# data[].attributes.attachment_link.title
Bà Huyện Thanh Quan - Thăng Long nhân kiệt - thời Lê - Nguyễn

# data[].attributes.attachment_link.title
ĐÈO NGANG - THẮNG CẢNH HÙNG VỸ BỊ LÃNG QUÊN

# data[].attributes.attachment_link.title
Đèo Ngang - Nơi gặp gỡ đất trời _ Non nước Hồng Lam 

# data[].attributes.body
Con Đèo nên thơ

# data[].attributes.body
Hầm Đèo Ngang

# data[].attributes.body
Video giới thiệu bức tranh thủy mặc "Đèo Ngang"

# data[].attributes.attachment_link.title
Đèo Ngang - Bức tranh thuỷ mặc nức tiếng Miền Trung

# data[].attributes.body
1. Đèo Ngang là đèo trên Quốc lộ 1A vượt dãy núi Hoành Sơn, là ranh giới tự nhiên giữa 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, có chiều dài khoảng 6km.

2. Đèo Ngang là một chốt hiểm yếu trên con đường thiên lý Bắc – Nam, có giá trị lịch sử quan trọng, từng là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành xưa.

3. Theo sử cũ thì đường thông qua Đèo Ngang đã có 1000 năm nay, từ thời vua Lê Đại Hành (980 – 1005) nhưng phải đến 500 năm sau thì Đèo Ngang mới được biết đến nhiều và trở thành điểm xung yếu chia cắt Đàng Ngoài – Đàng Trong. Khi Quang Trung Nguyễn Huệ thống nhất đất nước, Đèo Ngang là cửa ngõ vào Nam ra Bắc.

4. Năm 1833, vua Minh Mạng cho xây Hoành Sơn Quan (cửa Hoành Sơn) ở đỉnh Đèo Ngang, Hai phía đào núi thành 1000 bậc. Nay Hoành Sơn Quan vẫn còn, không nguyên vẹn nhưng vẫn uy nghi, phong trần nơi đầu núi góc biển.

5. Đứng trên đỉnh đèo Ngang, bạn sẽ đắm chìm giữa một mảnh xanh ngát của thiên nhiên hùng vĩ và sẽ hiểu lý do vì sao Đèo Ngang là nguồn cảm hứng bất tận của bao thi nhân từ Lê Thánh Tông, Nguyễn Thiếp, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, Bà huyện Thanh Quan, Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát… đã lưu dấu tại đèo Ngang với những tuyệt phẩm thơ cổ.

6. Từ năm 2004 Hầm đường bộ Đèo Ngang được xây dựng, thay thế đoạn đường đèo vượt núi Hoành Sơn

- Vẻ đẹp của thiên nhiên cùng với những câu chuyện lịch sử đã đi vào huyền thoại càng làm cho đèo Ngang trở nên cuốn hút, vừa có một chút gì đó bí ẩn khiến những con tim lữ khách thôi thúc tìm đến chiêm ngưỡng kỳ quan. Đèo Ngang trở thành một thắng cảnh của miền Trung Việt Nam

# data[].attributes.body
- Có tài liệu ghi bà sinh năm 1805, mất năm 1848, tên thật là Nguyễn Thị Hinh, là một nữ sĩ trong thời cận đại của lịch sử văn học Việt Nam

- Nguyễn Thị Hinh là người phường Nghi Tàm, huyện Vĩnh Thuận, gần Hồ Tây (nay là phường Quảng An, quận Tây Hồ), Hà Nội Cha bà là Nguyễn Lý (1755-1837), đỗ thủ khoa năm 1783, đời vua Lê Hiển Tông.

- Bà là học trò của danh sĩ Phạm Quý Thích (1760-1825), và là vợ của Lưu Nghị (1804-1847), từng làm tri huyện Thanh Quan (nay là một phần huyện Đông Hưng và huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình), nên người ta thường gọi bà là Bà Huyện Thanh Quan. Sau đó, ông bị giáng chức rồi lại được bổ chức Bát phẩm Thư lại bộ Hình. Chồng bà làm quan trải đến chức Viên ngoại lang bộ Hình, nhưng mất sớm (43 tuổi).

- Dưới thời vua Minh Mạng, bà được mời vào kinh giữ chức Cung Trung Giáo Tập để dạy học cho các công chúa và cung phi.

- Khoảng một tháng sau khi chồng mất, bà lấy cớ sức yếu xin thôi việc, rồi dẫn bốn con về lại Nghi Tàm và ở vậy cho đến hết đời.

- Không biết rõ chính xác về thời gian sống của bà nhưng theo nhiều tư liệu ghi chú là bà sinh năm 1805 và mất năm 1848 ở tuổi 43. Mộ bà được đặt bên bờ Hồ Tây (Hà Nội), nhưng sau này sóng gió đã làm sạt lở không còn tăm tích

- Bà Huyện Thanh Quan sáng tác không nhiều, hầu hết viết bằng chữ Nôm,một số bài sau:

Thăng Long thành hoài cổ, Qua chùa Trấn Bắc, Qua Đèo Ngang, Chiều hôm nhớ nhà, Tức cảnh chiều thu,

Cảnh đền Trấn Võ, Cảnh Hương sơn

# data[].attributes.body
GIỚI THIỆU THỂ THƠ: THẤT NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT

- 1. Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật là thể thơ ra đời dưới thời nhà Đường (Trung Quốc) (thế kỉ VII - thế kỉ IX)

Bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm 8 câu (bát cú), mỗi câu có 7 chữ (thất ngôn)

- 2. Bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật được gieo vần ở các tiếng cuối các câu 1,2,4,6,8 ( gọi là vần chân)

- Nhìn vào bài thơ “Qua Đèo Ngang”, ta thấy bài thơ được gieo vần Bằng ở tiếng cuối các câu 1,2,4,6,8 (vần Bằng gồm dấu huyền và không có dấu, ở các chữ: tà, hoa, nhà, gia, ta)

- 3. Người ta căn cứ vào tiếng thứ 2 của câu thơ đầu là vần gì thì bài thơ được viết theo thể đó (thể Trắc hoặc thể Bằng), như vậy tiếng thứ 2 câu thơ đầu trong bài thơ này là “tới” – vần Trắc nên bài thơ “Qua Đèo Ngang” được làm theo thể Trắc.

- 4. Bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật sử dụng phép đối giữa câu 3 với câu 4, câu 5 với câu 6.

- 5. Bố cục của bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm 4 phần: Đề - Thực - Luận - Kết (2 câu tạo thành 1 phần)

# data[].attributes.body
Thơ: DI LUÂN HẢI TẤN
Lê Thánh Tông
Hoành Sơn tây vọng thị Di Luân
Diễu diễu bình sa tiếp hải tần
Yên thủy sa đầu phân dịch thứ
Phong đào giang thượng kiến quan tân
Tề diêm trường phố yêu thương khách
Lỗ tửu bồi bàn túy thị nhân
Dục phỏng Ma Cô bằng ký ngữ
Nam minh kim dĩ tức dương trần

# data[].attributes.body
Thơ: ĐÃ TRÓT LÊN ĐÈO PHẢI XUỐNG ĐÈO
Nguyễn Thiếp
Đã trót lên đèo, phải xuống đèo
Tay không mình tưởng đã cheo leo
Thương thay thiên hạ người gồng gánh
Tháng lọn ngày thâu chỉ những trèo!
(Vào khoảng đầu năm 1803, lúc Nguyễn Thiếp 80 tuổi, vua Gia Long đã triệu ông vào Phú Xuân để hỏi việc nước. Trên đường về, khi qua đỉnh đèo Ngang, ông đã cảm khái đọc bài thơ Nôm trên.)

# data[].attributes.body
GIỚI THIỆU  VỀ HOÀN CẢNH SÁNG TÁC BÀI THƠ:
Trên đường vào Phú Xuân nhậm chức của vua Minh Mạng, bước tới đèo Ngang lúc chiều tà, cảm xúc dâng trào lòng người, Bà huyện Thanh Quan sáng tác bài "Qua đèo Ngang". Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang lúc xế tà và nói lên nỗi buồn cô đơn, nỗi nhớ nhà thương nước của một người con hiến mình cho tổ quốc. Lần đầu nữ sĩ "bước tới Đèo Ngang", đứng dưới chân con đèo "đệ nhất hùng quan" này, địa giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hà Tĩnh - Quảng Bình, vào thời điểm "bóng xế tà", lúc mặt trời đã nằm ngang sườn núi, ánh mặt trời đã "tà", đã nghiêng, đã chênh chênh. Trời sắp tối. Âm "tà" cũng gợi buồn thấm thía. Câu 2, tả cảnh sắc: cỏ cây, lá, hoa… đá. Hai vế tiểu đối, điệp ngữ "chen", vần lưng: "đá" – "lá", vần chân: "tà" – "hoa", thơ giàu âm điệu, réo rắt như một tiếng lòng, biểu lộ sự ngạc nhiên và xúc động về cảnh sắc hoang vắng nơi Đèo Ngang 200 năm về trước.

# data[].attributes.body
Thơ: QUA ĐÈO NGANG
Nguyễn Du
Tiến về Nam qua đèo Ngang
Hành trình đầy đủ gươm đàn mang theo
Thuốc thần nào đã tới đâu
Mảnh da beo vẫn mối đầu lụy thân
Ánh mầu nước, chén rượu xanh
Dõi theo vó ngựa một vành trăng quê
Gặp gia huynh hỏi xin thưa
Đường cùng tôi gặp, tóc giờ điểm sương
(Nguyễn Tâm Hàn phỏng dịch)
Trich Hai Ông Tập: Họa vần bài thơ "năm Giáp Dần (1794), vâng mệnh vào kinh Phú Xuân, lúc lên đường lưu biệt các bạn ở Bắc Thành" của Hải Ông Đoàn Nguyễn Tuấn. Đoàn Nguyễn Tuấn là con Đoàn Nguyễn Thục, đỗ Hương Cống đời Lê, có chiêu mộ người làng giúp Trịnh Bồng đánh Chỉnh, sau ra giúp Tây Sơn, làm đến chức Tả Thị Lang Bộ Lại, tước Hải Phái Bá. Có đi sứ Trung Quốc năm 1790 và có tập thơ nhan đề Hải Ông tập. Ông là anh vợ Nguyễn Du, hơn Nguyễn Du khoảng 15 tuổi.

# data[].attributes.body
Cổng Hoành Sơn ở Đèo Ngang ngày nay

# data[].attributes.body
Đèo Ngang xưa

# data[].attributes.headline
Một sáng tác nhạc về Bà Huyện Thanh Quan

# data[].attributes.subject
Một sáng tác nhạc về Bà Huyện Thanh Quan

# data[].attributes.attachment_link.title
Khám Phá Đèo Ngang _ Phần 1 _ Hoành Sơn Quan & Cung Đường Lạ Lẫm _ Khám Phá TV