# data[].attributes.body
Alina wchodzi z dzbankiem na głowie

# data[].attributes.body
Ach, okropność...

# data[].attributes.body
Filon bierze na ramiona...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Juliusz Słowacki „Balladyna" to wybitne dzieło polskiego romantyzmu. Dramat został ukończony w grudniu 1834 roku, a wydany pięć lat później w Paryżu. Powstał na emigracji w czasie dyskusji na temat przyczyn niedawnej klęski powstania i debat nad wspólną historią i przyszłym losem narodu. Poeta połączył w tym utworze realizm i fantastykę, koncentrując się na analizie postaw i czynów bohaterów.

Poleć znajomemu

# data[].attributes.attachment_link.title
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Kancelaria / Narodowe Czytanie / 2020 Balladyna / Tekst utworu

# data[].attributes.attachment_link.description
Juliusz Słowacki „Balladyna" to wybitne dzieło polskiego romantyzmu. Dramat został ukończony w grudniu 1834 roku, a wydany pięć lat później w Paryżu. Powstał na emigracji w czasie dyskusji na temat przyczyn niedawnej klęski powstania i debat nad wspólną historią i przyszłym losem narodu.

# data[].attributes.body
Lektury.gov

# data[].attributes.attachment_link.description
Lektury, które możesz mieć zawsze przy sobie. Korzystaj na komputerze, smartfonie, tablecie i czytniku.

# data[].attributes.body
YouTube

# data[].attributes.body
Ninateka

# data[].attributes.attachment_link.description
Przejdź do gatunku: wypowiedź Krzysztof Rutkowski | Zapiski ze współczesności | 3/5 Krzysztof Rutkowski, historyk literatury i profesor nauk humanistycznych na Wydziale „Artes Liberales" UW, zagłębia się wraz z słuchaczami w Mickiewiczowskie przygody, wspominając przy tym wpływ mesjanisty Andrzeja Towiańskiego - nie tylko na bohatera swoich książek, ale i na pozostałych polskich wieszczy: Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego

# data[].attributes.body
YouTube

# data[].attributes.attachment_link.title
Balladyna - przedstawienie teatralne ( GIMNAZJUM NR 1 w Pawłowicach)

# data[].attributes.body
Encyklopedia Teatru Polskiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Juliusz Słowacki. Prapremiera: 7 marca 1862.

# data[].attributes.body
Repozytorium UWB

# data[].attributes.body
YouTube

# data[].attributes.attachment_link.title
15. "Balladyna" Juliusz Słowacki - szczegółowe omówienie lektury

# data[].attributes.body
Postscriptum

# data[].attributes.body
Polona

# data[].attributes.body
KLP

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geneza

Badacze twórczości Słowackiego przypuszczają, iż postać Balladyny powstała pod wpływem twórczości Szekspira, zwłaszcza Makbeta. Dodają również, iż na powstanie tragedii wpłynął też sposób odbioru historii przez całe pokolenie romantyków. Była ona dla nich nie tylko konkretnymi wydarzeniami z przeszłości, ale przede wszystkim głosem wyrażającym ogólne, boskie zasady. Stąd też w wielu romantycznych utworach pojawiały się postaci fantastyczne, baśniowe.

Alina Kowalczykowa napisała, iż z dużym prawdopodobieństwem Słowacki wykreował postać Balladyny, opierając się na teatralnych kreacjach francuskiej aktorki, panny George. Słowacki w listach do swej matki pisał, iż jej gra jest fantastyczna, a on sam zawsze stara się zasiadać w jak najbliższych lożach, by móc przyglądać się jej grze oraz jej samej. George często grała role kobiet okrutnych, władczych, pełnych życiowej pasji.

Pomysł „malinowego konkursu" Słowacki zaczerpnął z ballady Aleksandra Chodźki - Maliny. Obaj skorzystali z dawnych pieśni i legend, w których już kiedyś pojawiał się ten motyw.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia dzieją się „za czasów bajecznych", w okolicach jeziora Gopło.

Akcja Balladyny toczy się w nieokreślonym dokładnie czasie - za panowania króla Popiela III. W legendarne czasy poeta wprowadził jednak elementy anachroniczne - czyli szczegóły, miejsce, sprawy, które były sprzeczne z epoką, do której zostały przeniesione. Słowacki, korzystając w sposób swobodny z dorobku historycznego, nie wahał się pomieszać epok i faktów, łącząc szczegóły z legend z zapisami z kronik, nie troszcząc się o realizm swej twórczości.

# data[].attributes.attachment_link.description
Geneza Badacze twórczości Słowackiego przypuszczają, iż postać Balladyny powstała pod wpływem twórczości Szekspira, zwłaszcza Makbeta. Dodają również, iż na powstanie tragedii wpłynął też sposób odbioru historii przez całe pokolenie romantyków. Była ona dla nich nie tylko konkretnymi wydarzeniami z przeszłości, ale przede wszystkim głosem wyrażającym ogólne, boskie zasady.

# data[].attributes.body
Poezja-polska.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Juliusz Słowacki urodził się 4 września 1809 r. w Krzemieńcu na Wołyniu jako jedyne dziecko Salomei z Januszowskich i Euzebiusza Słowackiego, nauczyciela wymowy w Liceum Krzemienieckim, a potem profesora literatury polskiej Uniwersytetu Wileńskiego. Już od najmłodszych lat Juliusz obracał się w kręgu elity intelektualnej Krzemieńca i Wilna, uczestniczył w życiu salonu literackiego prowadzonego przez Salomeę, a po ojcu odziedziczył zamiłowanie do literatury i talent pisarski. Młodość Słowackiego znaczona była uczuciem platonicznej miłości do Ludwiki, córki profesora Jędrzeja Śniadeckiego oraz przyjaźnią z Ludwikiem Spitznaglem, zdolnym orientalistą, który niespodziewanie popełnił samobójstwo. Poeta przeżywszy głęboko jego śmierć, napisał Godzinę myśli (1833), w której stworzył duchowy portret przyjaciela. Po zakończeniu studiów prawniczych w Wilnie objął w 1829 r. posadę w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu w Warszawie, a rok później opublikował swój pierwszy utwór - powieść poetycką Hugo.

Schyłek roku 1830 uczynił Słowackiego bardem powstania listopadowego, a trzy jego wiersze - - przyniosły mu sławę i przychylność patriotycznie usposobionej publiczności. Jako jedyny z grona wielkich romantyków polskich mógł na własne oczy oglądać wybuch narodowego zrywu niepodległościowego. Słowacki nie wstąpił jednak do wojska, ale z polecenia księcia Czartoryskiego udał się z misją dyplomatyczną do Paryża i Londynu, chociaż dręczyło go ustawicznie poczucie winy z powodu opuszczenia walczącego narodu. Poeta nie powrócił już nigdy do kraju. Osiadł w Paryżu i poświęcił się twórczości literackiej. W roku 1832 opublikował dwa pierwsze tomiki , składające się z powieści poetyckich i dwóch dramatów ( i Maria Stuart), które nie przyniosły mu jednak oczekiwanej sławy, wręcz przeciwnie, spotkały się z obojętnością. Wpłynęła na to niewątpliwie sytuacja polskich emigrantów przeżywających wciąż narodową żałobę po upadku powstania listopadowego oraz kult osoby wieszcza - Adama Mickiewicza, którego Dziady cz. III oraz Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego wyznaczyły obowiązujące wzorce polskiej literatury narodowej. Słowacki nie chciał się im jednak podporządkowywać, lecz pragnął iść własną drogą twórczą, walczyć o swą niezależność artystyczną i uznanie czytelników. Kroplą przelewającą czarę goryczy była obraza matki Słowackiego przez Mickiewicza, który pod postacią Doktora sportretował w III cz. Dziadów ojczyma poety, przedstawiając go jako zausznika senatora Nowosilcowa. Jedyną słuszną decyzją w tej sytuacji było opuszczenie Paryża. Poeta udał się do Genewy, gdzie przebywał w latach 1832-1835.

Twórczości artystycznej sprzyjało obcowanie z dziewiczą przyrodą Alp, przyjazna atmosfera pensjonatu Eglantyny Pattey oraz znajomość z panną Marią Wodzińską - sympatią poety. Powstały wówczas dramaty Horsztyński i , a za arcydzieło okresu gewskiego uznać należy - romantyczny dramat polityczny, zrodzony z bolesnych doświadczeń powstania listopadowego. W lutym 1836 roku Słowacki wyjechał do Rzymu, gdzie poznał Zygmunta Krasińskiego, a następnie udał się w podróż na Wschód - do Grecji, Egiptu i Palestyny, w której spędził noc u grobu Chrystusa i zamieszkiwał przez 40 dni w klasztorze mnichów ormiańskich Betcheszban. Owocami literackimi tego orientalnego wojażu były: poemat dygresyjny Podróż do ziemi świętej z Neapolu (1836-1839), poemat prozą (wyd. 1838), listy poetyckie i przejmujące liryki (w tym najsłynniejszy Smutno mi Boże...). Następny etap biografii poety wyznaczyła Florencja, gdzie stworzył Poema Piasta Dantyszka herbu Leliwa o piekle oraz Ojca zadżumionych i, które wraz z utworem W Szwajcarii (powstałym we Włoszech) złożyły się na tom Trzy poemata. Słowacki jako twórca już dojrzały o własnym dorobku i oryginalnym warsztacie artystycznym powrócił do Paryża w grudniu 1838 r. Nowy etap jego biografii przyniósł dramaty: (wyd. 1840) i Lilię Wenedę (wyd. 1840), a także publikację wcześniej powstałych utworów. Słowacki był jednak nadal nierozumiany, marginalizowany w życiu literackim, a jego twórczość spotykała się już nie tyle z obojętnością, co z otwartą niechęcią, a nawet wrogością krytyki. Zwycięstwo w walce o powszechne uznanie i miejsce na literackim Parnasie przyniósł mu rok 1841, kiedy zatryumfował jako autor poematu dygresyjnego pt. (pieśni I-V). A jest to, jak określiła go Alina Witkowska, „poemat pożegnań - spraw, ludzi, postaw, poetyk, jest też poematem polemik" - z krytykami, wreszcie w finale pieśni V "z dawnym Bogiem" polskiego Parnasu, z Mickiewiczem. Utwór ten zamyka pewien etap twórczości Słowackiego oparty na kulcie romantycznego indywidualizmu, oznacza pożegnanie z typem bohatera bajronicznego - samotnego buntownika wchodzącego w konflikt ze światem i za wszelką cenę broniącego swej niezależności i prawa do szczęścia. , przesycony żywiołem polemicznym, ironią romantyczną, manifestujący wirtuozerię słowa i myśli autora, a więc jego geniusz literacki, nie przynosił jednak nowego, pozytywnego programu literackiego.

Impulsem do przemian światopoglądowych i artystycznych stanie się dopiero spotkanie z Andrzejem Towiańskim (12 lipca 1842 r.), mistrzem duchowym Koła Sprawy Bożej, którego filozofia zafascynuje Słowackiego i skieruje jego myśl na nowe tory. Tak rozpoczyna się nowy mistyczny okres jego twórczości, który przynosi przekład Księcia Niezłomnego Calderona (wyd. 1844) oraz dramaty: Ksiądz Marek (wyd. 1843), Sen Srebrny Salomei (wyd. 1844), Samuela Zborowskiego i (prawd. 1843). Kolejny przełom w biografii poety inicjuje jego pobyt leczniczy w Pornic nad oceanem. Tu też rodzi się jego filozofia genezyjska, której literackim wykładem stają się poemat-modlitwa Genezis z Ducha oraz poemat epicki - dzieło monumentalne, nieukończone, nad którym pracował do końca swych dni. Słowacki zmarł w Paryżu 3 kwietnia 1849 roku, prawdopodobnie na gruźlicę. Pochowany został na paryskim cmentarzu Montmarte, ale jego prochy spoczęły na Wawelu w 1927 r.

# data[].attributes.attachment_link.description
Juliusz Słowacki urodził się 4 września 1809 r. w Krzemieńcu na Wołyniu jako jedyne dziecko Salomei z Januszowskich i Euzebiusza Słowackiego, nauczyciela wymowy w Liceum Krzemienieckim, a potem profesora literatury polskiej Uniwersytetu Wileńskiego. Już od najmłodszych lat Juliusz obracał się w kręgu elity intelektualnej Krzemieńca i Wilna, uczestniczył w życiu salonu literackiego prowadzonego przez Salomeę, a po ojcu odziedziczył zamiłowanie do literatury i talent pisarski.

# data[].attributes.body
Literat

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
,, - na wiele lat negatywnie określiła odbiór twórczości Słowackiego. Po upadku powstania listopadowego nie do zaakceptowania okazał się proponowany przez poetę indywidualistyczny model romantyzmu. Nie Słowacki, lecz Mickiewicz, z wydaną w tym samym 1832 roku (1835, niepubl.), bliski ), w stronę Chrystusa i Nowego Testamentu (), budziła refleksje na temat podobieństw losów różnych narodów, utwierdzała w typowym dla polskich romantycznych emigrantów przekonaniu o skazaniu ich przez los na wieczną tułaczkę i niemożność powrotu do kraju. Pojawiają się teraz utwory będące pesymistycznymi prognozami na przyszłość: stylizowany na biblijną przypowieść angielskiego mistrza i 1842), za zadanie: tworzenie siebie doskonalszego, by godnie i mądrze wspomagać naród. Poprzez wybitne mistyczne dramaty: (1843),

Poeta, dramatopisarz, epistolograf, twórca filozofii genezyjskiej. Zaliczany do grona tak zwanych "trzech wieszczów romantycznych" (wraz z Adamem Mickiewiczem i Zygmuntem Krasińskim). W jego różnorodnej tematycznie i gatunkowo twórczości romantyzm polski osiągnął swe apogeum.

Urodził się w Krzemieńcu na Wołyniu, wzrastał i studiował w Wilnie. Wcześnie osierocony przez ojca - literata, nauczyciela wymowy w Gimnazjum Krzemienieckim, profesora literatury Uniwersytetu Wileńskiego - pozostawał pod wpływem matki, późniejszej adresatki najcenniejszego bloku listów do niej pisanych. Jej sentymentalna wrażliwość nie pozostała bez wpływu na najwcześniejszą twórczość syna: przekłady z Alphonse`a de Lamartine`a i z Thomasa Moore`a (
Melodie irlandzkie ) oraz w łasne w sentymentalnym stylu pisane wiersze. Słowacki wychowany w środowisku elity inteligenckiej i intelektualnej był ogromnie przywiązany do szlacheckiej genealogii swej rodziny, czemu wielokrotnie dawał wyraz w twórczości.
Na początku 1829 roku wyjechał do Warszawy, gdzie pracował jako aplikant w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Jako jedyny z wielkich poetów romantycznych był przez pewien czas obserwatorem powstania listopadowego. Napisał trzy patriotyczne wiersze zagrzewające do boju, dzięki którym na krótko zyskał popularność. Jeszcze w czasie powstania wyjechał z misją dyplomatyczną do Londynu, po jej wypełnieniu osiedlił się w Paryżu. Tutaj, w 1832 roku, wydał dwutomowy zbiór młodzieńczych utworów z okresu warszawskiego ( Poezje). Daleko odszedł w nich od sentymentalnych stylizacji w stronę byronicznej powieści poetyckiej (m. in.
Jan Bielecki, Mnich, Maria Stuart). W utworach z warszawskiego okresu pokazywał świat przeżyć wybitnych jednostek: skłócenie ze światem i zamknięcie w kręgu problemów własnego wnętrza, problematykę zemstę, zdrady, występku - romantycznego „bólu istnienia".
Niechęć paryskiego środowiska emigracji polistopadowej - wywołana publikacją
Dziadów cz Arab) oraz ku nawiązującym do Szekspira dramatom ( , trafiał w horyzont oczekiwań wychodźców, żyjących problemami powstańczej klęski i emigracyjnego losu. Krytykowany i osamotniony Słowacki krótko po wydaniu wyjeżdża do Genewy, zapoczątkowując tym wyjazdem kilkuletni okres podróży do: Rzymu i Neapolu, Grecji, Egiptu, Palestyny (1836 - 1837). Dopiero z końcem 1838 roku powróci przez Florencję do Paryża, by pozostać tu już do końca życia.
W czasie pobytu w Szwajcarii pisze poeta wielkie dramaty romantyczne, w których dominują refleksje nad historią oraz aktualną sytuacją polityczną. Należy do nich przede wszystkim
(1834) jako próba zrozumienia własnej generacji oraz przyczyn upadku powstania. Problematyka patriotyczna i narodowa splata się w nim z egzystencjalną problematyką „dziecięcia wieku", najwyraźniej artykułowaną w Chateaubrianda (1802) i, późniejszej od dramatu Słowackiego, Musseta (1836). W okresie szwajcarskim powstają jeszcze dwa dramaty: Horsztyński dzieci (1834, wyd. 1839), ba śń polityczna na temat władzy osnuta na legendarnych dziejach narodu (posługująca się wielorakimi ironiczno-tragicznymi szekspirowskimi aluzjami). Szekspir był dla Słowackiego: znawcą serc ludzkich, malarzem namiętności, demaskatorem natury ludzkiej, szekspiryzm stanowił sposób poznania zła historycznego. W liście do matki (1834) poeta pisał: „Szekspir i Dante są teraz moimi kochankami - i już tak jest od dwóch lat". Kordianowitematyką egzystencjalną i Rozmowa z piramidami ż do Ziemi Świętej z Neapolu ). Podróż ta uświadamiała poecie przemijanie i kruchość ludzkiego życia ( Hymn. Smutno mi Boże
Piękno alpejskiej przyrody (wycieczka w Alpy Berneńskie, dłuższy pobyt nad Lemanem), rodzące się uczucie miłości do Marii Wodzińskiej, panny z arystokratycznego domu, stają się inspiracją wielu liryków tego okresu. Poezją, prozą poetycką i literacko kształtowaną epistolografią owocuje też podróż na Wschód. Jest to podróż nie tylko w przestrzeni egzotycznej dla poety natury, ale także wyprawa w czasie: ku bohaterom walczącej o wolność Grecji ( Grób Agamemnona), ku dawnym władcom Egiptu (
Lillą Wenedą Podró wydany został Grób Agamemnona zapowiadający konieczność przeobrażenia narodu, aby mógł on odzyskać wolność). W utworach tych pojawiają się już sygnały nowej postawy wobec życia i historii, postawy, która stanie się wyłączną w latach czterdziestych. (1841): ariostyczny w zmienności tonów, byronowski w gatunku - bliski formalnie Anhelli(1838) o sybirskim losie Polaków, porównywana ze sztukami Victora Hugo Lilla Weneda (1840), dramat o inspiracjach antyczno-szekspirowskich, z tragiczną wizją narodu w centrum (wraz z Don Juanowi ęcia Niezłomnego przek
Za utwór graniczny uznać należy pisany oktawą poemat dygresyjny
łada Słowacki w 1844 roku. Poeta określa siebie teraz jako przewodnika narodu w czekającej naród koniecznej wielkiej przemianie. Tak mi Boże dopomóż Eugieniuszowi OnieginowiAleksandra Puszkina. Beniowskistanowi szczyt, a zarazem kres romantycznego indywidualizmu w twórczości Słowackiego, przezwyciężenie byronowskiego typu bohatera, zafascynowanego własną samotnością. Poeta ogłasza w nim wejście na nową drogę twórczości, dla ktorej w zakresie dramatu tradycją najbliższą stanie się twórczość Calderona, którego Ksi Genezis z Ducha (1844 - 1846), który jest jego wersją biblijnej Księgi Rodzaju
Katalizatorem tej dojrzewającej wcześniej zmiany staje się znajomość z mistykiem Andrzejem Towiańskim i przystąpienie (na krótko) do założonego przez niego Koła Sprawy Bożej, skupiającego znaczną część emigracji z Mickiewiczem na czele. Za najwyższe wartości uznaje teraz Słowacki: prostotę, pokorę, ofiarę (wiersz programowy:
Ksi Sen srebrny Salomei (1844), w których historiozofii pojawia się idea zniszczenia i śmierci dla postępu, dochodzi do wykrystalizowania oryginalnego systemu myślowego zwanego przez poetę filozofią genezyjską. Zostaje on wyłożony przez Słowackiego w poetyckim traktacie
Poeta umiera na gruźlicę i zostaje pochowany na cmentarzu Montmartre. W 1927 roku jego prochy przewieziono do kraju i złożono obok Mickiewicza w krypcie na Wawelu.

, [ left for Geneva, initiating in this way a period of travels to Rome, Naples, Greece, Egypt, and Palestine (1836- 1837.) Only at the end of 1838 did he come back to Paris through Florence, to remain there until the end of his life. (1835, unpubl.), which is close to . During this journey the poet realised the transience and frailty of human life ().The journey awoke reflections on the similarities between the fates of different nations and strengthened the belief, typical of Polish Romantic emigrants, that their fate condemned them to eternal exile and the inability to return home. The works which expressed a pessimistic vision of the future were then created. Both (1842). His aim now is the creation of a better self so as to help the nation worthily and wisely. His original system of thought became crystallised in what he himself called the Philosophy of Genesis. It becomes clear in his mystic dramas such as (1843), or

Poet, playwright, epistolograpoher, founder of the philosophy of Genesis. Together with Adam Mickiewicz and Zygmunt Krasiński, Słowacki is recognised as one of "the three Romantic bards." Polish Romanticism reached its apogee in his literary output, with its various themes and genres.

He was born in Krzemieniec in Wołyń and grew up and studied in Wilno. Early in his life he lost his father, who was a man of letters, a teacher of diction at Krzemieniec Lyceum, and a professor of literature at University in wilno. At this time he was heavily influenced by his mother, who later became the addressee of his most valuable group of letters. Her sentimental sensitivity did not leave her son's earliest work unaffected: his translations of Alphonse de Lamartine and Thomas Moore ( Irish Melodies), as well as his own poems, were written in a sentimental style. Słowacki, brought up among the intellectual elite and intelligentsia, was very attached to his family's noble genealogy, which he expressed time and time again in his literary output.

At the beginning of 1829 he moved to Warsaw, where he worked as a trainee at the Government Income and Treasury Committee. As the only one of the great Romantic poets, Słowacki was for a while an observer of the November Uprising. He wrote three stirring patriotic poems, thanks to which he became famous for a short while. At the time of the uprising, he left for London on a diplomatic mission and, after having fulfilled it, he settled down in Paris. In 1832 he published there a two-volume collection of his early works from the Warsaw period ( Poems). He departed there from his sentimental style in favour of the Byronic poetic novel (e.g. Hugo, Jan Bielecki, Mnich [The Monk], Arab [The Arab]) as well as in favour of dramas referring to Shakespeare ( Mindowe, Mary Stuart). In the compositions of the Warsaw period he presented a world of the experiences of extraordinary individuals: disagreement with the world and enclosure in the problems of the inner self, questions of revenge, treason, crime - i.e. the whole Romantic Weltschmertz ("the pain of existence".)
Forefathers' Eve] part 3) published in the same year of 1832, fulfilled the expectations of the refugees who were vividly interested in the problems created by the recent defeat of the Uprising and the fate of the émigrés. Słowacki, criticised and isolated, shortly after the publishing of
During his stay in Switzerland the poet wrote great Romantic dramas dominated by reflections on history and the then current political situation. Kordian (1834) was an attempt to understand his own generation and the reasons for the failure of the uprising. In this work problems connected with patriotism and national issues are entwined with the existential problems of "the child of the century", which had most clearly been expressed in Chateaubriand's Rene(1802) and in Musset's The Confession of the Child of the Century (1836), published after Słowacki's play. During hi Swiss period Słowacki wrote two more dramas:

The reluctance of the Parisian circles of post-November émigrés, evoked by the publication of Poems, defined negatively the reception of Słowacki's work for many years. After the collapse of the November Uprising, the individual model of Romanticism offered by the poet proved to be unacceptable. It was not Słowacki, but Mickiewicz, who, with (
Kordian in its existentialist theme, and Balladyna (1834, publ. 1839), a political fairytale about power, which was based on the legendary history of the nation and which made use of various ironic or tragic Shakespearean allusions. Słowacki considered Shakespeare to be the expert on human hearts, the painter of passion who unmasked human nature, and whose way of thinking enabled an understanding of historic evil. In a letter to his mother the poet wrote: "Shakepeare and Dante are my lovers now - and it has been so for two years." Hymn. Smutno mi Bo
The beauty of the Alps (a trip to the Alps near Brno, a longer stay on the Leman) and his growing love for the aristocratic Maria Wodzińska, inspired many of the lyrics of that period. A trip to the East resulted in poetry, poetic prose, and literary epistolography. This was not only a journey in a space which was exotic for the poet's nature, but also a journey in time: towards the heroes of Greece who had fought for independence ( Grób Agamemnona[ Agamemnon's Tomb]), towards the ancient rulers of Egypt ( Rozmowa z piramidami [Conversation with the Pyramids]), to Christ and the New Testament ( Podró
Anhelli (1838), written in the style of a biblical parable and describing the fate of Poles in Siberia, and Lilla Weneda (1840), a drama which is often compared to the plays of Victor Hugo and which is about ancient as well as Shakespearean inspirations, had a tragic vision of the nation at their centre. Ksi Lilla Weneda was published together with Sen srebrny Salomei [Salome's Silver Dream] (1844), where the idea of the destruction and death of progress appears. This system of thought is clearly explained in a poetic treaty ( Genezis z Ducha [Genesis from the Spirit]) (1844- 1846), which is his version of the Biblical Genesis.
The poet died of tuberculosis and was buried at Montmartre Cemetery. In 1927 his ashes were transferred to Poland and deposited next to Mickiewicz's in a vault in Wawel Castle. Agamemnon's Tomb, which proclaimed the necessity of the nation's transformation to regain freedom. A completely new attitude towards life and history, which would become predominant in the 1840s, was already present in these works.
Beniowski (1841), a digressive poem written in octaves, should be considered a borderline work. It follows Ariosto in its change of tones and is Byronic in its genre, being close to Don Juan as well as to Alexander Pushkin's Eugene Oniegin. Beniowski is at the same time the peak and the end of Romantic individualism in Słowacki's literary activity. This is where the author overcomes the Byronic type of a hero who is fascinated by his own loneliness. It is here that the poet announces the beginning of a new way of writing in which the closest tradition in drama will be the work of Calderon of drama. He even translates Calderon's Steadfast Prince in 1844. The poet now thinks of himself as of the guide of the nation in its necessary future transformation.
His acquaintance with the mystic Andrzej Towiański, as well as the fact of joining, even for such a short time as he did, the Circle of God's Cause, founded by Towiański and assembling a considerable part of the émigrés together with Mickiewicz, was a catalyst of that already maturing change. As the highest values Słowacki now considered simplicity, humility, and sacrifice, which are expressed in his manifesto poem
Horsztyński ż do Ziemi Świętej z Neapolu [A Journey to Naples from the Holy Land]) że [Hymn. How sad I am, my God] So Help Me God ądz Marek [Father Mark]

, [w:] , Warszawa 1972., Warszawa 1976., Warszawa 10 - 11 grudnia 1979, red. M. Janion i M. Żmigrodzka, Warszawa 1981., Warszawa 1992., Warszawa 1994., [w:] A. Witkowska, R. Przybylski,

- S. Treugutt, „Beniowski". Kryzys indywidualizmu romantycznego, Warszawa 1964.
- I.Opacki,"Ewangelija" i "nieszcz
Poezja romantycznych prze
- Cz. Zgorzelski, Liryka w pe
- S. Makowski, Juliusz S
- M. Piwińska, łni romantyczna
- A. Kowalczykowa,
A. Witkowska, Romantyzm, Warszawa 1997. Juliusz S S łowacki mistyczny. Propozycje i dyskusje. Sympozjum Juliusz Słowacki od duchów

# data[].attributes.attachment_link.description
na wiele lat negatywnie określiła odbiór twórczości Słowackiego. Po upadku powstania listopadowego nie do zaakceptowania okazał się proponowany przez poetę indywidualistyczny model romantyzmu. Nie Słowacki, lecz Mickiewicz, z wydaną w tym samym 1832 roku (1835, niepubl.), bliski ), w stronę Chrystusa i Nowego Testamentu (), budziła refleksje na temat podobieństw losów różnych narodów, utwierdzała w typowym dla polskich romantycznych emigrantów przekonaniu o skazaniu ich przez los na wieczną tułaczkę i niemożność powrotu do kraju.

# data[].attributes.body
Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Juliusz Słowacki | Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Wybitny polski poeta romantyczny, dramaturg, filozof-wizjoner. Urodził się w 1809 w Krzemieńcu, zmarł w 1849 w Paryżu.

# data[].attributes.body
Edukator : nowoczesny portal edukacyjny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Juliusz Słowacki to twórca o wielkim talencie i równie wielkich ambicjach. Jedenaście lat młodszy od Mickiewicza, na początku swej działalności literackiej starał mu się dorównać, później przewyższyć go, a przynajmniej także zyskać miano wieszcza narodowego. Podzielił jednak los wielu wybitnych - często szydzono zeń za życia, doceniono dopiero po śmierci.

Słowacki urodził się i wychował w Krzemieńcu, związany był również z Wilnem. Na Uniwersytecie Wileńskim literaturę polską wykładał jego ojciec, Euzebiusz Słowacki (zm. 1814 roku), a ojczym, August Bécu, był profesorem medycyny. Osobowość młodego poety kształtowała się dzięki salonowi Salomei Słowackiej-Bécu, gdzie spotykała się śmietanka towarzyska Wilna, toczyły się intelektualne dyskusje, ale również dzięki lekturowym upodobaniom (głównie sentymentalnych romansów) pani Salomei. Stworzyła ona synowi cieplarniane warunki, rozpieszczała go, obawiając się predyspozycji do gruźlicy, na którą chorował jego ojciec. Poza matką duży wpływ na twórczość Słowackiego miały jeszcze dwie osoby - Ludwika Śniadecka i Ludwik Spitznagel. Postać pierwszej pojawia się we wczesnych lirykach, ale i w utworach późniejszych, chociażby w "Kordianie" (Laura). Siedemnastoletni Słowacki zakochał się bez wzajemności w starszej od siebie Ludwice, córce profesora Jędrzeja Śniadeckiego. Miłość tę upoetyzował na wzór Byrona. Ludwik Spitznagel zaś, orientalista, poeta i tłumacz, przyjaciel Słowackiego, stanie się prototypem jednego z bohaterów Godziny myśli, poematu zamieszczonego w trzecim tomie dzieł (1833).W 1827 roku popełnił on samobójstwo, co przypomina Słowacki w "Kordianie" (zabił się młody... ).

Początki twórczości

Okres warszawski

Okres paryski

Okres genewski

Okres podróży

Okres genezyjski

Polską emigrację na początku lat czterdziestych ogarniało coraz większe zniechęcenie. O ile tuż po roku 1831 obiecywano sobie szybki powrót do kraju w celu wywalczenia niepodległości, o tyle po dziesięciu latach carskich represji nad Wisłą i trudnej egzystencji na emigracji, nadzieje na szczęśliwą odmianę losu Polaków mogły opierać się jedynie na wierze w cud. Stanowiło to wodę na młyn dla przeróżnego rodzaju mistyków i wizjonerów.

Początek lat czterdziestych charakteryzował się atmosferą beznadziejności i frustracji. Tym odczuciom nie oparł się też, wydawałoby się, dość zdroworozsądkowo spoglądający na życie, Juliusz Słowacki. Podobnie jak wcześniej Adam Mickiewicz Słowacki został zauroczony przez Andrzeja Towiańskiego wizją szybkiej odmiany losu Polski oraz całej ludzkości i w roku 1842 przystąpił do słynnego Koła Sprawy Bożej. Nie wytrzymał tam długo (zaledwie około roku). Nie mógł znieść ani tego, że jego wcześniejszy antagonista - Mickiewicz stoi w wewnętrznej hierarchii wyżej od niego, ani tego, że w zgromadzeniu niezbyt przychylnym okiem spoglądano na twórczość literacką. Najważniejszymi prawdopodobnie jednak przyczynami wystąpienia Słowackiego z Koła były motywy ideologiczne: Koło Sprawy Bożej miało charakter prorosyjski (najdobitniej wyrażony w słynnym czołobitnym liście do cara). Ponadto Towiańczycy zalecali raczej pasywne oczekiwanie na mający nastąpić rychło wielki moment dziejowy, a właśnie pasywność przecież od dawna zarzucał Polakom Słowacki.

Szybko jednak stworzył swój własny system mistyczny (dużo bardziej spójny i konkretny niż tajemnicze wynurzenia mistrza Andrzeja zawarte w "Biesiadzie"), który przeszedł do historii myśli pod nazwą "genezyjska filozofia" Słowackiego. Termin ten wziął się z dzieła "Genezis z Ducha", gdzie zresztą najdokładniej wyłożone zostały zasady tego systemu. Według wieszcza dobry i wszechmogący Bóg stworzył w swej nieprzebranej miłości szereg idealnych duchów, które uznały, iż nie będą bezczynnie wielbić Boga, nie okazując mu swojej wdzięczności. Jedyną szansą było programowe "zdeklasowanie się", tzn. wejście w najniższe formy materii i pokonanie uciążliwej i heroicznej drogi w celu świadomego powrotu do Stwórcy. Myśl genezyjska opiera się na teorii reinkarnacji - każdy duch po zniszczeniu formy starej przechodzi automatycznie w nową - wyższą. Nie ma drogi odwrotnej. Natomiast duch może się w swej formie "zaleniwić", tzn. zaakceptować stan, w którym jest i odrzucić aktywną pracę nad sobą. Dobry Bóg nie zostawia jednak takiej zbłąkanej duszy samej sobie, stosując tak zwane "dociski", stawiając przed nią wyzwania, mające ją zaktywizować, w ostateczności niszcząc formę, w której dusza się zasklepia. Konsekwencje praktyczne są z jednej strony optymistyczne, bo skłaniają każdego człowieka do aktywności, a z drugiej przerażające, bo tłumaczą wszystko, nawet najdrastyczniejsze rzezie, wspaniałymi Bożymi zamysłami.
Filozofią genezyjska w wielu dziełach tłumaczy Słowacki sens rozmaitych wydarzeń historycznych. Na przykład w "Śnie srebrnym Salomei" jedno z najbardziej bolesnych przeżyć Polaków w XVIII w. - krwawe walki polsko-ukraińskie w 1768 r. - są wpisane w Boży porządek dziejów, który można odczytać analizując sny i inne tajemnicze znaki. Jeden z bohaterów - polski szlachcic Górczyński - nie posłuchał subtelnego wezwania Chrystusa, pukającego do jego drzwi i nie przystąpił do konfederacji barskiej (a więc miał w sobie ducha "zaleniwiałego") i niedługo potem Ukraińcy w bestialski sposób wymordowali jego rodzinę (a więc zastosowany został "docisk Boży"), co skłoniło bohatera do aktywnej walki i spowodowało jego śmierć (wypuszczenie ze starej zbędnej formy). Najbardziej kompletną wykładnię polskich dziejów usiłował dać Słowacki w nieukończonym niestety poemacie "Król Duch". Tłumaczył tam, iż w każdym pokoleniu Polaków dwa najważniejsze narodowe duchy (pasywny i aktywny) wstępują w sławne historyczne postaci, aby przez konfrontację dynamizować nasze dzieje. W czasach legendarnych byli to słowiański lirnik Zorian i król Popiel, w średniowieczu biskup Stanisław ze Szczepanowa i Bolesław Śmiały, a współcześnie Adam Mickiewicz oraz on sam - Juliusz Słowacki.

W życiu prywatnym lata czterdzieste dla naszego wieszcza to okres z jednej strony pogłębiającej się gruźlicy, a z drugiej gigantycznych uniesień patriotyczno-religijnych. W roku 1848 podczas Wiosny Ludów schorowany udał się do Poznania, by wspierać szykujących się do powstania Polaków swoimi patetycznymi, mistycznymi przemowami. Zmuszony przez policję wycofał się do Wrocławia ( tam udało mu się po latach rozłąki spotkać z matką - niewiele zresztą rozumiejącą z filozofii syna).

Zmarł w Paryżu w kwietniu 1849 roku. Pogrzeb na Montmartre (na który nota bene nie pofatygował się Mickiewicz) był nadzwyczaj skromny. Dopiero w 1927 roku z wielką pompą szczątki poety przewieziono do niepodległego kraju i złożono w krypcie wieszczów na Wawelu.

W Rzymie zaprzyjaźnił się Słowacki z Zygmuntem Krasińskim - pierwszym wnikliwym krytykiem jego dzieł, któremu dedykował "Balladynę" i "Lillę Wenedę". Sympatia ta trwała do 1845 roku, kiedy poróżniły ich odmienne koncepcje polityczne. Ruszając w dalszą wędrówkę Słowacki wypełnia swą romantyczną biografię właściwymi jej elementami pielgrzymowania, tułaczki, tęsknoty i poczucia samotności. Materią, wykorzystywaną najczęściej, co ujawnia też liryka okresu szwajcarskiego, staje się pejzaż. Wiadomo, że w romantyzmie zyskał on rangę szczególną - jego poetyckie przedstawienie miało odsłaniać prawdę o tajemniczym, wewnętrznym życiu natury, a także - symbolicznie pokazać bogactwo poetyckich doznań, pejzaż duszy. Piękno przyrody i samotność wrzuconego w nią lirycznego "ja" , oddzielonego od kraju romantycznego wędrowcy, znajdziemy w "Hymnie" (Smutno mi Boże, 1836), "Rozmowie z piramidami" (1836) i nieco późniejszym wierszu "Testament mój" (1840).

"Hymn" jest jednym z piękniejszych liryków doby romantyzmu, utworem reprezentatywnym dla epoki. Podmiot liryczny, wchodząc w dyskurs z Bogiem, podkreśla przede wszystkim swój indywidualizm, wyjątkową pozycję (por. powtórzenia w pierwszej strofie: mi, dla mnie, przede mną, mi, mi). Na oryginalność utworu złożyły się: malarskie przedstawienie zachodu słońca, ogromu wodnej toni (sto mil od brzegu i sto mil przed brzegiem), nasycenie obrazu barwami i emocjami smutku i zniechęcenia, mimo i wbrew pięknu świata, kunsztowna kompozycja i wersyfikacja (sestyny ze złamanym - w czwartym i szóstym wersie - jedenastozgłoskowcem, w czym można wyczuć szloch, westchnienie żalu), potęgująca nastrój melancholii nieobecność punktu kulminacyjnego (krytycy porównują ten wiersz do paciorków różańca). Świadomość alienacji, ale i chęć zjednoczenia się z przyszłymi pokoleniami, próba określenia swojej jednostkowej egzystencji łączą "Hymn o zachodzie słońca" z "Testamentem moim". Zawiera on z jednej strony duchowy protest poety, z drugiej - zadania, przekazane żywym mocą ostatniej woli. Stąd motyw tyrtejski, przesłanie dla potomnych, którym być może przypadnie w udziale rola kamieni przez Boga rzucanych na szaniec. Sięgnięcie po formułę testamentu podkreśla smutną prawdę - Słowacki czuje się opuszczony, pochowany za życia, wiersz zaś ma być arką przymierza, która zostanie otwarta w odległej przyszłości.

Szansę na porozumienie z czytelnikami mu współczesnymi Słowacki ostatecznie zaprzepaścił dwa lata wcześniej, pisząc "Grób Agamemnona" (1838). Jest to najsurowszy sąd o polskim narodzie, wydany po powstaniu listopadowym. Kompozycyjnie trójdzielny, zawiera trzy płaszczyzny tematyczne - poetycką autorefleksję, nawiązanie do historii starożytnej Grecji i bezpośredni zwrot do Polski. Pierwsza odnosi się do sytuacji sprzyjającej rozmyślaniom - oto podmiot liryczny kontempluje w grobowcu Agamemnona przeszłość potężnej niegdyś dynastii. W drugiej - występuje paralela między dwoma ważnymi wydarzeniami, bitwami-symbolami (Termopile, Cheronea) a powstaniem listopadowym. Słowacko porównuje je z ostatecznym upadkiem Grecji, klęską pod Cheroneą. Część trzecia nasycona jest inwektywami pod adresem Polski. Nazywa ją duszą anielską, uwięzioną w czerepie rubasznym, pawiem i papugą narodów, wcześniej - krajem ilotów (niewolników), powstańców określa zaś jako rycerzy pół-śpiących. W ten sposób poemat "Grób Agamemnona" współbrzmi ze scenami Kordiana, gdzie pojawiają się podobne obrazy i oskarżenia.

Zasługującym na szczególną uwagę utworem Słowackiego jest poemat dygresyjny "Beniowski". Fabuła, koncentrująca się na burzliwych przygodach polskiego szlachcica pochodzenia węgierskiego, Maurycego Beniowskiego i czasach konfederacji barskiej, schodzi na drugi plan. Żywiołem podstawowym utworu są dygresje - bezustanne zwroty do czytelnika, innych twórców, krytyków, aluzje do różnych spraw, ludzi, dzieł, w tym - utworów samego autora ("Balladyna", "Anhelli"). Polemika z kręgiem krytyków, skupionych wokół czasopisma "Młoda Polska", a także niewyrobionym czytelnikiem, ciągłe ironizowanie (nawet na temat romantycznego stylu i modelowych bohaterów epoki) odbywa się także w płaszczyźnie formalnej. Słowacki, posługując się wyrafinowaną formą oktawy, z jej jedenastozgłoskowcem i specyficznym, trudnym układem rymów (a b a b a b c c) demonstruje w ten sposób swój poetycki kunszt. Nawiązuje też do technik Ariosta oraz satyrycznych i parodystycznych elementów poematu heroikomicznego, a także do swobody kompozycyjnej dzieł Sterne'a.

Okres ten zaowocował trzema dramatami. Są to: "Kordian" (1834), "Balladyna" (1839), "Horsztyński" (powstał w 1836, wyd. pośmiertne w 1866).

Postać Kordiana wykazuje pewne związki z "Lambrem" - obaj bohaterowie przeżywają wewnętrzny dramat czynu. Dowodzi to odmiennego niż u Mickiewicza spojrzenia na kwestię historii, w tym - klęski narodowej. Mickiewicz patrzy na historię z perspektywy zbiorowości, Słowacki chce ją oceniać z punktu widzenia jednostki. Zresztą cały dramat wydaje się uważnemu czytelnikowi wielką aluzją do III cz. "Dziadów", złośliwi zaś twierdzą, że są to "Dziady" w wersji poprawionej. Słowacki rzeczywiście podąża tropem Mickiewicza - proponuje jako rozwiązanie ideę mesjańską. Neguje jednak mesjanizm o charakterze religijnym. Kordian na iglicy Mont Blanc (odpowiednik Wielkiej Improwizacji) ogłasza Polskę Winkelriedem narodów - to mesjanizm oparty na konkretnym wzorze historycznym. Jeszcze bardziej interesującego materiału porównawczego dostarcza sam Kordian. Przemiana bohatera u Mickiewicza zamyka się w myślniku między imionami Gustaw i Konrad, ewolucja Kordiana rozpisana została na wiele etapów. Pierwszy otwierają słowa Kordiana zabił się młody, kończy okrzyk Grzegorza: Panicz się zastrzelił!, wypełniają zaś dylematy piętnastoletniego chłopca, kontemplacja własnego istnienia, świadomość nieograniczonych możliwości i męki wyboru, hamletyczne pytania o sens, poczucie zagrożenia, zagubienia w kosmosie, niespełnienia w miłości. Jest w nim i Werter, i Gustaw z IV cz. "Dziadów", kochankowie-samobójcy. Drugi etap dojrzewania bohatera zamyka się w serii podróży. Kordian poszukuje idei, która mogłaby uzasadnić jego egzystencję. Czekają go same rozczarowania. W zdawałoby się idealnej pod względem ustrojowym (szczególnie gdy ocenia to przedstawiciel zniewolonego narodu) Anglii prawdziwym władcą okazuje się pieniądz. W Neapolu doświadcza kupionej za pieniądze miłości. Scena w Watykanie, gdzie spodziewać by się mógł duchowego pocieszenia, nosi znamiona groteski.

Kolejny rozdział to opowieść o Kordianie-Podchorążym, spiskowcu, ale i Winkelriedzie, gotowym do czynu i ofiary. Motyw spisku posłużył Słowackiemu do przedstawienia dylematu, którego zapis znajdziemy w wypowiedziach Prezesa, pytania o cel i sens spisku, podważającego zasady etosu rycerskiego. Ów dylemat realizuje się w symbolicznej parze: sztylet (atrybut spisku, zdrady) i miecz (atrybut honorowej walki). Wątpliwości ogarną samego Kordiana. Spiskowcy odmawiają wzięcia udziału w zabójstwie cara, teraz już i polskiego króla, Mikołaja I, a kiedy po głosowaniu zdejmują maski, bohater naprawdę zaczyna rozumieć istotę ich wewnętrznego sporu. Widzi szlachetne twarze znajomych i przyjaciół, o których przecież wie, że nie są tchórzami. Niebawem i jego, już po podjęciu decyzji, pod drzwiami sypialni cara dopadną Strach i Imaginacja. Zamordowanie wroga ojczyzny okazuje się niemożliwe - zabraniają tego nie tylko rycerskie zasady, ale i sumienie Człowieka- Serce (łacińskie cor, cordis oznacza właśnie serce).

Dwie ostatnie odsłony biografii Kordiana to opis pobytu w szpitalu wariatów, zawierający liczne aluzje do III cz. "Dziadów", i w więzieniu, zakończony sceną egzekucji. Dramat pozostaje otwarty - dalsze losy bohatera miały być tematem kolejnych dwóch części . Ważniejszy jest jednak fakt, że choć Kordian staje znów, jak w I akcie, w obliczu śmierci, tym razem ma świadomość, że to już nie tylko jego klęska jednostkowa. Ogarnia go poczucie wspólnoty z polskimi patriotami, których tragiczny los gotów jest podzielić. Brak mu pokory bohatera Mickiewiczowskiego, jego umiejętności cierpliwego i cierpiętniczego oczekiwania na dopełnienie się boskiego planu - Przygotowanie sugeruje, że XIX wiek to wiek diabelski, przeklęty, znane są tylko zamiary szatana (co do powstania listopadowego na przykład). Boskie - pozostają dla człowieka tajemnicą.

"Balladyna" to dzieło, z którego sam Słowacki był bardzo dumny. Tytuł, wywiedziony od nazwy gatunkowej ballady, manifestuje literackość utworu - jest to właściwie literatura o literaturze, a jednocześnie dramat filozoficzny. "Balladyna" miała stanowić pierwszy z cyklu siedmiu dramatów, inspirowanych legendarną przeszłością narodu (opowiada o pradawnych czasach, akcja dotyczy walk o koronę Popiela i władzę królewską). Ludowość i baśniowość dzieła widoczne są w temacie oraz sposobie prezentacji zdarzeń, zwieńczonych morałem - tytułowa bohaterka-morderczyni ginie od zesłanego przez karzącą naturę pioruna. Drugą płaszczyznę, na której odbywa się literacka gra, odkrywamy dzięki związkom z dziełami Szekspira. Ganiono tu "bluszczowatość wyobraźni" Słowackiego, karmiącej się pożywką cudzych utworów, a więc odtwórczej, pasożytniczej. Oryginalność "Balladyny" nie ulega jednak wątpliwości, a żonglowanie motywami szekspirowskimi znalazło w niej konkretną funkcję aluzji literackiej. Dopiero zestawienie wniosków, wynikających z umiejętności kojarzenia przez odbiorcę-uczestnika literackiej gry, pozwala na odczytanie wszystkich znaczeń tekstu. Przywołanie takich dzieł jak "Makbet", "Król Lear", "Sen nocy letniej" czy "Ryszard III" posłużyło Słowackiemu jako przyczynek do wywiedzionej za Szekspirem konstatacji - oto natura rzeczywistości zamyka się w jej sprzecznościach. Stąd swoista kompozycja scen (tragiczne mieszają się z komicznymi), podziały wśród bohaterów (chociażby dobra Alina i zła Balladyna), niedopowiedzenia (na przykład niejednorodność postaci Grabca - wiejskiego wesołka, grubiańskiego chłopa, czasem wierzby, kiedy indziej - króla). Człowiek traci możliwość rozeznania, jego losem rządzi bowiem ironia. Jest to romantycznie przetworzona ironia tragiczna- ludzkie dążenia i oczekiwania gubią się w nieprzewidywalności i przypadkowości egzystencji. "Balladyna" rzecz jasna nie spodobała się krytykom literatury. Głównie dlatego, że ironia artystyczna nie zgadzała się z modelem narodowego poety.

"Horsztyński", dramat o konflikcie targowiczanina, hetmana Kossakowskiego, usiłującego zapobiec powstaniu w Wilnie (1794 rok) i starego, niewidomego konfederata barskiego - Horsztyńskiego, nie został ukończony, a wydano go dopiero po śmierci autora. Główny bohater, Szczęsny, syn hetmana-zdrajcy, bierze udział w skomplikowanej grze. Życie wyznacza mu szereg ról, nakłada wiele masek (dobrego syna, narodowego bohatera, kochanka zamężnej kobiety). Brak autentyzmu oraz niepewność losu, o którym decyduje ironiczna konieczność, składają się na niepokojące wnioski. Najważniejszy, podobnie jak w "Balladynie", dotyczy przypadkowości ludzkiego istnienia, świadomości, że jednostka niewiele w świecie znaczy, a doszukiwanie się głębszego uzasadnienia naszej w nim obecności graniczy z naiwnością.

Z okresu szwajcarskiego pochodzą też piękne liryki, m.in. "Rozłączenie", inspirowane podobnie jak Mickiewiczowskie "Nad wodą wielką i czystą" widokiem jeziora Leman. Zwraca tu uwagę forma wiersza - listu (stąd dwudzielność kompozycyjna, wyznaczana powtórzeniami wiem - nie wiesz), oraz głęboka metaforyzacja tekstu. Potrafi Słowacki w kilku wersach zawrzeć kilkanaście poetyckich obrazów, przywodzących na myśl sceny starotestamentowego "Genezis".

W lutym 1836 roku przenosi się poeta do Włoch (Rzym, Neapol, Sorrento), a później wzorem wielkich romantyków odwiedza Grecję, Egipt, Palestynę i Liban.

To w Paryżu w 1832 roku ukazały się dwa pierwsze tomy dzieł Słowackiego. Powstaje też w tym czasie kolejna, wydana w roku 1833 powieść poetycka "Lambro". Wykorzystuje w niej autor motyw bardzo wówczas modny, gdyż jest "Lambro" utworem powstańczym (bohater to powstańca grecki), ale jego ujęcie przeczy ugruntowanym przez Mickiewicza, przyjętym wzorom romantycznego tyrteizmu. "Romantyczność" "Lambra" ujawnia się gdzie indziej, jest on bowiem, jak chce sam Słowacki, obrazem naszego wieku, bezskutecznych jego usiłowań; jest to wcielone szyderstwo losu. W warstwie treści odsłania nam się opowieść o korsarzu, który chce zemścić się na Turkach, a właściwie zabija każdego, kto pojawi się na jego drodze. Zachowuje się tak, jakby świat był otchłanią rozpaczy, a on miał ją wypełnić morzem krwi. Zbudowany został na antypodach romantycznego bohatera czynu. To bohater klęski. Rozdarty wewnętrznie, a więc tragiczny, z żywym jeszcze sumieniem w duszy i szyderczym uśmiechem obnoszonym na zewnątrz, jest świadomy, że wpadł w pułapkę losu, którego zmienić się nie da. Do tego "Lambro" to studium XIX-wiecznego narkomana - bohater ucieka od rzeczywistości w iluzję opiumowych fantasmagorii.

Po literackich debiutach oskarżono Słowackiego o egotyzm, krytykowano brak tematów narodowych. Mickiewicz miał powiedzieć o tej poezji: gmach piękną architekturą stawiony, jak wzniosły kościół - ale w kościele Boga nie ma. Za niechęcią wieszcza szła niechęć i chłodne przyjęcie utworów przez środowisko polskich emigrantów. Od opinii tej nie uwolnił się Słowacki bardzo długo. Nie lubiano go także za styl życia, daleki od szarej, biednej codzienności polskiej emigracji. Pisał do matki: dziś właśnie udała mi się moja rola w ogrodzie Tuilleries: pierwszy raz zwróciłem oczy dam - bo miałem białe szarawarki, kamizelkę białą kaszmirową, ogromne różnokolorowe kwiaty, tak jak dawne suknie damskie, i kołnierz od koszuli odłożony - do tego dodajcie laseczkę z pozłacaną główką i glansowane rękawiczki, a będziecie mieli Julka.Podkreśla też celowość takiego zachowania, pragnie ujść powszechnej nagany, która nasz ród wystawia jako opuszczony i niedbały.i nie chcę, aby mnie tak jak Mickiewicza do domu gry nie wpuszczano - bo go służący wzięli za lokaja. Rozdrażnienie opinii publicznej rośnie. Niedoceniony, pełen żalu do Mickiewicza (również za wprowadzenie do III cz. Dziadów postaci Doktora, wzorowanej na doktorze Bécu) w grudniu 1832 roku Słowacki opuszcza Paryż i osiada w Genewie.

Stworzył w nim Słowacki kilka powieści poetyckich ("Mnich", "Arab", "Hugo", "Jan Bielecki", nieukończona "Żmija") oraz dwa dramaty ("Mindowe", "Maria Stuart"). Dzieła te łączy czas akcji (dawna przeszłość rycerskich czasów) i typ bohatera, inspirowany wyraźnie bohaterem bajronicznym, a także - "Konradem Wallenrodem" Adama Mickiewicza. W poematach spotykamy ludzi skłóconych ze światem, złoczyńców, zdrajców, renegatów, świadomych swej kondycji i przez to cierpiących samotników. Czytelników i krytyków drażniło nieuzasadnione okrucieństwo, amoralność, łamanie etosu rycerskiego przez Araba, Jana Bieleckiego, Mindowe czy królową Marię, zdradzające buntownicze nastawienie autora do norm i konwencji, podobnie jak miało to miejsce u Byrona. Bohaterowie wczesnych utworów Słowackiego negują możliwość odnalezienia harmonii w świecie i ze światem, który, jak sądzą, stanowi przestrzeń ludziom obcą, wrogą. Sprzeczność tkwi więc już w samej naturze świata, jest jak zakaźna choroba - przenosząc się na człowieka, nakazuje mu niszczyć, dręczyć, zabijać - nawet bez wyraźnego powodu. Tytułowy bohater utworu "Arab" odnajduje rację swego bytu w zadawaniu cierpienia wszystkiemu, co żyje, w niszczeniu wszelkich przejawów szczęścia. Zabija napotkanych na pustyni ludzi, a kiedy tych brakuje, przelewa swą agresję na samotnie rosnącą palmę. Nie ścina jej, ale osusza, chcąc, by umierała powoli. Wizja szczęścia Araba to absolutna samotność, wielka pustka, bezludne, rozpalone piaski pustyni. Właśnie samotność i obcość stanowią podstawowe wątki w pierwszej fazie twórczości Słowackiego.

Uznanie wśród czytelników zyskał poeta dzięki odmiennym zupełnie utworom - cyklowi patriotycznych wierszy, publikowanych w prasie w dniach powstania listopadowego. W związku z ich antyrosyjskim charakterem, spodziewając się represji, opuścił Warszawę. Pracował wówczas w Biurze Dyplomatycznym pod kierownictwem Adama Czartoryskiego, uzyskał więc bez większych trudności paszport i w marcu 1831 roku przeniósł się do Drezna. Stamtąd ruszył z listami dyplomatycznymi do Londynu i Paryża, a jesienią osiadł właśnie w Paryżu.

Pierwsze utwory Juliusza Słowackiego to tłumaczenia i parafrazy wierszy Thomasa Moore'a i Alphonse'a de Lamartine'a, drobne liryki, dumki, sonety - wszystko utrzymane w tonacji medytacyjnej, kontemplacyjnej, pesymistycznej. W 1829 roku przenosi się z Wilna, gdzie ukończył studia prawnicze, do Warszawy i znajduje zatrudnienie w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Juliusz Słowacki to twórca o wielkim talencie i równie wielkich ambicjach. Jedenaście lat młodszy od Mickiewicza, na początku swej działalności literackiej starał mu się dorównać, później przewyższyć go, a przynajmniej także zyskać miano wieszcza narodowego. Podzielił jednak los wielu wybitnych - często szydzono zeń za życia, doceniono dopiero po śmierci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Narzędzia dostępności

Czcionka standardowa

Czcionka powiększona

Czcionka największa

Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

1. Strona główna

2. Aktualności

3. Wydarzenia

Narodowe Czytanie 2020 już w najbliższą sobotę

Para Prezydencka: Zapraszamy Państwa na Narodowe Czytanie „Balladyny" Juliusza Słowackiego już w najbliższą sobotę, 5 września.
- Wierzę, że w tym szczególnym dla nas wszystkich czasie, kiedy razem pokonujemy epidemię, wspólna lektura klasyki polskiej literatury jeszcze silniej nas zjednoczy, przynosząc wiele czytelniczej satysfakcji i ponownie łącząc w przekonaniu o doniosłości dzieł naszych największych pisarzy - napisał Prezydent RP Andrzej Duda w liście zachęcającym do współtworzenia akcji. SZCZEGÓŁY I RELACJE Z POPRZEDNICH ODSŁON >>>

- Bardzo zależy mi na tym, aby tegoroczne Narodowe Czytanie było realizowane w jak najbezpieczniejszej formie i z zachowaniem wszelkich środków ostrożności. Zachęcam Państwa do zorganizowania lektury Balladyny według Państwa własnej inwencji i pomysłowości, również z wykorzystaniem tradycyjnych, a zwłaszcza nowoczesnych narzędzi komunikacji - dodał w liście Prezydent.

Balladyna Juliusza Słowackiego to wybitne dzieło polskiego romantyzmu. Dramat został ukończony w grudniu 1834 roku, a wydany pięć lat później w Paryżu. Powstał na emigracji w czasie dyskusji na temat przyczyn niedawnej klęski powstania i debat nad wspólną historią i przyszłym losem narodu. Poeta połączył w tym utworze realizm i fantastykę, koncentrując się na analizie postaw i czynów bohaterów. Osadzona na tle baśniowych dziejów opowieść o dwóch siostrach - Balladynie i Alinie - stała się bardzo popularna. Wywarła duży wpływ na muzykę, malarstwo czy rzeźbę, a powstałe na przestrzeni lat jej liczne inscenizacje, zrealizowane przez wybitnych reżyserów i aktorów scen polskich, cieszyły się ogromnym zainteresowaniem. Tekst utworu >>
_______________
Z uwagi na sytuację epidemiczną prosimy organizatorów Narodowego Czytania 2020 o przestrzeganie wszelkich obowiązujących wytycznych i zaleceń sanitarnych.

Poleć znajomemu

Archiwum Dla Młodych Youth area Archiwa Przełomu

Link graficzny do wersji mobilnej serwisu

# data[].attributes.attachment_link.title
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Narodowe Czytanie 2020 już w najbliższą sobotę

# data[].attributes.attachment_link.description
Czcionka standardowa Czcionka powiększona Czcionka największa Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Strona główna Aktualności Wydarzenia Narodowe Czytanie 2020 już w najbliższą sobotę Para Prezydencka: Zapraszamy Państwa na Narodowe Czytanie „Balladyny" Juliusza Słowackiego już w najbliższą sobotę, 5 września.