# data[].attributes.body
Irak ligt in het Midden-Oosten. De buurlanden zijn Syrië, Saoedi-Arabïë, Jordanïë, Koeweit, Iran en Turkije.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find local businesses, view maps and get driving directions in Google Maps.

# data[].attributes.body
De Jeugd van Saddam Hussein

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
BRUSSEL -- Hij was jarenlang de meest bespioneerde man op aarde, de meest belaagde, en toch was Saddam Hoessein tot gisteren ongrijpbaar. ,,Hij was een straatvechter, om te overleven deed hij alles'', zegt Saddam-biograaf Con Coughlin. Vierentwintig jaar lang heeft Saddam Hoessein zijn dictatoriale regime overeind kunnen houden, vaak met de hardste hand.

Volgens een van de verhalen die over Saddam de ronde doen, zou hij aan de inmiddels overleden koning Hoessein van Jordanië hebben gezegd dat hij elke extra dag in zijn leven beschouwde als een ,,gift van God''. In 1959 was hij immers nipt aan de dood ontsnapt nadat hij een aanslag had gepleegd op de toenmalige Iraakse president, Abdoel Karim Qassim. ,,Ik zie het alsof ik die dag ben overleden'', zei Saddam aan koning Hoessein.

Saddam, zo schrijven vele biografen, zag zichzelf als de laatste in een lange lijn van heersers in het oude Tweestromenland, van de Assyrische koning Nebukadnezar tot de middeleeuwse krijger Saladin, die de kruisvaarders uit Jeruzalem verjoeg en die net als Saddam geboren werd in de stad Tikrit, ten noordwesten van Bagdad.

Saddam Hoessein werd officieel op 28 april 1937 geboren in de modderhutten van het dorp Al-Ouja, acht kilometer ten zuiden van Tikrit. Die stad was op dat moment een woestijnachtig provincienest, waar Saddam een groot deel van zijn harde, arme jeugd doorbracht bij zijn oom Khairallah Toelfah, een gedreven Arabisch nationalist. In het verzet tegen de Iraakse koning die in een kunstmatig gecreëerd Irak door de Britten werd gesuperviseerd, speelden de clans uit Tikrit een belangrijke rol.

Via de clangenoten uit Tikrit belandde Saddam in Bagdad, waar hij zich als ,,man met de vuisten'' nuttig maakte voor de jonge Baath-partij, een Arabische nationalistische beweging die eind jaren veertig in Syrië was ontstaan. Zijn banden met zijn Tikrit-clan bleven voor Saddam altijd belangrijk. Eer was heilig, lafheid onvergeeflijk. Saddam beschouwde zichzelf als genereus tegenover de mensen die hem steunden en genadeloos tegenover zijn tegenstanders -- zoals het hoort in een clan.

Zijn eerste moord dateert van 1958, toen hij als twintigjarige een communistische leider vermoordde in Tikrit (twintig jaar later zou hij, zoals het ook binnen de stammentraditie past, de familie van de man bloedgeld geven, en een Browningpistool). In datzelfde jaar kwam de Iraakse monarchie aan haar einde door een bloedige militaire coup. Maar de nieuwe president, generaal Abdoel Karim Qassim, ,,verraadde'' al snel de Baath-partij door een pact te sluiten met de communisten, tegen de pan-Arabische nationalisten in. In 1959 pleegde de jonge Saddam Hoessein een mislukte aanslag op president Qassim: hij schoot zijn mitrailleur te vroeg leeg op de auto van Qassim en raakte bij het daaropvolgende vuurgevecht zelf gewond aan het been.

Het verhaal van zijn ontsnapping figureerde later in de officiële mythologie die hij rond zichzelf creëerde. Hij zou te paard zijn ontsnapt, de Tigris hebben overgezwommen en zich hebben verscholen bij familieleden, om daarna in vrijwillige ballingschap te gaan in Egypte -- de enige keer dat hij in het buitenland woonde.

In 1963 speelde de Baath-partij een prominente rol in een coup en een van Saddams mentoren uit Tikrit, Ahmed Hassan al-Bakr, werd korte tijd premier. Saddam kon terugkomen uit zijn Egyptische ballingschap en kreeg, als oude straatvechter, de leiding over de veiligheidsdienst van de partij. Dat gaf hem een harde machtsbasis die hem in staat stelde te werken aan een gestage opmars in de Iraakse politiek.

Met zijn veiligheidstroepen hielp Saddam in 1968 de Baath-partij opnieuw mee aan de macht. Een beperkte groep van de soennietische minderheid waartoe Saddam behoorde, greep de macht in een wankel land met een sjiitische meerderheid in het zuiden en Koerden in het noorden. De ,,diensten'' van Saddam speelden daarbij een cruciale rol, de straatvechter uit Tikrit klom op naar de tweede rang in het regime.

Begin jaren zeventig schreef Saddam de nationalisering van de olie-industrie op zijn palmares, wat uitermate belangrijk bleek voor zijn verdere opmars. Vanaf dat moment nam ook het Westen Saddam serieus. Voor Irak ging het om een doorslaggevende historische gebeurtenis: tot dan toe ging het oliegeld naar een westers consortium, plots kwam het geld eindelijk vrij voor Irak en zijn inwoners zelf.

Saddam werd een ,,natiebouwer''. Met het oliegeld werden ziekenhuizen en scholen gebouwd, de jaren zeventig werden voor een groeiende groep Iraki's een relatief luxueuze periode. Saddam zelf gaf vaak een ongedwongen indruk met bezoekjes aan de ,,jachtclub'' in Bagdad, gekeuvel rond een glas Mateus-rosé, en een schijnbaar ongedwongen gezinsleven met zijn eerste vrouw Sajida en hun kinderen Oday, Qusay, Raghda, Rana en Hala. Tegelijk werkte hij zijn intimiderende web van repressie steeds verder uit en creëerde hij een persoonlijkheidscultus.

In 1979, nauwelijks 42 jaar oud, voelde Saddam zich sterk genoeg om zelf president te worden. Hij dwong president Ahmed Hassan al-Bakr tot een machtsoverdracht en bevestigde zijn macht met een bloedbad waarbij hij een derde van de Revolutionaire Commandoraad van de Baath-partij liet executeren. Omdat hijzelf via een coup aan de macht was gekomen, waakte hij er daarna altijd scherp over dat hijzelf niet aan zijn einde zou komen door een staatsgreep. Elke poging daartoe werd genadeloos de kop ingedrukt, waarbij ook de families van mogelijke coupplegers werden gefolterd en vermoord.

Irak was in 1979 naar de normen van het Midden-Oosten een machtig land. Sinds 1974 leverde de Sovjet-Unie honderden Scud-raketten, Saddam zelf stond op goede voet met de toenmalige Franse premier, Jacques Chirac, die Irak tegen oliedollars voorzag van Franse Mirage-gevechtsvliegtuigen en een kernreactor in aanbouw (Osirak, in 1982 gebombardeerd door Israël). Met de hulp van onder meer Oost-Duitsland werd begonnen met een programma voor de aanmaak van chemische en biologische wapens.

Toen maakte Saddam de eerste van wat doorgaans zijn twee catastrofale politieke fouten wordt genoemd. In 1980 viel hij buurland Iran aan, in de veronderstelling dat dat land na de islamitische revolutie onder ayatollah Khomeiny in chaos zou verkeren. Acht jaar later eindigde de oorlog in een ongemakkelijke status-quo, en waren zeker 670.000 Irakezen dood, gewond of gevangen.

Wel had Saddam de steun gekregen van Europese landen als Frankrijk en Duitsland, en ook de Verenigde Staten steunden hem in zijn strijd tegen de ,,grotere vijand'', Iran. De CIA voorzag Irak van satellietbeelden over Iraanse troepenposities, en volgens sommige bronnen knepen de VS ook een oogje dicht bij de levering van materiaal voor de aanmaak van chemische en biologische wapens. In 1982 schrapte de VS, dat in onmin had geleefd met Irak sinds de ,,pan-Arabische'' Zesdaagse Oorlog in 1967 tegen Israël, het land van de lijst van terroristische naties. In december 1983 kreeg Saddam bezoek van een speciale gezant van president Ronald Reagan, Donald Rumsfeld, met het aanbod de diplomatieke betrekkingen te herstellen.

In de marge van de Iraans-Iraakse oorlog begonnen de Koerden in het noorden van het land zich te roeren, Saddam stuurde zijn neef Ali Hassan al-Majid op hen af. Bij diens ,,zuiveringsacties'' sneuvelden naar schatting honderdduizend Koerden, de beelden van een chemische aanval op het dorp Halabja gingen de wereld rond -- en neef Ali kreeg de bijnaam ,,Chemische Ali''. Toch behield Saddam de steun van de VS, de Sovjet-Unie en de grote Europese landen. Ondanks de immense slachtingen in de Iraaks-Iraanse oorlog kon hij met een politieke neuslengte voorsprong uit het conflict stappen. Even was Irak de machtigste staat van de Golf.

Ook zijn persoonlijkheidscultus was nauwelijks aangetast door de slachtingen. Tijdens de oorlog had hij al de ruïnes van het oude Babylon deels laten heropbouwen met bakstenen die elk zijn naam droegen. Na de catastrofale oorlog liet hij het waarschijnlijk bekendste monument van Bagdad bouwen, twee uitgestrekte armen met sabels in de handen, een soort ,,Arc de Triomphe'' voor een oorlog die Irak honderdduizenden levens had gekost. De uitgestrekte armen waren gemodelleerd naar die van Saddam.

En toen maakte Saddam zijn tweede grote politieke fout: de inval in Koeweit in 1990. Hij begon, mogelijk misleid door onduidelijke signalen vanuit Washington dat er geen ,,militaire strategie'' voor de Perzische Golf klaarlag, Koeweit binnen en luidde zo een oorlog in die hij niet kon winnen. In die Golfoorlog werden de Iraakse troepen na een luchtbombardement van 39 dagen met een grondoffensief van twee dagen uit Koeweit verjaagd door een brede coalitie van westerse én Arabische landen.

Maar Saddam was nog niet aan zijn einde toe. De coalitie van toen trok niet op naar Bagdad. Saddam had het gros van zijn Republikeinse Garde tijdig teruggetrokken binnen Irak en kon daardoor een uitbrekende volksopstand van sjiieten in het zuiden snel en bloedig neerslaan -- onder het toeziend oog van de VS. Het Westen was bang dat Irak uit elkaar zou vallen, ten voordele van Iran: Saddam moest bij voorkeur weg, maar de Iraakse eenheidsstaat niet. Die angst en de onderlinge verdeeldheid in de Iraakse oppositie zou Saddam nog de hele jaren negentig perfect uitspelen.

Door de inval in Koeweit wordt nochtans wel eens gezegd dat Saddam de internationale situatie aanzienlijk minder goed kon inschatten dan die in zijn eigen land. De Golfoorlog bracht hem een militaire nederlaag, een langdurige economische boycot (die vooral zijn bevolking trof) en een status van internationale boosdoener bij uitstek. En toch kon Saddam op cruciale momenten ook zijn kalmte behouden en overleefde hij steeds nieuwe hopeloze situaties door een koelbloedig en wreed rationalisme.

In de jaren tachtig had hij zuiveringen uitgevoerd in zijn eigen leger. Toen hij later daarop werd aangesproken in een interview, zei hij: ,,Slechts twee divisiecommandanten en het hoofd van een gemechaniseerde eenheid zijn geëxecuteerd. Dat is tamelijk normaal in een oorlog.''

Zijn overlevingsinstincten werden vanaf de Golfoorlog nog verder op de proef gesteld. Tijdens de oorlog in 1991 voerden de Amerikanen 260 aanvallen uit op leadership targets, een eufemisme voor het proberen ombrengen van de politieke leiding, dus Saddam. Drie maanden na het einde van die Golfoorlog tekende toenmalige president George Bush (senior) een bevel dat de CIA toeliet ,,voorwaarden te creëren voor de verwijdering van Saddam Hoessein van de macht''. In 1993 hernieuwde de kersverse regering-Clinton die toelating.

Saddam werd bespioneerd, gevolgd, beschoten en toch bleef hij in leven. Hij overnachtte in steeds verschillende paleizen en bunkers, volgens Amerikaanse bronnen kwam de CIA hem steeds weer op het spoor maar was de dienst altijd 24 uur te laat om hem te raken. Ook de interne oppositie bereikte niets.

Na de Golfoorlog voerde een oppositiegroep, het Iraaks Nationaal Congres (INC), samen met de CIA een een mislukt offensief uit tegen Saddam. Een andere groep, het Iraaks Nationaal Akkoord (INA), probeerde in 1996 een staatsgreep, samen met hoge militairen in Bagdad. Saddams geheime dienst, de Mukhabarat, ontdekte dat complot en stuurde een boodschap naar het CIA-operatiecentrum in Jordanië in de eigen CIA-code: ,,We hebben al jullie mensen opgepakt. Jullie kunnen beter pakken en naar huis gaan.'' De Mukhabarat arresteerde achthonderd opposanten, het merendeel van hen werd gefolterd en geëxecuteerd.

Ook voor zijn naaste getrouwen was Saddam genadeloos. Twee van zijn schoonzoons, de hoge legerofficieren Hoessein Kamel en Saddam Kamel, werden midden jaren negentig ontevreden met de toenemende invloed van Saddams zonen Qusay en vooral de wrede Oday. Ze vluchtten in augustus 1995 mét Saddams dochters Raghda en Rana naar Jordanië.

,,De schoonzoons verklapten aan de westerse geheime diensten details over de Iraakse nucleaire en chemische wapenopbouw, maar erger nog vond Saddam dat zijn dochters waren meegegaan: dat is een schande voor een Arabische familievader'', zegt Saddam-biograaf Con Coughlin. ,,Een half jaar later kon hij hen allemaal overtuigen terug te keren naar Irak, met een presidentiële amnestie als lokaas. Even later zaten de dochters onder huisarrest en waren de schoonzoons doodgeschoten, Saddams eer binnen de clan was volledig hersteld.''

In 1998 begon Saddam de prelude naar de huidige Golfoorlog: hij stuurde de VN-wapeninspecteurs het land uit. Hij leek zelfverzekerd, bewust van zijn deskundigheid in het manoeuvreren en manipuleren van de internationale verdeeldheid over de aanpak van Irak. De typische televisiebeelden van de laatste jaren zijn die van Saddam -- of een van zijn vele dubbelgangers -- die nonchalant zwaaiend met een dikke sigaar in de hand een toespraak houdt tot aandachtig luisterende paladijnen, in zijn schurende accent uit Tikrit dat hij nooit heeft afgeleerd.

Saddam volgde het internationale gekibbel rond zijn persoon. Volgens Patrick Cockburn, co-auteur van Saddam Hussein, an American Obsession, las hij elke ochtend buitenlandse kranten om te zien wat de VS en Groot-Brittannië voor hem in petto hadden. Tijdens de recente onderhandelingen in de Verenigde Naties volgde hij zijn oude tactiek van toegeven met mondjesmaat: een rapport over zijn massavernietigingswapens -- waarvan hij het bestaan is blijven ontkennen -- werd in extremis afgeleverd, Al-Samoud-raketten geleidelijk vernietigd. Maar een vrijwillige ballingschap, die ook door Washington werd gesuggereerd, wees hij vastberaden af.

De oorlog begon met een nieuwe aanslag op zijn leven: Amerikaanse kruisraketten troffen in de ochtend van donderdag 20 maart een huis waar Saddam met zijn zoons en naaste getrouwen zou vergaderen. Saddam ontsnapte aan de dood, het is niet bekend hoe. Twee weken later volgde een gelijkaardige aanval op een gebouw in de wijk Mansoer in hartje Bagdad.

Ten slotte is Saddam geen heldendood gestorven, maar levend in handen van de Amerikanen gevallen, ook al had hij gezworen dat dit nooit zou gebeuren.

# data[].attributes.attachment_link.description
BRUSSEL -- Hij was jarenlang de meest bespioneerde man op aarde, de meest belaagde, en toch was Saddam Hoessein tot gisteren ongrijpbaar. ,,Hij was een straatvechter, om te overleven deed hij alles'', zegt Saddam-biograaf Con Coughlin. Vierentwintig jaar lang heeft Saddam Hoessein zijn dictatoriale regime overeind kunnen houden, vaak met de hardste hand.

# data[].attributes.body
Het leven en de carrière van Saddam Hussein in beeld

# data[].attributes.body
13 december 2003

# data[].attributes.body
Het doodvonnis tegen Saddam Hussein is voltrokken. De Iraakse oud-dictator werd zaterdag 30 december om 04.07 uur opgehangen. De executie werd illegaal gefilmd met een mobiele telefoon.
Het doodvonnis tegen Saddam Hussein is zaterdagochtend voltrokken. De Iraakse oud-dictator werd om 04.07 uur opgehangen. Dat heeft een van Saddams advocaten aan de Amerikaanse nieuwszender CNN bevestigd.

De ex-dictator werd in november veroordeeld wegens misdaden tegen de menselijkheid vanwege de moorden op 148 sjiitische mannen en jongens in Dujail in 1982. Het bloedbad volgde op een mislukte moordaanslag op Saddam. Het doodvonnis werd dinsdag in hoger beroep bevestigd en moest volgens de Iraakse wet binnen een maand worden voltrokken.

~geschiedenis.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bagdad is inmiddels de minst leefbare stad op de wereld. Veel van de Irakezen hebben geen toegang tot drinkbaar water, mede door de vernietiging van de zuiveringsinstallaties voor afvalwater. Ook zijn fabrieken, scholen, ziekenhuizen, musea en energiecentrales tijdens de oorlog verwoest. De levensomstandigheden van de Irakezen zijn er niet bepaald op vooruit gegaan sinds de Amerikanen Irak binnenvielen in 2003.

Een van de redenen die Bush gaf om Irak binnen te vallen, was het brengen van democratie. Het land heeft inmiddels een democratische regering, maar wel de 'lelijkste' ter wereld. Vooral vrouwen lijden eronder: veel meisjes worden thuisgehouden van school, omdat het te onveilig is op straat. Er is voor hen een nog kleinere kans op een baan, naast de grote werkloosheid die er al is. Hierdoor zijn er nog maar weinig ouders die genoeg geld hebben voor onderwijs voor hun kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom veel Irakezen heimwee hebben naar Saddam Hoessein - De puinhopen van Irak

# data[].attributes.attachment_link.description
'Een Amerikaanse oorlog tegen Irak zouden de poorten van de hel openen', dat waren de woorden van secretaris-generaal Amr Moussa kort voor de oorlog. En hij had gelijk: de Amerikanen verlieten een land in puin. Was de tijd van Saddam dan echt zo slecht?