlijk, want het oude distributiecentrum van Wehkamp bleek te klein om de 19 miljoen producten die de webwinkel jaarlijks verstuurt te verwerken. Dus werd 100 miljoen euro geïnvesteerd in deze nieuwbouwkolos, die binnen een paar weken in gebruik wordt genomen.

Ook die andere Nederlandse webwinkel, Bol.com, werkt aan een splinternieuw logistiek centrum. Nu al worden in Waalwijk tientallen miljoenen artikelen opgeslagen, ingepakt, gesorteerd, geadresseerd en verstuurd, maar de huidige 32 duizend vierkante meter blijkt toch aan de krappe kant. Vanaf 2017 verrijst er daarom een reusachtige hal van 17 meter hoog met een totale vloeroppervlakte van 130 duizend vierkante meter.

(Tekst gaat verder onder graphic).

Meer online dan offline

De twee uitdijende distributiecentra zijn symbool voor een branche waarin de grote steeds groter worden. Welke cijfers je er ook bij pakt, ze laten allemaal een stijgende lijn zien. Die van het Centraal Bureau voor de Statistiek eerder deze maand bijvoorbeeld, waaruit bleek dat de internetverkopen in een jaar tijd met 28 procent zijn toegenomen. Of de halfjaarcijfers die Bol.com afgelopen donderdag presenteerde en waaruit blijkt dat de omzet van Nederlands belangrijkste webwinkel richting 1 miljard euro gaat.

Ook in de breedte zet de sector uit. Zo verwacht het tijdschrift Twinkle, gespecialiseerd in webwinkels, dat er dit jaar iets speciaals gaat gebeuren: voor het eerst zullen er in Nederland meer webshops zijn dan fysieke winkels. De virtuele winkelmandjes winnen het zo langzamerhand van de echte. Dat komt vooral door de laagdrempeligheid: met een paar honderd euro, een technisch onderlegd neefje en een computer kan een winkelier al aan de slag met zijn webwinkel. Er is geen duur pand nodig, geen personeel, geen inboedel, noem maar op.

Ondanks de goede cijfers is er iets vreemds aan de hand met al die nieuwe spelers op de markt. De overgrote meerderheid is namelijk volslagen kansloos. Het zijn de grote die echt profiteren van de groei.

'Er zijn inderdaad steeds meer webwinkels in Nederland, maar alleen de grote worden echt groter', zegt Jitse Groen, oprichter van het in Nederland oppermachtige Thuisbezorgd.nl, een site gespecialiseerd in het thuisbezorgen van maaltijden. 'Ik sluit natuurlijk niet uit dat concurrenten ons ooit nog proberen van de troon te stoten - een partij als Justeat heeft een poging gewaagd - maar slim is het niet. We zijn namelijk al zo groot dat je ons nooit meer kunt wegconcurreren. Je kunt het ons moeilijker maken, dat wel, maar we zullen nooit meer verliezen.'

Het bedrijfsverhaal van Groen (37) heeft veel weg van een klassiek internetepos. Zoals Britse bandjes altijd in een garage ontstaan, zo begon Groen op een evenzo typisch zolderkamertje met 100 gulden als startkapitaal. Nu, een kleine vijftien jaar later, is zijn bedrijf uitgegroeid tot een multinational die maandelijks 10 miljoen maaltijden in heel Europa bezorgt.

Wat Thuisbezorgd.nl vooral typisch maakt, is dat het op de thuismarkt Nederland onverslaanbaar is. The winner takes it all, lijkt het parool. Bij hotelreserveringen is Booking.com oppermachtig, bij boeken, speelgoed en elektronica is Bol.com de onbetwiste nummer één en Uber (taxidienst) en Airbnb (overnachtingen bij particulieren) domineren hun eigen takken van sport. Ook in kleinere branches is er vrijwel altijd één partij die de markt beheerst, zoals wijnvoordeel.nl - verreweg de grootste onlineverkoper van drank.

'Het is inderdaad heel gek', zegt Daniël Ropers, oprichter en algemeen directeur van Bol.com, de grootste webwinkel van Nederland. 'Er zijn in onze tak van sport een paar heel grote en een heleboel kleinere marktpartijen. Maar waar die kleine, vaak specialistische webshops klein blijven of omvallen, zie je dat de grote partijen veel harder groeien dan de markt.'

Nieuw tijdperk

Je zou denken dat het online juist gemakkelijker is om van de ene naar de andere winkel over te stappen, zegt Ropers, vaak letterlijk één muisklik. Er zouden dus prima twee, tien of zelfs honderd partijen naast elkaar kunnen bestaan, precies zoals in de winkelstraat. Toch is de concentratie van marktaandeel online groter dan die ooit is geweest in de traditionele winkelstraat.

Dat blijkt ook uit de omzetcijfers die tijdschrift Twinkle jaarlijks verzamelt: het gat tussen de grootste bedrijven en 'de rest' wordt jaar op jaar groter. Er is in vrijwel elke sub-branche één duidelijke winnaar. Hoogleraar e-commerce Cor Molenaar zegt het ook: de markt van internetverkopen is sinds een jaar of anderhalf in een nieuw tijdperk beland. 'Steeds meer klanten doen met steeds minder partijen zaken.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Als er op een markt toch nog meerdere grote spelers zijn, komt dat vooral doordat de concurrentiestrijd nog niet is gestreden. Een goed voorbeeld is Wehkamp, zegt Maurine Alma, directielid bij de webwinkel die deze zomer werd verkocht aan de Britse durfinvesteerder Apax Partners voor naar verluidt zo'n 450 miljoen euro. 'Wij hebben veel meer concurrentie dan andere grote webshops.'

De Nederlandse onlinemarktleider in de kledingmarkt wordt nog altijd op meerdere fronten aangevallen. Aan de ene kant door het Duitse Zalando, en aan de andere kant door fysieke winkels als Bijenkorf en V&D, die zich met steeds meer enthousiasme op internet storten. 'We willen online de nummer één retailer worden', zei een directielid van de Bijenkorf begin deze zomer.

Een echt probleem is dat niet, zegt Alma van Wehkamp. De modebranche gedraagt zich namelijk net iets anders dan andere markten. Meer dan elektronicawinkels richten kledingwinkels zich op één bepaald assortiment - de webshop van H&M biedt een ander type kleding aan dan de webshop van Filippa K. 'Zeker in mode, waar de assortimenten om de haverklap wisselen, zijn de behoeften van klanten zo divers dat er prima iets meer spelers naast elkaar kunnen bestaan', zegt Alma. 'Tegelijkertijd willen wij natuurlijk wel de grootste blijven. Wij houden onze concurrenten nauwlettend in de gaten en investeren continu.'

Eén echte kampioen

Gezien die instelling is het niet ondenkbaar dat ook hier op termijn een duidelijke marktleider komt, net zoals het voorstelbaar is dat Coolblue - op het gebied van elektronica de grootste uitdager van Bol.com - ooit zal inbinden en zich aansluit bij de concurrent. Per land lijkt er in elke onlineniche slechts ruimte voor één echte kampioen, niet meer.

Dat betekent dat veel winkeliers die nu beginnen eigenlijk kansloos zijn, tenzij ze met een baanbrekend nieuw idee komen. Daarop aast de nieuwe boodschappendienst Picnic momenteel. Supermarkt Albert Heijn heeft daarop razendsnel gereageerd door een vergelijkbare dienst aan te kondigen. Groen van Thuisbezorgd: 'Ik zou graag willen zeggen dat wij een geniaal bedrijf zijn, maar als je echt kijkt waarom onze site zo groot is geworden, komt dat puur omdat we op het juiste moment zijn begonnen. Wat wij deden, bestond nog niet.'

Ben je te laat, dan is het schaalvoordeel van de concurrent in no time een spaak in je wiel. Hoe groter je bent, hoe efficiënter je kunt werken, hoe goedkoper je wordt, enzovoorts.

Het is een mechanisme dat online zwaarder weegt dan in de fysieke winkelstraat, zegt Ropers van Bol.com, omdat daar ook zaken als bereikbaarheid meespelen. Zit die ene speelgoedwinkel niet in Wolfheze, maar jij toevallig wel, dan is dat een prima reden toch naar die kleinere, duurdere concurrent te gaan. 'Maar achter mijn computer zie ik precies dat site A vijftien houten treintjes aanbiedt, terwijl site B er tweehonderd heeft. Bovendien zie ik alle verschillen in prijs en levertijd. Het is die transparantie die de lat voor iedereen in de branche even hoog legt. En voor nieuwkomers blijkt die vaak te hoog.'

In het voorbeeld van de kleine speelgoedwinkel: 'Die winkelier kent misschien alle fabriekjes van Oostenrijk tot Japan', zegt Ropers. 'Hij houdt van zijn speelgoed en zijn klanten. Een webshop, zou je zeggen, is voor hem dus een enorme kans. In plaats van alleen de liefhebbers in de buurt, kan hij nu heel Nederland bedienen.'

Die theorie ging tien jaar wellicht op, maar nu niet allang niet meer. 'Toen maakte het niet uit dat hij pas na een week kon leveren, of dat zijn betaalmethoden niet perfect waren, maar inmiddels wel. Zonder mobiele site vertrouwt een klant het niet meer. Als je dus geen 15 duizend euro hebt om zo'n site te maken, sta je al 1-0 achter.'

Door die verhoogde verwachtingen van de klant is het moeilijk je op een bestaande markt in te vechten, zegt ook Groen van Thuisbezorgd. 'Als je ons zou willen wegconcurreren, heb je minstens 500 miljoen euro nodig. Dat gaat niemand doen, want waarom zou je een half miljard investeren in een kleine markt als Nederland? Hetzelfde zie je bij Amazon, dat de strijd met Bol.com maar niet aandurft. Als Amazon hier ooit wat wil, zal het via een overname zijn.'

Specialisten

Het gevolg: de grote worden in Nederland onaantastbaar groot, de buitenlandse concurrenten zien weinig brood in de relatief kleine, maar ontwikkelde markt en slechts enkele specialisten overleven. 'Dat betekent niet dat er nooit meer ruimte is voor specialisten', zegt Ropers van Bol.com. 'Wij dachten vorig jaar: wat is slimmer? Op alle punten beter worden dan onze concurrenten of samenwerken met al die specialisten? Dat is een klassieke win-winsituatie. Wij zullen nooit zoveel verstand krijgen van houten speelgoed en die verkoper krijgt op zijn beurt nooit zoveel verstand van marketing of logistiek. Wij krijgen een breder assortiment en een kleine commissie en hij kan meeliften op onze miljoenen bezoekers.'

Een goed idee, dachten ook de inmiddels 16 duizend externe partijen die zich hebben aangesloten bij Bol.com. Hun gezamenlijke omzet via de grote broer was in 2014 100 miljoen euro, wat voor veel van die partijen zo'n 10 tot 20 procent extra betekende.

Ook hoogleraar Molenaar noemt dat systeem 'de toekomst' - één winkel per branche die eventueel alle kleintjes onder zijn hoede neemt en zo fungeert als platform voor de klant. 'Het is een systeem waarmee ook Amazon wereldwijd succes heeft en, zij het in een iets andere vorm, Alibaba in China. De grote worden een portaal voor de rest.'

Het is een scenario waarmee ook in Zwolle stilletjes rekening wordt gehouden. Naast de nieuwe kolossale distributiehal ligt nog een flink stuk terrein braak. Mocht de situatie erom vragen, en weet ook Wehkamp de strijd om zijn hoekje van het internet definitief te winnen, dan is daar in ieder geval genoeg ruimte om de huidige capaciteit van 34 miljoen pakjes nog eens fiks op te voeren. Directielid Alma: 'Wehkamp bestaat al meer dan 60 jaar en we blijven innoveren. We zijn nog lang niet van plan te stoppen met groeien. Nog lang niet.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrijwel alles tussen het indrukken van de knop 'bestellen' en het rinkelen van de deurbel, gebeurt hier, in Zwolle. Duizenden en duizenden producten zijn hier opgeslagen in achttien verschillende, 140 meter lange kasten van elk 26 verdiepingen hoog.

# data[].attributes.body
nog even hoofdstuk 1 en 2 herhaald

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vul eerst de eerste drie kolommen in: bereken de netto baten van elke activiteit

Vul de netto baten van het beste, niet gekozen alternatief in onder de opofferingskosten

Bereken de gecorrigeerde baten en bepaal het beste alternatief.

Zij zal waarschijnlijk naar het concert van Marco Borsato gaan.

a

William heeft voor een bezoek aan het concert van Bob Dylan € 10 over. Maar als PSV op televisie is dan wil hij helemaal niet gaan. Hij wil het bekijken van PSV niet opofferen voor een bezoek aan het concert van Bob Dylan. William vindt de opofferingskosten dan te hoog (tenminste € 10 )

b
Er is sprake van schaarste: voor het concert zijn productiefactoren nodig. En de tijd van William is schaars - hij kan elk uur maar 1× besteden.

NB. Het gaat hier dus niet om het feit dat kaartjes zeldzaam zijn!

c

Tenzij we de waardering voor het kijken naar de voetbalwedstrijd flink onderschatten, gaat hij waarschijnlijk de kaartjes verkopen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vraag 1 Maaike moet kiezen wat zij vrijdagavond gaat doen. Zij kan kiezen tussen drie alternatieve bestedingen van haar tijd: Een concert vaan haar idool, Marco Borsato, bezoeken. Zij kan via de officiele site een kaartje kopen voor € 65.

# data[].attributes.body
Via deze opdracht oefen je met de verschillende doelstellingen die ondernemingen kunnen nastreven.
De opdracht:  1. Welke omzet wordt behaald wanneer wordt gestreefd naar maximale winst.
2. Hoe groot is de afzet wanneer maximale afzet(maximale welvaart) het doel is?
3. Hoe groot is de omzet wanneer de ondernemer streeft naar maximale omzet ?

# data[].attributes.attachment_link.title
Extra opgave havo periode 1 uit ex 2018doelstellingen

# data[].attributes.body
In hoofdstuk 5 wordt gerekend met indexcijfers. Dezes site helpt je op weg

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
vooruitgaan in de tijd betekent vermenigvuldigen en

teruggaan in de tijd betekent delen.

Voorbeeld 1: vooruit
Op 1 oktober 2013 telt een school 1000 leerlingen. De directie verwacht dat het leerlingenaantal jaarlijks met 2% zal stijgen.

Gevraagd: Bereken het verwachte aantal leerlingen op 1 oktober 2016

Uitwerking:
1000 x 1,02 x 1,02 x 1,02 = 1061,2

Dus: 1061 leerlingen (vergeet niet af te ronden!)

Voorbeeld 2: achteruit
Op 1 oktober 2012 telt een school 900 leerlingen. Dit is het gevolg van een jaarlijkse stijging van het aantal leerlingen met 3%.

Gevraagd: Bereken het aantal leerlingen op 1 oktober 2016

Uitwerking: (dus: 800)

# data[].attributes.attachment_link.description
Om de ontwikkeling van verschillende grootheden, zoals prijzen, inkomen of productievolume, goed te kunnen vergelijken wordt vaak gebruik gemaakt van indexcijfers. Elk examen bevat sommen met indexcijfers. Zorg er dus voor dat je het onderstaande goed beheerst.

# data[].attributes.body
een gezegde onder Rotterdamse economen luidt: "als Rotterdam niest..krijgt Nederland griep"

# data[].attributes.attachment_link.description
een film over de geschiedenis en het ontstaan van mainport Rotterdam

# data[].attributes.body
op deze site vindt je veel gegevens (cijfers en feiten) over de Rotterdamse haven

# data[].attributes.headline
vervoer van informatie...het belang van vervoer van informatie

# data[].attributes.subject
vervoer van informatie...het belang van vervoer van informatie

# data[].attributes.attachment_link.title
Impact van het internet op de Nederlandse Economie

# data[].attributes.attachment_link.description
Het internet is een fundamenteel onderdeel van het dagelijkse leven in Nederland -- meer dan 90% van de Nederlanders heeft thuis internettoegang. www.impactvaninterned.nl