# data[].attributes.body
http://eatartcollective.nl/2014/11/15/tell-tale-dinner/

# data[].attributes.body
http://eatartcollective.nl/

# data[].attributes.headline
Route ArtEZ / nasleep training Rick / gedachten 

# data[].attributes.subject
Route ArtEZ / nasleep training Rick / gedachten 

# data[].attributes.body
a very inspiring artist/teacher

# data[].attributes.attachment_link.description
In their foundational years, artists Alberto Aguilar and Jorge Lucero primarily studied painting. Since those developmental years their art practice has gone in many directions, which include everything from art education, social engagement, performance, video, installation, sound, and curatorial projects. All of these formal/material investigations have been filtered through an intentional discourse, which considers the "everyday" and "everydayness" as art.

# data[].attributes.body
-working with the material stimulates the mind
-turning every interest in material
-not obsessively telling a story, it happens by accident
-to not have a studio will force you to always be in the real actual world

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Look for the plus icon next to videos throughout the site to add them here.

Save videos to watch later, or make a selection to play back-to-back using the autoplay feature.

{{watchlist.lookupAttr('progress', video)}} / {{watchlist.lookupAttr('runtime', video)}}

Watch again

{{watchlist.lookupAttr('runtime', video);}}

Continue playing

(Time remaining: )

Play from beginning

Get our newsletter

Play from beginning

Continue playing "{{ controller.videos[controller.getVideo(controller.currentVideo)].segmentParentTitle}}"

{{controller.videos[controller.getVideo(controller.currentVideo)].title}} has ended.

{{ currentTime | date:'mm:ss':'+0000' }} / {{ totalTime | date:'mm:ss':'+0000' }} {{cue.title}}

Add to Watchlist Remove from Watchlist

Video unavailable

"I don't have a studio, so I don't have a specific place of production," remarks Gabriel Orozco. "What happens when you don't have a studio is that you have to be confronted with reality all the time."

The segment follows Orozco as he creates situations with objects on the street and photographs them. Orozco's interest in logic, systems, and physics is revealed in his series of games and in the dramatic La D.S. -a Citroën car split down the center and reassembled to elongate its shape.

"I tried to use the tools that everyone can use," explains Orozco, commenting on his use of everyday objects and his recent series of handmade clay shapes and pots.

More information

Closed captions

Translate this video

Through the Art21 Translation Project, multilingual audiences from around the globe can contribute translations, making Art21 films more accessible worldwide.

Licensing

Interested in showing this film in an exhibition or public screening? To license this video please visit Licensing & Reproduction.

Premiering September 18, the new season of Art in the Twenty-First Century features twelve artists and one collective. Watch the trailer.

Gabriel Orozco uses the urban landscape and the everyday objects found within it to twist conventional notions of reality and engage the imagination of the viewer. Orozco's interest in complex geometry and mapping find expression in works like the patterned human skull of Black Kites, and the curvilinear logic of Oval Billiard Table. He considers philosophical problems, such as the concept of infinity, and evokes them in humble moments. Matching his passion for political engagement with the poetry of chance encounters, Orozco's photographs, sculptures, and installations propose a distinctive model for the ways in which artists can affect the world with their work.

"I don't have a studio, so I don't have a specific place of production.
What happens when you don't have a studio is that you have to be confronted with reality all the time."

Read

Interview

Gabriel Orozco discusses his artworks that play on various types of games, and how those works relate to underlying theoretical concepts.

Art21 is a 501(c)3 non-profit organization; all donations are tax deductible to the fullest extent of the law.

# data[].attributes.attachment_link.description
Art21 is a celebrated global leader in presenting thought-provoking and sophisticated content about contemporary art, and the go-to place to learn first-hand from the artists of our time. A nonprofit organization, Art21's mission is to inspire a more creative world through the works and words of contemporary artists.

# data[].attributes.body
importance of playfulness

# data[].attributes.body
Van reactiviteit naar creativiteit in samenwerking

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verschillen verbinden: Van reactiviteit naar creativiteit in samenwerking.
Samenwerken kan heel inspirerend zijn en kan leiden tot prachtige resultaten. Maar ook kan het gepaard gaan met heftige emoties, die leiden tot een negatieve spiraal. Het gaat vaak mis doordat samenwerkingspartners de oorzaak van 'wrijving' of de 'schuld' van een ontstaan probleem bij de ander leggen.

De oplossing ligt in het ombuigen van de reactie op deze eerste impuls en het toegroeien naar een situatie waarin samenwerkingspartners: .
Het boek "Verschillen verbinden" is verschenen.

bereid zijn om naar aanleiding van verschillen te kijken naar zichzelf

bereid zijn om naar aanleiding van verschillen de ander te begrijpen

in staat zijn de verschillen naast elkaar te laten bestaan

afstand kunnen nemen van de neiging de ander te willen veranderen

het vermogen ontwikkelen te luisteren met een open mind

het plezier ervaren van samenwerken zonder oordeel

het verschil kunnen benutten als duurzame energiebron

In het boek Verschillen verbinden wordt uitgelegd dat we betere samenwerkingspartners kunnen worden als we ons meer bewust zijn van het feit dat we als mensen onderling essentieel van elkaar verschillen en de waarde van ieders perspectief gebruiken.
De kernfilosofie
Het boek reikt stappen aan collega's, projectleden, bestuursleden, teams, leidinggevenden, multidisciplinaire teams, samenwerkende ZZP'er aan om in hun samenwerking (in welke relatie dan ook) tot betere resultaten te komen. In een veel betere atmosfeer.
Realiteitszin
Het boek bevat enkele filosofische werkelijkheidsinzichten, maar er wordt niet te ver ingegaan op filosofische vragen over 'wat waar is' of morele vragen 'wie is goed en wie is fout'. Het gaat om de essentie de waarde van ieders perspectief te ontdekken en te accepteren dat ieder zijn eigen werkelijkheid en wenselijkheid heeft. De ander hoeft dit niet te veranderen; je kunt juist vruchtbaarder samenwerken door het verschil te gebruiken. Dit is de goede boodschap van dit boek.
Casuïstiek
Het boek schetst een ideaalbeeld, maar het blijft realistisch. Het gaat om nieuwsgierig zijn naar de ander. Het gaat er niet om dat je vriendjes moet worden met alle mensen met wie je werkt. Er wordt duidelijk aangegeven dat je als partner een samenwerking kunt stoppen als er geen wederzijdse bereidheid is tot openheid. Er wordt ook beschreven dat we in onze wereld elkaar gewoon nodig hebben. Ook om die successen te behalen die voor onze eigen werkelijkheid en wenselijkheid zo belangrijk zijn. Het boek biedt daartoe de handreikingen en zet aan tot nadenken.
Bestellen
Elk hoofdstuk wordt ingeleid door een episode uit de casus van Monica en Herman, twee collega's bij een verpakkingsbedrijf die op een voorbeeldige manier een einde maakten aan hun samenwerkingsperikelen met behulp van de methode die in het boek is beschreven. Dit concretiseert de inhoud nog nader.

Het boek is te bestellen:

Per e-mail: iena@polperspective.com.

Of bij één van de online boekhandels.

Prijs: € 17,50 (verzendkosten € 2,00)

Of als e-book (€ 9,95)

ISBN: 9789492190437 Pagina's: 128 Verschenen: kleineUil BusinessBoeken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Verschillen verbinden: Van reactiviteit naar creativiteit in samenwerking. Samenwerken kan heel inspirerend zijn en kan leiden tot prachtige resultaten. Maar ook kan het gepaard gaan met heftige emoties, die leiden tot een negatieve spiraal. Het gaat vaak mis doordat samenwerkingspartners de oorzaak van 'wrijving' of de 'schuld' van een ontstaan probleem bij de ander leggen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
HALVERWEGE ZIJN indrukwekkende studie Landscape & Memory over het met mythen geladen landschap vertelt Simon Schama, hoogleraar aan Columbia University, het verhaal over de grootste antropoloog uit de moderne tijd, James Frazer. Deze uitgesproken rationalist, niettemin bezeten van mythen en magie uit alle tijden en streken, wilde met zijn studie The Golden Bough uit 1890 (onlangs bij Contact in het Nederlands verschenen onder de titel De gouden tak) duidelijk maken hoezeer een progressieve evolutie kon worden afgelezen uit de snelheid waarmee een gemeenschap zich wist te bevrijden van primitief volksgeloof.Voor Frazer betekende beschaving onttovering, demythologisering, onderdrukking van bijgeloof. Maar zijn boek werkte heel anders in op de lezers. Die raakten juist geïntrigeerd door al die verloren werelden en leken eerder de intellectuele verwijdering daarvan in de moderne tijd te betreuren.Dat heeft indruk gemaakt op Schama. Telkens onderbreekt hij zijn verhaal met verzoenende opmerkingen over zijn onderwerp. Alles om ons heen in de zichtbare wereld is beladen met herinnering en eeuwenlang volgepropt met betekenis. Daardoor kan niemand ooit onbevangen uit het raam kijken, een berg beklimmen of een woud doorkruisen. Er zijn geen duidelijke grenzen tussen een wilde en een gecultiveerde natuur of tussen een heden en een verleden. Altijd dragen we een uitpuilende rugzak mee vol mythen en herinneringen. Maar dat is geen ballast, zoals velen geneigd zijn te denken, eerder een pakket profijtelijke geschenken. Als je ze maar op de juiste wijze weet te hanteren.Door zulke gebruiksaanwijzingen krijgt veel in Schama's boek een uitgesproken waarschuwend karakter, want zeker driekwart bestaat uit verhalen over mensen en instellingen die het landschap exploiteerden in dienst van onvoorstelbare hoogmoed en tirannie, met een beroep op oermythen die onverbrekelijk met dat landschap verbonden zouden zijn: bloed en bodem. De ontkenning echter van zulke mythen of een telkens bloedig spaaklopend verleden in het algemeen is nog veel riskanter, want daarmee worden pas echt gewetenloze mensen geschapen. En wat heeft die bevrijding van al dat bijgeloof sinds de achttiende eeuw eigenlijk opgeleverd? Rationeel geluk? De overtuiging groeit dat we eerder de basis hebben gelegd voor een fatale vervreemding van de natuurlijke omgeving, die we steeds meer als verbruiker tegemoet treden, net zolang tot alles op is. En we hebben de zekerheid dat het gezonde verstand van het rationalisme eveneens de weg vrijmaakte voor een ongekende technologie, die graag en bij herhaling is benut voor industriële genocide.De mythen zijn niet verdwenen. We hebben ze alleen verdrongen, zodat ze nu buiten ons bewustzijn des te gevaarlijker doorwerken. Of ze manifesteren zich in andere, evenmin onderkende vormen. Het rituele geweld van voetbalsupporters is daarvan ongetwijfeld in verscheidene opzichten een voorbeeld. Misschien was die betoverde samenleving nog zo slecht niet, nu al die rationele verklaringen zo onbevredigend uitpakken. In ieder geval is het noodzakelijk doordrongen te raken en te blijven van wat wij in de loop der eeuwen in landschap en natuur geplant hebben, van apotheek tot pretpark en van dierentuin tot voorraadkamer.Vóór alles is Schama een moralist, die niet kan nalaten de oudste les van de geschiedenis steeds weer te herhalen, wat nog eens extra opvalt te midden van deze wel bijzonder onorthodoxe geschiedschrijving. Zonder besef van herinneringen en betekenissen uit het verleden worden wij gevaarlijk tweedimensionaal. Maar hij geeft grif toe dat het bestuderen van mythen tot gevaarlijke besmettingen kan leiden.De door vele televisie-optredens in Amerika vermaarde mythograaf Joseph Campbell (bij ons bekend via Teleac) bleek een persoonlijke bewonderaar te zijn van de door hem bestudeerde heroïsche archetypen, terwijl hij de kleinzieligheid van de democratie diep verachtte. En de grootste onder de eigentijdse interpretatoren van mythen, de Roemeen Mircea Eliade, heeft een uitermate verdacht verleden in zijn vaderland.Eigenlijk staan zij in de traditie van een lange reeks aanbidders van archetypen, van Friedrich Nietzsche tot Carl Jung . Maar is mythologie dan slecht voor ons? Niet weten is erger. En ophouden met pogingen onze wereld te begrijpen, is onuitstaanbaar. Bovendien geven we dit terrein dan prijs aan werkelijk dubieuze bewegingen. En Schama besluit zijn rechtvaardigingen met de woorden van een rabbi. Onzin blijft onzin. Maar het bestuderen daarvan is wetenschap.Schama vertelt de geschiedenis van het landschap in vier delen, respectievelijk gewijd aan hout, water, rots en de combinatie daarvan in arcadische voorstellingen. Daarmee wordt in het omvangrijke en rijk geïllustreerde werk een hechte structuur gesuggereerd. Maar dat is misleidend, misschien wel bewuste misleiding. Het boek is eerder een al dan niet met opzet gecomponeerde cocktail van persoonlijke herinneringen, filosofie, familieverhalen, kunsthistorie, wetenschapsgeschiedenis en jongensboeken-vertelkunst, in een onontwarbare mengeling verzameld onder de noemer geschiedschrijving.Dit nieuwe genre begint de romankunst van Umberto Eco te naderen, die vanuit de literatuur vergelijkbare mengvormen tot stand brengt. Aangezien er voor dit nieuwe genre nauwelijks afspraken bestaan - laat staan normen - blijft elke kritiek in de lucht hangen. Zo doet de keuze van elk vertrekpunt - een jeugdverhaal, een ontdekkingsreiziger, een schilderij, wereldnieuws, een gedicht, de verjaardag van zijn schoonmoeder - even willekeurig als trefzeker aan, even goedgekozen als gratuit.Daarom kan men best beweren dat het geheel doet denken aan een uitgesmeerd equivalent van een van de betere afleveringen van Monty Python, ook omdat daar door de verzekering dat er nu iets totaal anders zal komen, juist een aanstekelijke dieptestructuur ontstaat. Schama bedoelt hetzelfde. Hij toont zich welbewust van de verwarring die hij aan de oppervlakte aanricht met zijn grillige sprongen, bijvoorbeeld door zich door een quasi-tegenstander te laten toeroepen: 'Next slide, please' - zo vaak het enige structurerende principe van een kunsthistorische lezing.In feite daagt hij zijn lezers permanent uit zijn sporen te volgen, die wel degelijk patronen vormen, zowel in chronologie, de afwisseling van persoonlijke herinneringen met wereldgeschiedenis, als in het aangedragen gedachtengoed: van annexatie en exploitatie van de natuur naar beheer en vermaak, en vice versa, onder niet aflatende verwerking van mythen en herinneringen.Daarbij is het aardig te bedenken dat het boek zonder de naam van Schama als wereldberoemd auteur ongetwijfeld door menig uitgever zou worden geweigerd. Op zijn gunstigst zou hij de aanbeveling krijgen zo'n tweehonderd bladzijden te schrappen, een duidelijker structuur aan te brengen, te beslissen het een roman te laten zijn, een reisverslag of een geschiedenisboek, en niet zoveel plaatjes (voor een deel in kleur) te willen van zoveel derderangs kunst uit alle eeuwen.Het is noodzakelijk zich steeds weer te realiseren hoezeer nederzettingsgeschiedenis collectieve mentaliteiten kleurt. Het eerste deel in Landscape & Memory over hout is vooral gebouwd op de moordende relatie van Germanen met hun wouden, al bekend uit de vroegste berichten over de Germaanse stammen en uitmondend in de verschrikkingen van het Derde Rijk. Voor Engelsen werd natuur pas aantrekkelijk wanneer deze was gesneden op de maat van wat de aristocratie behaaglijk vond. De Romeinen beschouwden elke natuur als in principe te overwinnen barbarij, waarvan ze hoogstens nog een stukje afperkten als privé-arcadia. Germanen daarentegen wilden één zijn met de natuur en leefden even onbekommerd als harmonisch te midden van hun wouden en moerassen.DEZE BEELDVORMING wordt dwingend neergezet en het nageslacht opgedrongen door de Romeinse schrijver Tacitus. In zijn Germania uit het jaar 98 na Christus vertelt hij hoe de Romeinen al eeuwen vergeefs de Duitse stammen trachten te onderwerpen. Daarvoor zoekt hij verklaringen.Anders dan zijn landgenoten zijn de Germanen erin geslaagd kinderen van de natuur te blijven. Het landschap van wouden en moerassen heeft een ras van vechters voortgebracht van een onvoorstelbare taaiheid, dat geen zaken doet zonder wapenen in de hand. Van vrede worden ze ongedurig, zodat ze zo snel mogelijk aan zo'n verlammende rust proberen te ontkomen. Aan landbouw doen ze niet; ze sprokkelen bijeen wat de natuur voortbrengt, gaan op jacht en vullen hun rantsoenen aan met oorlogsbuit.Er is voortdurend afgunst in het portret dat Tacitus van de Germanen schildert. Ze hebben een natuurlijke adeldom bewaard, waar Rome is weggezakt in vraatzucht en wellust. De Germanen zijn sober en kuis gebleven. Hun grondgebied kent geen mijnen met zilver of goud, zodat de verleiding door sieraden hun bespaard is gebleven. Ze dragen eenvoudige kleding. En hoewel de vrouwen hun armen en bovenlijf vaak onbedekt laten, onderhouden ze een strikte huwelijksband. Ze zijn volgens Tacitus de enige barbaren die het slechts met één vrouw doen.Ze eten heel sober (bosvruchten, wild, gestremde melk), waarbij ze een soort bier drinken. De vrouwen geven hun kinderen zelf de borst in plaats van ze aan een min uit te leveren. Ook hun rechtspraak kent geen kuiperijen en verloopt snel en efficiënt, evenzeer verbonden met het landschap als de rest. Verraders en deserteurs worden opgehangen aan hoge bomen, lafaards en homofielen smoren ze in het moeras, zodat de smerigheid van hun overtredingen meteen is uitgewist.Eigenlijk is alles anders dan bij de Romeinen. En die tegenstellingen zullen in de termen van Tacitus de komende eeuwen nog verder uitgewerkt worden: hout tegenover marmer, ijzer tegenover goud, dierenhuid tegenover zijde, woeste zelfbewustheid tegenover elegante ironie, bloeddorstig stamgevoel tegenover legalistisch universalisme.Het spreekt bijna vanzelf dat de nationaal-socialisten bij het verzamelen van ideologische en racistische fundamenten voor hun Derde Rijk Tacitus' beeldvorming gretig omhelzen. Kwam daar ook niet in voor dat de wereld met het Germaanse volk kon beschikken over een zeldzaam zuiver ras? Als geen ander was het onvermengd gebleven, omdat er geen huwelijken werden gesloten met leden van andere rassen, eenvoudig omdat ze niet uit hun wouden en moerassen wilden vertrekken. Vandaar hun voorbeeldige uiterlijk: strakblauwe ogen, roodblond haar, groot en krachtig postuur.IN HET KADER van het verbond met Mussolini probeert Hitler persoonlijk het oudste handschrift van Germania uit Italiaans privé-bezit (nota bene van een anti-fascist) naar het vaderland terug te krijgen, want daar zou het echt thuishoren. Maar Mussolini durft dat verzoek niet in te willigen. Zodra hij in 1943 is gelyncht, stormt een SS-overvalcommando een landgoed in Noord-Italië binnen om het handschrift alsnog weg te roven. Maar het is goed verborgen. En de oudste versie van Tacitus' woorden blijft terecht rusten in de bedding die tot dit even woeste als rampzalige natuurbeeld van de Germanen aanleiding gaf: de Romeinse samenleving.De manier waarop Schama dit verhaal over de zo rampzalig uitpakkende verbinding van landschap met mythen vertelt, is overigens typerend voor het gehele werk. Het kader vormt de spannende actie van die SS-ers, de intriges van Himmler om het handschrift in bezit te krijgen en het loze vriendschapsgebral van Hitler en Mussolini. Dat maakt Schama meer literator dan geschiedschrijver. Maar het is de vraag in hoeverre dergelijke hoedanigheden nog onderscheiden moeten worden in de moderne geschiedschrijving.De waarlijke overmeestering van de natuur en de vestiging van de definitieve suprematie van de menselijke cultuur bestonden voor de bezeten kunstenaar Gutzon Borglum uit het omzetten van complete bergen in beeldhouwwerken. Daartoe hakte hij in Mount Rushmore vier immense koppen van Amerikaanse presidenten. Beter dan de overwinning van bergtoppen door klimmers liet deze kolonialisering van de natuur blijvende sporen na. Geheel in stijl leed deze macro-beeldhouwer ook zelf aan grootheidswaanzin. Hij zorgde ervoor dat zijn arbeid steeds werd afgebeeld als spectaculair stuntwerk, terwijl hij in zijn ontwerpen tot het eind toe ruimte liet voor een vijfde hoofd, namelijk dat van hemzelf.Maar voor de meesten toonde het echte bedwingen van de natuur zich eerder in de bergsport. Het begon heel mooi met de voorbeeldige wetenschapper en sportman De Saussure, die in 1787 de top van de Mont Blanc wist te bereiken. Voor hem stond als typische vertegenwoordiger van de Verlichting vast dat hij boven op die toen al legendarische berg de absolute topervaring van menselijk leven zou ondergaan, de definitieve symbiose van emotie en verstand. Maar toen hij eenmaal op de top stond, voelde hij zich niet lekker. Misselijk, tranende ogen, brandende longen, loodzware benen.Bovendien was er weinig te zien. De Mont Blanc is eenvoudig te hoog, waardoor elk uitzicht verloren gaat in mistige nevels en heiïgheid. De Saussure stampvoette van kwaadheid zijn blaren stuk op de harde sneeuw. Dat de natuur hem zo kon bedriegen! Waar hij contact meende te krijgen met het eeuwige leven, voelde hij zich sterfelijker dan ooit.Zijn verslag over de overwinning van de top die eigenlijk een nederlaag was, bleef vele alpinisten na hem aanspreken. Op de meest voor de hand liggende momenten bleken mens en natuur elkaar toch niet te kunnen vinden. En de conclusie moest wel zijn dat men die weerbarstige natuur beter in parken kon bewaren en nabootsen. Misschien leveren de vele voorbeelden daarvan wel de mooiste passages op in Schama's boek.Dat boek is hoe dan ook veeleisend. Zo dringt Schama zijn lezers voortdurend jeugdherinneringen op, die toch minder overdraagbaar zijn dan hij lijkt te denken. De kleine Schama beschikte ongetwijfeld over een sterke verbeeldingskracht, waarmee hij al op jeugdige leeftijd hele geschiedenissen kon binden aan het landschap om zich heen.Zo babbelt hij op een heuveltje met Vikingen, Romeinse centurions en Normandische ridders, om daarna thuis thee te gaan drinken. En stroomopwaarts de Theems bevarend voelde hij ook al vroeg hoezeer hij tegelijk in de geschiedenis teruggleed, van de immense metropool waar hij woonde naar de stilte van vroeger, ver naar het westen waar de bron van al dat water lag en ook het begin van de Engelse beschaving in Keltisch gesteente. Dat is allemaal mooi en interessant, maar toch in hoge mate voorbehouden aan Schama-jongetjes die op latere leeftijd elegante gedachten over hun jeugd ontwerpen.Wie zich zulk nostalgisch landschap-activisme graag laat aanpraten, wordt volop bediend. Maar menig lezer zal evenzeer met korzelig ongeloof bevangen raken. Soms gaat Schama wel erg ver met het verheffen van zijn eigen persoon tot maatstaf aller dingen. Of is het juist relativerende humor ten opzichte van al dat woeste gegraaf in het leven van hemzelf en anderen in naam van landschap en herinnering?Met zijn opdringerige verbeeldingskracht wil hij soms met alle geweld verklaringen forceren, die er toch met de beste wil van de wereld niet uit te persen zijn. Met zijn vrouw belandt hij op een heuveltop in de noordoosthoek van Polen, waar honderden mannen en vrouwen in 1945 werden afgeslacht door Stalin's veiligheidspolitie vanwege steun aan het Poolse bevrijdingsleger. Er liggen nu stenen waarop zo'n vijfhonderd namen gegraveerd staan, van A tot Z en daarna weer beginnend bij de A.Schama móet daarvoor een verklaring bedenken en hij komt dan aan met een arbeider die 's avonds na gedane arbeid zich voor zijn hoofd slaat en uitroept: 'Jezuschristus, waar hebben we Stefan, Jan en Maria gelaten?', om vervolgens een nieuw alfabet te beginnen.Zo is het vast niet gegaan. Maar omdat Schama van begin tot eind de onderzoeker zelf als handelende persoon invoert, kunnen we telkens weten dat we niet alleen van zijn beperkingen afhankelijk zijn, maar ook van zijn lachbuien en andere luimen. Met opzet duikt hij steeds op tussen landschap, lezer en herinnering. Omdat het niet anders is wanneer wij iets van het verleden willen weten.Wie liever van onzichtbare geschiedschrijving houdt, kan zich van tijd tot tijd flink ergeren aan deze geconstrueerde chaos. Maar ook zo'n lezer zal moeten besluiten dat hier op z'n minst sprake is van een geniaal mislukt meesterwerk.Herman PleijSimon Schama: Landscape & Memory.HarperCollins, import Nilsson & Lamm; ¿ 55,15.ISBN 0 00 215897 3.De vertaling, Landschap en herinnering, verschijnt eind september bij Contact.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het door mythen gekleurde landschap Schama graaft woest in het leven van hemzelf en anderen - Archief - Voor nieuws, achtergronden en columns

# data[].attributes.attachment_link.description
HALVERWEGE ZIJN indrukwekkende studie Landscape & Memory over het met mythen geladen landschap vertelt Simon Schama, hoogleraar aan Columbia University, het verhaal over de grootste antropoloog uit de moderne tijd, James Frazer.

# data[].attributes.body
showing how our surroundings reflect important changes in our culture

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
John Brinckerhoff Jackson

View Inside Price: $24.00

224 pages, 5 3/4 x 8 1/2
62 b/w illus.
ISBN: 9780300063974
Paper

Cloth

J.B. Jackson, a pioneer in the field of landscape studies, here takes us on a tour of American landscapes past and present, showing how our surroundings reflect important changes in our culture.

Because we live in urban and industrial environments that are constantly evolving, says Jackson, time and movement are increasingly important to us and place and permanence are less so. We no longer gain a feeling of community from where we live or where we assemble but from common work hours, habits, and customs. Jackson examines the new vernacular landscape of trailers, parking lots, trucks, loading docks, and suburban garages, which all reflect this emphasis on mobility and transience; he redefines roads as scenes of work and leisure and social intercourse-as places, rather than as means of getting to places; he argues that public parks are now primarily for children, older people, and nature lovers, while more mobile or gregarious people seek recreation in shopping malls, in the street, and in sports arenas; he traces the development of dwellings in New Mexico from prehistoric Pueblo villages to mobile homes; and he criticizes the tendency of some environmentalists to venerate nature instead of interacting with it and learning to share it with others in temporary ways.

Written with his customary lucidity and elegance, this book reveals Jackson's passion for vernacular culture, his insights into a style of life that blurs the boundaries between work and leisure, between middle and working classes, and between public and private spaces.

John Brinckerhoff Jackson is the founder of Landscape magazine and has taught the history of the American landscape at Harvard University and the University of California, Berkeley. His most recent book, Discovering the Vernacular Landscape, was acclaimed as "incisive and overpoweringly influential" (Thomas Hine, Philadelphia Inquirer).

"[Jackson] really admires the various signs of human initiative and creativity no matter how commonplace, and he delights in the ordinary interactions that take place between people and their surroundings. . . . This is Jackson at his best: lucid, provocative, iconoclastic, elegant."-Witold Rybcznski, New York Review of Books

"Mr. Jackson is at all times acutely observant and down to earth. This is one of the most interesting essay collections I have read in years, and it deserves a wide audience."-Terry Teachout, Wall Street Journal

"Mr. Jackson is the contemplative explorer, distilling his trenchant observations in limpid, conversational prose."-Suzanne Stephens, New York Times Book Review

"Insightful meditations on our changing relationship to space, communities, and roads will startle some environmental purists but challenge the open minded to consider new ways of thinking about place."- Wilson Library Bulletin

"In the increasingly boring public discourse on the environment, Jackson breaks all molds. This godfather of American landscape studies combines the historian's long-view with a photographer's eye. His elegant and lucid voice of sanity is just as likely to be calling out from the parking garage as the wilderness."- Fodder

"This godfather of American landscape studies combines the historian's long view with a photographer's eye. His elegant and lucid voice of sanity is just as likely to be calling out from the parking garage as the wilderness."- Hungry Mind Review

Winner of the 1994 Spielvogel-Diamonstein Award for the best collection of essays published in 1994 given by the PEN American Center

# data[].attributes.attachment_link.title
Sense of Place, a Sense of Time | Yale University Press

# data[].attributes.attachment_link.description
John Brinckerhoff Jackson View Inside Price: $24.00 224 pages, 5 3/4 x 8 1/2 62 b/w illus. ISBN: 9780300063974 Paper Cloth J.B. Jackson, a pioneer in the field of landscape studies, here takes us on a tour of American landscapes past and present, showing how our surroundings reflect important changes in our culture.

# data[].attributes.body
"Environmental psychologists have quantified links between exposure to natural environments in childhood and environmental preferences later in life. Learning about surrounding environments during childhood is strongly influenced by the direct experience of playing, as well as through the role of family, culture, and community"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The term sense of place has been used in many different ways. It is a multidimensional, complex construct used to characterize the relationship between people and spatial settings. It is a characteristic that some geographic places have and some do not, while to others it is a feeling or perception held by people (not by the place itself). It is often used in relation to those characteristics that make a place special or unique, as well as to those that foster a sense of authentic human attachment and belonging. Others, such as geographer Yi-Fu Tuan, have pointed to senses of place that are not "positive," such as fear. Some students and educators engage in " place-based education" in order to improve their "sense(s) of place," as well as to use various aspects of place as educational tools in general. The term is used in urban and rural studies in relation to place-making and place-attachment of communities to their environment or homeland.

Cultural geographers, anthropologists, sociologists and urban planners study why certain places hold special meaning to particular people or animals. Places said to have a strong "sense of place" have a strong identity that is deeply felt by inhabitants and visitors. Sense of place is a social phenomenon. Codes aimed at protecting, preserving and enhancing places felt to be of value include " World Heritage Site" designations, the British " Area of Outstanding Natural Beauty" controls and the American " National Historic Landmark" designation.

Places that lack a "sense of place" are sometimes referred to as "placeless" or "inauthentic"; cultural geographer, Edward Relph investigates the "placelessness" of these locations anthropologist Marc Augé calls these "non-places." Stepping against the kind of reductive thinking that placelessness can lead to, in his book, The Practice of Everyday Life, Jesuit philosopher Michel de Certeau argues that another way of seeing placelessness is to see it as space. For de Certeau,"space is merely composed of intersections of mobile elements" that are not in stasis (117). Place, on the other hand, is space that has been ordered in some way to serve some human need"(117). A park, for instance, is a place that has been constructed "in accord with which elements are distributed in relationships of coexistence"(117) and therefore "implies an indication of stability"(117). de Certeau's ideas became instrumental in understanding the intersections of power and social relations in the construction of place. For de Certeau, placelessness, or "space" was a site for freedom or at least it is the site for what Timotheus Vermeulen sees as "potentially anarchic movement" Outside of de Certeau's ideas, Placeless landscapes are seen as those that have no special relationship to the places in which they are located-they could be anywhere; roadside strip shopping malls, gas/petrol stations and convenience stores, fast food chains, and chain department stores have been cited as examples of placeless landscape elements. Some historic sites or districts that have been heavily commercialized for tourism and new housing estates are defined as having lost their sense of place. Gertrude Stein's "there is no there there" has been used as a description of such places.

Human geographers and social psychologists have studied how a sense of place develops, including the importance of comparisons between places, learning from elders and observing natural disasters and other events. Of particular note is the importance of childhood experiences. Environmental psychologists have quantified links between exposure to natural environments in childhood and environmental preferences later in life. Learning about surrounding environments during childhood is strongly influenced by the direct experience of playing, as well as through the role of family, culture, and community. The special bond which develops between children and their childhood environments has been called a "primal landscape" by human geographers. This childhood landscape forms part of an individual's identity and constitutes a key point of comparison for considering subsequent places later in life. As people move around as adults, they tend to consider new places in relation to this baseline landscape experienced during childhood. Sense of place is used as a model for community-based psychosocial support programs.

Chigbu, U.E. (2013). Fostering rural sense of place: the missing piece in Uturu, Nigeria. Development In Practice, 23 (2): pp. 264-277. View and download article: http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09614524.2013.772120

Alexander, Christopher. A Pattern Language: Towns, Buildings, Construction, Oxford University Press, 1977. ISBN 0-19-501919-9

Cresswell, T. (2005) Place: a short introduction, Blackwell Publishing. ISBN 1-4051-0672-7

Cresswell, T. (2009). Place. In Thrift, N., Kitchen, R., (eds) International Encyclopedia of Human Geography (http://www.elsevier.com/wps/find/bookvolume.cws_home/722034/vol1) pages 384-395.

Cross, Jennifer E. (2001). What is Sense of Place? Department of Sociology, Colorado State University [1]

Gussow, Alan. 1972. A Sense of Place: The Artist and the American Land. San Francisco: Friends of the Earth. ISBN 1559635681

Kunstler, James. Geography of Nowhere: The Rise and Decline of America's Man-Made Landscape, Free Press, 1994. ISBN 0-671-88825-0

Lippard, Lucy. The Lure of the Local: Senses of Place in a Multicentered Society, New Press, 1998. ISBN 978-156584248-9

Long, Joshua. 2010. Weird City: Sense of Place and Creative Resistance in Austin, Texas. University of Texas Press. ISBN 0-292-72241-9

Roudavski, Stanislav (2008). Staging Places as Performances: Creative Strategies for Architecture (PhD, University of Cambridge)

Tuan, Yi Fu. 1977. Space and Place: The Perspective of Experience. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-3877-2

Tuan, Yi Fu. 1990. Topophilia: A Study of Environmental Perception, Attitudes and Values. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-07395-X

# data[].attributes.attachment_link.description
The term sense of place has been used in many different ways. It is a multidimensional, complex construct used to characterize the relationship between people and spatial settings. It is a characteristic that some geographic places have and some do not, while to others it is a feeling or perception held by people (not by the place itself).

# data[].attributes.body
Aardlagen

# data[].attributes.body
De initiatieven van beide heren Van der Wielen hebben geleid tot een groot aantal vormen van volksontwikkeling, buurtwerk en educatie en maakten de Volkshogeschool tot een belangrijk instituut voor maatschappelijke ontwikkeling in Nederland. De Van der Wielenlezing is bedoeld om het gedachtengoed van de heren Van der Wielen levend te houden.

# data[].attributes.attachment_link.description
De naam Van der Wielen verwijst naar twee mensen die in de vorige eeuw een grote rol hebben gespeeld voor de samenleving in hun tijd. &nbsp; Jarig van der Wielen&nbsp;meerde in 1921 zijn woonschuit af in Bakkeveen (Fr), na een onstuimig leven dat hem via Frankrijk, naar Amerika en Australi&euml; had gebracht.

# data[].attributes.body
An English Radical Manifesto

# data[].attributes.body
Tegenlicht met Thomas Rau

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Economie-van-beter

Onze smartphone is al na twee jaar niet meer up-to-date. Een printer begeeft het per definitie na 4000 kopieën. Producten worden zo ontworpen dat ze gepland snel verouderen, terwijl het einde van de aanwezige grondstoffen met een razende vaart in zicht komt en onze afvalbergen groeien. Maar stel dat we geen lampen meer kopen maar licht. Dan zal degene die ons het licht verkoopt ervoor zorgen dat de lamp niet een bewust verkorte levensduur heeft maar dat hij langer meegaat. De vraag is hoe we kunnen stoppen met het produceren en kopen van nieuwe spullen die nog nét niet kapot zijn en hoe we onze huidige economie-van-meer transformeren naar een economie-van-beter.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het einde van bezit - VPRO Tegenlicht - Einde van bezit - VPRO Tegenlicht - VPRO

# data[].attributes.attachment_link.description
We staan op de grens van een wezenlijke gedragsverandering. Het productiemodel waarin mensen werken om dingen te kunnen kopen loopt op zijn eind. We willen niet bezitten, we willen toegang hebben en gebruiken. Wel de lusten, niet de lasten: 'Don't own, enjoy!'

# data[].attributes.body
Inspiratie

# data[].attributes.attachment_link.description
performance natuur kunst filosofie wetenschap

# data[].attributes.body
Olie, 2016

# data[].attributes.attachment_link.description
performance natuur kunst filosofie wetenschap

# data[].attributes.body
geschreven op 7 februari
na de tweede week in Allardsoog

# data[].attributes.body
een museum voor iedereen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In 2007 liep ik stage bij het Museum of Modern Art in New York. Mijn bureau stond in een archiefkast en wanneer ik daar niet aan zat te werken, bevond ik me in het kopieerhok. Glamoureus was het allerminst.

Toch leerde ik er veel: achter de toonzalen bleek een wereld te schuilen waar ik voorheen als bezoeker geen weet van had - een wereld van peperduur bruikleenverkeer, pijnlijke ' de-accession '-vergaderingen waarin werd gepoogd objecten uit de collectie af te stoten zonder schenkers te beledigen en gepassioneerde discussies over wat wel of niet een passend object was om op te nemen in de collectie.

Waar ik het museum altijd als een soort fort had gezien, redelijk immuun voor wat zich buiten zijn muren afspeelde, daar bleek de buitenwereld - van de economische crisis die toen ophanden was tot nieuwe technologie die niet langer genegeerd kon worden - wel degelijk te duwen tegen en te trekken aan wat er binnen de museummuren werd gedacht en gedaan.

1. Toegankelijkheid, toegankelijkheid, toegankelijkheid

De tijd dat duizenden objecten stof konden vergaren in een depot, zonder dat iemand zich daar druk om maakte, lijkt voorbij. Depots raken vol, onderhoud is duur, de overheid eist meer verantwoording en het publiek raakt er meer en meer aan gewend dat alles altijd en overal beschikbaar is. Zeker dat wat met belastinggeld is betaald.

Eén van de antwoorden hierop is het transparante depot. Museum Boijmans Van Beuningen wil een Collectiegebouw neerzetten dat de hele collectie herbergt en waar bezoekers hun eigen koers kunnen bepalen. Volledig vrij zullen ze daar overigens niet in zijn - 'je kunt niet zomaar een schilderij uit een rek halen,' zegt directeur Sjarel Ex daarover - maar er zullen wel steeds wisselende 'routes' door het depot worden uitgestippeld die bezoekers al dan niet onder begeleiding van een museummedewerker kunnen volgen. Museum aan de Stroom in Antwerpen, het Zeeuws Museum in Middelburg en Museum Gouda hebben al soortgelijke transparante depots of 'deeldepots.'

Naast het ontsluiten van erfgoed hebben musea en andere erfgoedinstellingen nog meer taken: conserveren en onderzoek doen. Veel instellingen proberen ook die aspecten van hun werk toegankelijk te maken voor het publiek. Bijvoorbeeld door naast de depots ook de restauratieateliers min of meer transparant te maken, zoals Boijmans dat wil doen. Of door een deel van het digitaliseringsproces in een toonzaal van het museum uit te voeren, zoals bij Naturalis gebeurt.

Digitalisering is een andere manier om de toegankelijkheid te vergroten. Dat geldt met name voor het museum zelf: Naturalis digitaliseert zijn collectie en daar hebben vooral depotbeheerders en onderzoekers baat bij. Digitalisering - het digitaal registreren, soms fotograferen, van alles wat in je collectie zit - maakt namelijk dat je objecten gemakkelijk kunt terugvinden en nieuwe onderzoeksvragen kunt stellen.

Om dat materiaal doorzoekbaar te houden, zijn digitale technieken van het grootste belang: zo wordt onder meer met behulp van spraakherkenningssoftware metadata gegenereerd om al die uren van extra informatie te voorzien. Vooralsnog is het gros van het materiaal niet publiek online beschikbaar omdat de auteursrechten ervan niet bij Beeld en Geluid liggen.

2. Online heb je geen muren, deuren of openingstijden

Illustratie: Hannah Kay Piché

Daarnaast wordt digitalisering ingezet om collecties toegankelijker te maken voor het publiek. Bijvoorbeeld door objecten online te ontsluiten - het doet dit en ook het heeft zijn collectie al voor een groot deel online staan. Het museumgebouw mag dan openingstijden en geografische coördinaten hebben, online is een collectie altijd en overal te bekijken.

Een gevolg van de digitaliseringsgolf is dat de grenzen tussen onderlinge collecties vervagen; ze worden onderdeel van grotere online metacollecties. Een voorbeeld van zo'n online metacollectie vind je bij Open Cultuur Data. De gedigitaliseerde collectie van Naturalis is bijvoorbeeld ook opgenomen in de Global Biodiversity Information Facility een transinstitutionele, open access-biodiversiteitsdatabase. Voor het werken het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, het Stadsarchief Rotterdam en Gronings AudioVisueel Archief samen om hun bestaande amateurfilms online beschikbaar te maken én om amateurmateriaal uit het videotijdperk (van de jaren tachtig tot nu) te verzamelen. De originele films en videobanden zijn verdeeld over de depots van de drie instellingen, maar de gedigitaliseerde versies vormen online één enkele

In hoeverre dit soort ontwikkelingen een grotere betrokkenheid van het publiek met zich meebrengt, moet nog blijken. Wat in elk geval van belang is, zegt zowel Jasper Visser van The Museum of the Future als Lotte Baltussen van Beeld en Geluid, is het bieden van context. Wie het publiek een online collectie in stuurt met niet veel meer dan een zoekfunctie ter navigatie levert niet bepaald een dienst. Ook online, of misschien wel juist daar, is cureren - selecteren, uitleggen, context bieden - onmisbaar.

3. Gebruik wordt net zo belangrijk als bezit

Vroeger was het simpel. Een verzamelaar - een museum of een privéverzamelaar - viel samen met zijn of haar collectie. Een collectie was een afgerond geheel en alle objecten die ertoe behoorden, waren in het bezit van één partij.

Nu ontstaan er ook tussenvormen. Een conservator als Paola Antonelli van het Museum of Modern Art in New York propageert al een poos dat musea objecten in de wereld zouden moeten kunnen ' taggen ' in plaats van ze te verwerven. Een Boeing 747 zou dan bijvoorbeeld tot MoMA's collectie kunnen behoren, zonder van MoMA te zijn - het toestel zou juist gewoon in de lucht moeten blijven.

De Nederlandse kunstverzamelaar Han Nefkens heeft een aanzienlijke collectie hedendaagse kunst, maar bezit fysiek maar een fractie. De rest heeft hij in langdurige bruikleen aan musea gegeven, vaak met de belofte dat zij het mogen hebben na zijn dood. Het idee: het proces van kunst financieren en verzamelen is voor Nefkens waardevoller dan het hebben van het uiteindelijke werk. Bovendien: kunst is er om gezien te worden door zoveel mogelijk mensen. In een museum gaat dat gemakkelijker dan wanneer het bij hem thuis aan de muur hangt.

Over millennials wordt wel gezegd dat zij minder geïnteresseerd zijn in het bezitten van aardse zaken dan in de mogelijkheid deze te gebruiken waar en wanneer ze maar willen. Ze streamen hun films en muziek in plaats van dvd's en cd's te kopen; gebruiken een deelauto in plaats van dat er een permanent voor de deur geparkeerd staat. Eenzelfde mentaliteit lijkt zich langzaam maar zeker van de verzamelwereld meester te maken - al heeft dat waarschijnlijk net zoveel met bezuinigingen van doen als met technoculturele ontwikkelingen.

Zo zijn de zeven Nederlandse die zich met mode en kostuums bezighouden, en die gezamenlijk het online platform Modemuze hebben opgericht, onlangs overgegaan tot een gezamenlijke aankoop. Lees hier meer over de gezamenlijke aankoop van Modemuze. De ontwerpen van Fong Leng die zij kochten behoren niet tot één collectie, alle instellingen kunnen er gebruik van maken.

En De Hallen Haarlem en het Stedelijk Museum Amsterdam kochten gezamenlijk videowerk van Rineke Dijkstra, Elizabeth Price en Guido van der Werve aan. Zulk 'gedeeld eigendom,' zei Karel Schampers van De Hallen Haarlem destijds, is 'de aangewezen manier om de Collectie Nederland te Het idee dat een object tot twee of meerdere collecties tegelijk kan behoren - en dat toegang dus belangrijker is dan bezit - is een novum in de museumwereld.

Dat het eindeloos vergaren van bezittingen niet langer het be-all and end-all van musea is, zie je ook terug in een toenemende belangstelling voor, en het verdwijnen van het taboe op, ontzamelen. Waarom zou je je depots laten dichtslibben met objecten waar je eigenlijk nooit iets mee doet? In aanloop naar de geplande verhuizing naar het Collectiegebouw is Museum Boijmans Van Beuningen bezig een deel van de collectie te ontzamelen, en ook instellingen als Museum Gouda en Museum Catharijneconvent voeren een actief ontzamelbeleid.

Dieuwertje Wijsmuller en Jolande Otten, van Stichting Onterfd Goed in Den Bosch, die erfgoedinstellingen helpt met ontzamelen, verwoorden het zo: 'Een museum gebruikt objecten om een verhaal te vertellen. Zonder een verhaal erbij is een object niets waard.' Bezit zonder gebruik - daar heb je helemaal niets aan.

4. Het fysieke object is nog niet passé

Voorlopig lijkt het fysieke object echter nog geen verleden tijd. Het Amsterdamse fotografiemuseum Foam bouwt sinds 2007 aan een collectie die op termijn een afspiegeling moet worden van de fotografie van de eenentwintigste eeuw. Toch verzamelt Foam nog altijd fysieke foto's, geen digitale bestanden - ondanks het feit dat het merendeel van de in deze eeuw gemaakte foto's digitaal is. Maar fotografen maken nu eenmaal nog vaak een fysiek object als eindproduct. Deels omdat ze daarin hun eigen toets kunnen laten zien, maar ook omdat een fysiek object schaarser is - en daarmee duurder. (Bovendien, zegt artistiek adjunct-directeur Marcel Feil van Foam: zonder een collectie fysieke objecten ben je, ook in de eenentwintigste eeuw, voorlopig nog geen museum.)

Bij Naturalis zullen ze de opgezette dieren, insecten of planten niet zomaar weggooien nadat ze zijn gedigitaliseerd. Al was het maar omdat ze DNA bevatten, dat handig kan zijn voor onderzoek. En wie weet wat toekomstige ontwikkelingen nog meer mogelijk maken; het feit dat veren van vogels informatie bevatten over de plaats waar zij zijn opgegroeid, dat had honderd jaar geleden ook niemand kunnen bedenken. Voor het Amateurfilm Platform zijn inmiddels honderden videobanden verzameld en gedigitaliseerd. Zolang de kwaliteit van het materiaal het toelaat worden de originelen echter niet weggegooid, want 'mocht er ooit iets misgaan met het digitale materiaal, dan heb je in elk geval het fysieke materiaal nog,' zegt projectleider Lotte Baltussen van Beeld en Geluid.

Het bewaren van fysieke objecten kan soms ook weer het verzamelen van nieuwe fysieke objecten op gang brengen - zoals, in het geval van het Amateurfilm Platform, apparaten waarmee die videobanden kunnen worden afgespeeld. Beeld en Geluid heeft een depot vol afspeelapparatuur - een depot dat, zoals het een instelling in de eeuw van transparantie betaamt, via Google Streetview te bezoeken is.

5. De terugkeer van de privéverzamelaar...

In de verzamelwereld van de eenentwintigste eeuw spelen privéverzamelaars een steeds belangrijker rol. Na een kleine eeuw van relatieve radiostilte treden ze weer meer op de voorgrond - aangemoedigd, wederom, door een terugtrekkende overheid die in de 'publiek-private samenleving' dé oplossing ziet voor het gat dat zij achterlaat.

Een verzamelaar als Han Nefkens helpt publieke musea met het verwerven van kunst die anders uit het publieke domein zou verdwijnen; zoals hij zijn er nog meer ' moderne mecenassen.'Ook de particulier verzamelaar die een privémuseum opent is niet langer een negentiende-eeuws fenomeen. Prijzen op de kunstmarkt rijzen de pan uit, en particulieren zijn vaak kapitaalkrachtiger en flexibeler dan publieke instellingen. Zij bouwen zo collecties op die qua kwaliteit en reikwijdte absoluut niet onderdoen voor die van musea.

Verzamelaar Joop van Caldenborgh bouwt in Wassenaar zijn eigen museum; in Lisse moet over ongeveer drie jaar het Lisser Art Museum de deuren openen en onderdak bieden aan de collectie van kunstverzamelaar en supermarktondernemer Jan van den Broek, en in Gorssel verrijst volgend jaar een museum voor de vroegere kunstcollectie van Dirk Scheringa (die inmiddels eigendom is van zakenman Hans Melchers). De tijd dat het 'verheffen van het volk' met behulp van kunst en cultuur alleen een taak van de overheid was, lijkt voorbij.

6. ...en de opkomst van de crowd

Naast particuliere verzamelaars wordt ook 'het publiek' vaker ingeschakeld om te helpen een aankoop te financieren: hield een crowdfundingactie om een maquette te kunnen realiseren, en financierde via crowdfunding de aankoop van een Tyrannosaurus rex.

Illustratie: Hannah Kay Piché

Maar ook op andere manieren helpt het publiek bij de totstandkoming én ontsluiting van collecties. 'De grootste verandering van de afgelopen tijd,' zegt Lotte Baltussen van Beeld en Geluid, 'is de rol van het publiek.' Dat verwacht meer inspraak - wil meer toegang - maar wil ook steeds vaker een steentje bijdragen. Musea maken daar gebruik van middels online crowdsourcing: voor het Amateurfilm Platform bijvoorbeeld werden mensen opgeroepen om hun eigen amateurfilmpjes in te leveren, zodat de collectie ook het videotijdperk goed zou vertegenwoordigen.

Niet alleen bij de uitbreiding maar ook bij de digitalisering van collecties kan de menigte een rol spelen. Bij Naturalis bijvoorbeeld werden mensen gevraagd te helpen met het digitaliseren van labels van preparaten: ze kregen foto's van labels te zien, en moesten de handgeschreven teksten die daarop stonden overtikken. Op de website van Beeld en Geluid konden mensen via het spel Waisda? metadata toevoegen aan uitzendingen van onder meer Boer Zoekt Vrouw, Man bijt hond en Vroege Vogels. Wel blijkt de crowd vaak meer een crowd je te zijn: zowel bij Natualis als bij Beeld en Geluid werd 90 procent van het werk uitgevoerd door de fanatiekste 10 procent van de deelnemers.

De toekomst is al begonnen

Een serie over de toekomst van het museum is natuurlijk eigenlijk een serie over de manier waarop musea van nu inspelen op hedendaagse veranderingen. Transparante depots, online collecties, crowdfunding en crowdsourcing zijn enerzijds pogingen om tegemoet te komen aan de (veronderstelde) wensen van het moderne publiek, en anderzijds om datzelfde publiek deels het gat te laten vullen dat een terugtrekkende overheid achterlaat. De terugkeer van de privéverzamelaar, die zijn eigen museum opent of juist publieke musea helpt met het verwerven van objecten die anders onbetaalbaar zouden zijn, is een trend die al een tijdje gaande is, maar die nu steeds logischer wordt - en voor ontzamelen geldt hetzelfde.

Collecties worden toegankelijker en slanker en zijn niet langer per definitie verbonden aan één enkele instelling. Tegelijkertijd blijft veel zoals het was: musea doen nog steeds niet graag iets weg en de meeste collectiestukken zijn natuurlijk niet gedeeld, of onderdeel van een online metacollectie. Toch verschuift, heel langzaam maar ook heel zeker, de manier waarop we verzamelen en ontsluiten - die wordt bedachtzamer, veelzijdiger en misschien zelfs, om maar een vaak misbruikt woord te gebruiken, 'democratischer.' Voor het publiek is dat toch in elk geval goed nieuws.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.attachment_link.title
Het museum van de toekomst is altijd open (en voor iedereen)

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitalisering, krimpende budgetten, een terugtrekkende overheid: de wereld van musea is aan grote veranderingen onderhevig. Hoe ziet de toekomst van het verzamelen en ontsluiten van kunst en erfgoed eruit? Dit zijn de zes grote trends die ik op het spoor ben gekomen.

# data[].attributes.body
donderdag 8 februari

# data[].attributes.body
Open source / digitaal museum

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
René Dekker houdt van efficiëntie. De adjunct-directeur en het hoofd Collectie van Naturalis in Leiden praat zelfs snel, als om de beschikbare interviewtijd optimaal te benutten.

Digitaliseren, zegt hij, 'is hot' - en Naturalis bedacht een manier om dat heel snel, voor heel veel objecten te doen. Komend jaar zet het museum een punt achter een vijf jaar durend digitaliseringsproces, waarbij het meer dan 8 miljoen objecten, van insecten en gesteente tot planten en preparaten, digitaliseerde. 'Dat is ruim boven de target,' zegt Dekker tevreden.

Digitalisering is inderdaad erg trendy. Bij een gaf 91 procent van de ondervraagde Nederlandse musea aan bezig te zijn de collectie te digitaliseren, of al een digitale collectie te beheren. Volgens het onlangs verschenen rapport Musea voor Mensen kan digitalisering 'het contact met publiek versterken' en 'de zichtbaarheid van collecties ' Dat is belangrijk, volgens het rapport, want nu de overheid zijn musea steeds meer overgeleverd aan de wensen van een grillig publiek en lijken transparantie en toegankelijkheid de enige manier om te overleven. Zoals wel vaker moet technologie verlossing brengen.

Kunstmusea als het en het Rijksmuseum ontsluiten al grote delen van hun collectie op internet. Zo zijn bezoekers niet langer afhankelijk van zoiets twintigste-eeuws als fysieke locatie, openingstijden en tentoonstellingsbeleid om bepaalde werken te kunnen zien. Met een hoge resolutie, en gratis In 2013 werden er in Nederland 44,3 miljoen bezoeken aan websites van musea geteld, en niet alleen om de openingstijden en routebeschrijvingen op te zoeken. Op de site van het Rijksmuseum bijvoorbeeld werden in de afgelopen twee jaar 250.000 'persoonlijke verzamelingen' aangemaakt en 800.000 afbeeldingen

Of zulke online activiteiten op den duur ook meer (betalende) bezoekers zullen trekken, moet nog blijken. Maar behalve een leuk extraatje voor het publiek kan digitalisering ook nieuwe wetenschappelijke inzichten opleveren. Digitalisering is daarbij niet alleen een hulpmiddel, maar soms zelfs een drijvende kracht.

Ford in Leiden

In 2010 werden het Zoölogisch Museum Amsterdam, het Nationaal Herbarium Nederland en Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis samengevoegd tot Het nieuwe Naturalis werd beheerder van een van de grootste natuurhistorische collecties ter wereld, met ruim 37 miljoen dieren, algen, fossielen, insecten, planten, gesteentes, enzovoorts. Allemaal nationaal erfgoed, in twee eeuwen tijd verzameld. Dat moest op een handige manier bijeen worden gebracht én je moest er gemakkelijk iets in kunnen terugvinden. Behalve een publieksmuseum is Naturalis namelijk ook een plek waar wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan.

Voor het integreren en digitaliseren van de verschillende collecties kreeg Naturalis 30 miljoen euro subsidie. Van de 37 miljoen objecten moesten er in elk geval 7 miljoen individueel gedigitaliseerd worden; de rest ook, maar dan 'op groepsniveau.' Digitaliseren klinkt spannend - ikzelf denk dan althans meteen aan 3D-scans - maar de werkelijkheid blijkt een stuk prozaïscher: labelgegevens moesten worden ingevoerd in een digitale database, een barcode moest helpen objecten precies te lokaliseren en een groot aantal objecten werd gefotografeerd.

Om dat voor zoveel objecten te doen bedacht een projectteam, aangestuurd door 'iemand uit het bedrijfsleven,' een revolutionair systeem. Of beter, het paste een negentiende-eeuwse uitvinding, de lopende band, toe op een eenentwintigste-eeuws proces. Het digitaliseren bestaat uit verschillende stappen - fotograferen, van een barcode voorzien, data invoeren, in- en uitpakken - en bij Naturalis is per stap één persoon verantwoordelijk.

Potten op de lopende band

Omdat elk soort object om een andere behandeling zijn er tien verschillende lopende banden - of 'digistraten,' zoals Naturalis ze noemt - ontworpen. Daar werken in totaal 75 mensen, zeven dagen per week. In de 'alcoholstraat' bijvoorbeeld worden, op de dag dat ik er ben, potten met vleermuizen op sterk water gedigitaliseerd. Op die potten staan labels met handgeschreven informatie. Die wordt overgetypt in de database, en het label zelf wordt gefotografeerd. De pot krijgt een barcode en een bepaalde standplaats. En dan gaat 'ie terug naar het magazijn. Zo simpel is het eigenlijk.

De meeste digistraten bevinden zich achter de schermen, maar twee ervan zijn ingericht op de vijfde verdieping van het museum. Daar wordt er voor de ogen van het publiek gedigitaliseerd - noemt het museum dat. Vergezeld door een opgezette huishond en achter een koordje, staren medewerkers in stofjassen naar hun beeldschermen of preparaten, stoïcijns als de koks in een restaurant met open keuken.

('Wij krijgen het grootste deel van ons budget van het ministerie van OCW,' zegt Dekker over die 'transparantie'. 'Dat is belastinggeld. Wij laten zien wat we ermee doen, dat is ook een stukje verantwoording. Er wordt steeds kritischer aan musea gevraagd: 'Waartoe bent u op aarde?'' Nou, hiervoor dus.)

De koolmees staat op de zeventiende verdieping, derde magazijn, rechter gangkast, vierde plank

Wanneer het traject volgend jaar is afgerond zullen alle objecten op de website van Naturalis ontsloten worden, doorzoekbaar en bewonderbaar voor het publiek. Maar digitalisering is ook 'een hele handige managementtool,' zegt Dekker - een wapen tegen institutioneel geheugenverlies. 'Als je vroeger op zoek was naar een koolmees, dan wist je: de koolmees staat in de buurt van de pimpelmees, en niet bij de reiger. De onderzoeker die wist hoe de systematiek in elkaar zat, kon 'm dan vinden, maar iemand anders niet. Nu kan zelfs ik zo op de computer zien: de koolmees staat op de zeventiende verdieping, derde magazijn, rechter gangkast, vierde plank.' Zo gaat er heel wat minder tijd verloren met dwalen in het depot, of wachten tot een zieke depotbeheerder aan de beterende hand is.

Een vleugel-app

Digitalisering is dus leuk voor het publiek en fijn voor de managers. Maar echt spannend wordt het pas wanneer je ziet wat het de wetenschap oplevert. Is een collectie eenmaal digitaal, vertelt wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer, dan kun je namelijk heel andere vragen gaan stellen.

Plots kun je uitspraken doen over de bijenstand

Biesmeijers eigen onderzoek gaat over planten en bestuivers. 'We hebben één miljoen bijen in de collectie,' vertelt hij. 'Als ik handmatig moest uitzoeken waar die de afgelopen honderd jaar gevonden zijn, dan zou ik daar een paar jaar mee bezig zijn. Nu is een groot aantal gedigitaliseerd en kan ik in één keer zien welke soorten wanneer waar voorkwamen.' Zo kun je uitspraken doen over hoe het met de bijenstand gaat en blijkt het met het aantal soorten bijvoorbeeld niet heel veel slechter gesteld dan in de jaren zeventig en tachtig.

Door een toevalligheid kwam Biesmeijer dankzij de digitalisering ook op een ander spoor. Naturalis beschikt over twee SatScan-scanners, technologische hoogstandjes die objecten met een zeer hoge resolutie kunnen fotograferen. Bij het digitaliseren van de één miljoen bijen werd die scanner vooral gebruikt om de kwaliteit van het proces te waarborgen: een lade met opgeprikte bijen werd vóór en na het labelen en registreren gefotografeerd, om te controleren of elk bijtje op de juiste plek was teruggezet.

Die scans, vertelt Biesmeijer, bleken zó gedetailleerd dat ook de netwerkjes op de vleugeltjes erop te zien waren. Elke bijensoort heeft zijn eigen netwerk van adertjes, en met behulp van de scans ontwikkelde Biesmeijer, samen met postdoc-onderzoeker Thibaut De Meulemeester, een referentiesysteem. 'Daar gaan we een app van maken waarbij mensen die een foto maken van een vleugel, kunnen zien welke soort het is.' Biesmeijer op zijn beurt krijgt dan de gps-coördinaten door, en dat zal het wetenschappelijk onderzoek naar de bijenstand weer verder helpen.

Niets weggooien

Door de collectie te digitaliseren kunnen wetenschappers als Biesmeijer dus veel meer dan voorheen hun onderzoek vanachter hun computers uitvoeren. Internationale onderzoekers zullen soms niet eens meer naar Leiden hoeven afreizen; zij hebben dan genoeg aan de informatie op de site van Naturalis, of aan de gegevens die Naturalis nu al invoert in de Global Biodiversity Information Facility een transinstitutionele, open access-biodiversiteitsdatabase.

Van een foto kun je geen DNA halen. Van een 3D scan ook niet

Toch, al die digitale mogelijkheden ten spijt, Naturalis zal geen van de 37 miljoen objecten wegdoen. 'Neem alleen al het DNA,' zegt Dekker. 'Toen de collectie werd aangelegd wisten we nog niet dat DNA zo basaal zou worden voor onderzoek naar soorten en soortverwantschap. Als je nu DNA wilt hebben hoef je vaak niet meer naar een bergtop in Colombia of naar de diepzee voor de kust van Japan. Je gaat hier naar het potje of de plank, pakt het beest, haalt er een minuscuul stukje vanaf, en leest het uit. Van een foto kun je geen DNA halen. Van een 3D-scan ook niet.'

Bovendien: wie weet wat de wetenschappelijke en technologische vooruitgang in de toekomst nog meer mogelijk zal maken. 'Tegenwoordig doen we bijvoorbeeld isotopenonderzoek. Je kunt aan de veren van een vogel zien op welke breedtegraad hij uit het ei is gekropen. Dat wisten we vroeger nog niet, dus het is maar goed dat we die vogels allemaal bewaard hebben.'

Bij Naturalis zal de digitale collectie dus nooit de fysieke overbodig maken. Maar de techniek zorgt er wel voor dat er aan die collectie nieuwe vragen gesteld kunnen worden, en dat informatie over de objecten - zoals de herkomst van een bij of hommel - net zo waardevol wordt als het object zelf. Digitalisering maakt de collectie rijker - en stukken efficiënter, dat ook.

Eerdere verhalen over de toekomst van het verzamelen:

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe digitale museumcollecties de wetenschap vooruithelpen

# data[].attributes.attachment_link.description
In vijf jaar tijd digitaliseert Naturalis Biodiversity Center in Leiden meer dan 8 miljoen objecten. 75 mensen werken zeven dagen per week aan een lopende band om dat voor elkaar te krijgen. Waarom moeten al die fysieke objecten zo nodig worden gedigitaliseerd?