# data[].attributes.body
Zie hier: een rijke digitale leeromgeving samengesteld door Martijn Galjé, namens stichting NIVOZ, voor de conferentie 'met alle respect' van School en Veiligheid'. Het thema voor dit jaar is 'contact maken en starten'.

# data[].attributes.headline
Brené Brown: de kracht van kwetsbaarheid

# data[].attributes.subject
Brené Brown: de kracht van kwetsbaarheid

# data[].attributes.body
Een indrukwekkende TEDtalk over kwetsbaarheid, compassie en verbondenheid. Het doen van veiligheid. Hoe luister jij hier naar? Wat is hierin voor jou betekenisvol?
Zie hier onder ook de opdracht die je kunt doen aangaande jouw school...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Get a daily email featuring the latest talk, plus a quick mix of trending content.

By subscribing, you understand and agree that we will store, process and manage your personal information according to our Privacy Policy

# data[].attributes.attachment_link.title
Brené Brown: De kracht van kwetsbaarheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Brené Brown bestudeert menselijke verbindingen -- ons vermogen tot inleving, erbij horen, liefde. In een scherpe, grappige lezing op TEDxHouston deelt ze een diep inzicht vanuit haar onderzoek dat haar op een persoonlijke queeste zette om zowel zichzelf te kennen als de mensheid te begrijpen. Een lezing om te delen.

# data[].attributes.body
Hester IJsseling is lector 'Professionaliseren met hart en ziel' aan de pabo van de Thomas More Hogeschool te Rotterdam. Hier haar blik op hoe openhartigheid en veiligheid aan elkaar verbonden zijn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ik was net leraar, toen ik invaller werd in groep 8. Een lastige klas, waarschuwde de directeur. Een van de kinderen zat apart in een kantoortje, omdat hij regelmatig woede-aanvallen had en dan met boeken gooide en kinderen pijn deed. De intern begeleider en de directie besloten dat hij voorlopig de klas niet meer in mocht.

Een paar weken later liep de jongen de school uit. Hij was weg! Ik belde naar zijn huis - er werd niet opgenomen - maar nog voordat ik hem kon gaan zoeken, was hij terug. Alsof er niets gebeurd was, ging hij het kantoortje weer binnen waar hij zijn schoolwerk deed.

Hoewel ik opgelucht was dat hij weer boven water was, maakte zijn onverschillige houding me boos. Er had zoveel kunnen gebeuren! En hij lachte het weg alsof het hem niks deed. Boos viel ik tegen hem uit: "Zeg! Wat maak je me nou, je loopt hier toch niet zomaar weg!" En toen ineens, vanuit het niets, dook de jongen in elkaar en barstte in snikken uit. Op dat moment was het alsof er iets openbrak. Alsof we elkaar pas voor het eerst echt zagen.

Mijn boosheid was weg. Ik ging naast hem zitten. Toen hij wat tot bedaren was gekomen, keek ik hem aan en zei: "Joh, wat is dit nou allemaal? Hoe gaat het eigenlijk met je?" Hij neeg een beetje naar me toe. "Weet je", zei ik, "als jij weer de klas in wilt, als je denkt dat je dat kunt, prima, loop binnen, neem je spullen mee, daar is een plek voor jou - we zien wel, ga maar zitten en kom erbij. En als je nog eens denkt: Ik word gek, ik moet nú weg - kom dan naar mij, dan hebben we het erover."

Dat was een keerpunt, voor hem, maar ook voor mij als leraar. Het heeft me gevormd en blijft me mijn hele leven bij.

Je zult altijd onderbroken worden

Dit verhaal vertelde een leerkracht me. Zo'n moment van onderbreking kun je niet zomaar zelf bewerkstelligen en je kunt ook niet zeggen dat het zo moet, maar het gebéurt. Iets valt je toe, dat vraagt iets van je en jij hebt maar te antwoorden. Bezinning daarop leidt onvermijdelijk weg van een zuiver rationeel en logisch denkkader.

Meestal zijn de onderbrekingen minder dramatisch. Je wilt met de les beginnen en er is een vlinder in de klas of het begint buiten te sneeuwen. Een regenboog! Een kind gooit met een stoel. Er gaan er twee met elkaar op de vuist. In het nieuws was er een terroristische aanslag. De wc zit vol met rollen wc-papier. Een kind is weggelopen uit de klas. Of je krijgt een leerling maar niet vooruit met lezen.

Hoeveel kennis en vaardigheden je je als leraar ook eigenmaakt en hoeveel structuren onderzoekers en beleidsmakers ook ontwikkelen om je grip te geven op de dingen - je zult altijd onderbroken worden. Elke dag weer. Dat hoort erbij en je moet, als je het mij vraagt, dat er niet helemaal uit proberen te krijgen. Niet alleen omdat het niet kán, maar vooral omdat het juist goed is dat we niet alles onder controle hebben. Want juist daar waar de werkelijkheid aan onze greep ontsnapt - in wat ons toevalt - daar zit de ruimte waarin kinderen hun eigen weg kunnen vinden en een echt mens kunnen worden. Daar zit de vrijheid. Die barsten in onze plannen zijn geen vloek maar een zegen.

there is a crack in everything
that's how the light gets in Leonard Cohen

Sommigen zeggen: ja, dat je vaak je plannen moet onderbreken voor iets wat er tussendoor komt, dat wéten we ook wel, dat dóen we ook wel, maar daar praten we niet echt over. Op de pabo zeggen docenten: het zit in het dóen, in hoe we met de studenten omgaan. Je staat er niet bij stil. Leraren op de scholen zeggen: het is meer iets dat je doet op je gevoel. Intuïtief. En daar zit zeker wat in.

Maar als we niet met elkaar praten over wat er in het wit tussen de regels nog zit, dan lopen we het gevaar dat we het belang ervan onderschatten, er steeds minder geduld mee hebben, dat we het uit de leefwereld wegregelen en de machinerie draaiend houden zonder de tijd te nemen om elkaar echt te zien. Dan wordt de leraar, de ouder, het kind, vermalen tussen label, protocol en cijfer. Die reactie op de weggelopen jongen was bepaald niet volgens het boekje en je kunt niet zeggen: kijk, zo doet een pedagogische bekwame leraar dat. En toch werd daar iets mogelijk wat aan de hand van het 'handelingsplan' niet was gelukt.

Toen ik nog leraar was op een basisschool, ben ik begonnen met socratische gesprekken met leraren. Die voelen een beetje onnatuurlijk aan, ze werken verwarrend en vertragend, en dat is precies de bedoeling. Verwarring is moedwillige onderbreking, om even stil te staan, in plaats van maar voort te jakkeren in de drukte van alledag, om los te komen van wat we allemaal denken te moeten weten en kunnen. Dat maakt soms ongemakkelijk, want we hebben allemaal zekerheden waar we aan gehecht zijn. Het is geen mens gegeven om altijd zonder schil te zijn.

Tussen de nullen en enen

Het vraagt nogal wat van leraren, maar als ze erin slagen openhartig te zijn, dan komt de ziel van het onderwijs weer in beeld. Die hangt samen met hoe leraren in de wereld staan, met hun lijf, hun binnenwereld en geschiedenis. Wanneer ik onderbroken word, kan geen ander mij vertellen wat me te doen staat, ook de wetenschap en het handboek niet. Die kunnen een gereedschapskist leveren, maar welk gereedschap ik op zo'n moment moet pakken, dat is aan mij.

Leraren hoeven voor deze onderzoekende houding geen wetenschappelijke theorieën te snappen, abstracte begrippen te hanteren of moeilijke literatuur te lezen. Wel mogen ze hun bekwaamheidsharnas afleggen, al vraagt dat moed.Het onderwijs dreigt ten prooi te vallen aan de waan dat we uiteindelijk alles in nullen en enen kunnen vangen. En dat data en modellen echter zijn dan wat we in ons dagelijks werk met de kinderen meemaken.

Als we ons in onze beslissingen daardoor meer laten leiden dan door wat we lijfelijk ervaren; en meer op ons hoofd dan op ons hart vertrouwen, vergeten we dat we mensen zijn die met mensen werken - geen optelsommen van eigenschappen, gedragingen en bekwaamheden. Dan gaan we steeds meer met kinderen om alsof het dingen zijn, apparaten die goed functioneren of waar iets aan mankeert. Maar tússen de nullen en enen van big data, daar zit nóg iets. Daar zit de ziel.

Schil losweken om twijfel toe te laten

Leraren hebben soms een tamelijk harde schil van gevestigde ideeën. Ik sta met hen stil bij de onderbrekingen en stel vragen om die schil los te weken, zodat ze twijfel toelaten. Want ik denk dat we verzet moeten plegen tegen de toenemende zucht naar de beheersing van alles. Dat begint met het zekere weten voorkomen, en met aandachtig luisteren: wat vraagt deze situatie van mij?

Als de cultuur er één is van: je hebt alles onder controle als je bekwaamheidsdossier maar op orde is, als je voor alle daarin opgesomde items bewijzen kan overleggen, als je alle lessen uit de methode hebt behandeld, de toetsresultaten in het leerlingvolgsysteem staan, de zorgleerlingen van een diagnose en een handelingsplan zijn voorzien, je toetsen voldoen aan de criteria van de basiskwalificatie examinering, kortom, als de cultuur er één is van administratie en protocollisering - dan is daarbij vraagtekens plaatsen een daad van verzet.

Daar is moed voor nodig, in een tijd waar de beheerscultuur het zelfvertrouwen van leraren ondermijnt, die hen afrekent op meetbare factoren en bewijzen en die hun geen tastbaar krediet geeft voor hoe ze zíjn, als leraar.

jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen Remco Campert

Haast en aandacht gaan niet samen

Tijd vraagt deze aanpak wel, en niemand heeft tijd. Iedereen heeft het altijd te druk, en dan wil je graag snel weten wat het nut is van die gesprekken. Maar haast en aandacht gaan niet samen. Aandacht vergt vertraging.

Zelf probeer ik die vertraging voor te leven, door in de huiskamer van de opleiding een boek te gaan zitten lezen, en voor bijeenkomsten steevast drie uur in te roosteren. Als mensen zich daar eenmaal hebben overgegeven aan zo'n bijeenkomst waarin er eindelijk eens tijd is voor een goed gesprek, komen ze op adem en voelen zich weer even mens.

Vaak huren scholen voor studiedagen onderwijsadviseurs in die het team komen vertellen over de een of andere methode of aanpak. Dat kost een hoop geld, en leraren zijn nog wel eens verveeld met de suggestie dat die experts hun komen vertellen over de praktijk waar zijzelf elke dag middenin staan.

Mijn advies: neem tijdens een studiedag liever de tijd om met je collega's in gesprek te gaan en samen stil te staan bij wat je meemaakt in de klas. Bouw vertraging in, luister naar elkaar en kijk elkaar eens rustig in de ogen.

Lees ook:

Bied studenten meer tijd voor hun persoonlijke academische ontwikkeling

Een beetje vrijwilligerswerk is niet genoeg voor studenten om zich echt persoonlijk en sociaal te vormen (Bildung), stellen universitair hoofddocent Lyana Francot en docent-onderzoeker Hedwig van Rossum, beiden verbonden aan de VU.

Onderwijs in burgerschap dreigt 'een vorm van dressuur' te worden, zeggen scholen

Scholenkoepels vinden dat de minister zich te veel bemoeit met het onderwijs in burgerschap. 'Dit dreigt een vorm van dressuur te worden.'
Onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.title
Laat leraren openhartig zijn, dan komt de ziel van het onderwijs weer in beeld

# data[].attributes.attachment_link.description
Ik was net leraar, toen ik invaller werd in groep 8. Een lastige klas, waarschuwde de directeur. Een van de kinderen zat apart in een kantoortje, omdat hij regelmatig woede-aanvallen had en dan met boeken gooide en kinderen pijn deed. De intern begeleider en de directie besloten dat hij voorlopig de klas niet meer in mocht.

# data[].attributes.headline
Verder ontwikkelen van jouw pedagogische tact

# data[].attributes.subject
Verder ontwikkelen van jouw pedagogische tact

# data[].attributes.body
Pedagogische tact wordt kortweg gedefinieerd als: 'het goede doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’. Hier ligt een hoog ontwikkelde kwaliteit van relatie of verbondenheid – in dit geval een pedagogische relatie tussen leraar en leerling, docent en student – aan ten grondslag. Deze is niet alleen van belang voor de weg naar volwassenheid, maar net zo goed voor het onderwijsresultaat van de leerling (of student). In dit korte filmpje kun je zien wat je kunt verwachten als je je aanmeld voor 'pedagogische tact' bij het NIVOZ: https://vimeo.com/329793658

# data[].attributes.body
'Ieder mens is gebouwd om zichzelf te ontwikkelen en heeft een natuurlijke behoefte aan relatie, autonomie en competentie'.

Bekende woorden van Luc Stevens, founding father van NIVOZ, het instituut dat hij in 2003 oprichtte na zijn emeritaat. Daarvoor was hij verbonden aan de Universiteit Utrecht, als orthopedagoog.

In deze podcast wordt Luc Stevens geïnterviewd door Jan Jaap Hubeek. Welke vragen, overwegingen, gedachten n.a.v. de podcast houden jou bezig? Wat hoor je over veiligheid? Contact maken? Openheid?

# data[].attributes.body
Voor de mensen die bekend zijn met theorie U. Of voor de mensen met lef die deze theorie niet kennen en er wel mee willen werken ;-)
Hier vind je een oefening die behulpzaam kan zijn om een situatie waar je nu mee zit, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid in het werken met elkaar of met leerlingen, op een andere manier tegen het licht te houden.

# data[].attributes.body
Neem met deze opdracht jullie eigen professionele cultuur onze de loep.

# data[].attributes.body
Heb je behoefte aan extra diepgang? Op onze NIVOZ website vind je een hele serie kernpublicaties die ondersteunend zijn bij je pedagogische reflectie.

# data[].attributes.attachment_link.description
'Besturen vanuit vertrouwen' kan een groot effect hebben, stelt Helma van der Hoorn. En het onderwijs heeft dat om meerdere redenen hard nodig. Op onze eerste NIVOZ-onderwijsavond in het eigen Rotterdamse Dokhuis zal ze haar publiek uitnodigen om anders te durven kijken naar onderwijs. (Tickets ook voor live-streaming)

# data[].attributes.headline
Maar wat doe je dan in jouw organisatie? Als je veiligheid en vertrouwen 'wil doen'. Laat je inspireren door de Greyston Bakery

# data[].attributes.subject
Maar wat doe je dan in jouw organisatie? Als je veiligheid en vertrouwen 'wil doen'. Laat je inspireren door de Greyston Bakery

# data[].attributes.body
De hele uitzending 'rendement van geluk' van Tegenlicht is interessant, maar voor deze omgeving hebben we gekozen voor het stuk over de Greyston Bakery en hoe zij hun kernwaarden vormgeven. Kijk bijvoorbeeld naar Dion, die verteld hoe deze plek hem zo'n goed gedaan heeft. Een plek waar vertrouwen in de ander als kernwaarde bovenaan staat en daarmee wordt veiligheid zichtbaar en tastbaar. Wat is voor jou (of voor jullie organisatie) de belangrijkste waarde en waar wil jij meer van in jouw pedagogische praktijk? En hoe lukt het je om dat vorm te geven? En wat zou je nog meer willen?

# data[].attributes.headline
Gert Biesta: hoe blijf je als schoolteam pedagogisch in vorm?

# data[].attributes.subject
Gert Biesta: hoe blijf je als schoolteam pedagogisch in vorm?

# data[].attributes.body
Onderwijspedagoog Gert Biesta is per 1 april 2016 benoemd tot bijzonder hoogleraar Pedagogische dimensies van onderwijs, opleiding en vorming aan de Universiteit voor Humanistiek. De leerstoel is gevestigd door stichting NIVOZ.

Biesta: “In het onderwijs gaat het naast kwalificatie en socialisatie altijd ook om de vorming van de persoon, gericht op het volwassen in de wereld willen zijn. Daarom is een pedagogische oriëntatie in het onderwijs onontbeerlijk.”

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe blijf je als school pedagogisch in vorm? Gert Biesta gaat hierop in.

# data[].attributes.body
Ik ga er zo maar van uit dat jullie ook een heel ander idee hebben bij contact maken. En toch is dat wat we op dee manier proberen te doen in deze wonderlijke tijden.
Je vindt hier allerlei inhouden en thema's waarvan ik denk dat ze behulpzaam zijn in het 'doen' van veiligheid in jouw school. Met bijbehorende oefeningen, inspiratie en legitimering. Op alle berichten kun je reageren zodat we de ervaringen van elkaar kunnen lezen. Voel je vrij om te grasduinen door deze padlet en te gebruiken wat je wilt gebruiken. Bij vragen, opmerkingen, informatie over mijn werk en dat van het NIVOZ, of anders ben ik beschikbaar! Je kunt me daarvoor mailen: m.galje@nivoz.nl
Ben benieuwd naar jullie reacties.
Veel plezier gewenst!

# data[].attributes.headline
De (her)start van het schooljaar: suggesties voor in de klas

# data[].attributes.subject
De (her)start van het schooljaar: suggesties voor in de klas

# data[].attributes.body
Veel leerkrachten vragen zich af op welke manier ze de kinderen willen ontvangen als ze straks (gedeeltelijk) weer naar school gaan. In dit artikel vind je een groot aantal
‘suggesties voor in de klas’ die je kunnen helpen om weer een goede start te maken als de
school weer open gaat.