# data[].attributes.body
https://www.crazynauka.pl/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłuchaj jednego z naszych 8 cyberwykładów. Wiedzę podajemy z humorem i w przystępny dla każdego pracownika sposób. Zdalnie lub u Ciebie w firmie. Kliknij tu i zobacz opisy wykładów!

Każdy powinien zobaczyć te webinary! Praktyczna wiedza i zrozumiały język. 6 topowych tematów - kliknij tutaj i zobacz szczegółowe opisy oraz darmowy webinar.

Z NordVPN korzystami sami i nazywamy go "najlepszym z najtańszych" (zwłaszcza w wariancie na 3 lata, gdzie wychodzi 3,29USD za miesiąc). W ramach licencji możesz go zainstalować na 6 urządzeniach, więc zabezpieczysz sprzęt całej rodziny. Ma aż 5500 serwerów z 59 krajów, wiec jesteś w stanie wyjść na świat np. z USA i oglądać seriale Netflix dostępne tylko tam i często zmieniać IP. Pozwala na używanie torrenta. Nie trzyma logów, a siedzibę ma w Panamie, poza prawną jurysdykcją Polski. Wykupując go po tym linku, wspierasz redakcję Niebezpiecznik.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Posłuchaj jednego z naszych 8 cyberwykładów. Wiedzę podajemy z humorem i w przystępny dla każdego pracownika sposób. Zdalnie lub u Ciebie w firmie. Kliknij tu i zobacz opisy wykładów! Każdy powinien zobaczyć te webinary! Praktyczna wiedza i zrozumiały język. 6 topowych tematów - kliknij tutaj i zobacz szczegółowe opisy oraz darmowy webinar.

# data[].attributes.attachment_link.description
Can you spot when you're being phished? Identifying phishing can be harder than you think. Take the quiz to see how you do.

# data[].attributes.attachment_link.title
World's Biggest Data Breaches & Hacks - Information is Beautiful

# data[].attributes.attachment_link.description
Data visualization of the world biggest data breaches, leaks and hacks. Constantly updated. Powered by @VizSweet.

# data[].attributes.attachment_link.description
How long it would take a computer to crack your password?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pastes you were found in

A paste is information that has been published to a publicly facing website designed to share content and is often an early indicator of a data breach. Pastes are automatically imported and often removed shortly after having been posted. Using the 1Password password manager helps you ensure all your passwords are strong and unique such that a breach of one service doesn't put your other services at risk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Have I Been Pwned: Check if your email has been compromised in a data breach

# data[].attributes.attachment_link.description
Have I Been Pwned allows you to search across multiple data breaches to see if your email address or phone number has been compromised.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie, to fałszywa informacja. Nie ma takiego biskupa w polskim kościele i takiego radia w Skierniewicach

Ponad tysiąc udostępnień na Facebooku ma grafika ze zdjęciem biskupa i jego rzekomą wypowiedzią, mówiącą, że należy „przywrócić karę śmierci dla wszystkich osób utożsamiających się z ideologią LGBT". Hierarcha miał zapowiedzieć, że w imieniu kościoła zwróci się w tej sprawie do rządu. To fałszywa informacja. Nie ma takiego biskupa w polskim kościele katolickim, ani innych kościołach chrześcijańskich. Nie było też takiej rozmowy na antenie żadnego skierniewickiego radia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ponad tysiąc udostępnień na Facebooku ma grafika ze zdjęciem biskupa i jego rzekomą wypowiedzią, mówiącą, że należy „przywrócić karę śmierci dla wszystkich osób utożsamiających się z ideologią LGBT". Hierarcha miał zapowiedzieć, że w imieniu kościoła zwróci się w tej sprawie do rządu. To fałszywa informacja.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rząd wprowadził nowe obostrzenia w związku z pandemią koronawirusa. Sprawdź, co dzisiaj wolno, a czego nie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The Breaking News Generator - Today's top story... you! Or, whatever you want. Add your pic, write the headline and we'll go live to the scene. Sort of.

Your browser does not support HTML5 Canvas.

No images are saved to the servers of Break Your Own News.

By @JonathanEx. Find out more.

# data[].attributes.attachment_link.title
Break Your Own News - The Breaking News Generator

# data[].attributes.attachment_link.description
Today's top story... you! Or, whatever you want. Add your pic, write the headline and we'll go live to the scene. Sort of.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyszukaj opracowane przez ekspertów plany lekcji, które mają pomóc młodym ludziom w rozwijaniu umiejętności poruszania się w cyfrowym świecie, odbierania informacji oraz odpowiedzialnego tworzenia treści i dzielenia się nimi.

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
The Educators Progressive -Unofficial

# data[].attributes.attachment_link.title
Fact checking online is more important than ever

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy podasz mi swój PESEL? Szokująca sonda! [naTemat.pl]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O nas

Asy Internetu to bezpłatny program, który jest skierowany do szkół podstawowych w całym kraju. Jego celem jest wzmacnianie w dzieciach i nastolatkach wartości, które pomogą im uniknąć zagrożeń w sieci oraz wsparcie nauczycieli i nauczycielek w tym zakresie. Pomagamy zmieniać lekcje o bezpieczeństwie w internecie w przygodę!

W Polsce program realizują wspólnie Fundacja Szkoła z Klasą i Google.

# data[].attributes.attachment_link.title
Konferencja Asów Internetu - zapraszamy! - Asy Internetu

# data[].attributes.attachment_link.description
Asy Internetu to bezpłatny program, który jest skierowany do szkół podstawowych w całym kraju. Jego celem jest wzmacnianie w dzieciach i nastolatkach wartości, które pomogą im uniknąć zagrożeń w sieci oraz wsparcie nauczycieli i nauczycielek w tym zakresie. Pomagamy zmieniać lekcje o bezpieczeństwie w internecie w przygodę!

# data[].attributes.attachment_link.description
Lekcje zostały przypisane do etapów edukacyjnych według Katalogu Kompetencji.

# data[].attributes.attachment_link.title
bezcc. Montaż w służbie propagndybez cc.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobra praktyka: Mass media - scenariusze lekcji

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawy zadań przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki i geografii, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobra praktyka: Internet - zagrożenia. Zestaw zadań

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawy zadań przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki i geografii, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawy zadań przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki i geografii, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawy zadań przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki i geografii, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji 1 - krytyczna analiza informacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji 2 - krytyczna analiza informacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji 3 - krytyczna analiza informacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji 4 - krytyczna analiza informacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji 5 - krytyczna analiza informacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Dezinformacja: co trzeba o niej wiedzieć!

# data[].attributes.attachment_link.description
Od demokracji i mediów po zmianę klimatu, prawa człowieka i ratowanie słoni, ten ruch jest niepokonany! Oto, co razem osiągnęliśmy w ciągu ostatnich kilku miesięcy

# data[].attributes.attachment_link.title
"Monetyzują kłamstwo, monetyzują nienawiść i na tym zarabiają pieniądze"

# data[].attributes.attachment_link.description
Łatwo je spreparować, jeszcze łatwiej w nie uwierzyć. Bo fake newsów od newsów przeciętny internauta nie jest w stanie odróżnić. A spotyka je w sieci na każdym kroku. Superwizjer TVN prześwietlił f...

# data[].attributes.attachment_link.title
Po "rodzicach poszkodowanych dzieci" przyszedł czas na "zadowolonych ministrantów". Fałszywe wpisy zalewają Internet

# data[].attributes.attachment_link.description
Podczas protestu nauczyciela w mediach społecznościowych pojawiła się fala identycznych wpisów na temat poszkodowanych dzieci, udostępniana przez fałszywe konta. Teraz kolejna fala podobnych postów zalewa Internet. Tym razem wypowiadają się ministranci. O sprawie informują NaTemat oraz Wirtualna Polska.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Warszawa i Mazowsze - najnowsze wiadomości w RDC

# data[].attributes.attachment_link.title
Liberator: Fakenews - Warszawa i Mazowsze - najnowsze wiadomości w RDC

# data[].attributes.attachment_link.description
Gościem Stanisława Wojtery był Grzegorz Zajączkowski z Ministerstwa Cyfryzacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mimo że jest to choroba, której można uniknąć dzięki zastosowaniu szczepionki, odra zabija każdego roku ponad 100 tys. osób. W pierwszych trzech miesiącach 2019 r. liczba przypadków śmiertelnych na całym świecie się potroiła. Około trzech czwartych przypadków składających się na wzrost zachorowań na odrę w 2018 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Postprawda: Dezinformacja i koszt fake newsów (After Truth: Disinformation and the Cost of Fake News) - film online - HBO GO

# data[].attributes.attachment_link.description
Dokument analizuje zagrożenie, jakie wiąże się ze zjawiskiem tzw. „fake newsów". Jego twórcy omawiają rzeczywiste konsekwencje dezinformacji, teorii spiskowych i fabrykowanych wiadomości dla przeciętnego obywatela Stanów Zjednoczonych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wywiad z prof. Zielińskim - obalanie fake newsów (wersja rozszerzona)

# data[].attributes.attachment_link.title
DEMAGOG - fakty są najważniejsze! Weryfikujemy i kontrolujemy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteśmy pierwszą w Polsce organizacją fact-checkingową. Sprawdzamy wypowiedzi polityków. Walczymy z fake news. Edukujemy. #FactCheck

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sprawdzanie informacji w internecie i weryfikowanie ich rzetelności to niezbędna umiejętność, żeby być świadomym, krytycznym i niepodatnym na manipulacje czytelnikiem. Jak się do tego zabrać? Jakich technik używać, aby przeanalizować poszczególne elementy newsa i potwierdzić jego zgodność z prawdą?

Sprawdzanie informacji w internecie i weryfikowanie ich rzetelności to niezbędna umiejętność, żeby być świadomym, krytycznym i niepodatnym na manipulacje czytelnikiem. Jak się do tego zabrać? Jakich technik używać, aby przeanalizować poszczególne elementy newsa i potwierdzić jego zgodność z prawdą?

Przedstawiamy 12 narzędzi ułatwiających codzienną pracę fact-checkerom. Są ogólnodostępne, a ich używanie jest bardzo proste. Mamy nadzieję, że przydadzą się także Wam!

Wyszukiwanie zaawansowane Google

Szukając pewnych fraz w Google możemy potrzebować uszczegółowienia żeby odnaleźć interesującą nas informację. Można do tego dojść poprzez zaawansowane wyszukiwanie.

Przydatne staje się także dodanie pewnych znaków przy wyszukiwaniu:

jeśli potrzebujemy całej frazy - cudzysłów,

jeśli chcemy wykluczyć jakieś słowa - stawiamy minus przed tym słowem,

jeśli chcemy wyszukać jakiś zakres liczb - stawiamy dwie kropki między nimi.

Zmiany na stronach internetowych

Organizacja non-profit The Internet Archive od 1996 r. prowadzi cyfrową bibliotekę internetu web.archive.org. Baza danych archiwum obejmuje dane ze stron internetowych od początku ich istnienia i jest ona na bieżąco uzupełniana przez wolontariuszy. Za pomocą wyszukiwarki możemy sprawdzić, jak wyglądała dana strona internetowa w wybranym okresie w przeszłości i jakie treści mogliśmy wtedy na niej znaleźć.

Dane dotyczące liczby wyszukiwania frazy

Google za pomocą trends.google.pl archiwizuje dane na temat liczby wyszukiwań danych słów. Pozwala to sprawdzić, czego Polacy lub mieszkańcy innych krajów szukali najczęściej w danym okresie. Podobne dane można także przeanalizować przy sprawdzaniu materiałów video. Trendy Google mogą stanowić punkt wyjścia do analizy pewnych zjawisk, np. jeśli zainteresowanie danym sformułowaniem rośnie bardzo szybko i gwałtownie w krótkim okresie, może to oznaczać sztuczne generowanie popularności treści przez pewne grupy interesów.

Jak sprawdzić czy obraz jest prawdziwy?

Wyszukiwarka images.google.pl analizuje zdjęcie i wskazuje m.in.: czy i kiedy pojawiło się już ono w przeszłości, w jakich artykułach było wstawiane, w jakim kontekście było umieszczane na stronach, a także jakie było jego pierwotne źródło. Podobnie jak w przypadku wyszukiwania słów, można zakreślić okres czasu, z którego chcemy otrzymać wyniki.

Zaawansowane wyszukiwanie obrazu

działa podobnie jak wyszukiwanie obrazem za pomocą images.google.com, jednak dodatkowo przeszukuje też dane, które gromadzone są przez inne wyszukiwarki internetowe. Ponadto, Tineye udostępnia wtyczkę do przeglądarki, dzięki której można sprawdzić zdjęcie bez pobierania go na dysk - zamiast tego aplikacja analizuje zdjęcie bezpośrednio z karty, na której znajduje się obraz.

Analiza zdjęć

FotoForensics.com zapewnia początkującym naukowcom i profesjonalnym badaczom dostęp do najnowocześniejszych narzędzi do kryminalistyki fotografii cyfrowej. Jest zaprojektowany i zorganizowany do szybkiej analizy zdjęć i grafik. Działa jak mikroskop - podświetla artefakty i szczegóły, których ludzkie oko może nie być w stanie zidentyfikować. Aplikacja zapewnia algorytmy, samouczki online do samodzielnego uczenia się i inne zasoby pomocne w rozpoczęciu pracy ze zdjęciami.

Analiza materiałów video

YouTube Data Viewer to proste narzędzie do wydobywania ukrytych danych z filmów przechowywanych w serwisie YouTube. Pozwala znaleźć informacje, które są najbardziej przydatne do śledzenia oryginalnej treści: dokładny i rzeczywisty czas przesłania filmu (często inny od tego, który pokazuje nam publicznie serwis) oraz wszystkie miniatury graficzne, które służyły do opisania danego filmu.

Sprawdzanie adresu e-mail

Email-checker.net to darmowe narzędzie do weryfikowania adresu e-mail. Wystarczy wpisać adres w polu i wcisnąć przycisk „check", a aplikacja sprawdzi za nas, czy jest on prawdziwy, czy nie. E-mail checker wydobywa rekordy MX z adresu e-mail i łączy się z serwerem poczty (przez SMTP, a także symuluje wysyłanie wiadomości), aby upewnić się, że skrzynka pocztowa rzeczywiście istnieje dla tego użytkownika/adresu.

Ludzie w social mediach - pipl.com

Za pomocą tego narzędzia możemy wyszukać daną osobę, która ma profil w mediach społecznościowych. Aplikacja pokazuje wszystkie osoby o danym nazwisku, dlatego najlepiej uszczegółowić wyszukiwanie, np. o adres e-mail, czy dokładną lokalizację osoby.

Ludzie na Facebooku

Facebook Graph Search to wyszukiwarka, która pozwala każdemu bawić się z Big Data Facebooka. Pokazuje dane publiczne użytkowników w uporządkowany i prosty sposób (obecnie te informacje ukryte są w kilkunastu zakładach), który spotkał się z wieloma obawami dotyczącymi prywatności. Ujawnia informacje, które większość z nas podawała przy zakładaniu konta na Facebooku, a później zapomniała, że serwis nadal je przechowuje.

Profil i aktywność użytkowników na Facebooku

Stalkscan.com to narzędzie, które pokazuje wszystkie informacje publiczne dla danego profilu na Facebooku. Fact-checkerzy wykorzystują Stalkscan do oceny, czy dany profil należy do prawdziwej osoby. Aplikacja nie używa niedozwolonych danych - wyświetla jedynie te dostępne publicznie przy wykorzystaniu oficjalnego wyszukiwania, udostępnianego przez Facebook'a. Bazę można zawęzić dla własnych celów m.in. do komentarzy, zdjęć, postów użytkownika, czy miejsc, w których się pojawiał i poinformował o tym publicznie.

Fałszywe tweety

Za pomocą tweeterino.com można tworzyć tweeta dowolnej osoby, która posiada profil na Twitterze. Informacje pochodzące z tej strony są całkowicie zmyślone. Jeśli zastanawiamy się, czy dany tweet na pewno został opublikowany przez konkretnego użytkownika, warto zwrócić uwagę na adres url strony z wypowiedzią - jeśli zawiera ona w sobie słowo „Twitterino", możemy uznać, że jest ona nieprawdziwa. Podobnie w przypadku, jeżeli to słowo pojawia się na samym obrazku z tweetem.

Musimy być ostrożni, żeby nie udostępniać fałszywych tweetów.
Projekt realizowany w ramach środków Ambasady Stanów Zjednoczonych.

# data[].attributes.attachment_link.title
12 narzędzi do weryfikacji informacji - Akademia Fact-Checkingu

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdzanie informacji w internecie i weryfikowanie ich rzetelności to niezbędna umiejętność, żeby być świadomym, krytycznym i niepodatnym na manipulacje czytelnikiem. Jak się do tego zabrać? Jakich technik używać, aby przeanalizować poszczególne elementy newsa i potwierdzić jego zgodność z prawdą? Sprawdzanie informacji w internecie i weryfikowanie ich rzetelności to niezbędna umiejętność, żeby być świadomym, krytycznym i niepodatnym na manipulacje czytelnikiem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Copyright (C) 1997-2023 Korzystanie z materiałów redakcyjnych TVN S.A. / TVN Media Sp. z o.o. wymaga wcześniejszej zgody TVN S.A./ TVN Media Sp. z o.o. oraz zawarcia stosownej umowy licencyjnej. Na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 1 b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych TVN S.A. / TVN Media Sp.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Systemy oparte na sztucznej inteligencji są szybsze, dokładniejsze i bardziej wydajne, ale niestety nie są wolne od rożnego rodzaju uprzedzeń.

Ogłoszenie o pracę wydaje się być skrojone pod nasze osiągnięcia zawodowe, a mimo że wysłaliśmy CV, nikt się nie odzywa? Bank lub firma ubezpieczeniowa po złożonym online wniosku odsyłają bardzo niekorzystne warunki kredytu czy polisy? Niekoniecznie musi stać za tym złośliwy pracownik. Często to tylko komputerowy algorytm. Coraz częściej okazuje się, że nawet sztuczna inteligencja nie jest wolna od uprzedzeń na tle rasy, płci czy statusu społecznego. I bardzo trudno z tym walczyć.

Ułomne systemy

Systemy oparte na maszynowym uczeniu się święcą teraz triumfy i znacznie usprawniają obsługę klientów, analizę dokumentów czy wniosków finansowych. Jednak już widać, że pojawiają się negatywne symptomy i trzeba się liczyć ze wzrostem skali tego rodzaju zjawisk.

W Idaho komputery zdecydowały o obniżeniu wysokości wypłacanych zasiłków z systemu Medicaid dla 4 tys. niepełnosprawnych

Jak pisze dziennik „Financial Times", w USA problem z rasistowskimi czy seksistowskimi uprzedzeniami algorytmów zaczyna przynosić już realne straty. W Idaho komputery właśnie z takich powodów zdecydowały o obniżeniu wysokości wypłacanych zasiłków z systemu Medicaid dla 4 tys. niepełnosprawnych.
CZYTAJ TAKŻE: Sztuczna inteligencja zrobi z tobą film porno
Stan początkowo bronił algorytmu, jako ogromnego usprawnienia w obsłudze biurokratycznej świadczeń medycznych, ale ostatecznie zdecydował o jego likwidacji. Trudno przewidzieć, jak sprawdzi się następca. Lokalne media podnosiły, że władze stanowe już po testach systemu otrzymały informację, iż algorytm jest z gruntu nieprzychylny pewnym mniejszościom i jakby celowo obniżał ich świadczenia, ale nikt wtedy nie potraktował ostrzeżeń poważnie.

„Mam przeczucie, że takie rzeczy dzieją się w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie, kiedy ludzie przenoszą się do systemów komputerowych - napisał Richard Eppink, dyrektor prawny American Civil Liberties Union (ACLU) w Idaho, który wniósł sprawę sądową w tym konkretnym przypadku. - Nikt ich nie rozumie. Myślą, że ktoś inny to robi, ale w końcu im [algorytmom - red.] ufamy. Nawet osoby odpowiedzialne za te programy wierzą, że one działają" - dodał.

CZYTAJ TAKŻE: Maszyna wykrywająca korupcję okazała się zbyt skuteczna

- Dzisiaj systemy oparte na sztucznej inteligencji uczą się w oparciu o dane, jakie im dostarczymy, zatem mogą mieć konotacje pozytywne i negatywne. Wśród nich mogą znaleźć się takie, które są nacechowane negatywnie i mogą zawierać uprzedzenia rasowe, płciowe czy ideologiczne - mówił w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej" Jarosław Szymczuk, dyrektor generalny IBM Polska i Kraje Bałtyckie. - Dlatego opracowujemy taką metodologię, aby pracowały bez tego rodzaju obciążenia. Na przykład aby system rekrutacyjny na wstępie nie odrzucił kandydatów z małych miast, bo architekt uznaje takie osoby za mniej wykształcone. Chcemy stworzyć takie rozwiązania, aby na wstępie wyeliminować tego rodzaju tendencyjność - dodał.

AI pod strzechy

IBM wyjaśnia, że według najnowszych prognoz światowych już niedługo w zasadzie każdy będzie się stykał z systemami opartymi na sztucznej inteligencji, dlatego należy zadbać o aspekty etyczne procesów decyzyjnych. Firma umieściła zagadnienia oczyszczenia systemów sztucznej inteligencji z różnych uprzedzeń wśród swoich priorytetów na najbliższy czas.

Algorytmy Amazona z góry uznały, że wdrożenie usługi nie ma sensu w dzielnicach zamieszkanych głównie przez mniejszości rasowe

Z tym problemem zetknął się także Amazon, gdy zapadały decyzje, w jakich regionach wdrożyć na początku nową usługę Prime. W ramach miesięcznego abonamentu konsumenci mają prawo do szybszej dostawy i specjalnych ofert promocyjnych. Algorytmy Amazona z góry uznały, że wdrożenie usługi nie ma sensu w dzielnicach zamieszkanych głównie przez mniejszości rasowe, np. w Roxbury w Bostonie czy South Side w Chicago. Uznały, że Prime powinien trafić do tzw. białych dzielnic.
CZYTAJ TAKŻE: Człowiek pokonał wreszcie sztuczną inteligencję
Gigant e-commerce również miał kłopot z algorytmami uczenia maszynowego, gdy decydował, gdzie wdroży usługę Prime Prime Day. Model wycinał przede wszystkim czarne dzielnice, odmawiając im tych samych usług, co bogatsze, białe.

Ciemna twarz nieznana

Joy Buolamwini z MIT poinformowała, że systemy na podstawie zdjęcia twarzy rozpoznają poprawnie płeć niemal bezbłędnie w przypadku białych. Jednak gdy skóra robi się coraz mniejsza, wówczas coraz częściej popełniane są błędy. W przypadku czarnych kobiet błędów było aż 34 proc., co pokazuje, w jaki sposób pisane są tego rodzaju programy.

Automat Microsoftu błyskawicznie zaczął zamieszczać wulgarne i rasistowskie komentarze na Twitterze, np. że wszystkie feministki mają spłonąć w piekle

Także głośny przykład projektu TayTweets firmy Microsoft pokazał, że kierunek rozumowania sztucznej inteligencji bywa kontrowersyjny. Ten automat miał samodzielnie prowadzić konwersacje np. na serwisie Twitter. I robił to, ale błyskawicznie zaczął zamieszczać wulgarne i rasistowskie komentarze, np. że wszystkie feministki mają spłonąć w piekle. Po 24 godzinach bot został wyłączony.

CZYTAJ TAKŻE: Cyberprzestępcy sięgają po sztuczną inteligencję

Mimo tych problemów rozwoju sztucznej inteligencji nie da się powstrzymać, algorytmy mają zbyt wiele zalet. W 2025 r. firmy i urzędy mają wydawać na takie systemy ponad 190 mld dol. rocznie. Rynek rośnie ponad 30 proc. rocznie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Algorytmy stają się rasistami i seksistami

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogłoszenie o pracę wydaje się być skrojone pod nasze osiągnięcia zawodowe, a mimo że wysłaliśmy CV, nikt się nie odzywa? Bank lub firma ubezpieczeniowa po złożonym online wniosku odsyłają bardzo niekorzystne warunki kredytu czy polisy? Niekoniecznie musi stać za tym złośliwy pracownik. Często to tylko komputerowy algorytm.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie daj się fake newsom! Czyli jak zachować zdrowy rozsądek w czasach zarazy
Pandemia to stan wyjątkowy, bo przeżywamy ją w Polsce po raz pierwszy. Wzbudza wiele emocji, nie wiemy do końca jak się zachować: robić zapasy, czy nie, pracować, czy zostawać w domu... A media swoim starym zwyczajem zalewają nas falą najświeższych informacji, które podnoszą nam temperaturę. Jak sobie radzić w czasach koronawirusa? Przeczytajcie co mówią eksperci i ekspertki od fake newsów i medialnej propagandy.

1. Nie daj się panice i wprowadź medialną dietę: nie sprawdzaj wiadomości co 15 minut, staraj się wybrać kilka zaufanych źródeł i robić prasówkę raz dziennie.

2. Gdy sprawdzasz informacje zwróć uwagę na to, czy nie mają one cech fake newsów, które wymienia prof. Marcin Napiórkowski:

1. sensacyjny charakter wypowiedzi,

2. chałupnicze, czasem niechlujne wykonanie,

3. sprawianie wrażenia oddolnie, amatorsko przeprowadzonego dochodzenia obalającego autorytety (teoria spiskowa),

4. brak autora,

5. brak źródeł,

6. często konkretne miejsce i czas, zakorzeniające fake newsa w „realu" (w szkole naszej sąsiadki...., moja szwagierka z Tychów donosi...),

7. funkcjonowanie głównie w mediach społecznościowych,

8. częste wykorzystywanie figury obcego, zagrażającego naturalnemu porządkowi rzeczy (obcokrajowcy szerzą zarazę),

9. wykorzystanie modelu patriarchalnego i przedstawianie kobiet, dzieci, zwierząt jako ofiar

3. Informacje o charakterze propagandowym, których celem jest wywarcie na nas wpływu, a nie dostarczenie nam rzetelnych informacji, często posługują się czterema technikami, które wymienia prof. Renee Hobbs:

1. Technika wzbudzania silnych emocji - sensacyjne nagłówki, krzykliwe obrazy, śmierć i ludzkie tragedie, bez równoważenia np. informacjami o liczbie osób, które zwalczyły wirusa;

2. Technika atakowania przeciwników - obwinianie konkretnych osób za wywołanie pandemii - polityków, dzieci, osób starszych (ale też zwierząt);

3. Technika odpowiadania na potrzeby i wartości odbiorców - nachalne odnoszenie się do naszych uniwersalnych wartości tj. chęci zachowania zdrowia i życia, zdrowia naszych dzieci, by sprzedać nam usługi i produkty;

4. Technika upraszczania informacji - cudowne remedia: picie ciepłej wody, aktywność fizyczna i unikanie całowania się z ludźmi jako sposoby na wirusa, próby bagatelizowania zagrożenia (to taki wirus jak grypa);

Zapoznajcie się z naszymi materiałami, które pozwolą wam lepiej zrozumieć fake newsy i techniki propagandy:

1. Webinarium z Marcinem Napiórkowskim: jak rozpoznawać fake newsy i współczesne mity

2. Wirtualny wizualny przewodnik po medialnej propagandzie

3. Nie tylko fake newsy: infografika pokazująca typy informacji wprowadzające nas w błąd i scenariusz pomagający pracować z grafiką.

4. Medialny smartfon, czyli pięć pytań, które należy zadać przekazom medialnym, by sprawdzić, czy nie wprowadzają nas w błąd

5. Gra „Przygody Literatusa" - pomóż księciu Literatusowi uratować księżniczkę Veritas z rąk przebrzydłego Manipulisa, rozpoznając jego oszustwa, fake newsy i nie dając się propagandzie wroga

Zapoznajcie się też z nową platformą ZROZUM.ORG, która powstała w ramach projektu „Kliknij. Sprawdź. Zrozum". Znajdziecie tam pakiet narzędzi do samodzielnej oceny wiarygodności informacji oraz porcję wiedzy na temat krytycznego myślenia i świadomego korzystania z przekazów medialnych.
Włączcie krytyczne myślenie i nie dajcie się fake newsom! Maja Dobiasz-Krysiak

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zachować zdrowy rozsądek w czasach zarazy

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie daj się fake newsom! Czyli jak zachować zdrowy rozsądek w czasach zarazy Pandemia to stan wyjątkowy, bo przeżywamy ją w Polsce po raz pierwszy. Wzbudza wiele emocji, nie wiemy do końca jak się zachować: robić zapasy, czy nie, pracować, czy zostawać w domu...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W czasach pandemii otaczają nas porady i zalecenia, które mają nam pomóc uniknąć zachorowań. Które z nich są jednak prawdziwe, a które to zwykłe fake newsy? Jak je rozpoznać?

Aby to sprawdzić, przeprowadź test na fejk wedle zaleceń profesora Marcina Napiórkowskiego.

Jeśli informacja ma przynajmniej cztery z dziewięciu cech wymienionych poniżej - nie udostępniaj jej i nie bierz jej na serio:

1. sensacyjny charakter wypowiedzi,

2. chałupnicze, czasem niechlujne wykonanie,

3. sprawianie wrażenia oddolnie, amatorsko przeprowadzonego dochodzenia obalającego autorytety (teoria spiskowa),

4. brak autora,

5. brak źródeł,

6. często konkretne miejsce i czas, zakorzeniające fake newsa w „realu" (w szkole naszej sąsiadki...., moja szwagierka z Tychów donosi...),

7. funkcjonowanie głównie w mediach społecznościowych,

8. częste wykorzystywanie figury obcego, zagrażającego naturalnemu porządkowi rzeczy,

9. wykorzystanie modelu patriarchalnego i przedstawianie kobiet, dzieci, zwierząt jako ofiar

Weźmy na warsztat pojawiający się ostatnio na Facebooku i w innych mediach łańcuszek - porady od czeskiego lekarza. Często funkcjonuje on z odautorskim komentarzem osoby go zamieszczającej. Zobaczcie przykład z komentarza ze strony telewizjarepublika.pl pod artykułem o sztafecie różańcowej o zakończenie epidemii i sprawdźmy, czy przechodzi on test na fejk:

W obliczu pandemii, trudno mówić o informacjach, które nie funkcjonują na wysokim poziomie emocjonalnym, dlatego wprzypadku koronawirusa ten punkt jest często prawdziwy. Zwracajmy jednak uwagę na to, żeby nie dawać się zwodzić nazbyt sensacyjnym nagłówkom!

chałupnicze, czasem niechlujne wykonanie

Tak - to komentarz internauty wklejony pod artykułem o modlitwie. Jest on częściowo przeklejony z nieznanego źródła, a częściowo skomentowany przez wpisującego. Zawiera ozdobniki graficzne, nie jest profesjonalnie zredagowanym artykułem prasowym.

sprawianie wrażenia oddolnie, amatorsko przeprowadzonego dochodzenia obalającego autorytety (teoria spiskowa)

Tak - informacja od czeskiego lekarza, który wrócił z Chin funkcjonuje poza oficjalnym obiegiem medialnym i informacyjnym. To rzekome porady eksperta, powołującego się na swoje doświadczenia, które przynajmniej częściowo nie są spójne z zaleceniami głównego nurtu. Oficjalne informacje ministerialne nie donoszą o roli picia ciepłej wody w walce z wirusem, ani o utrzymywaniu wilgoci w ustach, zabijaniu wirusa słońcem czy temperaturą. To zupełnie niesprawdzone hipotezy - również wprowadzające nas w błąd, jak zapis to tym, że każda maseczka powstrzymuje wirusa, czy informacja o teście polegającym na wstrzymaniu oddechu przez 10 sekund. Nie ma na to dowodów.

Tak - ani autor wpisu, ani czeski lekarz nie mają ustalonej tożsamości. Dlatego trudno stwierdzić kto poleca opisywane poniżej sposoby jako „DOSKONAŁE i w 100% zasadne".

Tak - ponieważ nie wiadomo co to za lekarz, ani na jakie badania się powołuje mówiąc np. o tajwańskich ekspertach, czasie jaki wirus jest w stanie przetrwać na metalu, albo w jakiej temperaturze ginie, nie jesteśmy w stanie zweryfikować tych informacji. Nie dawajmy im więc wiary.

często konkretne miejsce i czas, zakorzeniające fake newsa w „realu" (w szkole naszej sąsiadki...., moja szwagierka z Tychów donosi...)

Tak - lekarz z Czech jest nam kulturowo bliższy, niż chińscy lekarze, dlatego jego głos może lepiej do nas przemawiać. Natomiast informacja o chińskim mieście Wuhan (tu funkcjonującym z błędem jako Wuchan), w którym ma rzekomo pracować, stanowić ma swego rodzaju kotwicę zakorzeniającą informację w prawdopodobnym dla jej treści miejscu. Te zabiegi mają sprawiać wrażenie prawdziwości i legitymizować informację.

funkcjonowanie głównie w mediach społecznościowych

Tak - informacja rozprzestrzenia się oddolnie - jako wpis na Facebooku, albo komentarz pod artykułami w internetowych gazetach. Tutaj jest to komentarz na stronie niezależnego medium konserwatywnego - Republika TV, które jak widać nie prowadzi moderacji komentarzy.

częste wykorzystywanie figury obcego, zagrażającego naturalnemu porządkowi rzeczy

Ponieważ wirus jest pochodzenia zagranicznego, ten punkt można pominąć, bo dla koronawirusa jest zawsze prawdziwy.

wykorzystanie modelu patriarchalnego i przedstawianie kobiet, dzieci, zwierząt jako ofiar

W przypadku tego newsa - nie jest to prawdziwe. Jednak w opowieściach o koronawirusie można spotkać informacje, że wirus jest odzwierzęcy, wiec przenoszony przez zwierzęta - co nie jest potwierdzone, albo że roznoszą go dzieci, które nie powinny się spotykać z dziadkami itp. Dlatego weźmy pod uwagę również punkt dziewiąty, analizując docierające do nas w czasie pandemii informacje.
Werdykt: Sześć razy TAK - to z pewnością fejk!
Powodzenia w obalaniu fake newsów!
Maja Dobiasz-Krysiak

# data[].attributes.attachment_link.description
W czasach pandemii otaczają nas porady i zalecenia, które mają nam pomóc uniknąć zachorowań. Które z nich są jednak prawdziwe, a które to zwykłe fake newsy? Jak je rozpoznać? Aby to sprawdzić, przeprowadź test na fejk wedle zaleceń profesora Marcina Napiórkowskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Łatwo rozpoznać fake news - Beata Biel, Fundacja Reporterów

# data[].attributes.attachment_link.title
Beata Biel - Nie uwierzycie w co ludzie uwierzyli - EduMocOnline 2017

# data[].attributes.attachment_link.title
Digital University - Beata Biel,  Google News Lab

# data[].attributes.attachment_link.title
GENERATOR PASKÓW TVPIS, pasek tvp wiadomości propaganda

# data[].attributes.attachment_link.description
Generator pasków tvpis, manipulacje i propaganda tvp, ziemiec, holecka, paski grozy

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Kurs Cyfrowego Obywatelstwa i Bezpieczeństwa

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Internet to potężne narzędzie, które może wspomóc doświadczenie edukacyjne przez dostarczenie nowych możliwości nauki, poszukiwania wiedzy i współpracy. Edukatorzy z całego świata uważają, że umiejętność poruszania się w cyfrowym świecie to bardzo ważna komptenecja, którą ich uczniowie powinni posiąść. Wiedzą również, jak ważne jest nauczenie dzieci jak być dobrymi cyfrowymi obywatelami.

By ich w tym wesprzeć Google stworzył kurs on-line, który składa się z filmów, quizów i scenariuszy lekcji, którymi mogą posłużyć się nauczyciele, by przybliżyć te zagadnienia swoim uczniom i uczennicom. Ponadto, Fundacja Szkoła z Klasą opracowała wskazówki, które pomogą nauczycielom wprowadzić zagadnienia związane z obywatelstwem cyfrowym w ich codzienną pracę z uczniami.

Zapraszamy!
ROZDZIAŁ 1. Dlaczego uczyć cyfrowego obywatelstwa i bezpieczeństwa? Rozdział 2. Uczenie o bezpieczeństwie i prywatności w sieci ROZDZIAŁ 3. Internetowe bezpieczeństwo w drodze ROZDZIAŁ 4. Sprytne szukanie ROZDZIAŁ 5. Broń się przed wyłudzaniem informacji i oszustwami ROZDZIAŁ 6. Dbaj o reputację w sieci

# data[].attributes.attachment_link.title
Kurs Cyfrowego Obywatelstwa i Bezpieczeństwa

# data[].attributes.attachment_link.description
Internet to potężne narzędzie, które może wspomóc doświadczenie edukacyjne przez dostarczenie nowych możliwości nauki, poszukiwania wiedzy i współpracy. Edukatorzy z całego świata uważają, że umiejętność poruszania się w cyfrowym świecie to bardzo ważna komptenecja, którą ich uczniowie powinni posiąść. Wiedzą również, jak ważne jest nauczenie dzieci jak być dobrymi cyfrowymi obywatelami.

# data[].attributes.attachment_link.title
ifaketext.com | The first iPhone text message screenshot generator.

# data[].attributes.attachment_link.description
ifaketext is a place where you can generate fake iphone text message screenshots and send and share them with your friends!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Krytyczne podejście do debaty publicznej, nabycie umiejętności wyszukiwania rzetelnych źródeł informacji oraz odróżnianie faktów od opinii są to umiejętności niezbędne, aby nie dać się nabrać na fake news. Dzięki fact-checkingowi, który jest metodą sprawdzania informacji odnoszących się do faktów ...
Krytyczne podejście do debaty publicznej, nabycie umiejętności wyszukiwania rzetelnych źródeł informacji oraz odróżnianie faktów od opinii są to umiejętności niezbędne, aby nie dać się nabrać na fake news. Dzięki fact-checkingowi, który jest metodą sprawdzania informacji odnoszących się do faktów poznawanie prawdziwych informacji na temat otaczającej nas rzeczywistości może być łatwiejsze.
Rosnąca siła organizacji fact-checkingowych

Idea fact-checkingu zrodziła się w Stanach Zjednoczonych. Jednym z pierwszych portali, który powstał w 1995 roku był Snopes.com. Strona internetowa została założona przez Barbarę i Davida Mikkelsonów, i była projektem, który zajmował się badaniem miejskich legend. Od tego czasu strona powiększyła się i zyskała miano najstarszego i największego miejsca sprawdzającego fakty w internecie, cenionego przez dziennikarzy.

Przełomowym momentem dla fact-checkingu było powstanie w 2003 roku serwisu Factcheck.org, a cztery lata później PolitiFact oraz działu, zajmującego się sprawdzaniem polityków „The Washington Post Fact Checker". Wzmożona działalność Wielkiej Trójki czyli trzech najpopularniejszych organizacji fact-checkingowych była widoczna w trakcie kampanii w 2008 roku. Od tego czasu idea sprawdzania polityków, weryfikowania kłamstwa zaczęła być coraz bardziej znana.

W samych Stanach Zjednoczonych funkcjonują 43 organizacje fact-checkingowe To pokazuje skalę problemu czyli kłamstw występujących w debacie publicznej i tym samym wzrastającą rolę fact-checkingu jako metody walki z fałszywymi informacjami czy kłamstwami polityków. Wyliczenia na temat organizacji fact-checkingowych prowadzi „Duke reporters' Lab" według którego w czerwcu 2017 roku na całym świecie aktywnych było 126 redakcji w 49 państwach .

Cel i misja działań organizacji fact-checkingowych

Definiując organizacje fact-checkingowe, możemy określić, że są to instytucje zajmujące się sprawdzaniem faktów, pojawiających się w debacie publicznej, na podstawie przyjętej metodologii. Oznacza to, że organizacje fact-checkingowe wykorzystując technikę weryfikacji informacji oceniają czy twierdzenia polityków oraz innych osób publicznych są prawdziwe. Dokonują tego na podstawie odwoływania się do rzetelnych i pierwotnych źródeł informacji.

Misją organizacji fact-checkingowych jest poprawa jakości debaty publicznej poprzez zmniejszenie ilości kłamstwa i nieprawdziwych informacji wypowiadanych przez polityków oraz osoby publiczne. Do głównych zadań organizacji należy sprawdzanie faktów czyli weryfikowanie informacji w oparciu o pierwotne i rzetelne źródła.

Na misję i tożsamość organizacji fact-checkingowych wpływają osoby, które je tworzą. Lucas Graves, autor książki pt. The Rise of Fact-Checking Sites in Europe wyróżnił trzy kategorie takich osób: reporterów, reformatorów oraz ekspertów. Reporterzy czyli dziennikarze to osoby pracujące w profesjonalnych redakcjach, którzy swoją misję postrzegają jako dostarczanie zweryfikowanych informacji społeczeństwu w sposób transparentny. Jest to najliczniejsza grupa tworząca organizacje fact-checkingowe.

Drugą grupą są tzw. reformatorzy lub aktywiści, którzy traktują sprawdzanie faktów jako możliwość reform politycznych i dążenie do zmian w polityce poprzez kształtowanie debaty publicznej. To właśnie próba wywierania wpływu na politykę, kontrolowanie odpowiedzialności polityków za słowa poprzez wskazywanie, które wypowiedzi są kłamstwem, a które prawdą oraz poprawa jakości dyskursu publicznego stanowią główną misję organizacji fact-checkingowych.

Trzecia grupa zajmująca się fact-checkingiem to eksperci, którzy są autorytetami w identyfikacji źródeł informacji i sprawdzania faktów. Możemy wyróżnić wśród nich organizacje kładące nacisk na wiedzę specjalistyczną dotyczącą polityk publicznych typu think thanki. Tworzą je naukowcy, eksperci ds. polityki, ekonomiści, którzy swoje doświadczenie wykorzystują do sprawdzania wypowiedzi polityków.

Najwyższe standardy dziennikarskie

Nad realizacją misji oraz zachowaniem najwyższych standardów dziennikarskich przez organizacje fact-checkingowe czuwa International Fact-Checking Network ( . Międzynarodowa Sieć Organizacji Fact-Checkingowych ( powstała we wrześniu 2015 roku z inicjatywy Poynter Institute for Media Studies, która zrzesza instytucje działające na rzecz fact-checkingu i odpowiedzialnego dziennikarstwa. Pierwszym dyrektorem IFCN był Alexios Mantzarlis. Międzynarodowa Sieć zajmuje się monitorowaniem trendów w sprawdzaniu faktów oraz pojawiających się nowych rozwiązań technologicznych dotyczących fact-checkingu.

Celem IFCN jest promowanie najwyższej jakości analiz oraz dostarczanie wiedzy na temat fact-checkingu. Sieć oferuje również szkolenia na temat weryfikowania informacji oraz organizuje raz w roku konferencję zatytułowaną „Global Fact-Checking Summit". IFCN zrzesza organizacje, które zadeklarowały przestrzeganie kodeksu organizacji fact-checkingowych oraz raz w roku kontroluje wywiązywanie się z przyjętych zobowiązań przez sygnatariuszy kodeksu.

1. M. Kilian, Technologia weryfikacji prawdy i kłamstwa w polityce, Warszawa 2017.

2. L. Graves, Deciding what's true. The rise of political fact-checking in american journalism , New York 2016.

3. F. Cherubini, L. Graves, The Rise of Fact-Checking Sites in Europe , Reuters Institute 2016.

Projekt realizowany w ramach środków Ambasady Stanów Zjednoczonych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fact-checking jako metoda weryfikacji informacji - Akademia Fact-Checkingu

# data[].attributes.attachment_link.description
Krytyczne podejście do debaty publicznej, nabycie umiejętności wyszukiwania rzetelnych źródeł informacji oraz odróżnianie faktów od opinii są to umiejętności niezbędne, aby nie dać się nabrać na fake news. Dzięki fact-checkingowi, który jest metodą sprawdzania informacji odnoszących się do faktów ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twitter is great for communicating with people all around the world. Except when it isn't.

Sometimes you really want to stay focused on a specific location. Maybe you're a local real estate professional or politician or diner or social media guru. Or maybe you're just a good digital citizen and want to stay in touch with your local community via Twitter.

Use Twitter as your own open city-wide chat channel on Tweetdeck by following these very simple steps.

Overview:

1. Figure out what the geocode for your area is.

2. Add a new column for your geocoded Twitter search

3. Make sure you're using your Twitter account for your new Tweetdeck column.

4. Enter a geocode query into the search field of the Tweetdeck column preference pane.

5. Hit the "search" button in the Tweetdeck preference pane and you're done,

Step 1: Find the geocode for your location-based Twitter search.

Step 2: Add a new column for your location search on Twitter.

In the upper left of the Tweetdeck interface, just above where you enter a tweet, there's a circle with a plus sign. Click that button to add a new column for your geocoded Twitter search.

Step 3: Use your Twitter account for your new Tweetdeck search column.

A preference pane for your new column will appear after you've completed the previous step. Tweetdeck will default to setting up your column using Twitter, but just in case, make sure the little "t" is selected.

Step 4: Enter a geocode query into the search field of your location search column preference pane on Tweetdeck.

This is where the magic happens. Here is an example of a geocoded search query looks like:

#btv geocode:44.467186,-73.214804,200km

Copy and paste that little bit of codely goodness into that Tweetdeck search bar and you can quit the rest of this tutorial-from here on out it's just for nerds and locative media geeks.

The first part of this string, #btv, is any text you want to use in your search. In this example, I've used the hashtag for Burlington, VT, which is named for our airport code. If you don't care if any particular words are in your location-based twitter search Tweetdeck column (say that five times fast) then you can just start with the next part.

The magic words which allow you to search near a location are next:

geocode:44.467186,-73.214804,200km

The first word, geocode:, tells Twitter that we're going to be sending it some map co-ordinates. The first number is the latitude of your location, which you should have retrieved back in the first step of this tutorial. Then a comma. Then the longitude, which you also should have retrieved at the start of this tutorial. Then another comma and then the radius.

The largest radius Twitter will accept is 2500km. Sadly, this isn't large enough to cover all of the US without moving the center of the geocode. Don't worry though, there's a link at the end of this article that has the mother lode of location-based Twitter search strings that work in Twitter clients like Tweetdeck.

Step 5: Hit the "search" button in the Tweetdeck preference pane and you'll see tweets in a specific location.

Tweetdeck will now create your column, based on the keyword search you entered (if any) and the geocode data you entered. Instant localized Twitter search. Awesome!

# data[].attributes.attachment_link.title
How to use Tweetdeck to do a location search with Twitter - Thoughtfaucet

# data[].attributes.attachment_link.description
This page is part of the Twitter location search resource on Thoughtfaucet which contains tutorials for Tweetdeck and Hootsuite, examples, caveats and how to find latitude and longitude in order to make a geocode. Twitter is great for communicating with people all around the world. Except when it isn't.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fejk sugerujący, że agresywnym demonstrantem spod Pałacu Prezydenckiego był młody ukraiński student i aktor pracujący dla TVP, błyskawicznie rozprzestrzenił się po antyrządowej bańce informacyjnej. Przeczytaj krótki poradnik pomagający zdemaskować fałszywkę, a następnym razem nie szeruj, jeśli nie będziesz pewna, że informacja, którą podajesz dalej, jest prawdziwa.

Kilka dni temu TVP wyemitowała materiał przedstawiający agresywne zachowanie jednego z demonstrantów podczas czwartkowej manifestacji pod Pałacem Prezydenckim. W odmętach polskiego twittera pojawił się zaraz fejk sugerujący, że agresywnym demonstrantem był Wiaczesław Skidan, młody ukraiński student i aktor pracujący dla TVP.

To znaczy - miał on być podstawionym przed kamery prowokatorem. Sugerował to m.in. rzecznik Platformy Obywatelskiej Jan Grabiec:

Na facebookowym profilu Skidana wylało się wiadro hejtu, które w poniższym twicie uwiecznił Patryk Strzałkowski. Jak pisze dziennikarz Gazeta.pl, wśród hejterów była „zarówno strona, która uważa go za prowokatora, jak i strona, która uznaje go za uczestnika protestu i agresora". W międzyczasie reprezentujący protestujących mecenas Jarosław Kaczyński zdementował plotkę. Skidan i agresywny koleś z materiału TVP to dwie różne osoby, a ten ostatni to nie żaden prowokator, a uczestnik demonstracji.

Serdeczne gratulacje dla internetowych detektywów, którzy tropią spisek ws. pana z Ukrainy, który wg teorii spiskowej był prowokatorem na demonstracji - dokonano internetowego linczu bez żadnych dowodów. Na jego stronie na Facebooku obrzydzający, ksenofobiczny ściek. pic.twitter.com/4zTUSIjGRg

- Patryk Strzałkowski (@PStrzalkowski) July 28, 2018

Jedynym dowodem na to, że demonstrant jest Skidanem, miało być fizyczne podobieństwo obu mężczyzn. Mimo to wiadomość błyskawicznie rozprzestrzeniła się po antyrządowej bańce informacyjnej. Choć nie napisało o tym żadne poważne medium, sensację z twitta szerowali politycy, wszelakiej maści osoby publiczne, a nawet... dziennikarze. W tym między innymi: rzecznik prasowy PO Jan Grabiec, Beata Czuma, Borys Budka, Hanna Lis i Krystyna Janda (trzej ostatni już go skasowali). A za nimi tysiące innych krytyków PiS.

Osobny akapit należy się Monice Suskiej, warszawskiej radnej PO, którą fejk zainspirował do wyrażenia swojego odwiecznego zdania o Ukraińcach, a następnie skasowania postu i przeprosin „wszystkich, których uraziła".

Dla radnej miasta stołecznego z ramienia Platforma Obywatelska Monika Suska fejk o stażyście z Ukrainy stał się okazją...

Opublikowany przez Kaja Puto Niedziela, 29 lipca 2018

Efekt? Zaszczuty ukraiński student, który w najgorszych snach nie śnił o takiej karierze, paliwo dla antyukraińskiej narracji i wodospad na młyn PiS-owskiej propagandy spod znaku „opozycja kłamie". Ostrzeżenie przed fejkiem - poza, co zrozumiałe, prawicowymi mediami - pojawiło się do niedzieli tylko w serwisach WP, Faktu i Natemat.pl. Brunatne mleko się rozlało, ale mało kto się pali, by je wytrzeć.

Nie, żeby mogło to wszystko dziwić: edukacja medialna nie jest w Polsce na zbyt wysokim poziomie, nie istnieje też abstrahująca od przepychanek politycznych debata na jej temat. Polaryzacja polskich mediów jest ponadto tak silna, że czasem ciężko odróżnić język profesjonalnego dziennikarstwa od emocjonalnego języka, który charakteryzuje fake newsy.

Ale nie trzeba być profesjonalnym redaktorem, żeby rozpoznać prostego fejka. Co istotne, fake news nie musi być po prostu kłamstwem - często jest w nim ziarno prawdy, które dociera do czytelnika w zmanipulowanej i wzbudzającej emocje formie. Internet jest pełen witryn, które udają media, a tak naprawdę są stronami, które publikują wyłącznie fake newsy, a dzięki temu zarabiają na klikach. Robią to legalnie, bo kłamstwo nie jest przestępstwem.

W najprostszych przypadkach wystarczy kilkadziesiąt sekund, by samodzielnie zdemaskować fałszywkę. Oto krótki poradnik, jak to zrobić.

1. Czy informacja ma źródło?

Jeśli w artykule nie jest wymienione źródło danej informacji, możemy go od razu wyłączyć. Jeśli jako źródło podane jest inne medium, należy sprawdzić, czy ono faktycznie istnieje i czy nie jest stroną z fake newsami. Jeśli jako źródło występuje osoba wymieniona z imienia i nazwiska, należy sprawdzić, kim jest, czy istnieje i czy posiada wiedzę lub kompetencje w danym temacie. „Amerykańscy naukowcy odkryli" - to nie wystarczy.

2. Czy medium posiada stopkę redakcyjną/zakładkę „O nas"?

Jeśli takiego działu witryna w ogóle nie posiada, jest wysoce podejrzana. Jeśli posiada, należy sprawdzić, czy nie zawiera uwagi, że treści publikowane na portalu nie są prawdziwe lub że mają charakter satyryczny. Podejrzane jest również, jeśli strona nie posiada informacji o redaktorze naczelnym, a dziennikarze nie podpisują się swoimi nazwiskami (choć to ostatnie akurat zdarza się też w newsach na poważnych portalach). Jeśli nikt się do „medium" nie przyznaje - nie jest to medium. Należy również uważać na strony zapewniające, że w przeciwieństwie do innych piszą prawdę, serwisy dziennikarstwa obywatelskiego oraz blogi (te dwa ostatnie potrafią być bardzo wartościowym uzupełnieniem profesjonalnych mediów, ale mianem dziennikarza obywatelskiego i blogera może określić się każdy).

3. Jak prezentuje się tytuł?

Strona jest podejrzana, jeśli w jej nazwie znajdują się błędy językowe (często są to literówki) lub jej nazwa jest łudząco podobna do jakiegoś dużego medium, ale nie identyczna. Albo jeśli w nazwie pada słowo „mem" czy „blog" (urażonych blogerów odsyłam do punktu drugiego). Wątpliwości powinien wzbudzić też nietypowy sufiks - polskojęzyczne media w większości kończą się na „.pl", ale istnieją od tego wyjątki. Warto wpisać też tytuł w wyszukiwarkę - jeśli medium nie posiada profili w sieciach społecznościowych i nie jest nigdzie cytowane, z dużym prawdopodobieństwem nie można mu ufać.

Matthew d'Ancona: Postprawda

4. W jakiej formie przekazywana jest informacja?

„Szok", „WOW", „nie uwierzysz", wielkie litery i krzykliwa estetyka to cecha nie tylko serwisów plotkarskich, ale i serwisów z fake newsami. Podobnie podejrzane są kiepskiej jakości ilustracje czy zdjęcia opatrzone komentarzem na grafice. Oraz kompozycja strony przypominająca witryny z demotywatorami. Emocjonalna, potwierdzająca twoje przekonania i stereotypy narracja również powinna wzbudzić wątpliwości. Jak również błędy językowe w tekście - świadczą o braku profesjonalnej korekty (choć to można niestety powiedzieć również o wielu polskich mediach profesjonalnych).

Jeśli masz jeszcze minutkę, zanalizuj konstrukcję tekstu. Czy przedstawione fakty wynikają z siebie, czy są ze sobą wyłącznie zestawione? Czy tytuł i nagłówek odpowiadają treści tekstu? Czy autor popełnia oczywiste błędy logiczne?

Postprawda: odporna na fakty

5. Czy zdjęcia/wideo towarzyszące tekstowi faktycznie przedstawiają to, co chcą przedstawiać?

To już trudniejsze zadanie, ale bardzo ważne, bo na problem z fejkowymi zdjęciami i filmami możemy zetknąć się nie tylko na serwisach z fejkami, ale przede wszystkim w mediach społecznościowych. Fotomontaż coraz trudniej rozpoznać (choć serwisy z fake newsami nie zawsze bawią się w profesjonalizm), ale możemy spróbować odpowiedzieć na dwa ważne pytania. Czy podpisy odpowiadają temu, co jest na zdjęciu lub wideo? Kto, gdzie i w jakim kontekście je do tej pory wrzucał do internetu? Podstawowych faktów na temat materiału można dowiedzieć się za pomocą następujących narzędzi: wyszukiwanie obrazem w Google Grafika, TinEye Reverse Image Search, YouTube DataViewer oraz InVid Verification Plugin.

Bardziej dociekliwi mogą sprawdzić też, czy plik z fotografią zawiera informacje na temat miejsca i czasu, w którym zrobiono zdjęcie ( Exif viewer) lub spróbować zweryfikować, czy przedstawia on dane miejsce ( Google Street View) w danym czasie ( Weather History & Data Archive). Pomocna będzie tu analiza szczegółów: np. warunków geograficznych, budynków, architektury, ubioru, tablic rejestracyjnych, widocznych znaków czy napisów.

Fake newsy, czyli biznes jak każdy inny

6. I najważniejsze: jeśli informacja źle świadczy o nielubianych przez ciebie politykach lub ich wyborcach, nie znaczy to, że na pewno jest ona prawdziwa

Fake newsy są narzędziem walki informacyjnej - wiele z nich tworzonych jest umyślnie i na polityczne zlecenie. Niektóre są skutkiem nieudolnego działania detektywów-amatorów. Są niebezpieczne, bo nie tylko rozpowszechniają kłamstwa lub zmanipulowane informacje, ale dezorientują odbiorców i podważają ich zaufanie do jakichkolwiek, również sprawdzonych informacji. Jak widać na weekendowym przykładzie, pozbawiony dowodów na sugerowane przez siebie tezy sklejony w Paincie obrazek może sprawić, że internetowi żołnierze konfliktu PO-PiS zgnoją niewinnego człowieka, podburzając kolejne tysiące do nienawiści na tle narodowościowym.

Piłeś - nie pisz, nie jesteś pewien - nie szeruj.

# data[].attributes.attachment_link.title
Żołnierze POPiS-u znów byli głupi, czyli pomyśl, zanim poszerujesz

# data[].attributes.attachment_link.description
Fejk sugerujący, że agresywnym demonstrantem spod Pałacu Prezydenckiego był młody ukraiński student i aktor pracujący dla TVP, błyskawicznie rozprzestrzenił się po antyrządowej bańce informacyjnej. Przeczytaj krótki poradnik pomagający zdemaskować fałszywkę, a następnym razem nie szeruj, jeśli nie będziesz pewna, że informacja, którą podajesz dalej, jest prawdziwa.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Russel Tarr, International School of Toulouse

# data[].attributes.attachment_link.title
ClassTools.net: Create your own interactive learning resources

# data[].attributes.attachment_link.description
Dozens of templates, quiz generators and learning tools for use in the classroom

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Miliony Polaków, setki tysięcy rodzin, wypoczywają co roku nad Morzem Bałtyckim. Znaczna część rodaków wybiera na miejsce wakacji okolice Władysławowa oraz Półwysep Helski - zarówno z racji uroku tych miejsc, jak i z powodów logistycznych związanych z dostępnością autostrad A1 i A2. Problem w tym, że na Helu od lat obecna jest gorsząca propaganda antychrześcijańska, w gruncie rzeczy - wprost satanistyczna.
Od Dębek położonych na Zachód od Władysławowa aż po sam Hel kursuje od dłuższego czasu autobus o numerze 666. Zabawne, prawda? Autobusem 666 na Hel(l), czyli do piekła. Niby niewinny żart, ale trudno nie uznać w nim złośliwej inspiracji, nazywając rzeczy po imieniu - diabelskiej.

Podniosą się zaraz głosy, że to przewrażliwienie, średniowiecze i ciemnota. Tak jednak nie jest.

Otóż przedstawianie rzeczywistości wiecznego potępienia jako w jakikolwiek sposób zabawnej jest po prostu czystą głupotą. Piekło to realnie istniejące miejsce skrajnej rozpaczy i bólu, do którego trafiają nieszczęsne dusze ludzi odrzucających miłość Boga. Nie może być dla człowieka większej katastrofy. Piekło - to negacja człowieczeństwa. To wieczna śmierć i cierpienie. Śmiać się z tej rzeczywistości można wyłącznie wówczas, gdy po prostu nie rozumie się, w czym rzecz.

Przed laty ,,Dziennik Bałtycki'' opisał całą sprawę w humorystycznym tonie. Przedstawiono nawet przykład niedoszłej pasażerki autobusu, która zobaczywszy numer linii, wycofała się i nie wsiadła; miałoby to świadczyć w zamyśle opowiadających tę anegdotę o jej głupocie i zacofaniu.

W istocie świadczyło jedynie o mądrości. Człowiek zdrowy na umyśle nie przykłada ręki do jakiejkolwiek formy lekceważenia rzeczywistości wiecznego potępienia. Nie, sam autobus lini 666 jadący na Hel nikogo do piekła nie wpędzi. Wywołuje jednak niepoważne uśmieszki. Jest niewielką kroplą, która w połączeniu z dziesiątkami czy setkami innych obecnych w przestrzeni publicznej elementów satanistycznych (by wymienić jedynie Halloween, czy wskazać na filmy, gry komputerowe, muzykę, odzież z wizerunkami diabłów itp.) sprawia, że grozę śmierci duszy i oddzielenia od miłości Boga traktuje się mniej serio.

Czy jest właściwe, by prywatna spółka PKS Gdynia przykładała ,,żartobliwie'' rękę do siania tego rodzaju zgorszenia - drobnego, ale niepozwalającego się zlekceważyć?

Zadajmy sobie na koniec pytanie, jaka byłaby reakcja mediów, gdyby - by nie używać innych, bardziej skrajnych przykładów - władze Warszawy puściły pod Pałac Kultury, dawniej im. Stalina, autobus linii 1709. Byłoby to jawne szyderstwo z koszmaru sowieckiej napaści na Polskę. Tymczasem musimy sobie uświadomić, że tajemnica istnienia zła przejawiającego się w każdej wojnie, prześladowaniach i agresjach, jest w sposób nieodwołalny nie tylko powiązana, ale wręcz warunkowana istnieniem zła osobowego, szatana. Nie wolno w Polsce promować ustrojów mizantropicznych - komunizmu, faszyzmu - ale wolno promować diabła, czyli faktyczną przyczynę ich istnienia. To głębszy problem, sięgający daleko poza sprawę helskiego autobusu. Uporządkowanie tego stanu rzeczy warto jednak zacząć choćby od tego godnego pożałowania przykładu fundamentalnej ignorancji.

Wzywamy stąd władze PKS Gdynia do przemyślenia swojej polityki i zmiany numeru linii na inny. Jeżeli tak się nie stanie, to prosimy o interwencję stosowne organy państwa polskiego. Linia autobusowa 666 kursująca na Hel, mówiąc krótko i dosadnie, godzi w chrześcijański porządek państwa polskiego i jego fundamenty, a stąd - w dobro nas wszystkich. Podkreślamy jednak - to tylko wierzchołek góry lodowej znacznie głębszego problemu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Szatańska głupota na Helu. Czyli o ,,niewinnym'' autobusie

# data[].attributes.attachment_link.description
Miliony Polaków, setki tysięcy rodzin, wypoczywają co roku nad Morzem Bałtyckim. Znaczna część rodaków wybiera na miejsce wakacji okolice Władysławowa oraz Półwysep Helski - zarówno z racji uroku tych miejsc, jak i z powodów logistycznych związanych z dostępnością autostrad A1 i A2.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Indiach fake newsy są tak poważnym problemem, iż tamtejsza oświata wprowadziła do niektórych szkół specjalne lekcje ich rozpoznawania. Szczerze? W Polsce też by się nam takie lekcje przydały.
Uczniowie indyjskiej placówki, na przykładach, przy wsparciu doświadczonych nauczycieli, uczą się rozpoznawać i reagować na nieprawdziwe informacje. W Indiach to ponoć prawdziwa plaga, rozprzestrzeniająca się głównie za pośrednictwem komunikatora WhatsApp. Ludzie masowo przekazują sobie nieprawdziwe informacje, co nie tylko sprawia, że można nimi relatywnie łatwo manipulować w złej woli, ale też po prostu... ogłupia społeczeństwo.

Czytając doniesienia o nowych zajęciach w indyjskich szkołach nie mogę się oprzeć refleksji, że takie lekcje są potrzebne na całym świecie. Także u nas, w Polsce.

Internet sprawił, że fałszywe informacje rozprzestrzeniają się z niespotykaną dotąd łatwością. Czy to pod postacią żartu, mema, celowej dezinformacji, czy po prostu złośliwego trollingu - fałsz i zakrzywianie rzeczywistości w Internecie atakuje nas ze wszystkich stron.

Giganci technologiczni stają na głowie, żeby walczyć z tym zalewem fałszu. Google proponuje mechanizmy weryfikacji prawdziwości informacji. Facebook nasyła na użytkowników armię moderatorów, która stara się zapanować nad tym chaosem.

W praktyce jednak fake newsy nadal przedostają się do opinii publicznej. A winni jesteśmy my sami.

Trzeba to powiedzieć wprost - nie potrafimy korzystać z Internetu. I czas, żeby ktoś nas tego nauczył.

Mówiąc „nas" nie mam oczywiście na myśli czytelników Spider's Web, którzy - statystycznie rzecz ujmując - są w dużej mierze osobami świadomymi, dobrze znającymi sieciowy krajobraz. Mam na myśli „nas" jako społeczeństwo. Nawet rozglądając się po najbliższym otoczeniu w mediach społecznościowych, trudno nie odnieść wrażenia, że w Internecie zachowujemy się, wybaczcie brak lepszego słowa, jak kretyni.

Podajemy dalej informacje bezwartościowe i nieprawdziwe. Bezrefleksyjnie klikamy „udostępnij", bo ktoś napisał, że powinniśmy to zrobić. W social media tracimy zdolność krytycznego myślenia, a potem zostaje tylko płacz i zgrzytanie zębów, gdy jak ostatnie głąby damy się nabrać na „ iPhone'a w promocji za 1 Euro " albo konkurs pt. „w związku z dynamicznym rozwojem firmy, wylosujemy z naszych obserwujących pięć osób, którym za darmo wybudujemy dom" (obydwie historie są prawdziwe).

Dlatego tak istotna jest edukacja, która - przy obecnym kształcie Internetu - powinna zaczynać się już we wczesnych latach szkolnych i być obecna na wszystkich szczeblach edukacji. Od podstawówki aż po uniwersytety trzeciego wieku.

Łapię się za głowę, gdy słyszę, czego naucza się dziś na lekcjach informatyki (czy też „technologii informacyjnych"). Mówiąc krótko: nic się nie zmieniło. Gdy chodziłem 15 lat temu do podstawówki, uczyliśmy się dokładnie tych samych rzeczy. A przecież przez 15 lat w świecie technologii zmieniło się wszystko!

I naprawdę zachodzę w głowę, co musi się wydarzyć, żebyśmy dostrzegli konieczność zastąpienia lekcji obsługi komputera (co obecnie każde dziecko opanowuje w wieku pięciu lat, o ekranach dotykowych nie wspominając...) lekcjami poruszania się po Internecie.

Do jakiej katastrofy w naszym życiu społecznym musiałoby dojść, żeby obok nauki mechaniki działania technologii, prowadzona była równolegle nauka wyciągania samodzielnych wniosków i oceny treści, którą bombardują nas współczesne media? Może potrzebujemy wstrząsu porównywalnego z rosyjską manipulacją podczas wyborów w Stanach Zjednoczonych, by wreszcie zrozumieć, jakie konsekwencje rodzi internetowa bezmyślność?

Zdaję sobie sprawę, że czego jak czego, ale wyciągania samodzielnych wniosków to szkoła nie uczy, ale w tym jednym przypadku naprawdę powinniśmy zrobić wyjątek. Bo jeśli nie będziemy uczyć dzieci od najmłodszych lat wyciągać właściwych wniosków odnośnie tego, co widzą i klikają w Sieci, po latach ktoś inny wyciągnie za nie wnioski - takie, jakie będą akurat na rękę.

Chociaż osobiście uważam, że przydałby się nam od tego wręcz osobny przedmiot, to zdaję sobie sprawę, że system szkolnictwa tak nie działa. Może więc na początek zainspirujmy się Indiami? Zróbmy kilka zajęć w ramach „technologii informacyjnych", dla odmiany faktycznie mających coś wspólnego z informacjami. Może zamiast marnowania godziny wychowawczej na czczą gadaninę, warto pogimnastykować mózgi młodzieży, często nieświadomej tego, na jakie sztuczki dają się nabrać?

Dobra nauka wymaga dobrych nauczycieli.

Ten idealistyczny obrazek niestety notorycznie rozwala mi w głowie jedna kwestia - brutalna rzeczywistość. A brutalna rzeczywistość jest niestety taka, że... nauczyciele są równie podatni na fake newsy i sieciowe bzdury jak uczniowie, których mieliby nauczyć ich rozpoznawania.

Wśród moich znajomych na Facebooku nie brakuje nauczycieli i wykładowców. I prawdę mówiąc, nierzadko łapię się za głowę, gdy widzę w co klikają i co udostępniają. Sam fakt, że to oglądam, o czymś świadczy - jeżeli nauczyciel klika w posty udostępniając je tym samym publicznie, to czego może nauczyć swoich uczniów?

Idąc tym samym tropem - jak rodzice mają nauczyć czegokolwiek swoje dzieci, skoro w Internecie oni sami zachowują się jak dzieci? Młodzi, starzy... wszyscy wpadamy w tę samą pułapkę i nie wyciągamy wniosków.

Na internetową perfidię nie ma mocnych. Linia podziału między faktem i fikcją zatarła się do tego stopnia, że nierzadko nawet doskonale wykształceni ludzie dają się złapać po złej stronie.

Ponoć czytanie nie czyni mądrym. A moim zdaniem, jednak czyni odrobinkę mądrzejszym.

Ostatnio za sprawą pewnej blogerki znów zrobiło się głośno na temat tego, czy czytanie książek sprawia, że jesteśmy mądrzejsi. W tym samym duchu w Wysokich Obcasach ukazał się wywiad, w którym Anda Rottenberg otwarcie wyzywa Polaków od analfabetów. Prawdę mówiąc, gotów jestem przyznać jej rację. Szczególnie mając żywo w pamięci ostatni raport o stanie czytelnictwa.

Oczywiście jak zwykle podnoszą się głosy, że czytanie samo w sobie nic nie znaczy. I owszem, przeczytanie 50 twarzy Greya i „zagryzienie" tego Super Expressem sprzyja co najwyżej rozwojowi komórek rakowych, a nie neuronów w mózgu. Ale już chwycenie do ręki dobrze napisanej, nawet popularnej książki, regularne czytanie dobrze napisanych dzienników i tygodników opinii, profesjonalnie prowadzonych internetowych serwisów - to najlepsza nauka filtrowania informacji.

Im więcej czytamy, tym lepiej czytamy. Nie da się temu zaprzeczyć. Głównym problemem w tym, że Polacy nie czytają, nie jest to, że omijają ich wybitne dzieła kultury, lecz to, że tracą zdolność czytania ze zrozumieniem. Nieużywany mięsień zanika. Tak samo jest z czytaniem.

Ktoś, kto w ciągu roku nie otworzy żadnej książki, nie sięgnie po żadną gazetę i zaczytuje się tylko w posty znajomych na Facebooku, ma bez porównania mniejsze szanse w starciu z fake newsami od tych, którzy regularnie czytają.

Pewnie, czytanie nie jest lekiem na całe zło, ale jeśli regularnie sięgamy po dobrze spisane i podane informacje z wiarygodnych źródeł, do tego konfrontujemy punkty widzenia (np. sięgając po tygodniki opinii preferujące różne strony polityczne), uczymy się odróżniać informację wartościową od bezwartościowej. Uczymy się też poddawać w wątpliwość niektóre tezy i weryfikować informacje, które wydają się nam podejrzane. Przepraszam, ale tego nie nauczy nikogo maraton seriali na Netfliksie czy oglądanie klocucha na YouTubie.

Czytanie poszerza też naszą wiedzę. Nawet jeśli jest to wiedza niepogłębiona, to im więcej informacji z różnych sfer życia liźniemy, tym mniej podatni będziemy na bzdury serwowane w memach i viralach, krążących notorycznie po Sieci.

To oczywiście wyidealizowany obrazek, ale bardzo bym chciał, żeby stawał się on rzeczywistością choćby w niewielkim stopniu.

Bo im częściej spoglądam na to, co niesie się echem po Internecie, tym bardziej rodzi się we mnie obawa, że jeśli nie zaczniemy uczyć się krytycznego spojrzenia na sieciowe rewelacje, to skończymy marnie.

To co, może jednak przemyślimy kwestię choć jednej lekcji poruszania się po Internecie w miesiącu?

# data[].attributes.attachment_link.title
Nie potrafimy korzystać z Internetu, dlatego w szkołach powinny odbywać się lekcje rozpoznawania fake newsów

# data[].attributes.attachment_link.description
W Indiach fake newsy są tak poważnym problemem, iż tamtejsza oświata wprowadziła do niektórych szkół specjalne lekcje ich rozpoznawania. Szczerze? W Polsce też by się nam takie lekcje przydały. Uczniowie indyjskiej placówki, na przykładach, przy wsparciu doświadczonych nauczycieli, uczą się rozpoznawać i reagować na nieprawdziwe informacje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Konkret24 - weryfikacja fake news, fact-checking, analiza informacji z sieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Copyright (C) 1997-2018 Korzystanie z materiałów redakcyjnych TVN S.A. / TVN Media Sp. z o.o. wymaga wcześniejszej zgody TVN S.A./ TVN Media Sp. z o.o. oraz zawarcia stosownej umowy licencyjnej. Na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 1 b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych TVN S.A. / TVN Media Sp.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przed dokonaniem uwag i rekomendacji autorzy dokumentu zapobiegawczo stwierdzają, że istnieje problem z jednoznacznym zdefiniowaniem samego pojęcia fałszywych wiadomości, jednakże w obliczu licznych publikacji naukowych i publicystycznych w tym zakresie trudno się z ta opinią zgodzić. Pomimo tego zapisu, w dokumencie pojawia się próba objaśnienia zjawiska - „Pojęcie „fałszywych wiadomości" obejmuje wiele bardzo różnych kategorii działań i wypowiedzi (informacji). Powszechnie pojęcie to odnosi się do informacji nieprawdziwych, nieścisłych lub wprowadzających w błąd, które funkcjonują w obszarze dezinformacji, propagandy, nieuczciwej konkurencji biznesowej itd. (...)". Definicja ta może być jednak mylnie interpretowana i pomylona z definicją zwykłej informacji nieprawdziwej. „Fake news" w odróżnieniu od informacji nieprawdziwej wynika z celowego działania kreatora treści, które prowadzi do umyślnego wprowadzenia w obieg informacji fałszywej, celowo spreparowanej. Oba zjawiska, o ile same z siebie oba są szkodliwe i mogą wywołać podobne skutki, ale - nie każda nieprawdziwa, nieścisła informacja jest „fake newsem".

Kolejnym zaskoczeniem jest stwierdzenie: „w związku z brakiem jednoznacznego określenia zakresu pojęcia oraz kategorii fałszywych wiadomości wydaje się w praktyce bardzo trudne - o ile w ogóle możliwe i zasadne - wypracowanie rozwiązań legislacyjnych regulujących w sposób jednorodny i całościowy tę problematykę.". O ile samo stwierdzenie w sensie logicznym jest jak najbardziej prawdziwe o tyle wykazanie go w oficjalnym dokumencie grupy roboczej, jest przejawem raczej braku dobrych chęci do stworzenia odpowiednich regulacji w tym zakresie. W idealnych warunkach dobry akt prawny powinien charakteryzować się objaśnianiem pojęć w nim użytych lub odesłaniem do innego dokumentu, w którym to zjawisko zostało objaśnione. Nic nie stoi, zatem na przeszkodzie, aby odpowiednie regulacje przygotować i poddać procesowi legislacyjnemu - jak pokazuje praktyka, dotychczas dla ustawodawcy nie stanowiło większego problemu przygotowanie słowniczka pojęć poprzedzającego zasadnicze artykuły ustaw, za wzór tej dobrej praktyki niech posłuży ustawa o zarządzaniu kryzysowym. Argumentem za brakiem podjęcia aktywności legislacyjnej w tym zakresie nie może być również, jak wskazują autorzy, ryzyko „zbyt daleko idącego ograniczenia wolności słowa, swobody wypowiedzi, swobody prowadzenia działalności gospodarczej czy wolności badań naukowych". Pełną słusznością jest wskazanie na możliwość wystąpienia takiego problemu, jednak jego rozwiązanie wydaje się być stosunkowo proste - nic nie zastąpi dokładnej i rzetelnej pracy autorów przyszłej ustawy przy współpracy z ekspertami i specjalistami z organizacji pozarządowych, aby do takiej sytuacji nie dopuścić. Przy tak delikatnej materii, bardzo ważna jest również transparentność proces powstania aktu prawnego. Warto wspomnieć, że we Francji i Niemczech toczą się obecnie prace legislacyjne nad problematyką zagadnienia „fake news".

Kolejną niezrozumiałą rekomendacją grupy roboczej jest propozycja zachęcenia do wprowadzenia samoregulacji dla prowadzących platform internetowych. Pomysł jak najbardziej trafiony, jednakże „zachęcenie" jak się okazuje nie bazuje na dobrowolności gdyż dalej autorzy proponują już nakładanie sankcji za naruszenie zasad samoregulacji lub w wypadku gdyby zastosowane mechanizmy nie sprawdziły się. W sytuacji, kiedy grupa rekomenduje ustawodawcy poniekąd „umycie rąk" takie propozycje wydają się być kontrowersyjnym pomysłem , podobnie jak określenie 3 warunków, do których to autorzy proponują wypracowanie rozwiązania legislacyjnych (pomimo, że wcześniej wątpili w słuszność ich wypracowywania):

1. których rozpowszechnienie godzi w bezpieczeństwo lub porządek publiczny, bezpieczeństwo państwa, ochronę środowiska, zdrowia, praw lub wolności osób;

2. których rozpowszechnienie godzi w podstawowe instytucje demokratycznego państwa prawa, w tym w demokratyczny proces wyborczy;

3. których rozpowszechnienie prowadzi lub naraża na wystąpienie szkody

Powyższe warunki, sformułowane w tak ogólny sposób (w szczególności 3 warunek), sprawiają, że praktycznie prawie każdy pojedynczy przypadek będzie można sklasyfikować jako spełniający jeden z warunków. W szczególności problemy ze zdefiniowaniem szkody, pozostawiają duże pole manewru i mogą być wykorzystane do ewentualnych nadużyć.

Po analizie całego dokumentu trudno odgadnąć zamysł publikacji tego dokumentu. Zawarto w nim kilka starych, sprawdzonych sloganów publicystycznych o możliwości ograniczenia wolności słowa, propozycji włączenia NGO, jako niezależnego strażnika autentyczności treści czy przygotowania katalogu dobrych praktyk i edukacji społeczeństwa w zakresie „fake news". Nie zawarto w nim jednak merytorycznych treści do przygotowania legislacyjnych rozwiązań. Choć powołanie grupy roboczej, do pracy w tym zakresie, złożonej z tak dobrej klasy ekspertówjest zamysłem jak najbardziej trafnym, o tyle jednak warto by było, aby z ich pracy wynikały merytoryczne analizy i badania, które stanowić by mogły podstawy do opracowywania dobrych rozwiązań prawnych.

Sylwia Gliwa

# data[].attributes.attachment_link.title
Slogany i hasła - dokument Rady ds. Cyfryzacji o zjawisku "fake news" [KOMENTARZ]

# data[].attributes.attachment_link.description
Rada ds. Cyfryzacji opublikowała pod koniec sierpnia br. roku dokument pod tytułem „Uwagi i rekomendacje Rady do Spraw Cyfryzacji dotyczące przeciwdziałania zjawisku tzw. „fake news". Ten liczący zaledwie 6 stron dokument jest bardzo ogólnym podejściem do zjawiska „fake news" i traktuje omawiany problem pobieżnie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Problem fałszywych kont w mediach społecznościowych to zjawisko znane od dawna. Szybkiej i prostej metody na odróżnienie nieprawdziwego konta na Facebooku nie ma, są jednak elementy, które ułatwiają rozpoznanie oszustów. Wedle badań firmy zajmującej się bezpieczeństwem w sieci, osoby zakładające fałszywe konta do podszywania się pod innych ludzi lub rozsyłania spamu i wirusów stosują podobne taktyki przy uwiarygodnianiu swoich profili. Oto podpowiedź, jak rozpoznać fałszywe konto na Facebooku.

Wynik analizy przeprowadzonej przez firmę Barracuda Labs zaprezentowano w formie ciekawej infografiki. Znajdziecie na niej kilka interesujących statystyk, z których najważniejsze to:

Prawie 60% właścicieli fałszywych profili określa się jako biseksualiści (10 razy więcej niż wśród prawdziwych kont)

Fałszywe profile mają zazwyczaj sześć razy więcej znajomych niż konta prawdziwe (średnio 726 do 130)

Posiadacze fałszywych kont aż 100 razy częściej tagują znajomych na fotografiach (136 tagów na cztery zdjęcia w porównaniu do jednego taga na cztery zdjęcia w przypadku realnych użytkowników)

W zdecydowanej większości (97%) osoby zakładające fałszywe profile wybierają płeć żeńską, podczas gdy realnie kobiet na Facebooku wedle badania jest 40%

Aż 43% posiadaczy fałszywych kont nigdy nie opublikowało żadnego wpisu, podczas gdy wśród realnych użytkowników odsetek ten wynosi jedynie 15%

Jak widać, oszuści zakładający nieprawdziwe profile na Facebooku najczęściej wcielają się w kobiety, ustawiają kuszące zdjęcie profilowe i wysyłają masę zaproszeń do przypadkowych osób. Co interesujące, o ile realni użytkownicy mają zazwyczaj mniej znajomych niż oszuści, to podają więcej informacji o swoich zainteresowaniach (77%). Osoby podszywające się pod innych zdecydowanie rzadziej chwalą się swoimi zainteresowaniami - wskaźnik wynosi jedynie 35%.

Jak zatem rozpoznać fałszywy profil na Facebooku? Statystycznie, zgodnie z omawianym badaniem, jeśli trafisz na kobietę, która ma dużo znajomych i często oznacza ich na fotografiach, jednak rzadko publikuje statusy i podaje mało informacji o swoich zainteresowaniach - najprawdopodobniej to konto nieprawdziwej osoby. Warto także przeciągnąć zdjęcie ze strony profilowej do wyszukiwarki Google Images i sprawdzić, czy nie pochodzi ono na przykład z jednego z komercyjnych serwisów z płatnymi fotografiami lub nie zostało zwyczajnie skradzione z innej strony www. Warto to wszystko uczynić przed przyjęciem zaproszenia, fałszywe konta wśród znajomych to bowiem o wiele większe ryzyko zainfekowania wirusem lub otrzymania spamu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozpoznać fałszywe konto na Facebooku?

# data[].attributes.attachment_link.description
Problem fałszywych kont w mediach społecznościowych to zjawisko znane od dawna. Szybkiej i prostej metody na odróżnienie nieprawdziwego konta na Facebooku nie ma, są jednak elementy, które ułatwiają rozpoznanie oszustów. Wedle badań firmy zajmującej się bezpieczeństwem w sieci, osoby zakładające fałszywe konta do podszywania się pod innych ludzi lub rozsyłania spamu i wirusów stosują podobne ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Program został stworzony przypadkowo w instytucie badawczym OpenAI z San Francisco. Nauczył się pisać na podstawie 45 milionów stron internetowych

Szuka oczywiście wiedzy w Internecie, ale jest ją w stanie twórczo przystosować do swoich aktualnych potrzeb, wybiera to, co mu do tekstu pasuje

Jest w stanie stworzyć przekonujący dowolny fake news. Na szczęście nie jest jeszcze doskonały

Program pisze teksty na podstawie pierwszego zdania, które dają mu ludzie, na przykład takie: Rosja wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym po tym, jak prezydent Trump przypadkowo... Do tego początku program dopisał resztę tekstu, tworząc informację nie do odróżnienia od tekstu dziennikarskiego.
Rosja wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym po tym, jak prezydent Trump przypadkowo odpalił rakietę. Rosja oświadczyła, że „zidentyfikowała trajektorię i podejmie niezbędne działania dla zapewnienia bezpieczeństwa ludności Rosji i jej strategicznych sił nuklearnych". Biały Dom stwierdził, że jest „niezmiernie zaniepokojony naruszeniem przez Rosję" traktatu zakazującego rakiety balistyczne średniego zasięgu. Relacje między Stanami Zjednoczonymi a Rosją są napięte od roku 2014, gdy Rosja zaanektowała należący do Ukrainy Krym i zaczęła wspierać separatystów w Ukrainie wschodniej.
Polecamy: Nie pozwólmy by algorytmy podejmowały za nas decyzje [OPINIA]

Program został stworzony przypadkowo w instytucie badawczym OpenAI z San Francisco, który zajmuje się badaniami nad sztuczną inteligencją pod kątem stworzenia jej bezpiecznej dla ludzi wersji (pieniądze instytutowi dał Elon Musk). Program nauczył się pisać na podstawie 45 milionów stron internetowych i miał dawać lepsze narzędzie do posługiwania się przez AI językiem naturalnym w różnych zastosowaniach, na przykład przez czatboty albo w tłumaczeniach. Ale okazało się, że znakomicie radzi sobie w pisaniu krótkich, zmyślonych informacji.

Program szuka oczywiście wiedzy w Internecie, ale jest ją w stanie twórczo przystosować do swoich aktualnych potrzeb, wybiera to, co mu do tekstu pasuje. Jest w stanie stworzyć przekonujący dowolny fake news, może komentować posty i teksty w całkowicie nieodróżnialny od ludzkiego sposób i tak dalej.

Na szczęście nie jest jeszcze doskonały, część tekstów, które tworzy, jest bezsensownych. Ale za technologia zostanie udoskonalona, jak twierdzi Jack Clark, jeden z dyrektorów w OpenAI, potrzeba na to roku - dwóch. A wtedy program będzie w stanie produkować teksty, komentarze, tweety, które będą wydawać się prawdziwe i sensowne, a będą kompletnie zmyślone. Będzie w stanie tworzyć zindywidualizowane komentarze do postów różnych osób.

Przeczytaj także: Głos sztucznej inteligencji

Wykorzystywanie sztucznej inteligencji w dziennikarstwie trwa od kilku lat, tyletyle że pisane są proste teksty dotyczące wiadomości o spółkach giełdowych albo informacje sportowe - robi tak Reuters czy Associated Press. Sztuczna inteligencja wykorzystywana może być również do tworzenia fałszywych filmów, tzw. deepfake, ale chociaż takie możliwości technicznie istnieją, nie były jeszcze publicznie - w doniesieniach politycznych - stosowane.

Pozytywne zastosowania programu mogą być oczywiście wielorakie. Nie tylko w dziennikarstwie - program może przecież pisać wiadomości prawdziwe równie dobrze jak fałszywe. Mógłby być też wykorzystywany do tworzenia streszczeń informacji na jakiś temat. Na razie w języku angielskim, w polskim za kilka pewnie lat. Ale możliwości, nawet w tej chwili, ma ogromne.

To, czego obawia się Jack Clark to wykorzystanie nowego programu do masowego tworzenia fałszywych wiadomości, tworzenia propagandy. To mogłoby się okazać znacznie groźniejsze dla systemu demokratycznego niż stosowane w kampanii prezydenckiej w USA wpisy żywych trolli. Dlatego kod źródłowy nie będzie udostępniony publicznie, w odróżnieniu od innych projektów OpenAi. Tyle że skoro droga została przetarta, to pewnie próbować będą stworzyć podobne programy Rosja czy Chiny. Może zabierze im to nie dwa lata, ale pięć. Jak się przed tym bronić, jak się bronić przed totalnym zaśmieceniem i zniszczeniem debaty publicznej w systemach demokratycznych to będzie za 5 lat znacznie większy problem niż zwycięstwo populistów w wyborach w takim czy innym kraju.
Więcej w MIT Technology Review

# data[].attributes.attachment_link.title
Sztuczna inteligencja a zmyślone informacje

# data[].attributes.attachment_link.description
Nowy program sztucznej inteligencji pisze tak dobre - zmyślone - informacje dziennikarskie, że twórcy nie ujawnią jego kodu źródłowego, bo nie chcą, żeby masowo zaczęły być produkowane fake newsy. Program udostępniono dziennikarzom z MIT Technology Review, a publicznie zostanie udostępniona tylko jego wersja uproszczona.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Słowo "clickbait" jako określenie praktyki portali internetowych funkcjonuje w przestrzeni od dawna, natomiast dopiero niedawno stało się przedmiotem masowego autoerotyzmu komentujących w prawie każdym miejscu sieci. Mój pajęczy zmysł z reguły mnie nie zawodzi, ale dla pewności sprawdziłem i zgadzałoby się, ewidentnie coś jest na rzeczy.

Nie mam złudzeń, na tropienie "clickbaitów" zrobiła się pewnego rodzaju moda - tak z kilka miesięcy temu. Dziś nie jest to już nawet moda, a prawdziwa obsesja, natomiast na komentarze wytykające i wypominające "clickbait" można natrafić nawet pod tekstami zatytułowanymi "Recenzujemy Samsunga Galaxy S7" w artykułach zawierających - uściślam dla jasności - recenzję Samsunga Galaxy S7.

Zaczynam odnosić wrażenie, że niektórzy internauci wypominają już nawet clickbait - bo to się zawsze dobrze "wyłapkuje" w górę - nie mając pojęcia, co to słowo znaczy.

Zabawne, że obrywa się zresztą takim blogom jak Bezprawnik, NaTemat, Spider's Web, które czasem zrobią trochę dramatyczny nagłówek (ale zgodny z treścią), natomiast kompletnie ignorowane są praktyki dużych portali, które nawet nie bawią się w namiastkę fabularną tytułu - "Lewandowscy znowu to zrobili", "Nie uwierzycie, co włożyła na siebie TA kobieta". Nie, tam jest spoko.

Ja wam powiem. jak to jest z tymi nagłówkami. Macie zazwyczaj mniej niż nawet twitterowe 140 znaków i musicie sprzedać tam artykuł. Często bardzo dobry artykuł, zawierający złożony ciąg myślowy, przy którym autor spędził kilka, a może nawet kilkanaście godzin. I teraz wiecie, że jak dacie zły nagłówek, to kliknie w niego tysiąc osób, zamiast zwyczajowych trzydziestu tysięcy.

Bo tak jest, nagłówek jest jak okładka tygodnika. To bardzo często nie jest kwestia sprzedania sensacyjnym nagłówkiem kiepskiego tekstu. To walka o to, żeby dobry, ważny, wypracowany artykuł przeczytał się w taki sposób, na jaki zasługuje. "Niepokojące zmiany w Krajowej Radzie Sądownictwa" nie mówią nic przeciętnemu internaucie, a szkoda - ponieważ po uważnej lekturze tekstu, który ostatecznie nazwano " Tusk, WOŚP, drzewa. Myślicie, że to był zły tydzień dla PiS, a oni i tak otworzą dzisiaj szampany", okazuje się, że dowiedział się bardzo wielu ważnych dla siebie rzeczy, które mogą go jednak bezpośrednio dotyczyć.

Mało kto wie, że artykuł często ma kilka nagłówków. Inny nagłówek pisze się dla stałego czytelnika serwisu, inny dla mediów społecznościowych, a jeszcze inny ustawia się dla osób buszujących w Google. Przeważnie te ostatnie są "najmniej skandaliczne", ponieważ ich rolą jest odpowiadać na to, czego internauta może szukać w internetowej wyszukiwarce. Ale gdyby je wrzucać na portal - nikt by takich tekstów nie chciał czytać.

Rolą nagłówka jest nie tylko zapewnić "kliki" - to jedynie skutek pewnego rodzaju projekcji wykonanej dla czytelników, by mogli w maksymalnie 100 znakach dowiedzieć się czego mogą dowiedzieć się z tekstu. To czasem wyciągnięta najmocniejsza teza, czasem streszczenie tekstu.

Intencją wydawcy serwisu nie jest oszukać czytelnika - intencją jest sprzedać mu go w taki sposób, by się nim zainteresował. To są - wbrew pozorom - dwie zupełnie odrębne kwestie.

Natomiast oczywiście nie jest tak, że portale nie mają za uszami. O nie, nie. Zdarza im się oszukiwać i podpuszczać. Ale z doświadczenia związanego z praktyką serwisów grupy Spider's Web wiem, że to raczej wypadki przy pracy, jakieś redakcyjne nieporozumienie, czasem solidne przeszarżowanie, niż złe intencje.

Wikipedia, krótko, ale ciekawie definiuje clickbait wspominając między innymi o tym, że Nagłówek zwykle żeruje na ciekawości (ang. curiosity gap) dostarczając informacje, które zaciekawią czytelnika, natomiast nie zawierają treści zaspokajającej ciekawość bez kliknięcia w artykuł. Wiele mediów, którym komentujący w ramach nowej mody zarzucają clickbaity, rzeczywiście stawia na atrakcyjne, prowokacyjne nagłówki, ale - co do zasady - nie stoją one w sprzeczności z treścią artykułu.

Oczywiście nie spodziewam się pod tym tekstem komentarzy w stylu "aha, a to spoko". Ale korzystając z okazji, podobnie jak w tekście " właśnie straciliście czytelnika", tłumaczę wam trochę, jak te internetowe media działają i jak ich twórcy rozumują. Raz jeszcze zapewniam, że mocne nagłówki to nie jest kwestia złych intencji, a jedynie zareklamowania tekstu w taki sposób, by dotarł do jak największej liczby jego docelowych adresatów. Przynajmniej jestem z wami szczery, zróbcie z tym, co chcecie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Uwaga, polscy internauci odkryli słowo "clickbait"

# data[].attributes.attachment_link.description
Słowo "clickbait" jako określenie praktyki portali internetowych funkcjonuje w przestrzeni od dawna, natomiast dopiero niedawno stało się przedmiotem masowego autoerotyzmu komentujących w prawie każdym miejscu sieci. Mój pajęczy zmysł z reguły mnie nie zawodzi, ale dla pewności sprawdziłem i zgadzałoby się, ewidentnie coś jest na rzeczy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mitologia współczesna | Uważaj, w co wierzysz!

# data[].attributes.attachment_link.description
Blog o legendach miejskich, teoriach spiskowych, mitach w popkulturze i pseudonauce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wczoraj dyrektorzy szkół w całym kraju mieli okazję zapoznać się z pismem Macieja Kopcia, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, wysłanym „w związku z występującym zagrożeniem dla bezpieczeństwa uczniów korzystających z technologii informacyjno-komunikacyjnych". Pod tą zapowiedzią kryje się, niestety, kolejna odsłona medialnej paniki i nieskoordynowanych działań w sprawie tzw. „niebieskiego wieloryba".

Drogie Ministerstwo, rozumiem, że list, który Państwo opublikowali, jest wyrazem troski o bezpieczeństwo naszych dzieci. I troskę tę - jako ojciec - w pełni podzielam!

Ale nie zwiększymy bezpieczeństwa naszych dzieci, powielając niesprawdzone dane. Jest wręcz odwrotnie! Teraz każda kolejna paniczna akcja tylko powiększa niebezpieczeństwo. Opamiętajmy się, póki jeszcze nie jest za późno!

Jak narodził się wieloryb

Już sama nazwa „niebieski wieloryb" stanowi dowód, że mamy do czynienia z medialnym głuchym telefonem. Brak staranności, brak pieniędzy i czasu na weryfikowanie źródeł, brak reporterów w terenie.

W oryginale rzekoma gra nazywała się „синий кит", co oznacza po prostu „płetwal błękitny". Polskie media skopiowały wiadomość z angielskiego tabloidu („The Sun"), błędnie tłumacząc nazwę „blue whale" jako „niebieski wieloryb". Kolejne portale kopiowały od siebie wzajem, nawet nie weryfikując oryginalnej nazwy.

Podobnie rzecz się miała z zadaniami, okaleczeniami, wreszcie z samobójstwami. Czy ktokolwiek zweryfikował podawaną w liście informację, że „już ponad setka młodych internautów popełniła samobójstwo"?

Być może w Rosji rzeczywiście doszło do kilku przypadków niebezpiecznej zabawy. Jednak metodą głuchego telefonu na tej podstawie stworzona została przez media gra o nazwie „niebieski wieloryb". I teraz ta gra jest już faktem. Samospełniająca się przepowiednia zadziałała.

Bo „niebieski wieloryb" to nie wytwór jakichś chorych psychopatów z dalekiego kraju. To produkt dziennikarstwa (i polityki) uprawianych metodą kopiuj-wklej, nastawionych na klikalność, poklask, natychmiastowy efekt.

List z ministerstwa

Przyjrzyjmy się uważnie, jak zbudowany jest list z Ministerstwa:

Media donoszą o nowej grze pn. „Blue Whale Challenge" czyli „niebieski wieloryb", która pojawiła się w internecie i zagraża życiu dzieci oraz nastolatków. Z doniesień medialnych wynika, że początek gry miał miejsce w Rosji, gdzie już ponad setka młodych internautów popełniła samobójstwo.

Cały ten akapit skopiowany jest ze strony https://dyzurnet.pl/niebieski-wieloryb-niebezpieczna-gra-wrod-mlodych-interautow.html (lub z innego źródła, kopiującego Dyżurnet). Niestety, pominięto kluczową informację:

„Dyżurnet.pl nie odnotował zgłoszeń wskazujących na polskich użytkowników biorących udział w grze."

Z tego samego źródła skopiowano także kolejny akapit:

Z doniesień mediów wynika, że gra jest bardzo popularna i wzbudza zainteresowanie młodych internautów. Psychologowie ostrzegają, że szczególnie narażone na udział w grze są osoby o niskiej samoocenie i niskim poczuciu własnej wartości..

Czyli Ministerstwo, zamiast weryfikować informacje, kopiuje doniesienia mediów powołujące się na doniesienia mediów! Do tego informacja o psychologach może błędnie sugerować, że Ministerstwo przeprowadziło jakiekolwiek konsultacje w tej sprawie!

W tym świetle moje podejrzenia budzi także kolejny akapit:

Z informacji uzyskanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wynika, że aktualnie Prokurator Okręgowy w Szczecinie prowadzi śledztwo w sprawie usiłowania doprowadzenia trójki małoletnich do targnięcia się na własne życie pod wpływem wspomnianej gry.

Czy Ministerstwo zweryfikowało te informacje? Czy nie chodzi tu przypadkiem o przypadki „samookaleczenia" polegającego na wydrapaniu sobie napisu F50 na przedramieniu? Oczywiście takich zdarzeń nie należy lekceważyć, jednak od wydrapywania sobie znaków do prób samobójczych droga jeszcze daleka...

Naprawdę zasmucające są jednak obszerne fragmenty listu odnoszące się do... gier komputerowych. To im poświęcona jest niemal połowa tekstu. W liście czytamy między innymi:

Gry zawierające agresję i brutalną przemoc powodują wzrost poziomu agresji u dzieci, uczą wrogich zachowań wobec innych ludzi oraz tego, że jedynym sposobem na rozwiązywanie problemów jest używanie siły.

„Wieloryb" to nie gra komputerowa! To „zabawa" za pośrednictwem mediów społecznościowych, której narzędziem przypadkiem też jest komputer. Ilu rodziców i pedagogów po przeczytaniu tego listu uzna za przyczynę niebezpieczeństwa gry komputerowe, zamiast zwrócić na niezdrowe relacje nawiązywane w mediach społecznościowych? Mieszanie do tego gier komputerowych jest nieporozumieniem i sugeruje działanie w panice, bez rzetelnego namysłu.

Ministerstwo miało jakieś dane na ten temat, jakieś broszury były gotowe, więc czemu tego nie wykorzystać? Zgodnie z tą logiką poniżej wklejone zostały instrukcje w sprawie regulowania dzieciom dostępu do gier komputerowych (skopiowane z broszury „Zagrożenia w Internecie. Zapobieganie-reagowanie. Gry komputerowe". https://www.ore.edu.pl/materialy-do-pobrania/category/55-profilaktyka-agresji-i-przemocy.)

Czytamy tam na przykład:

Zadbaj o to, aby dziecko nie grało codziennie, ale też nie rób tradycji z tej formy spędzania czasu. Jeśli ustalisz, że w waszym domu gra się w określone dni, np. w piątki i niedziele, dziecko przez cały tydzień będzie żyło oczekiwaniem na włączenie komputera

Serio?! Czy naprawdę do wskazówki przystające do tej sytuacji?? Czy mamy pozwalać dzieciom na granie w „niebieskiego wieloryba" dwa razy w tygodniu, w wyznaczonych godzinach?

Oblaliśmy ważny egzamin

Metodą „kopiuj-wklej" nie da się robić ani dobrego dziennikarstwa, ani mądrej polityki.

„Niebieski wieloryb" mógł stać się pretekstem do ważnych rozmów i refleksji na temat tego, jak zapewnić młodym ludziom bezpieczne środowisko w mediach społecznościowych. Zamiast tego stał się zaczątkiem niezdrowej medialnej gorączki, w którą - ku mojemu wielkiemu ubolewaniu - zaczynają angażować się instytucje państwowe. Chaotyczne, nieskoordynowane działania spowodują tylko efekt ciekawości i naśladownictwa.

Bo w całej sprawie z „niebieskim wielorybem" najbardziej niebezpieczna jest właśnie medialna panika!

Przerwijmy tę spiralę póki czas. Zacznijmy myśleć systemowo, weryfikować fakty, zastanawiać się nad rzeczywistymi problemami.

Zobacz, co już pisaliśmy o „Niebieskim Wielorybie":

1. Niebieski wieloryb to tylko panika medialna (która jednak może stać się prawdą!)

2. Warto bać się mądrze. Odróżniajmy „straszne" od „groźnego"

Pełna treść listu do zobaczenia tutaj:
List z ministerstwa - Wieloryb

# data[].attributes.attachment_link.title
Niebieski wieloryb. List z Ministerstwa Edukacji Narodowej

# data[].attributes.attachment_link.description
Wczoraj dyrektorzy szkół w całym kraju mieli okazję zapoznać się z pismem Macieja Kopcia, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, wysłanym „w związku z występującym zagrożeniem dla bezpieczeństwa uczniów korzystających z technologii informacyjno-komunikacyjnych". Pod tą zapowiedzią kryje się, niestety, kolejna... Czytaj dalej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Make a newspaper clipping with your own headline and story. Surprise friends and colleagues, send a birthday greeting or give your next blog post a special look.

To download your newspaper, use the link at the bottom of the generated image. You can use the images as you wish ie. put them on your own website or blog. Please note, that direct linking to the newspaper clippings doesn't work; the images are deleted from the server after a short time span.

# data[].attributes.attachment_link.description
Make a newspaper clipping with your own headline and story. Surprise friends and colleagues, send a birthday greeting or give your next blog post a special look.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Dangers Of Social Media (Child Predator Experiment)

# data[].attributes.attachment_link.title
Chimamanda Ngozi Adichie: The danger of a single story | TED Talk

# data[].attributes.attachment_link.description
Our lives, our cultures, are composed of many overlapping stories. Novelist Chimamanda Adichie tells the story of how she found her authentic cultural voice -- and warns that if we hear only a single story about another person or country, we risk a critical misunderstanding.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby czytać nasze artykuły wyłącz AdBlocka/uBlocka lub dodaj wyjątek dla naszej domeny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ogłoszony 1 lutego r aport obejmuje okres od września 2015 do września 2016. Autorzy raportu - Obserwatorium debaty publicznej „Kultury Liberalnej" - wybrali do badania cztery dzienniki („Fakt", „Gazeta Wyborcza", „Rzeczpospolita"), cztery tygodniki opinii („Do Rzeczy", „Newsweek", „Polityka",„wSieci") oraz cztery portale (NaTemat.pl, „Dziennik Opinii", Niezalezna.pl, Fronda.pl).

„Tytuły i portale zostały wybrane na podstawie kilku kryteriów: opiniotwórczości (najwyższe miejsca w rankingu cytowań), popularności (największa liczba sprzedawanych egzemplarzy lub unikalnych użytkowników) oraz profilu (pisma określane jako prawicowe oraz jako liberalne bądź centrowo-lewicowe)" - tłumaczą autorzy.

Choć liczbę mieszkających w Polsce muzułmanów oszacować można na około 10 tysięcy - to mniej niż promil populacji - to dyskusje wokół islamu zajmują coraz więcej miejsca w polskiej debacie prasowej. Zwłaszcza w ciągu ostatnich dwóch lat. Zamachy terrorystyczne na terytorium Unii Europejskiej (od ataku na redakcję „Charlie Hebdo" w styczniu 2015 roku), oraz eskalacja kryzysu uchodźczego zwiększyły zainteresowanie tym tematem.

Z raportu wynika, że bardzo wiele tekstów - szczególnie w prasie prawicowej - buduje w czytelnikach skojarzenia islamu z terroryzmem, przedstawiając jego wyznawców wręcz jako źródło „biologicznego" zagrożenia dla przyszłości Europy.

Wyjątkową uwagę poświęcały mu w Polsce tytuły kojarzone z prawicą. Język, w jaki pisano w nich o islamie budził liczne kontrowersje.

Okładka tygodnika „wSieci", przedstawiająca białą kobietę, z której śniade ręce zrywają ubranie, podpisana „Islamski gwałt na Europie", oburzyła nawet brytyjski tabloid „Daily Mail", sam oskarżany często w Zjednoczonym Królestwie o ksenofobiczną postawę .

Terroryści i najeźdźcy

Co wynikło z badań Obserwatorium? Trzy rzeczy.

- Choć polska prasa bardzo obszernie pisze o islamie, to prawie w ogóle tematem nie są muzułmanie żyjący w Polsce. Prasę zajmują problemy, które w Polsce nie występują: masowa migracja do Europy, problemy z integracją muzułmańskich migrantów i ich potomków, zamachy terrorystyczne.

- Bardzo wyraźnie widać różnicę w mediach o prawicowo-konserwatywnym i liberalno-lewicowym profilu ideowym. Te pierwsze szczególnie chętnie przedstawiają islam w negatywnym świetle, opatrując go negatywnym skojarzeniami i włączając w stereotypowo negatywne obrazy.

- Terminy takie „islam", „muzułmanie" itp. najczęściej występowały w badanym okresie w połączeniu z dwoma tematami: przemieszczaniem się uchodźców z Bliskiego Wschodu na terytorium Europy, oraz zagrożeniem terrorystycznym Starego Kontynentu.

Na łamach analizowanych przez autorów prawicowych tytułów (m. in. portale „Fronda" i „Niezależna", tygodniki „Do Rzeczy" i „wSieci") muzułmanie i islam występowali na ogół w ramach pewnego „pakietu", na który składały się takie figury jak: „fala uchodźców", migracje, radykalizacja migrantów, terroryzm, wojna cywilizacji, samobójstwo Europy „ogłupionej ideologią politycznej poprawności".

Inwazja, wylęgarnia, przemoc seksualna

Pakiet ten obsługuje kilka stale powracających w badanych tytułach metafor. Najważniejsze z nich to:

Metafora inwazji. O uchodźcach pisze się często jako „najeźdźcach", regularnie wraca wyrażenie „to nie uchodźcy, to najeźdźcy". Ucieczka ludzi przed kryzysem humanitarnym przedstawiana jest jako zamaskowana inwazja na Europę.
„Ta masa ludzka ciągnie z odległych krajów [...]. Tak jak konkwistadorzy [...] wabieni są bogactwem nowej ziemi i bezsilnością jej mieszkańców"- pisał o uchodźcach Tomasz Wróblewski w tygodniu „Wprost".

„Wylęgarnie dżihadu" - tą metaforą określa się zdominowane przez emigrantów i ich potomków dzielnice zachodnioeuropejskich miast, np. brukselską dzielnicę Molenbeek.
Pisząc o dokonującej się tam radykalizacji młodych potomków migrantów autorzy mediów prawicy na ogół pomijają problemy wykluczenia społecznego i ekonomicznego, jakich doświadczają mieszkańcy takich dzielnic, co może być równie silnym czynnikiem radykalizacji ich mieszkańców, jak religia.

Metafory seksualne. Negatywne obrazy muzułmanów często krążą wokół seksualnych metafor. Prawicowi publicyści przestrzegają np., że dzięki wyższemu przyrostowi naturalnemu muzułmanie wygrywają w Europie „wojnę demograficzną". Tomasz Terlikowski alarmował na łamach portalu „Fronda", że

„Jeśli „nie weźmiemy spraw w swoje ręce", muzułmanie „pokonają nas macicami ich kobiet".

Także ataki na kobiety w trakcie Sylwestra 2015 roku w Kolonii przedstawiane były w prawicowej prasie, jako akt „seksualnej wojny" muzułmanów przeciw Europie.„[...] ataki dziczy w Kolonii [...] przypominają plemienne wojny, w których chodzi o rozsianie swojego nasienia" - pisała „Fronda".

Wszystkie te metafory nie tylko tworzą negatywny obraz muzułmanów, ale dokonują ich dehumanizacji, często wchodząc w obszary tego, co można by nazwać mową nienawiści. Budują także obraz świata, który skazany jest na absolutną wrogość i walkę.

Poszczególne ściśle zdefiniowane grupy (np. „Europejczycy" i „muzułmanie") walczą ze sobą na śmierć i życie o ograniczone, skończone zasoby (terytorium, bogactwa). Jakakolwiek współpraca przynosząca korzyści obu stronom nie jest w ogóle możliwa do wyobrażenia.

Tego typu wizja świata społecznego, jako walki na śmierć i życie, charakteryzuje światopoglądy faszystowskie.

Jest też głęboko patriarchalna: kobiety są w niej wyłącznie albo zasobem, o który toczy się walka, albo bronią (za sprawą swoich sił rozrodczych).

Przeciw multi-kulti i „lewactwu"

Pakiet, w jakim pojawiają się muzułmanie w polskiej prawicowej prasie, służy nie tylko wytworzeniu negatywnego obrazu „zalewającego" Europę islamu. Równie ważnym przeciwnikiem prawicowych publicystów, co islam są „samobójcze" elity europejskie, oraz „ideologia multi-kulti", jaką narzuciły już kontynentowi, a zamierzają ją narzucić Polsce.

Jak wskazują autorzy raportu, polemiki z „ideologią mulikulturalizmu" łączą się w prawicowej prasie z brakiem wiedzy publicystów na temat różnych modelów asymilacji migrantów w poszczególnych państwach Europy Zachodniej.

Autorów takich tytułów jak „Do Rzeczy" w małym stopniu interesuje rozważanie faktycznych zalet i wad różnych modeli integracji, w większym wskazanie wroga w „liberalnej Europie" i jej lokalnych, polskich sojusznikach.

Zwłaszcza w okresie przed wyborami parlamentarnymi z jesieni 2015 roku prasa bliska PiS atakowała rząd Ewy Kopacz za to, że „słuchając dyktatu" „zaczadzonej polityczną poprawnością" Europy, chce sprowadzić do Polski uchodźców, a wraz z nimi terroryzm.

Najlepiej oskarżenia te podsumowuje okładka tygodnika „wSieci" przedstawiająca premier Kopacz jako terrorystkę-samobójczyni w islamskiej burce.

„Mulitkulturalizm" europejskich elit łączony był przy tym w prasowych polemikach - bez żadnych przekonujących dowodów - z ich rzekomą niechęcią do chrześcijaństwa (zwłaszcza rzymskiego katolicyzmu), tradycyjnej rodziny i innych konserwatywnych wartości.

„Projekt mulitkulturalizmu [...] miał pomóc w skruszeniu "patriarchalnych", opartych na tradycyjnej rodzinie i moralności struktur społecznych" -

wywodził na łamach „Do Rzeczy" Rafał A. Ziemkiewicz.

Grzechy liberałów

Jaki obraz islamu przedstawiała prasa lewicowa i liberalna? Autorzy raportu nie poświęcają temu zbyt wiele miejsca. Zauważają, że o wiele rzadziej sięga ona po „negatywny pakiet" pojęć charakterystycznych dla prawicowego obrazu islamu.

Zauważają przy tym, że

kwestie uchodźców, migrantów, wielokulturowości także wykorzystywane są przez lewicę i liberałów w polemicznych celach.

Odrzucenie prawicowego obrazu islamu, łączy się w liberalnych polemikach z osobistymi atakami na rozpowszechniających go autorów, określeniami piętnującymi ich jako przedstawicieli skrajnej, faszyzującej prawicy („brunatny język" itd.).

Choć skala jest znacznie mniejsza, także nie-prawica traktuje czasem muzułmanów i ich problemy instrumentalnie, jako narzędzie w polemikach ze swoimi politycznymi przeciwnikami w Polsce.

Słowa mają znaczenie

Na ile ten negatywny obraz muzułmanów w polskiej prasie ma znaczenie? Jak przekłada się na postawy czytelników? Dokładna odpowiedź wymagałaby osobnych, szczegółowych badań.

Możemy jednak wskazać na kilka zastanawiających korelacji. Jak podają autorzy raportu, tylko 12 proc. badanych Polaków miało bezpośredni kontakt z wyznawcami islamu. Jednocześnie aż 67 proc. ma negatywne odczucia wobec Arabów - często utożsamianych z „muzułmanami w ogóle".

W pierwszym półroczu 2016 roku w Polsce odnotowano wzrost przestępstw z nienawiści o 14 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Najczęściej ich ofiarą padają muzułmanie, bądź osoby postrzegane przez sprawców jako wyznawcy islamu.

W tej sytuacji prasa powinna pomyśleć o wypracowaniu pewnych standardów pisania o islamie, uchodźcach, migracji. Czy środowisko jest do tego gotowe?

Na dyskusję z okazji prezentacji raportu z udziałem autorów, Rzecznika Praw Obywatelskich i przedstawicieli społeczności muzułmańskiej w Polsce nie przyszedł żaden przedstawiciel prawicowej redakcji. Choć zaproszenia dotarły do niejednej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Antyislamski pakiet prawicy: inwazja, wylęgarnia, przemoc seksualna. Raport z obserwacji mediów

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogłoszony 1 lutego raport obejmuje okres od września 2015 do września 2016. Autorzy raportu - Obserwatorium debaty publicznej „Kultury Liberalnej" - wybrali do badania cztery dzienniki („Fakt", „Gazeta Wyborcza", „Rzeczpospolita"), cztery tygodniki opinii („Do Rzeczy", „Newsweek", „Polityka",„wSieci") oraz cztery portale (NaTemat.pl, „Dziennik Opinii", Niezalezna.pl, Fronda.pl).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Postprawda - czyli słowo roku 2016 według Słownika Oksfordzkiego - na stałe zadomowiło się w publicznym dyskursie. Wcześniej znane głównie akademikom, obecnie nie znika z medialnych nagłówków, przewija się w wypowiedziach polityków i komentarzach publicystów. Co oznacza? Sytuację, w której obiektywne fakty tracą znaczenie w kształtowaniu opinii publicznej, a nabierają mocy odwołania do emocji i osobistych przekonań. To prowadzi z kolei do zatarcia się granicy pomiędzy prawdą a fałszem, faktem a opinią.

W ostatnich miesiącach szczególnie często było przywoływane w kontekście innego coraz popularniejszego pojęcia, czyli "fake news" - "wymyślonych informacji" , których rozpowszechnianie jest łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Ich skutki szczególnie mocno dało się odczuć w czasie kampanii prezydenckiej w USA, relacjonowania kryzysu uchodźczego czy Brexitu. Manipulacja, propaganda, mieszanie prawdy z fikcją miały realny wpływ na wydarzenia o globalnym znaczeniu. I nic nie wskazuje, że ten trend się odwróci.

Jak się uchronić przed fake newsami? Jak oddzielić propagandę od faktów? Jak znaleźć wiarygodne źródła w zalewającym nas potoku informacji? Te pytania coraz częściej muszą sobie zadawać i dziennikarze, i odbiorcy mediów. Próbujemy na nie odpowiedzieć w debacie Onetu "Postprawda - propaganda naszych czasów".

# data[].attributes.attachment_link.description
Postprawda - czyli słowo roku 2016 według Słownika Oksfordzkiego - na stałe zadomowiło się w publicznym dyskursie. Wcześniej znane głównie akademikom, obecnie nie znika z medialnych nagłówków, przewija się w wypowiedziach polityków i komentarzach publicystów. Co oznacza? Sytuację, w której obiektywne fakty tracą znaczenie w kształtowaniu opinii publicznej, a nabierają mocy odwołania do emocji i osobistych przekonań.

# data[].attributes.attachment_link.title
How do I spot fake news? – BBC What’s New

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jednooki nielegalny imigrant trzy razy unikał deportacji, żeby móc kraść na Wyspach
Impreza miała miejsce we Wrocławiu, późnym wieczorem. Grzegorz G. był jednym z jej uczestników. Lały się na niej duże ilości alkoholu. W pewnym momencie mężczyzna źle się poczuł i wyszedł na zewnątrz zaczerpnąć świeżego powietrza. Tam stracił przytomność i upadł na ziemię. Na chodniku zauważył go przechodzień, który wezwał od razu pogotowie.

Gdy ratownicy dotarli na miejsce, rozpoczęli akcję ratunkową, jednak po kilku minutach stwierdzili zatrzymanie akcji serca i zgon. Ciało denata zostało więc przewiezione do kostnicy.

Ochroniarz kostnicy, pan Mariusz został zaalarmowany dziwnymi hałasami i jękami dochodzącymi ze środka kostnicy. „Byłem przekonany, że to włamanie, czasami młodzież robi głupie żarty, ale dźwięki dochodziły z chłodni. Drżącymi rękoma wysunąłem szufladę, a tam goły trup patrzy na mnie i prosi, żebym podał mu kocyk!" - relacjonował ochroniarz.

Grzegorz G. wyjaśnił policjantom, którzy przybyli na miejsce, co się stało i mimo wskazówek lekarzy, którzy zalecali mu przebadanie się i odpoczynek, „były trup" zabrał swoje rzeczy. Do domu został podwieziony przez policjantów, ale w trakcie jazdy zmienił zdanie i kazał zawieźć się z powrotem na imprezę, ponieważ stwierdził, że „skoro wrócił z zaświatów to musi to opić" relacjonował st. posterunkowy Mateusz Czaja.

Z OSTATNIEJ CHWILI: Protestujący zablokowali londyńskie lotnisko! Tysiące pasażerów jest przekierowywanych

Sprawa nabrała rozgłosu i policja wszczęła śledztwo, żeby wyjaśnić, jak mogło dojść do śmiertelnej pomyłki, która groziła faktycznym zatrzymaniem akcji serca u pacjenta. W sprawie mają być przesłuchani ratownicy i osoby uczestniczące w akcji.
Obserwuj Chcesz się z nami podzielić czymś, co dzieje się blisko Ciebie? Wyślij nam zdjęcie, film lub informację na: [email protected]
Obserwuj PolishExpress.co.uk na Google News, aby śledzić wiadomości z UK

# data[].attributes.attachment_link.title
Poszedł na imprezę i obudził się w...kostnicy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jednooki nielegalny imigrant trzy razy unikał deportacji, żeby móc kraść na Wyspach Impreza miała miejsce we Wrocławiu, późnym wieczorem. Grzegorz G. był jednym z jej uczestników. Lały się na niej duże ilości alkoholu. W pewnym momencie mężczyzna źle się poczuł i wyszedł na zewnątrz zaczerpnąć świeżego powietrza.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ofiar szuka wśród najsłabszych. Zobacz, kto wpadł w pułapkę krakowskiej fotografki

# data[].attributes.attachment_link.description
Matka, która zaciągnęła chwilówkę. Organizacje pozarządowe, biblioteki, przypadkowi użytkownicy - grono "ofiar" krakowskiej fotografki, która z copyright trollingu uczyniła dochodowy biznes, jest naprawdę szerokie. Opisujemy najbardziej wstrząsające historie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niebieski wieloryb - rzeczowo o tym ile prawdy tkwi w opowieściach o zabójczej dla dzieci grze

Niebieski wieloryb - zabójcza gra czy miejska legenda?

Niebieski wieloryb

Polskie media w ciągu ostatnich dni ogarnęła panika, gdyż pojawiły się w niej informacje o grze pt. „Niebieski wieloryb". Gra podobno może doprowadzić do samobójstwa niemal każdego dziecka/nastolatka w ciągu zaledwie 50 dni. Przez 50 dni uczestnicy mają wypełniać różne zadania, które prowadzą krok po kroku, ku ostatecznemu celowi. Dowiedziałem się z naszych mediów, że podobno już 130 dzieci zmarło grając w nią, a na kolejne ofiary nie będziemy musieli długo czekać, jeśli czegoś z tym nie zrobimy. Czy więc rzeczywiście powinniśmy się obawiać i coś z tym zrobić?

Tekst na prośbę paru rodziców, którzy pytali mnie o możliwość zgłębienia tego tematu.

130 samobójstw w Rosji?

Zacznijmy od tego, że te 130 samobójstw w Rosji to trochę jak z tymi samochodami na placu czerwonym.
Słuchacze pytają: Czy to prawda, że na Placu Czerwonym rozdają samochody? Radio Erewań odpowiada: tak, to prawda, ale nie samochody, tylko rowery, nie na Placu Czerwonym, tylko w okolicach Dworca Warszawskiego i nie rozdają, tylko kradną. (źródło)
Okazuje się, że niektóre media podają 130 ( źródło), a inne podają 200 ( źródło) i do tego niektóre podają, że to się działo w Rosji, a inne, że również na Ukrainie. Tymczasem w rzeczywistości liczba 130 nie ma żadnych konkretnych podstaw. Pojawiła się ona po raz pierwszy w rosyjskim artykule z 16 maja 2016r. (czyli sprawa wcale nie jest nowa), w którym autorka bez żadnych szczególnych podstaw powiązała 130 samobójstw z lat 2015 i 2016, z grą o której słyszała. My się o tym z kolei dowiedzieliśmy dopiero teraz, bo 17 lutego 2017r. ta sama autorka, ze względu na dużą popularność poprzedniego wpisu, ponownie o tym napisała ( źródło). Ponownie bez żadnych konkretnych danych. Jej artykuł spotkał się zresztą z ogromną krytyką.

W rzeczywistości, na chwilę obecną, nie ma nawet jednego przypadku samobójstwa na całym świecie, które były z niebieskim wielorybem powiązane ( źródło).

Kiedyś słoneczko, dzisiaj niebieski wieloryb

To co mnie w tym wszystkim natomiast najbardziej martwi, to beztroskie podejście polskich mediów (tak dziennikarzy jak i youtuberów czy blogerów) do tego tematu. Tak jak kiedyś media podawały sobie z ręki do ręki chociażby artykuł o zmyślonej zabawie gimnazjalistów w słoneczko, tak dzisiaj podają sobie artykuły o zabawie w niebieskiego wieloryba.

Ktoś przeczytał jakiś artykuł, który nie miał żadnych sensownych podstaw, ktoś posłał go dalej, ktoś go wydrukował i po kilku rundach takiego głuchego telefonu, mamy medialną panikę z pełną pompą. Nawet w telewizji już mówiono o niebieskim wielorybie i 130 samobójstwach, czyli o czymś, co według wszystkich oficjalnych dostępnych informacji nigdy się nie wydarzyło.

No wybaczcie, ale co się stało z etyką dziennikarską i jakimkolwiek szacunkiem do czytelnika czy widza? Jakimikolwiek zasadami? Przecież to nie jest kolejny bezsensowny artykulik, który ma nabić parę klików, tylko to jest coś, co może (właśnie dzięki temu całemu rozgłosowi) stać się bardzo groźne.

W jaki sposób coś co nie istnieje, może stać się groźne?

Medialny rozgłos zapewnia naśladowców

Nawet 30% wszystkich masowych morderstw w USA jest inspirowanych wcześniejszymi masowymi morderstwami ( źródło). Im bardziej nagłośnione były wydarzenia tego rodzaju i im więcej mówiło się o sprawcach, tym bardziej „zaraźliwe" i inspirujące dla kolejnych osób były.

Czy można zauważyć coś podobnego w przypadku niebieskiego wieloryba? Myślę, że na to pytanie, najlepiej odpowie zdjęcie:

Nawet wpisując już samo „nie", otrzymujemy:

Widziałem już też wspomniane 50 zadań jakie stawia się przed uczestnikami (w zasadzie widziałem kilka list z takimi zadaniami, co tylko pokazuje, że ludzie próbują wymyślać je samodzielnie, aby utrzymywać legendę).

Widziałem nawet „opiekunów" zabawy, czyli osoby niby za nią stojące, którzy na Facebooku proponowali różnym ludziom, aby z nimi zagrali:

Niemniej mimo dziennikarskich prób demaskacji, owi opiekunowie zwykle w trakcie całej akcji gdzieś znikali i w żadnych przypadku nic się nikomu nie stało ( źródło).

Czyli nawet jeśli problemu nie było, to właśnie dzięki rozgłosowi polskich mediów - zmaterializował się.

Czy zatem mamy się czego obawiać?

Jeśli jest coś, czego rzeczywiście możemy się obawiać, to sytuacji w której nastolatkowie będą próbowali odtworzyć grę w niebieskiego wieloryba, aby np. zyskać rozgłos czy popularność, bo takie były motywacje min. paru sprawców szkolnych strzelanin w USA.

Zresztą, jak podobno wynika z doniesień szczecińskiej prokuratury ( źródło), to już ma miejsce i 3 dzieci w Polsce już zdążyła się okaleczyć (niemniej warto zauważyć, że we wspomnianym źródle jest też informacja o wspomnianych wcześniej 200 samobójstwach w Rosji i na Ukrainie, które jak wiemy nie miały miejsca, więc kto wie czy i historia owej 3 dzieci też nie jest nieco naciągana).

Tak czy inaczej dla mnie osobiście jest ekstremalnie wątpliwe, ale rodzice, którzy utrzymują z dzieckiem dobry, a nawet chociażby bardzo średni kontakt, nie zauważyli jak ich dziecko przez prawie 2 miesiące, czyli owe 50 dni:

tnie się po rękach, nogach czy ustach

budzi się w środku nocy, by oglądać depresyjne filmy

milczy przez jeden wybrany dzień

Bądź zauważyli i nie nabrali żadnych podejrzeń, że coś jest nie tak.

Dlatego też ja osobiście uważam, że panika związana z niebieskim wielorybem jest zdecydowanie przesadzona.

Nie dajmy się zwariować!

Dziecko, które ma zdrowe relacja z najbliższymi nie popełni samobójstwa tylko dlatego, że przeczyta o tym w Internecie.

Takie sytuacje niemal zawsze (poza jakimiś wrodzonymi uwarunkowaniami) są wynikiem nagromadzonych problemów, z którymi dziecko sobie nie radziło i z którymi miało do kogo pójść (najczęściej zresztą przez wiele lat).

To co mogłoby takiemu dziecku pomóc, to są przede wszystkim zdrowe relacje z bliskimi ludźmi. To co mogłoby mu pomóc, to przebywanie w otoczeniu ludzi, którzy akceptują cię takim jakim jesteś i którym możesz opowiedzieć o nawet swoich największych problemach, a oni cię i tak nie odrzucą. Nie nawrzeszczą na ciebie. Nie pobiją. Którzy będą gotowi zaoferować swoją pomoc, ale nie będą jej narzucali i którzy nie będą „zawsze wiedzieli lepiej".

Którzy będą cię kochali zawsze, a nie tylko wtedy, gdy będziesz spełniał ich zachcianki.

To właśnie tacy ludzie i takie relacje, są w stanie wszystko zmienić.

Zamiast więc martwić się o jakąś fikcyjną grę, lepiej byłoby zadać sobie pytanie: czy jesteśmy gotowi stać się tym kimś dla naszych dzieci?
Prawa do zdjęcia należą do Logan.
Jeśli znasz kogoś, kto uwierzył w grę w niebieskiego wieloryba, śmiało udostępnij mu ten artykuł. Im więcej jest osób świadomych i doinformowanych w społeczeństwie, tym trudniej będzie w przyszłości mediom po raz kolejny niepotrzebnie wzbudzać panikę, grożącą nieprzewidzianymi w pełni konsekwencjami.
O temacie w zdroworozsądkowy sposób mówili i pisali również tutaj: Piotr Marszałkowski Mitologia Współczesna Mateusz Spysiński

# data[].attributes.attachment_link.title
Niebieski wieloryb - rzeczowo o tym ile prawdy tkwi w opowieściach o zabójczej dla dzieci grze - Blog Ojciec

# data[].attributes.attachment_link.description
Niebieski wieloryb - zabójcza gra czy miejska legenda? Niebieski wieloryb Polskie media w ciągu ostatnich dni ogarnęła panika, gdyż pojawiły się w niej informacje o grze pt. „Niebieski wieloryb". Gra podobno może doprowadzić do samobójstwa niemal każdego dziecka/nastolatka w ciągu zaledwie 50 dni. Przez 50 dni...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzieci w Szwecji będą uczyć się zarówno programowania, jak i odróżniania fałszywych informacji od prawdziwych. I to już od pierwszej klasy podstawówki.

- Szwecja powinna być krajem, w którym każde dziecko jest w szkole przygotowywane do wejścia na rynek pracy. A żeby to osiągnąć, nauka programowania musi zaczynać się wcześnie - powiedział tamtejszy minister edukacji Gustaw Fridolin w rozmowie z serwisem The Local.

Zmiany mają wejść w życie od lipca 2018 roku. Jak informuje Fridolin w The Local, uczniowie będą dowiadywać się, jak odróżniać wiarygodne i godne zaufania źródła informacji od niewiarygodnych.

Nauka o fake news w Szwecji

- W społeczeństwie informacyjnym pojawiła się pewna naiwność. Przekonanie, że cała wiedza jest w zasięgu jednego kliknięcia i że nie musimy wiedzieć tak dużo, jak wcześniej - wyjaśniał potrzebę nauczania o "fake news" Fridolin.

Tymczasem, przekonuje minister, jest odwrotnie: potrzebujemy podstawowych umiejętności, takich jak czytanie ze zrozumieniem, pisanie i matematyka, żeby nie dało się nas łatwo oszukać. - Musimy zwiększyć swój krytycyzm wobec źródeł - podkreślał Fridolin.

Z kolei programowanie, mówił minister, "przyda się nie tylko dzieciom, które będą chciały robić kariery w branży technologii, ale też w każdej innej w przyszłości".

Fridolin dodał, że Szwecja wprowadza naukę programowania nie tylko po to, by było "więcej programistów", ale też by inni pracownicy byli gotowi na cyfrowe wyzwania, które czekają ich na nowoczesnym rynku pracy.

Również w Polsce planowana jest nauka programowania i rozwijania "kompetencji cyfrowych".

Finlandia likwiduje tradycyjne przedmioty szkolne

Niektóre kraje jednak - jak Finlandia - chcą pójść jeszcze dalej. Jak zapowiedziała tamtejsza minister edukacji Marjo Kyllonen, ze szkół mają zniknąć tradycyjne przedmioty, które Kyllonen nazywa "przestarzałymi metodami, nieadekwatnymi do XXI wieku".

Zamiast przedmiotów, uczniowie będą uczyć się o konkretnych zagadnieniach - np. temat II wojny światowej będą poznawać z perspektywy geograficznej, historycznej i matematycznej. Z kolei idąc na kurs "Praca w Kawiarni" uczniowie poznają język angielski, będą się uczyć ekonomii i kompetencji komunikacyjnych. System ten jednak obejmować uczniów tylko powyżej 16. roku życia.

# data[].attributes.attachment_link.title
W Szwecji dzieci będą uczyć się w szkołach, jak rozpoznać "fake news"

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzieci w Szwecji będą uczyć się zarówno programowania, jak i odróżniania fałszywych informacji od prawdziwych. I to już od pierwszej klasy podstawówki. - Szwecja powinna być krajem, w którym każde dziecko jest w szkole przygotowywane do wejścia na rynek pracy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przymierzałem się do tego eseju już od kilku lat. W końcu przy okazji niedawnych zakupów, podczas których staram się zmniejszać moje listy oczekujących książek w różnych księgarniach sieciowych, zdecydowałem się. Być może to przypadek, zrządzenie losu, podświadome wykorzystanie, ale przy okazji prezydentury Donalda Trumpa znów zaczęto przywoływać tę niewielką rozprawę z 1986 roku. Chodzi o esej Harry'ego Frankfurta On Bullshit, który Hanna Pustuła spolszczyła jako O wciskaniu kitu.

Frankfurt - filozof z Uniwersytetu Princeton próbuje rozróżnić kłamstwo od kitu. Kitu, blagi, pieprzenia, farmazonów. Owo angielskie bullshit wydaje się wyjątkowo wdzięczne.

Wciskanie kitu staje się nieuniknione za każdym razem, kiedy okoliczności wymagają od kogoś mówienia o sprawach, na których się nie zna.

No cóż. Niemal wszystkie polskie media z gadającymi głowami, to nieustanna produkcja kitu. Dziennikarze zapraszają polityków, ci gadają okrągłe słowa bez żadnego znaczenia i sensu. Prowadzący zwykle nie reagują. Nie ciągną za język, nie stwierdzają, że "pieprzy pan bzdury" (tylko grzeczniej), tylko sami współuczestniczą w tym procederze. A później wszyscy są zaskoczeni, że niemiecki dziennikarz "rozjechał" polskiego ministra finansów. Choć ten, nie zrobił nic innego, jak tylko drążył temat. I zadawał pytania.

Przed kilkoma laty wziąłem udział w debacie dotyczącej rozwoju rynku kapitałowego. W ostatniej chwili został dokooptowany do debaty nowy wiceminister gospodarki. Jak to tłumaczył organizator, nie można było odmówić. Wiceminister w pierwszych słowach powiedział, że objął dopiero wczoraj stanowisko i nie bardzo się orientuje w zawiłościach rynku, ale chciałby coś powiedzieć. I mówił. Przez około piętnaście minut. Po polsku. Tylko, ja, ani inni uczestnicy (po ich twarzach to było widać) nic z tego nie rozumieli. Bo tam nie było żadnej treści.

Ów wiceminister nie był jakimś wyjątkiem. To się dzieje cały czas.

Nigdy nie uciekaj się do kłamstwa, jeśli wystarczy wykpić się kitem.

Frankfurt cytuje powyższą wypowiedź bohatera powieści Erica Amblera Dirty Story. I znów wrócę do rynku kapitałowego. Cześć przedstawicieli spółek giełdowych ma tendencję do mówienia zdań absolutnie prawdziwych, które podane w odpowiedni sposób podgrzeją i rozgrzeją inwestorów, którzy oczywiście chętnie kupią akcję.

Proszę skoncentrować się na takim oświadczeniu:

Wg. ostrożnych założeń spółki po pozyskaniu tylko 100 000 klientów w przyszłym roku może osiągnąć wynik z 8 cyfrowymi liczbami.

Albo

Spółka jest gotowa wprowadzić swój produkt, czyli multispace Solaria Gate już w styczniu 2010

Nie ma w nim nic nieprawdziwego. Podobnie jak w zdaniach

Zamierzamy być najlepsi na rynku

Planujemy znaleźć się wśród spółek wchodzących w skład indeksu WIG20

Każdy z nas może stwierdzić: "jestem gotowy opłynąć Ziemię". To zdanie prawdziwe. Przecież możemy być gotowi, czemu nie. A, że nie mamy do tego środków, kondycji, czasu itp. To już nie ma znaczenia. Nie skłamaliśmy. Politycy cały czas są gotowi uprzyjemnić nam życie. Z tego żyją. Z deklaracji bez pokrycia. Po co kłamać, jeśli można kitować.

Cały esej Frankfurta to zaledwie 70 stron maleńkiego formatu. Ot na kilka chwil czytania. To co on próbuje wyjaśnić - momentami - w nieco zawiły sposób znacznie prościej ujął Józef Tischner w Historii filozofii po góralsku.

Są trzy prawdy: świento prawda, tys prawda i gówno prawda

Produkcja gówno prawdy jest niebywała. Co więcej zwrot ten zdecydowanie dosadniej i wprost mówi o tym, z czym mamy do czynienia, niż w przypadku robiącego w ostatnich miesiącach zwrotu "post-prawda". Pieprzenie po prostu. W które wierzy mnóstwo osób.

[Photo by rawpixel on Unsplash]

O wciskaniu kitu, Harry Frankfurt

Wyd.: Czuły barbarzyńca, 2008

Tłum.: Hanna Pustoła

# data[].attributes.attachment_link.title
Post-prawda i gówno prawda - Zalewski o książkach

# data[].attributes.attachment_link.description
Przymierzałem się do tego eseju już od kilku lat. W końcu przy okazji niedawnych zakupów, podczas których staram się zmniejszać moje listy oczekujących książek w różnych księgarniach sieciowych, zdecydowałem się. Być może to przypadek, zrządzenie losu, podświadome wykorzystanie, ale przy okazji prezydentury Donalda Trumpa znów zaczęto przywoływać tę niewielką rozprawę z 1986 roku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Exact Instructions Challenge - THIS is why my kids hate me. | Josh Darnit

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozsądek, uważność, siła, życzliwość i odwaga to postawy, których na co dzień potrzebuje każdy obywatel i obywatelka - zarówno w sieci, jak i offline.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby czytać nasze artykuły wyłącz AdBlocka/uBlocka lub dodaj wyjątek dla naszej domeny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Szkoła uczy przede wszystkim referować poglądy innych, odpowiadać na pytania zgodnie z oczekiwaniami nauczyciela, rozwiązywać testy według określonego schematu. Jak i czego uczymy nasze dzieci, przełoży się na to, jakimi będą dorosłymi. A jakimi dorosłymi będą dzieci, które filozofowały w dzieciństwie i młodości? „Myślącymi" - odpowiada profesor Aldona Pobojewska z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego, propagatorka metody filozofowania z dziećmi.

Anna Jurek: Kiedy myśli się o filozofii, przychodzą do głowy takie postacie jak Platon, Kartezjusz, Kant. Wydaje się, że dzieciom daleko jest do zrozumienia ich idei. Czy zatem filozofia jest dla dzieci?

Prof. Aldona Pobojewska: Filozofia jest dla dzieci, natomiast niekoniecznie Platon, Kartezjusz i Kant. Filozofia bywa różnie rozumiana. Można ją pojmować jako zbiór problemów filozoficznych i odpowiedzi na te problemy, ale także jako aktywność, praktykę, namysł nad światem. Właśnie odwołując się do tego drugiego jej znaczenia, podejmujemy filozofowanie z dziećmi i to już od szkoły podstawowej, a nawet od przedszkola.

AJ: Jak zatem filozofować z dziećmi?

AP: Używa się do tego różnych metod. Powiem w największym skrócie o jednej. Przede wszystkim trzeba stworzyć odpowiednią atmosferę, aby dzieci chciały rozmawiać i mówić „od siebie". Później zachęcić je do stawiania pytań natury filozoficznej. W tym celu nauczyciel czyta z uczniami fragment książki, ogląda urywek filmu czy realizuje proste ćwiczenie, związane z ich życiowym doświadczeniem. Następnie dzieci mają formułować pytania problemowe, do których zainspirował je ten „materiał" (nie są to pytania do tekstu).

Na przykład, po lekturze urywku z „Małego Księcia" pojawiają się kwestie: czym jest miłość, czego szukamy w życiu, dlaczego się ścigamy, czym się różni dorosły od dziecka, jakie zabawki mają dorośli , ale też kim jest Zwrotniczy .

Z puli tych problemów demokratycznie zostaje wybrany jeden, aktualnie najbardziej dzieci interesujący. To on staje się przedmiotem prowadzonej na zajęciach przez uczniów rozmowy. Nauczyciel nie zabiera głosu w tej kwestii. Pilnuje natomiast, aby rozmowa była rzeczowa, stanowiska popierane argumentami, a rozmówcy odnosili się do siebie z szacunkiem.

AJ: Jakie tematy Pani podejmowała, prowadząc z dziećmi warsztaty z dociekań filozoficznych?

AP: Na przykład, na zajęciach z uczniami klasy 5 i 6 szkoły podstawowej rozmawialiśmy o tym, czym jest fakt, metoda naukowa czy samo poznanie. W 5 klasie mówiliśmy też o śmierci. Zmarł dziadek jednej z uczennic i dzieci były tym poruszone. To one wybrały tę problematykę. Punkt wyjścia stanowił fragment z książki Astrid Lindgren „Bracie Lwie Serce". Podczas zbierania pytań padały takie: Kto ma lepiej: czy ten, kto umrze, czy kochająca go osoba , która zostaje? Innym razem omawialiśmy temat: moje miejsce w świecie . Dla jednego chłopca był to czas między urodzeniem a śmiercią - co przypomina wiele myśli egzystencjalistów. Jedna z dziewczynek uznała, że jej miejsce jest na huśtawce. Przy czym, nie chodziło jej o zabawę, ale o to, że w życiu raz jest lepiej, a raz gorzej. Głębia tych refleksji bardzo mnie zaskoczyła.

AJ: Czy refleksja nad śmiercią nie jest tematem zbyt trudnym, aby podejmować go z dziećmi?

AP: Długo zastanawiałam się, czy go podjąć, bo temat jest szczególny. Ostatecznie został sprowokowany przez okoliczności i zaproponowany przez samych uczniów. Był dla nich ważny. Podeszli do niego poważnie, ale nie byli przygnębieni.

AJ: Co daje dzieciom udział w warsztatach?

AP: Udział w dociekaniach rozwija intelektualnie, moralnie i społecznie. Skłania do refleksji, zachęca do zadawania pytań problemowych, wypowiadania własnych opinii i formułowania sądów. Pokazuje, jak dostosować wypowiedź do poziomu rozmówcy, by nas zrozumiał. Co dalej? Uczy logicznego rozumowania, wnioskowania i argumentowania uzasadniającego dane stanowisko; operowania całą posiadaną przez siebie wiedzą; a także tego, że wolno krytykować inne poglądy, ale nie osobę. Podczas zajęć dzieci dostrzegają, że ludzie myślą różnie, inaczej niż one i to nie oznacza, że źle. Przekonują się, że poglądy i postawy innych wiążą się z warunkami, w których ktoś wyrastał, czy z rolami społecznymi, które pełnił, a także z kulturą, w której żyje. Doświadczają różnorodności świata i tego, że jest ona uzasadniona. Sprzyja to kształtowaniu postawy szacunku i tolerancji dla odmienności. Uczy dialogu oraz moralnej i intelektualnej wrażliwości.

AJ: Tradycyjna szkoła działa na zupełnie innych zasadach.

AP: To prawda. Nasze dzieci są przeważnie kształcone w sposób, powiedzmy - autorytarny. To nauczyciel ma zawsze rację i należy przyjąć jego punkt widzenia. W szkole podaje się wyniki nauki jako absolutnie niepowątpiewalne, a przecież tak nie jest. Są to tylko aktualne dane, ponadto często oparte na arbitralnych kryteriach. Prowadziłam kiedyś w 6 klasie zajęcia na podstawie fragmentu książki Ryszarda Kapuścińskiego „Imperium". Pisał on tam o dwu różnych mapach świata. Jedna, której używały dzieci amerykańskie, miała w swoim centrum umieszczone obie Ameryki, a po jej bokach rozcięte na pół leżało terytorium ówczesnego ZSRR. Na drugiej, z której korzystały dzieci w ZSRR, w centrum znajdował się ich kraj, a po jego bokach rozcięte wzdłuż umieszczone były obie Ameryki. Dzieci amerykańskie myślały: Och, jaka ta Ameryka jest duża w porównaniu ze Związkiem Radzieckim , a dzieci ze Związku mówiły: Och, jakie to ZSRR jest wielkie w porównaniu z Amerykami . W ten sposób kształtowała się ich świadomość. Pamiętam, że po tej lekturze jedna z dziewczynek zawołała oburzona: „Jakie to jest świństwo, żeby nas tak oszukiwać!". Na co jej kolega odpowiedział: „Jakie świństwo? Jakie oszustwo? Przecież ten globus trzeba było gdzieś przeciąć". Po tym długo jeszcze rozmawiali. Uświadomili sobie, że od wyboru opcji zależy interpretacja danych. Okazuje się, że dzieci nie są za młode, żeby rozważać takie problemy. Doskonale sobie z nimi radzą. Tylko pozwólmy im samodzielnie myśleć i wyrażać własne opinie, bo jednak czasu w szkole powtarzają czyjeś myśli.

AJ: Czy można filozofować z dziećmi na lekcjach historii, matematyki, fizyki?

AP: Jak najbardziej. Na historii można sprowokować rozmowę uczniów na temat: Czym jest historia? Czy przeszłość wpływa na teraźniejszość i przyszłość? Jeśli tak, to w jaki sposób? Na zajęciach z matematyki można spytać: Jak istnieje liczba? Na fizyce warto podjąć następujące problemy: Czym są materia i energia? Czym jest czas? Czy metody badań naukowych są obiektywne? Te pytania znakomicie wprowadzają w temat współczesnych, fascynujących teorii fizycznych. Istnieje olbrzymia pula tematów, które należałoby poruszać na lekcjach wychowawczych czy lekcjach etyki. Warto filozofować z dziećmi i młodzieżą. Z jednym jednak zastrzeżeniem - że nie chodzi tu o naukę historii filozofii. Z tą powinny mieć kontakt później.

AJ: Pytałam o to, co zyskują filozofując, a co mogą stracić?

AP: Tracą dogmatyczną pewność siebie, że jest jedno właściwe spojrzenie na świat. Jeśli zajęcia trwają dłużej, przekonują się, że nie wszystkie sprawy da się rozstrzygnąć jednoznacznie, że pojawiają się sytuacje konfliktowe, których się nie da zadowalająco rozwiązać. Może to jest strata, a może raczej wiedza o realiach. Więc jednak zysk? Aha, i tracą jeszcze poczucie bycia „pępkiem świata", ponieważ konfrontują się z odmiennymi opiniami, stanowiskami, „prawdami" o świecie.

AJ: Filozofia, ale także filozofowanie oferują wielość perspektyw, mnogość różnych rozwiązań, różnorodność wartości moralnych. Czy istnieje niebezpieczeństwo zagubienia się w nich?

AP: Być może na początku faktycznie można mieć poczucie zagubienia lub nieporządku, ale to mija. O Sokratesie mówiono, że jest jak morska ryba drętwik, której dotknięcie powoduje chwilowy paraliż, p onieważ po rozmowie z nim jego uczniowie czuli się mentalnie odrętwiali. Byli zdezorientowani, gdyż tracili pewność w sprawach natury intelektualnej i moralnej, które uprzednio uważali za oczywiste (na przykład, czym jest sprawiedliwość czy dobro). Na lekcjach filozofowania „chaos w głowie" powstaje również z powodu utraty przeświadczenia, że dane sprawy są oczywiste. Uczniowie zyskują świadomość, że ich wcześniejszy brak wątpliwości w danej kwestii wynikał z niewiedzy. Kiedy byli przekonani, że wiedzą - nie odczuwali potrzeby zastanawiania się nad jakimś zagadnieniem („niewiedza nie boli"). Dopiero pojawienie się wątpliwości staje się impulsem do poszukiwania wiedzy. Zamęt w głowie jest fazą przejściową. Po niej następuje zdobywanie wiedzy, porządkowanie jej i zyskiwanie nowej perspektywy widzenia świata.

AJ: „Jak to jest możliwe, że duże drzwi mieszczą się w moim małym oku?" - zapytał kiedyś czterolatek swojego rodzica. Jest to pytanie filozoficzne, ale także z zakresu fizjologii. Rodzice często nie są przygotowani na takie rozmowy. Mówią: „Krzysiu/Kasiu nie filozofuj!" - mając poczucie, że dziecko wymyśla pytania „nie z tej ziemi", „dzieli włos na czworo". Co by powiedziała Pani rodzicom, chcąc przekonać ich do takich zajęć?

AP: Jeśli chcesz, żeby Twoje dziecko rozumiało świat, który jest coraz bardziej różnorodny, odnajdywało się w szybko zmieniającej się rzeczywistości, radziło sobie w przyszłości, o której nie wiemy, jaka będzie - postaw na wdrażanie go do intelektualnej i moralnej samodzielności. Zachęcaj je do dociekania, jak jest. Istnieje dokument tzw. Biała Księga Kształcenia i Doskonalenia, gdzie czytamy, że za jakiś czas ludzie będą dzielić się na tych, którzy świat rozumieją, i tych, którzy go nie rozumieją. Warto zatem się starać, żeby nasze dziecko należało do tej pierwszej grupy.

AJ: Jakim dorosłym będzie dziecko, które w młodości filozofowało?

AP: Mówiąc krótko: myślącym autonomicznie i krytycznie, co pozwoli mu operować posiadaną wiedzą i rozumieć nowe sytuacje, a też demaskować indoktrynację i manipulację serwowane nam ze wszystkich stron (patrz: reklama, polityka, sekty, rynek używek itd.). Ponadto: refleksyjnym, tolerancyjnym, skłonnym do dialogu i umiejącym ten dialog prowadzić, tzn. nastawionym na rozumienie drugiego człowieka.

AJ: Czy filozofować może każdy?

AP: Na to nikt nie jest ani za młody, ani za stary. Filozofowanie to pewien rodzaj refleksji nad światem, nad wszystkimi jego aspektami. Skłania do zadawania sobie pytań: kim jestem? co powinienem robić? co mogę poznać? Ludzie zastanawiają się nad takimi kwestiami, szczególnie w ciężkich momentach życia, a zatem filozofują.

AJ: Czy filozofowanie może się znudzić?

AP: Może wtedy, kiedy znudzi nam się świat. Z filozofią jest tak jak ze światem - cały czas odsłaniają się nowe pytania i nowe problemy.

AJ: Mówi się, że im więcej się wie, tym mniej jest się szczęśliwym. Filozofia zaś jest umiłowaniem mądrości. Czy można wyjść z tego impasu?

AP: To jest problem. Nie mam na to prostej odpowiedzi. Sokrates zastanawiał się, czy lepiej być bardziej świadomym, ale za to mniej szczęśliwym, czy może odwrotnie? Uważał, że wiedza, samowiedza nobilituje do człowieczeństwa, poza tym, człowiek nieświadomy nie jest - jego zdaniem - naprawdę szczęśliwy. Sami musimy rozstrzygnąć ten dylemat.

Aldona Pobojewska - profesor dr hab., zatrudniona w Katedrze Filozofii Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. Jednym z obszarów jej zainteresowań jest filozofia edukacji, na temat której opublikowała wiele tekstów. Zainspirowana programem Matthew Lipmana zaproponowała jego modyfikację, tzw. warsztaty z dociekań filozoficznych. Pracowała tą metodą z różnymi grupami wiekowymi, począwszy od uczniów szkoły podstawowej, a na słuchaczach uniwersytetu trzeciego wieku skończywszy. Na studiach podyplomowych prowadzi zajęcia dla nauczycieli z warsztatowych metod nauczania filozofii. Obecnie jest prezeską Stowarzyszenia Edukacji Filozoficznej „PHRONESIS", którego celem jest propagowanie idei filozofowania z dziećmi i młodzieżą.

Twórcą idei dociekań filozoficznych z dziećmi i młodzieżą jest prof. Mathew Lipman z The Institute for Advancement of Philosophy for Children (IAPC) w Montclair State University w USA, autor programu edukacyjnego Filozofia dla Dzieci. Prace nad tym programem rozpoczęły się pod koniec lat sześćdziesiątych, potem rozwijał się on i był wprowadzany w szkołach wielu krajów. Na program składa się metoda filozoficznych dociekań, teksty literackie służące inspirowaniu dyskusji oraz obszerne poradniki dla nauczycieli. W Polsce metodę tę upowszechnia Stowarzyszenie Edukacji Filozoficznej „PHRONESIS".

Więcej informacji o metodzie oraz materiały edukacyjne można znaleźć tutaj: www.phronesis.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Szkoła uczy przede wszystkim referować poglądy innych, odpowiadać na pytania zgodnie z oczekiwaniami nauczyciela, rozwiązywać testy według określonego schematu. Jak i czego uczymy nasze dzieci, przełoży się na to, jakimi będą dorosłymi. A jakimi dorosłymi będą dzieci, które filozofowały w...

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak mieć dużo lajków na facebooku za darmo - Instrukcja

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby czytać nasze artykuły wyłącz AdBlocka/uBlocka lub dodaj wyjątek dla naszej domeny.

# data[].attributes.attachment_link.title
PKF 1950  - klasyk ! Walka ze zrzuconą amerykańską stonką ziemniaczaną

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Paweł Stachowiak

Redakcje słowników oksfordzkich ogłosiły właśnie słowem roku pojęcie „post-prawdy". Definiowane jest ono w sposób następujący: „informacje odnoszące się do okoliczności albo opisujące okoliczności, w których obiektywne fakty wywierają mniejszy wpływ na kształtowanie opinii publicznej niż emocje i osobiste przekonania".

To świetny opis fenomenu, który opanowuje dziś światowy obieg informacji i kształtuje poglądy ludzi, szczególnie tych, którzy codziennie karmią się strawą dostarczaną przez media społecznościowe. Był on widoczny jak na dłoni choćby podczas ostatniej kampanii wyborczej w USA. Słowa obojga kandydatów - choć zdecydowanie częściej Donalda Trumpa - wielokrotnie były dalekie od prawdy, ale nie miało to zasadniczego wpływu na opinię publiczną i decyzje podejmowane przy urnach wyborczych. Można było udowodnić kłamstwo, jak choćby to, że Trump jakoby nigdy nie wspierał wojny w Iraku, lecz to w żaden sposób nie kompromitowało go w oczach zwolenników. Sam kandydat nie miał z tego powodu wyrzutów sumienia, kłamstwa nazywał „szczerą hiperbolą", zakładając, że jeśli dzięki temu wygrywa, nic więcej się nie liczy. W państwach totalitarnych zagłuszano niekontrolowane stacje radiowe i cenzurowano wszelkie informacje, zatem trudno było zweryfikować kłamstwa propagandy. Jednak dlaczego dziś ulegamy kłamstwom post-prawdy, mimo iż dostęp do informacji zdaje się szerszy niż kiedykolwiek?
Zwróćmy uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze: natura internetu, a przede wszystkim mediów społecznościowych. Treści, często anonimowego autorstwa, które się w nich pojawiają, nie podlegają żadnej formie weryfikacji, a najistotniejsze przy ich rozpowszechnianiu jest to, ile „klików" przyniosą i ile „lajków" zbiorą. Portalom typu Facebooka zależy na tym, aby użytkownicy jak najczęściej z nich korzystali, a jak się okazuje, fałszywe informacje służą temu celowi znacznie lepiej niż prawdziwe. Wielu ludzi szuka dziś informacji nie tyle prawdziwych, ile atrakcyjnych, szokujących, śmiesznych. Prawda nie jest tu na pierwszym miejscu.
Po drugie: upartyjnienie prawdy, co widać najlepiej na naszym, polskim podwórku. Można dowieść ponad wszelką wątpliwość, że minister się mylił, że poseł świadomie kłamał, a ci, którzy należą do ich politycznego plemienia i tak będą temu zaprzeczać. Nawet jeśli mają świadomość, co jest prawdziwe, nie dadzą temu świadectwa i nie będą przy tym zażenowani. Niekiedy tylko mrugną okiem, pod warunkiem że nikt ich nie filmuje. Ralph Keyes, wybitny badacz zjawiska post-prawdy, ujmuje to w prostych słowach: „Kłamiemy bezwstydnie, a przy tym nie widzimy powodów, by tego nie robić".

Autor

# data[].attributes.attachment_link.description
Paweł Stachowiak Redakcje słowników oksfordzkich ogłosiły właśnie słowem roku pojęcie „post-prawdy". Definiowane jest ono w sposób następujący: „informacje odnoszące się do okoliczności albo opisujące okoliczności, w których obiektywne fakty wywierają mniejszy wpływ na kształtowanie opinii publicznej niż emocje i osobiste przekonania".

# data[].attributes.body
przewodniki

# data[].attributes.attachment_link.title
Małpa i lew przedstawiają: Czarno-biały film o sztuce argumentacji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiecie czym jest postprawda? Powinniście. To hasło zawojowało poprzedni rok i zostało wybrane przez kolegium Słownika Oksfordzkiego słowem roku. Nie ulega wątpliwości, że 2017 rok będzie właśnie rokiem postprawdy. I nie jest to dobra wiadomość.
Warto się z postprawdą i jej definicją oswoić. Jej kariera nie zakończy się na wyróżnieniu przyznanym w ostatnich miesiącach roku przez leksykografów z Wysp Brytyjskich. Możecie być pewni, że wcześniej czy później doświadczycie postprawdy w praktyce.

Cóż to jest postprawda?

Słynne pytanie Poncjusza Piłata o prawdę można dziś bardzo łatwo sparafrazować i zapytać, jak w śródtytule: cóż to jest postprawda? Czytaliście "Mistrza i Małgorzatę" Bułhakowa? Rosyjski pisarz rozszerzył w swojej historii o Piłacie znaną ewangeliczną scenę. "Czemuś, włóczęgo, wzburzał umysły ludu na targowisku opowieściami o prawdzie, o której ty sam nie masz pojęcia? Cóż więc jest prawdą?" - pyta Piłat z Pontu Jeszuę Ha-Nocri. W tym pytaniu kryje się poniekąd definicja zjawiska, które według leksykografów było najważniejszym słowem 2016 roku.

Czym jest zatem postprawda? Wzburzaniem umysłów, ale przede wszystkim podsycaniem emocji. Według definicji oksfordzkiej z postprawdą mamy do czynienia wówczas, gdy "obiektywne fakty mają mniejszy wpływ na kształtowanie opinii publicznej, niż odwołania do emocji i osobistych przekonań".

A teraz przyjrzyjcie się polityce czy biznesowi. Spójrzcie na Internet, jako źródło wiedzy o świecie. Przypomnijcie sobie, jak często w minionym roku mówiono o fałszywych informacjach, dezinformacji. Zwróćcie uwagę, jak łatwo zdobywały poklask podczas kampanii prezydenckiej w Stanach Zjednoczonych czy referendalnej w Wielkiej Brytanii.

Postprawda jest jak choroba zakaźna rozprzestrzeniająca się drogą kropelkową.

Dziś fakty się nie liczą. Trudno jednoznacznie wskazać winnego tego stanu rzeczy. Odpowiadają za to pospołu media i politycy. Można śmiało założyć, że są co najmniej dwa rodzaje postprawdy. Ta w wersji soft kojarzy się z oczkiem puszczonym w reklamie. Pamiętacie reklamy piwa bezalkoholowego z lat 90., w których aktorzy właśnie to robili? "Nie możemy wam podsunąć właściwego produktu wprost, bo zabrania nam tego prawo, ale jak się dobrze zastanowicie, z łatwością domyślicie się po co sięgnąć" - zdawały się mówić reklamy. "Mariola o... kocim spojrzeniu" to inny przykład tego samego zjawiska.

Postprawda w wersji hard to po prostu kłamstwo sprzedawane jako prawda objawiona, po to, by zwrócić uwagę odbiorców na - a jakże - "prawdziwe" intencje przeciwnika. To ona często przeradza się w teorie spiskowe.

Zjawisko to nie jest nowe. Wystarczy przypomnieć sobie wszelkie "fakty" podawane z wypiekami na twarzy po 11 września 2001 r. Zawrotną karierę robiły wówczas analizy reakcji prezydenta George'a W. Busha, który przez natchnionych fantastów był uznawany za prawdziwego sprawcę zamachów na World Trade Center i Pentagon. Dlaczego? Bo 11 września miał być dla niego casus belli. Globalne koła zataczały historie o Żydach, którzy mieli nie przyjść do pracy w dniu zamachu. W sieci można znaleźć całe tony tego typu historii.

W dobie ekspansji Internetu takie treści zyskują jeszcze większą liczbę odbiorców. Dzięki serwisom społecznościowym mogą rozprzestrzeniać się viralowo, czy też ujmując rzecz po polsku, "wirusowo". To dlatego wiele osób wierzy, że założycielem Państwa Islamskiego jest Barack Obama. Człowiek z rzekomo fałszywą metryką. To Internet jest dziś drogą zakażenia wielu umysłów i serc.

Spiskowe teorie to jedno. Być może ważniejsze jest granie na emocjach odbiorców. To ono definicyjnie zawiera się w tym, co w Słowniku Oxfordzkim nazywane jest postprawdą. Można powiedzieć, że prymitywny populizm jest jedną z jej form. Wybory w Stanach Zjednoczonych, referendum w sprawie Brexitu - to tylko dwa ostatnie i ważniejsze przykłady tego, w jaki sposób postprawda staje się zagrożeniem. To dlatego Angela Merkel mówiła o tym zjawisku w Bundestagu. Możecie jej nie lubić, ale w jednym ma rację - nieprawdziwe informacje, rozprzestrzeniające się w błyskawicznym tempie, będą miały wpływ na coraz większą część społeczeństwa.

Ok, powiecie, ale przecież media robią to od lat.

Nie ma chyba grupy zawodowej, która straciłaby więcej szacunku w ostatnich kilku dekadach niż dziennikarze. Rzeczywiście wielu powinno uwiesić sobie kamień młyński u szyi. Jest jednak jedno "ale". Brak obiektywizmu, zdradzanie własnych sympatii politycznych to jedno. Kłamstwo ogłaszane jako prawda, to coś zupełnie innego. Nie, nie zamierzam bronić kolegów z branży, ale widzę różnicę i wam też radzę ją dostrzec.

Znakomitym przykładem na to, jakie są efekty postprawdy jest dla mnie dyskusja na temat globalnego ocieplenia. Ostatnio pisał na jego temat Hubert Taler. Mój wzrok przyciągnęły zwłaszcza komentarze pod tekstem, w których jeden z czytelników określił fakty przywołane przez autora mianem "lewackich bzdur". Jeszcze barwniejsza była dyskusja na Facebooku, w której komentator napisał, że mógłby porównać Huberta do Hitlera. Przeczytajcie zresztą sami. To bardzo pouczający przykład tego, do czego postprawda prowadzi i zarazem dobra puenta. Zanim zaopatrzycie się w popcorn, przeczytajcie jeszcze raz podaną wyżej definicję postprawdy w myśl której "obiektywne fakty mają mniejszy wpływ na kształtowanie opinii publicznej, niż odwołania do emocji i osobistych przekonań".
*Słownik Oksfordzki wymienia hasło "post-truth". W tekście zdecydowałem się na zapis zgodny z zasadami języka polskiego, w którym przedrostek post z rzeczownikami pospolitymi piszemy łącznie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wiecie czym jest postprawda? 2017 będzie jej rokiem

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiecie czym jest postprawda? Powinniście. To hasło zawojowało poprzedni rok i zostało wybrane przez kolegium Słownika Oksfordzkiego słowem roku. Nie ulega wątpliwości, że 2017 rok będzie właśnie rokiem postprawdy. I nie jest to dobra wiadomość. Warto się z postprawdą i jej definicją oswoić.

# data[].attributes.attachment_link.title
Post-Truth: Why Facts Don't Matter Anymore

# data[].attributes.attachment_link.title
One of the many favorite scenes from V for Vendetta

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podobno Wielka Brytania wprowadza 350 milionów funtów do Unii Europejskiej, a gdy z niej wyjdzie, to wszystkie te pieniądze trafią do tamtejszej służby zdrowia. Podobno w Kalifornii w czasie wyborów prezydenckich głosowały 3 miliony nieuprawnionych. Właśnie na tym polega postprawda, czyli słowo roku 2016 wg autorów słownika oksfordzkiego. Czym właściwie jest postprawda? Odpowiadają eksperci.

to również cię zainteresuje

Komentując korzystasz z narzędzia Facebooka. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników. Aby zgłosić naruszenie - kliknij w link „Zgłoś Facebookowi" przy wybranym poście. Regulamin i zasady obowiązujące na Facebooku znajdują się pod adresem https://www.facebook.com/policies

# data[].attributes.attachment_link.description
Podobno Wielka Brytania wprowadza 350 milionów funtów do Unii Europejskiej, a gdy z niej wyjdzie, to wszystkie te pieniądze trafią do tamtejszej służby zdrowia. Podobno w Kalifornii w czasie wyborów prezydenckich głosowały 3 miliony nieuprawnionych. Właśnie na tym polega postprawda, czyli słowo roku 2016 wg autorów słownika oksfordzkiego. Czym właściwie jest postprawda?

# data[].attributes.body
mitologia współczesna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od kilku godzin na profilach moich znajomych pojawia się post z fanpejdża Jaki naprawdę jest #Jaki2018. (Nie linkuję i nie polecam tego profilu jeszcze bardziej niż Patryka Jakiego na prezydenta Warszawy.) EDIT: Najstarsza znaleziona przeze mnie wersja fejkowego posta pochodzi z profilu Racjonalna Polska (10:34, również serdecznie nie polecam).

Post w duchu amatorskiego dziennikarstwa śledczego opisuje rzekomą skandaliczną manipulację wizerunkiem, jakiej miał się dopuścić kandydat na prezydenta Warszawy.

Pozwoliłem sobie przeszukać profil tego gościa i znalazłem oryginał zdjęcia z maja 2017, BEZ rabladora (wątpiący niech porównają postacie z tyłu, to jest to samo zdjęcie). Czyli nawet rablador u (ni-)Jakiego jest fałszywy! Czy nadal 1/3 Warszawiaków chce zagłosować na oszusta?

Problem polega na tym, ze w tym fejku jest fejk. Wklejony labrador (podpisany rablador) to dowcip niezastąpionego AszDziennika (dla odmiany polecam) sprzed roku, w satyryczny sposób komentujący wpis Patryka Jakiego o „niemieckiej hatakumbie" (autentyczny).

Narysujmy to kredkami: Patryk Jaki wrzucił na swój profil zdjęcie BEZ labradora. Psa dorysował mu (celowo nieudolnie) AszDziennik po to, by zrobić żart na temat przekręconej nazwy rasy. Rok później polityczni manipulatorzy (wciąż mam nadzieję, że ten profil to jednak jakaś prywatna troll-inicjatywa) biorą satyryczną fałszywkę i przedstawiają jako podstępną manipulację kandydata. Oszust krzyczy: „łap oszusta!", fejk ostrzega przed fejkami!

Podaj dalej!

Najgorsze jest to, że w całą sprawę błyskawicznie włączają się internauci oburzeni rzekomym cynizmem Jakiego i w dobrej wierze rozpowszechniają ordynarną manipulację.

Przez 20 godzin (w tym noc!) która upłynęła od publikacji tej smętnej fałszywki podało ją dalej już ponad 130 osób. W komentarzach pod postem oskarża się Jakiego o manipulację, wyzywa od oszustów, a także wyszydza jego ortografię.

Labrador a nie rablador - gdy pisze się publicznie trzeba pilnować ortografii, gramatyki itd...bo inaczej jest się mimo wszystko mało wiarygodnym lub nawet śmiesznym, co psuje efekt ...

Wkrótce ten sam fejk pojawia się na innych podobnych profilach. Nie mam zresztą 100% pewności, że „Racjonalna Polska" to oryginalne źródło manipulacji, choć wskazują na to godziny i nie udało mi się znaleźć wcześniejszego udostępnienia treści w tej wersji.

Wśród dzielących się sensacyjną informacją nie mogło oczywiście zabraknąć mojego ulubionego „Soku z Buraka":

Pies Jakiego cieszy się także znaczną popularnością na anty-PiSowych grupach facebookowych w rodzaju „Jestem gorszego sortu":

Nadchodzą zapasy w błocie

Warto przy okazji zwrócić uwagę, na manipulacyjny język, którym napisany jest sam post. Przekręcanie nazwiska kandydata („ni-Jaki") oraz doczepianie do niego stałej, powtarzalnej etykiety („oszust jaki") to elementarz taniej politycznej manipulacji. Mistrzem tego rodzaju chwytów jest, warto przypomnieć, Donald Trump, którego kampania konsekwentnie opierała się na tego rodzaju przekazie.

Czy politykę będziemy teraz uprawiać w ten sposób? Czy nieuchronnie zmieni się w zapasy w błocie, w których zwycięża ten, kto sprowadzi przeciwnika do najniższego poziomu i pokona doświadczeniem?

Fejki jak wirusy

Uważam, że tworzenie tego rodzaju kolaży, ironicznych pasków z TVP i parodii wypowiedzi sławnych ludzi jest dozwolone, a czasem nawet zabawne. Ale co zrobić, żeby klejone dla śmiechu fałszywki nie zaczynały żyć własnym życiem? Może odpowiedzialnie byłoby je oznaczać znakiem wodnym „satyra"? Jak fałszywe pieniądze z gry planszowej albo dokumenty-wzory, żeby nie weszły do obiegu, przejęte z rąk dowcipnisiów przez politycznych manipulatorów?

Fake newsy powstają i rozprzestrzeniają się dzięki skomplikowanej symbiozie z naszymi internetowymi nawykami oraz z algorytmami, które dostarczają nam codziennej porcji treści. Przypominają w tym wirusy - informacyjne supermutanty doskonale przystosowane do nowego środowiska i skutecznie konkurujące o naszą uwagę, zapewniającą im możliwość replikacji. Zamknięcie w bańkach informacyjnych i rozbudowana sieć internetowych relacji sprawia, że nieprawdziwe informacje często docierają do nas od osób czy instytucji, którym ufamy. A potem bez większego zastanowienia klikamy „udostępnij", infekując fałszywą informacją cały krąg znajomych, którzy z kolei biorą nas za gwaranta podanej dalej informacji.

Nadchodzą głębokie fejki

A sprawa staje się tym bardziej paląca, że na horyzoncie mamy już deep fakes - fałszywki tworzone pół-automatycznie, z wykorzystaniem uczenia maszynowego. Dziś nawet manipulacja w Photoshopie - wyszczuplanie, zmienianie tła, doklejanie labradorów - zdaje się już techniką archaiczną.

Wykorzystując sztuczną inteligencję i mechanizmy uczenia maszynowego twórcy fake newsów są w stanie z łatwością przygotować film, na którym Barack Obama wychwala zalety Donalda Trumpa, a Jarosław Kaczyński opowiada o planach polskiej wyprawy na Księżyc.

Najbardziej niepokojące jest to, że już na obecnym etapie rozwoju technologii takie fałszywki mogłyby w zasadzie powstawać zupełnie same, na masową skalę, dostosowując się błyskawicznie do tego, co użytkownicy klikają najczęściej. Bo najważniejszym, a często pomijanym, mechanizmem fake newsów i tym, co odróżnia je od dawniejszych form komunikacyjnej blagi (legend, propagandy, pseudonauki) jest ścisłe powiązanie z mechanizmami zarządzania uwagą charakterystycznymi dla nowych mediów.

Nadchodzą ciężkie czasy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Labrador Patryka Jakiego. Jak się manipuluje za pomocą fake newsów

# data[].attributes.attachment_link.description
Od kilku godzin na profilach moich znajomych pojawia się post z fanpejdża Jaki naprawdę jest #Jaki2018. (Nie linkuję i nie polecam tego profilu jeszcze bardziej niż Patryka Jakiego na prezydenta Warszawy.) EDIT: Najstarsza znaleziona przeze mnie wersja fejkowego posta pochodzi z profilu Racjonalna Polska (10:34, również serdecznie nie polecam).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(Źródło: https://www.criticalthinking.org/pages/defining-critical-thinking/766)

Myślenie krytyczne... przebudzenie umysłu, aby był gotów badać sam siebie.

Myślenie krytyczne jest pojęciem bogatym znaczeniowo, które kształtowało się przez około 2500 lat, jednakże samo wyrażenie „myślenie krytyczne" powstało w połowie XX wieku. Proponujemy tu definicję pojęcia krytycznego myślenia, które swoim zakresem obejmuje wiele niezależnych dyscyplin.
Krytyczne myślenie - definicja National Council for Excellence in Critical Thinking, rok 1987
Oświadczenie Michaela Scrivena i Richarda Paula, przedstawione podczas 8th Annual International Conference on Critical Thinking and Education Reform, lato 1987.

Myślenie krytyczne jest zdyscyplinowanym procesem intelektualnym, który polega na:

1. aktywnej i umiejętnej konceptualizacji,

2. wykorzystywaniu, analizowaniu i syntetyzowaniu oraz ocenie informacji uzyskanych od kogoś lub sformułowanych samodzielnie,

3. obserwacji, zdobywaniu doświadczeń,

4. refleksji, rozumowaniu i komunikacji.

Proces ten określa, jakie przekonania żywimy oraz jakie podejmujemy działania. W typowej postaci proces ten opiera się na uniwersalnych wartościach intelektualnych, które wykraczają poza przedmiot naszych myśli, takie jak: przejrzystość, trafność, precyzyjność, spójność, istotność, uzasadnienie, głębia, rozmach oraz uczciwość.

Krytyczne myślenie zakłada sprawdzenie następujących struktur lub elementów myśli w każdym rozumowaniu: cel, problem, kwestię, założenia, pojęcia, podstawy empiryczne, rozumowanie prowadzące do określonego wniosku, implikacje i konsekwencje, zastrzeżenia płynące z innych punktów widzenia oraz pewien zakres możliwych nawiązań. Myślenie krytyczne - jako dotyczące wielu różnych przedmiotów, spraw i celów - stanowi element różnorodnych sposobów myślenia, m.in.: myślenia naukowego, matematycznego, historycznego, antropologicznego, ekonomicznego, moralnego i filozoficznego.

Myślenie krytyczne można charakteryzować przez wskazanie dwóch części: 1) zbioru informacji oraz przekonań, które kształtują umiejętności; 2) nawyków, opartych na zaangażowaniu intelektualnym, określających wykorzystanie owych umiejętności do kontroli i kształtowania zachowania. Z tego względu można je przeciwstawić: 1) biernemu przyswajaniu i przechowywaniu informacji, ponieważ myślenie krytyczne wymaga [używania]szczegółowych metod wyszukiwania informacji i obchodzenia się z nimi; 2) posiadaniu umiejętności, które zgodnie z założeniem będą stale używane; 3) wykorzystywaniu tych umiejętności jako elementów ćwiczenia, bez akceptacji jego rezultatów.

Myślenie różni się ze względu na motywację, która stoi u jego podstawy Gdy jest motywowane egoistycznymi pobudkami, często przejawia się w sprawnej manipulacji ideami w służbie szeroko pojętego interesu własnego lub interesu własnej grupy. Jako takie jest zazwyczaj wadliwe intelektualnie, jednakże może być skuteczne pragmatycznie. Gdy jest motywowane pragnieniem zachowania jedności intelektu i rzetelności umysłowej, staje się zazwyczaj czynnością intelektualną wyższego rzędu, choć podatną na zarzut „idealizmu" ze strony tych, którzy przyzwyczaili się do egoistycznego wykorzystywania swoich umiejętności.

Nikt nie może myśleć krytycznie przez cały czas, każdy ma chwile, w których ulega niezdyscyplinowanemu lub irracjonalnemu myśleniu. Jego jakość jest więc stopniowalna i zależy, między innymi, od wartości i głębi doświadczenia w danej dziedzinie myślenia lub w zakresie danej grupy problemów. Nikt nie jest w stanie myśleć krytycznie całkowicie i na wskroś, lecz jedynie do takiego-a-takiego stopnia, z takim-a-takim stopniem przenikliwości i nieporadności, i jest podatny w takim-a-takim stopniu na tendencje do samooszukiwania się. Z tego względu rozwój umiejętności krytycznego myślenia i dyspozycji do niego jest przedsięwzięciem na całe życie.
Kolejne krótkie omówienie pojęcia myślenia krytycznego
Myślenie krytyczne jest myśleniem, które podlega samokontroli, jest zdyscyplinowane i stara się przeprowadzać rozumowania na najwyższym poziomie i w sposób możliwie najbardziej uczciwy intelektualnie. Ludzie, którzy myślą krytycznie, stale podejmują starania, by żyć racjonalnie, rozsądnie i w sposób empatyczny. Są uwrażliwieni na zawodną naturę ludzkiego myślenia, która często bywa nieuświadomiona. Starają się zmniejszyć siłę swoich nawyków egocentrycznych i socjocentrycznych. Używają narzędzi intelektualnych, które stanowią warsztat krytycznego myślenia - pojęcia i zasady, które pozwolą im analizować, oceniać i poprawiać sposób, w jaki myślą. Pilnie pracują, by rozwijać intelektualne cnoty uczciwości, pokory, życzliwości, empatii, poczucia sprawiedliwości i zaufania do rozumu. Zdają sobie sprawę, że jakkolwiek będą sprawni w myśleniu, zawsze mogą poprawić swoje umiejętności logicznego myślenia i czasami zdarzy im się paść ofiarą błędów w rozumowaniu, ludzkiej irracjonalności, uprzedzeń, skrzywień poznawczych, zakłóceń, bezkrytycznie akceptowanych zasad społecznych i rozmaitych tabu, dbania o własne interesy. Starają się poprawić świat, by przyczynić się do budowania bardziej racjonalnego i cywilizowanego społeczeństwa. Jednocześnie zauważają złożoność problemów, którymi się zajmują. Starają się unikać uproszczeń i dążą do właściwego określenia praw i potrzeb innych ludzi. Doświadczają trudności związanych z rozwojem swoich umiejętności myślenia i zobowiązują się ćwiczenia się przez całe życie na drodze do samodoskonalenia. Podzielają przekonanie Sokratesa: „Bezmyślnym życiem żyć człowiekowi nie warto", ponieważ zdają sobie, że świat, w którym ludzie żyją nierozumnie, jest bezkrytyczny, niesprawiedliwy i niebezpieczny.

Linda Elder, Wrzesień, 2007
Dlaczego warto myśleć krytycznie? Na czym polega problem?
Myślimy wszyscy; taka jest nasza natura. Ale nasze myślenie, to, które pozostawiamy same sobie, jest stronnicze, skrzywione, częściowe, pełne uprzedzeń i przesądów. Ponadto jakość naszego życia, tego, co tworzymy, robimy, budujemy zależy bezpośrednio od jakości naszego myślenia Tandetne myślenie jest kosztowne - zarówno dla naszego portfela, jak i jakości naszego życia. Doskonałość w myśleniu wymaga systematycznej uprawy.
Definicja
Myślenie krytyczne jest to sposób myślenia - na każdy temat, jakakolwiek byłaby jego treść lub przedstawiony problem - dzięki któremu ten, kto myśli, poprawia jakość swojego myślenia przez umiejętne uchwytywanie struktur z nim związanych i narzucanie mu intelektualnych standardów.
Rezultat
Dobrze ukształtowana osoba myśląca krytycznie:

1. rozważa życiowe pytania i problemy, formułując je jasno i precyzyjnie;

2. gromadzi i ocenia istotne informacje, wykorzystując abstrakcyjne idee, aby je skutecznie interpretować; dochodzi do dobrze uzasadnionych wniosków i rozwiązań, testując je według odpowiednich kryteriów i standardów;

3. myśli w sposób otwarty w ramach alternatywnych systemów myślenia, rozpoznając i oceniając, co jest niezbędne, ich założenia, implikacje i praktyczne skutki,

4. komunikuje się skutecznie z innymi podczas rozwiązywania złożonych problemów.

Myślenie krytyczne jest - mówiąc krótko - myśleniem nastawionym na samo siebie, dyscyplinującym i monitorującym samo siebie, a także samokorygującym się. Zakłada ono zgodę na rygorystyczne standardy doskonałości i troskę o ich stosowanie. Myślenie krytyczne pociąga ze sobą efektywną komunikację i umiejętności rozwiązywania problemu oraz zobowiązanie do przezwyciężania naszego wrodzonego egocentryzmu i socjocentryzmu.

(Zaczerpnięte z The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools, Foundation for Critical Thinking Press, 2008, Richarda Paula i Lindy Elder).

# data[].attributes.attachment_link.description
(Źródło: https://www.criticalthinking.org/pages/defining-critical-thinking/766) Myślenie krytyczne... przebudzenie umysłu, aby był gotów badać sam siebie. Myślenie krytyczne jest pojęciem bogatym znaczeniowo, które kształtowało się przez około 2500 lat, jednakże samo wyrażenie „myślenie krytyczne" powstało w połowie XX wieku. Proponujemy tu definicję pojęcia krytycznego myślenia, które swoim zakresem obejmuje wiele niezależnych dyscyplin.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Oto jak łatwo manipulować opinią publiczną w Polsce". Przeanalizowała 1000 kont na Facebooku i jej wnioski są szokujące

# data[].attributes.attachment_link.description
Analizie poddała fanów Andrzeja Dudy, Beaty Szydło, Grzegorza Schetyny i Ryszarda Petru. "Co trzecia reakcja na Facebooku pod postami najbardziej znanych polskich polityków to reakcja z konta fejkowego lub przejętego od właściciela" - pisze o swoich wnioskach na blogu. Anna Mierzyńska zawodowo zajmuje się social media i zna się na rzeczy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zawsze chciałeś, żeby rozpisywała się o tobie prasa? Weź sprawy w swoje ręce

# data[].attributes.attachment_link.title
CRITICAL THINKING - Fundamentals: Truth and Validity [HD]

# data[].attributes.attachment_link.title
Pokonasz mnie? Zagraj w grę o fake newsach i pobij mój wynik.

# data[].attributes.attachment_link.description
Porzuć moralne wątpliwości - przed tobą nowa ścieżka kariery. Zostań królem medialnych fejków. Masz jeden cel i wiele możliwości: załóż stronę, zbuduj fałszywą wiarygodność i zdobądź grono internetowych wyznawców.

# data[].attributes.attachment_link.title
Helping Students Identify Fake News with the Five C's of Critical Consuming