# data[].attributes.headline
Η κυρά Σαρακοστή 

# data[].attributes.subject
Η κυρά Σαρακοστή 

# data[].attributes.body
Καραντάκης Κυριάκος, Μυλωνάς Ιορδάνης
Ένα από τα παλαιότερα ελληνικά έθιμα για τη μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας, το Πάσχα, είναι η κυρά Σαρακοστή, ένα είδος ημερολογίου, με το οποίο παλιά μετρούσαν τις εβδομάδες της σαρακοστιανής περιόδου. Οι γυναίκες και τα παιδιά σχεδίαζαν σε χαρτί την κυρά Σαρακοστή, μια γυναίκα με τσεμπέρι, χέρια σταυρωμένα σε στάση προσευχής, χωρίς στόμα γιατί νηστεύει και με επτά πόδια, όσες και οι εβδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν από ένα πόδι, ενώ το τελευταίο, που κοβόταν το Μεγάλο Σάββατο, το τοποθετούσαν σε ένα ξερό σύκο και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός! Σήμερα συνηθίζεται να φτιάχνουμε την κυρά Σαρακοστή με ζυμάρι από αλεύρι, αλάτι και νερό.

Πηγή: http://www.e-evros.gr/gr/pages/20482/h-kyra-sarakosth

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

# data[].attributes.headline
Το θάψιμο του αβγού

# data[].attributes.subject
Το θάψιμο του αβγού

# data[].attributes.body
Καραχρήστος Δημήτρης, Κασαπίδης Γιώργος, Κονταξής Πέτρος
Το πρωί της Καθαράς Δευτέρας άνδρες με χρωματιστά μαντίλια (σερβέτες) στο κεφάλι έβραζαν ένα αβγό, το κρεμούσαν με σπάγκο σε μια λάτα και περπατούσαν σιγά-σιγά, ψάλλοντας «Το τραγούδι του Χριστού» και μοιρολογώντας σαν να συνόδευαν πεθαμένο. Μπροστά πήγαινε ένας καθισμένος σε γάιδαρο. Γύριζαν όλο το χωριό και ύστερα ανέβαιναν σε ένα ύψωμα, που το έλεγαν Τουρμπέ, όπου παράχωναν το αβγό. Στη δεύτερη Ανάσταση ξέθαβαν το αβγό και ύστερα διασκέδαζαν με κρασί και τραγούδια. Το θάψιμο του αβγού συμβόλιζε την ταφή του Χριστού, ενώ όταν αυτό ξαναρχόταν στο φως, οι χωρικοί γιόρταζαν την Ανάσταση του Ιησού.
Πηγή: http://www.e-evros.gr/gr/pages/20467/to-8apsimo-toy-aygoy-sth-8rakh

# data[].attributes.headline
Το έθιμο «Ρουμάνια» στη Σαμοθράκη  

# data[].attributes.subject
Το έθιμο «Ρουμάνια» στη Σαμοθράκη  

# data[].attributes.body
Κουκουρίκου Χρύσα, Κουκουρίκου Αλεξία
Το Σάββατο του Λαζάρου ομάδες παιδιών γυρνούσαν σ’ όλο το χωριό, για να τραγουδήσουν τα «Ρουμάνια». Τα παιδιά κρατούσαν ένα καλάθι με χρωματιστά πανάκια ή λουλούδια, τα οποία έδιναν σε κάθε σπίτι που πήγαιναν για το καλό του σπιτιού, λέγοντας και τις ανάλογες ευχές.
Το φιλοδώρημα και φυσικά το αβγό ήταν η επιδίωξη των παιδιών, όπως φαίνεται  στα δίστιχα που ακολουθούν:
1) Ρουμάνια ρουμανίζουμε
για πέντε αυγά γυρίζουμε.
2) Δώστε μας πεντέξ’ αυγά
να τα φάμε ντ’ λαμπριγιά.
3) Δώστε μας πεντέξ’ αυγά
και του χρόνου με υγειά.
Πηγή: https://www.topoikaitropoi.gr/ithi-kai-ethima/ethimo-roumania-sti-samothraki/

# data[].attributes.headline
Τα κάλαντα του Λαζάρου στη Γεμιστή 

# data[].attributes.subject
Τα κάλαντα του Λαζάρου στη Γεμιστή 

# data[].attributes.body
Μανουσάκη Μάρθα, Λαμπίρη Μαρία

Την  ημέρα της Ανάστασης του Λαζάρου στη Γεμιστή τραγουδούσαν τα κάλαντα του Λαζάρου. Μέρες πιο μπροστά, τα κορίτσια ετοίμαζαν ένα ομοίωμα του Λαζάρου. Δύο ξύλα σχημάτιζαν  σταυρό, που  τύλιγαν με διάφορα πολύχρωμα υφάσματα και έφτιαχναν  μια κούκλα. Την προηγουμένη μαζεύανε «μπιζίρια» (ανεμώνες) για το στόλισμα του Λαζάρου. Η δεξιοτεχνία και η ευρηματικότατα έκαναν την κάθε κούκλα μοναδική.

Τα κάλαντα του Λαζάρου τα τραγουδούσαν μόνο τα κορίτσια, ίσως επειδή τον έκλαψαν οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία, και, ως ανταμοιβή, έπαιρναν αυγά, που τα έβαζαν σε καλάθι. Τα αυγά ήταν χρήσιμα για το ερχόμενο Πάσχα,  τόσο για τα τσουρέκια όσο και για τη βαφή τους.

Τα μικρότερα κορίτσια τραγουδούσαν:

Ηρτίν ο Λάζαρος

Ηρτίν τα Βάγια

Ηρτί κι Κυριακή

που τρων’ τα ψάρια

Σήκου Λάζαρε

και μην κοιμάσαι

Ήρθε η μάνα σου

από την πόλη

Σ’ έφερε χαρτί και κομπολόι

Γράψε Θόδωρε

Γράψε Δημήτρη

Γράψε Λεμονιά

και Κυπαρίσι

Δωσ’ κι μένα ένα αβγουλάκι

να γεμίσ’ παππού το καλαθάκι.

Τα μεγαλύτερα κορίτσια τραγουδούσαν:

Σήμερον ήρθ’ ο Χριστός μας

επουράνιος Θεός μας

εις την πόλη Βηθανία

με κλαδιά και με βαΐα

Κλαίει η Μάρθα κι Μαρία

κλαίει για τον αδερφό της

Τι είδες βρε Λάζαρέ μας

εις τον Άδη όπου πήγες

Είδα φόβο είδα τρόμο

είδα βάσανα και πόνο.

Στο τέλος μοίραζαν τα αβγά που συγκέντρωσαν και επέστρεφαν στα σπίτια τους. Κάποτε, από απροσεξία ή από τον κόπο, σκόνταφταν κάπου και έπεφταν κάνοντας τα αβγά μια ωραία ομελέτα.

Πηγή: «Γεμιστής Δρώμενα, Αναμνήσεις χρόνων παιδικών» του θεολόγου-εκπαιδευτικού Ναθαναήλ Καψίδη

# data[].attributes.attachment_link.title
Τσαπάνη Ελένη1240.JPG

# data[].attributes.headline
Το έθιμο της «Βάγιας» στον Πεντάλοφο 

# data[].attributes.subject
Το έθιμο της «Βάγιας» στον Πεντάλοφο 

# data[].attributes.body
Μιχαηλίδου Σοφία, Μπαμπαλίτη Τατιάνα, Μουσταφά ογλού Γιεσίμ
Στον Πεντάλοφο,τo Σάββατo τoυ Λαζάρου τo βράδυ και μετά τo χτύπημα της καμπάνας για τον εσπερινό, τα κορίτσια μαζεύονταν σ’ ένα σπίτι και εκεί οι μεγαλύτερες γυναίκες έφτιαχναν τη «Bάγια», με ρoύχα που είχαν φέρει τα κoρίτσια. Τo βράδυ κοιμόντουσαν όλα μαζί στo σπίτι όπου είχαν φτιάξει τη «Bάγια». Την επόμενη ημέρα, Κυριακή των Βαΐων, τα κoρίτσια ξεκινούσαν από τo πρωί και γύριζαν όλα τα σπίτια τoυ χωριoύ, τραγουδώντας σε κάθε σπίτι διαφoρετικό τραγούδι, ανάλογα με τα άτομα που έμεναν σ’ αυτό. Αν στo σπίτι είχαν μικρό παιδί, τραγουδούσαν «Ένα μικρό μικρoύτσικo, Σάββατo μέρα γεννηθεί». Αν στo σπίτι είχαν κάπoιoν υπάλληλo, τραγουδούσαν «Γραμματικός εκάθoνταν, επάνω σε κλωνάρι». Αν στo σπίτι είχαν κορίτσι τoυ δημοτικού, τραγουδούσαν «Κι η μάνα πoυ 'χει τη θυγατεριά, τη μoνoκανακάρoυ». Αν ήτανε γιoς, τραγουδούσαν «Κι η μάνα πoυ ’χει τον γιο, τον μoνoκανακάρη». Αν ήτανε μοναχικό ζευγάρι, τραγουδούσαν «Αρχόντης με την αρχόντισσα στη σκάλα κατεβαίνουν».
Όταν τέλειωναν, γύριζαν στo σπίτι πoυ είχαν φτιάξει τη «Bάγια». Εκεί η νοικοκυρά ζύμωνε μια πίτα με τo αλεύρι, τα αβγά και τo λάδι πoυ είχαν μαζέψει (λιψιά). Την πίτα την έσπαζαν σε μικρά κομμάτια, τα οποία ανακάτευαν  με λάδι και αλάτι (μπoυλμάς) και τα έτρωγαν. Τα αβγά και τα λεφτά, πoυ μάζευαν τα κoρίτσια, τα μoιράζoνταν, ενώ τo αλεύρι και τo λάδι τα πoυλoύσαν. Στη συνέχεια, oι μεγάλες γυναίκες χαλούσαν τη Bάγια και όλοι μαζί χορεύανε τo τραγoύδι «Την Πασχαλιά ανήμερα».

Πηγή: Δημήτρης Β. Βραχιόλογλου - http://www.e-evros.gr/gr/pages/20412/quot-bagia-pentalofos-orestiados

# data[].attributes.headline
Έθιμα Μεγάλης Πέμπτης 

# data[].attributes.subject
Έθιμα Μεγάλης Πέμπτης 

# data[].attributes.body
Μαρουκιάν Αλέξης, Κουρταλίδης Απόστολος
Τη Μ. Πέμπτη οι νοικοκυρές βάφουν τα αβγά με κόκκινη μπογιά. Τα  παλιά χρόνια στην Ανατολική Θράκη η βαφή των αβγών γινόταν με μπογιά  που παραγόταν από διάφορα χόρτα. Το πρώτο αυγό που βάφεται σε κάθε σπίτι ανήκει στην Παναγία και φυλάσσεται  στο εικονοστάσι μέχρι το επόμενο Πάσχα. Μετά τη βαφή των αβγών κρεμούν στο μπαλκόνι ή στο παράθυρο ένα κόκκινο πανί, το «κοκκινοπεφτιάτικο», που συμβολίζει το αίμα του Χριστού και, όσο αυτό είναι κρεμασμένο, δεν πλένουν ούτε απλώνουν ρούχα, γιατί το θεωρούν κακό σημάδι. Τη βαφή την κρατούν σαράντα ημέρες, επειδή πιστεύουν ότι είναι του Χριστού το αίμα και δεν τη χύνουν, αλλά την παραχώνουν.  Επίσης, ζυμώνουν τα τσουρέκια σε κουλούρες και ένα σε σχήμα σταυρού με τέσσερα κόκκινα αβγά στις άκρες και ένα άσπρο στη μέση, το οποίο τρώνε τη Λαμπρή και τα τσόφλια των αβγών τα παραχώνουν στα αμπέλια, για να τα προφυλάξουν από το χαλάζι.

Πηγή: http://www.e-evros.gr/gr/pages/20460/e8ima-toy-pasxa-megalh-pempth

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

# data[].attributes.headline
Βάψιμο αβγών με «αμίλητο νερό» 

# data[].attributes.subject
Βάψιμο αβγών με «αμίλητο νερό» 

# data[].attributes.body
Μάιμος Βαγγέλης, Μπακόλας Στέργιος
Στους Κήπους τη Μεγάλη Πέμπτη οι γιαγιάδες έβαφαν τα αβγά με «αμίλητο νερό». Από το πρωί που ξυπνούσαν και την ώρα που έβαφαν τα αβγά, δε μιλούσαν σε κανέναν. Έβραζαν το νερό μαζί με κρεμμυδόφυλλα και ξίδι και στη συνέχεια έβαζαν τα αβγά για να βαφτούν. Τα βαμμένα με «αμίλητο νερό» αβγά  τα φύλαγαν δίπλα στο εικονοστάσι για όλο τον χρόνο. Όταν μπουμπούνιζε ή έριχνε χαλάζι, τα έριχναν έξω για να προστατεύσουν τις σοδειές τους και τις περιουσίες τους. Αυτή η παράδοση σχετίζεται με την Παναγία που μαζί με τις μυροφόρες παρακολουθούσαν σιωπηλά όλη τη διαδικασία πριν από τη Σταύρωση του Χριστού και ήταν σιωπηλές.
Φωτογραφία από το προσωπικό αρχείο του Δ. Βραχιόλογλου

# data[].attributes.attachment_link.title
Βραχιόλογλου

# data[].attributes.headline
Μεγάλη εβδομάδα στη Γεμιστή 

# data[].attributes.subject
Μεγάλη εβδομάδα στη Γεμιστή 

# data[].attributes.body
Κώστογλου Δημήτρης, Μπόρα Σμαράγδα
Οι ακολουθίες του Νυμφίου, γνωστές ως αγρυπνίες, μέχρι το 1966 γίνονταν στη Γεμιστή υπό το φως των κεριών, μια και δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα στο χωριό. Στην παλιά εκκλησιά, που κτίστηκε όταν ήρθαν οι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη (1935-37), οι κάτοικοι του χωριού παρακολουθούσαν τις ακολουθίες της Μ. Εβδομάδας.

Τη Μ. Πέμπτη το βράδυ η εκκλησία δεν έκλεινε. Έμεναν μέσα οι γυναίκες για να αγρυπνήσουν τον νεκρό τους. Η εκκλησία ήταν γεμάτη από πιστούς που στόλιζαν με λουλούδια τον Επιτάφιο. Τη Μεγάλη Παρασκευή μικροί και μεγάλοι περνούσαν κάτω από το κουβούκλιο, πιστεύοντας ότι τους κάνει καλό και είναι ευλογία. Φύλασσαν τον νεκρό μέχρι το βράδυ που γινόταν η περιφορά του Επιταφίου σε όλο το χωριό, ενώ οι ψαλτάδες σε όλη τη διαδρομή έψαλλαν τα εγκώμια.

Πηγή: «Γεμιστής Δρώμενα, Αναμνήσεις χρόνων παιδικών» του θεολόγου-εκπαιδευτικού Ναθαναήλ Καψίδη

# data[].attributes.headline
Πάσχα στη Γεμιστή

# data[].attributes.subject
Πάσχα στη Γεμιστή

# data[].attributes.body
Πηγή: «Γεμιστής Δρώμενα, Αναμνήσεις χρόνων παιδικών» του θεολόγου-εκπαιδευτικού Ναθαναήλ Καψίδη

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΣΧΑ ΓΕΜΙΣΤΗ

# data[].attributes.headline
Η Ανάσταση στη Γεμιστή

# data[].attributes.subject
Η Ανάσταση στη Γεμιστή

# data[].attributes.body
Κεσουδάκης Αλέξανδρος Σέργιος Μελιξετιάν,  Κνιαζιάν Αναστασία
Το βράδυ της Ανάστασης όλοι φορούσαν τα καλά τους, σε φωτεινά χρώματα, που γίνονταν φωτεινότερα από το φως των κεριών της Ανάστασης. Άκουγαν και σιγοέψαλλαν όλοι μαζί το «Χριστός Ανέστη». Και όσοι συνέχιζαν την Αναστάσιμη λειτουργία, γιόρταζαν την Ανάσταση του Χριστού, ενώ αγαλλίαση και χαρά γέμιζε τις ψυχές τους. Η εκκλησία τελείωνε τις πρώτες πρωινές ώρες και την πνευματική τροφή της θείας κοινωνίας ακολουθούσε η υλική τροφή, η πολυπόθητη μετά τη μακρόχρονη νηστεία μαγειρίτσα.

Πηγή: «Γεμιστής Δρώμενα, Αναμνήσεις χρόνων παιδικών» του θεολόγου-εκπαιδευτικού Ναθαναήλ Καψίδη

# data[].attributes.headline
Το κάψιμο του Ιούδα  

# data[].attributes.subject
Το κάψιμο του Ιούδα  

# data[].attributes.body
Κώνογλου Θωμάς, Μαυρόπουλος Αργύρης
Ένα από τα έθιμα του Πάσχα είναι και το «κάψιμο του Ιούδα». Οι νεότεροι συνήθως, αφού φτιάξουν το ομοίωμα του Ιούδα, το περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι και ζητούν κλαδιά. Τη Μεγάλη Παρασκευή μετά την περιφορά του Επιταφίου, βάζουν φωτιά στα κλαδιά και καίνε τον Ιούδα, πιστεύοντας ότι ρίχνουν στη φωτιά τη φιλαργυρία, τη δειλία του και οποιαδήποτε μορφή προδοσίας. Σύμφωνα με το έθιμο, τη στάχτη τη ρίχνουν στα μνήματα των κεκοιμημένων.
Πηγή: http://www.e-evros.gr/gr/pages/20484/to-kapsimo-toy-obrigioy-ioyda

# data[].attributes.headline
Η δεύτερη Ανάσταση (Εσπερινός της Αγάπης) στη Γεμιστή

# data[].attributes.subject
Η δεύτερη Ανάσταση (Εσπερινός της Αγάπης) στη Γεμιστή

# data[].attributes.body
Κώτσης Αριστοτέλης, Κιουτσικτσής Ηλίας
Την Κυριακή το πρωί χτυπούσε η καμπάνα για τη δεύτερη Ανάσταση και όλο το χωριό πήγαινε στην εκκλησία. Ψαλλόταν ο Εσπερινός και, όταν ερχόταν η στιγμή της περιφοράς της Ανάστασης, κάποιος έπαιρνε το λάβαρο αρχικά με δημοπρασία και στη συνέχεια με κλήρωση, κάτι σαν λαχειοφόρο αγορά. Ήταν μεγάλη ευλογία για αυτόν που κρατούσε το λάβαρο και για την οικογένειά του. Στην πομπή μπροστά πήγαιναν τα Εξαπτέρυγα και το λάβαρο της Ανάστασης, ακολουθούσαν οι ψάλτες και ο ιερέας και πίσω ένα ποτάμι λαού. Περπατούσαν σε όλο το χωριό και έψαλλαν διακηρύσσοντας ότι ο Χριστός Ανέστη. Νίκησε τον Θάνατο. Στο τέλος επέστρεφαν στην εκκλησία για να χαιρετήσουν την εικόνα της Ανάστασης. Στην πλατεία του χωριού ακολουθούσαν χοροί και τραγούδια, που κρατούσαν την πρώτη, δεύτερη και τρίτη μέρα του Πάσχα.

Πηγή: «Γεμιστής Δρώμενα, Αναμνήσεις χρόνων παιδικών» του θεολόγου-εκπαιδευτικού Ναθαναήλ Καψίδη

# data[].attributes.attachment_link.title
Γκουτζιβαλάκη Σοφία 007

# data[].attributes.headline
Το κουρμπάνι 

# data[].attributes.subject
Το κουρμπάνι 

# data[].attributes.body
Μπακόλας Στέργιος
Αναμνήσεις του παππού μου από τον Πόρο
Το κουρμπάνι είναι ένα παραδοσιακό φαγητό που  φτιάχνεται του Αγίου Γεωργίου σε πολλά χωριά του Έβρου. Τα παλιά  χρόνια οι  άνθρωποι έταζαν δύο πρόβατα, τον "Λαμπριάτη" και τον "Αγιωργίτη",  που θα έτρωγαν το Πάσχα και ανήμερα της γιορτής του Αγίου αντίστοιχα. Είναι ένα  έθιμο που ήρθε με τους παππούδες  μας  κατά την ανταλλαγή πληθυσμών  από την Ανατολική Θράκη.  Λέγεται ότι είχε πέσει μεγάλη αρρώστια, με αποτέλεσμα να ψοφήσουν τα ζώα από τα περισσότερα  κοπάδια. Τότε έκαναν ένα τάμα και σταμάτησε η αρρώστια. Έτσι κάθε χρόνο την παραμονή της γιορτής   έσφαζαν ένα πρόβατο και έθαβαν λίγο από το αίμα του. Στη συνέχεια έβαζαν μία πέτρα επάνω και η νοικοκυρά του σπιτιού  θυμιάτιζε το μέρος. Την επόμενη μέρα το μαγείρευαν με έναν  συγκεκριμένο τρόπο. Στις  μέρες  μας έχει  διατηρηθεί το έθιμο  μόνο στο δεύτερο μέρος  του, δηλαδή το μαγείρεμα του αρνιού. Η συνταγή είναι ιδιαίτερη, αφού είναι αρνίσιο  κρέας που ψήνεται στον φούρνο μαζί με ψωμί  και μυρωδικά. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και οι Μουσουλμάνοι στην Ανατολική Θράκη   μαγείρευαν   το ίδιο φαγητό την  ημέρα της γιορτής  του Αγίου  γιατί τον σέβονταν.

Εικόνα:
https://www.mnimes.org/archives/%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BC%CF%80%CE%AC%CE%BD%CE%B9-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CF%89%CF%84%CF%8E%CE%BD

# data[].attributes.headline
Έθιμα του Πάσχα στον Πεντάλοφο Έβρου

# data[].attributes.subject
Έθιμα του Πάσχα στον Πεντάλοφο Έβρου

# data[].attributes.body
Απόσπασμα από την εκπομπή "Στα  Μονοπάτια  της  Παράδοσης'' του λαογράφου Δημήτρη Βραχιόλογλου

# data[].attributes.attachment_link.title
'Εθιμα του Πάσχα στον Πεντάλοφο Έβρου

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.