# data[].attributes.headline
Θεματική ενότητα 3: ΚοινότηταΔιδακτική ενότητα 1: Εκκλησία

# data[].attributes.subject
Θεματική ενότητα 3: ΚοινότηταΔιδακτική ενότητα 1: Εκκλησία

# data[].attributes.body
(ΣΚΟΠΌΣ/ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΊ ΣΤΌΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΉΜΑΤΟΣ:

Οι μαθητές/μαθήτριες να:

-προσδιορίζουν την έννοια “Εκκλησία” και να αναγνωρίζουν την κοινότητα ως βασικό της συστατικό,

-διατυπώνουν συλλογισμούς για την Εκκλησία και να συγκρίνουν την εμπειρία τους με την εμπειρία της πρώτης χριστιανικής κοινότητας.)

Η έννοια της Εκκλησίας

Το περιεχόμενο του όρου

Η λέξη Εκκλησία είναι σύνθετη και δηλώνει την «πρόσκληση» όλων των πιστών για συγκέντρωση στον ίδιο τόπο («εκ-καλώ» σημαίνει «προσκαλώ»). Η λέξη αυτή έχει τις ρίζες της στην εκκλησία του δήμου της αρχαίας Αθήνας. Χρησιμοποιήθηκε, όμως, από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, διότι εξέφραζε με τον καλύτερο τρόπο μια βασική αλήθεια για τους χριστιανούς: τη συμμετοχή τους στη Θεία Ευχαριστία, δίνοντας έμφαση στην έννοια της κοινότητας («οὗ γάρ εἰσι δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν» (Μτ 18, 20).

Η ζωή της πρώτης Εκκλησίας ως το πρότυπο μιας νέας κοινωνίας

Τα μέλη της πρώτης Εκκλησίας έδειξαν με τον τρόπο της ζωής τους ότι η πίστη στο Χριστό μπορούσε να αλλάξει τους ανθρώπους και την κοινωνία. Διαβάζουμε στις Πράξεις (2,42-47. 4,32-37) ότι ήταν όλοι αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των Αποστόλων, στην μεταξύ τους ενότητα, στην τέλεση της Θείας Ευχαριστίας και στην προσευχή. Είχαν όλοι μια καρδιά και μια ψυχή.

Ήταν τόσο δυνατή η αγάπη μεταξύ τους, ώστε κανείς δε θεωρούσε ότι κάποιο από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά (κοινοχρησία, κοινή χρήση των αγαθών). Δεν υπήρχε κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα αναγκαία. Κάθε μέρα μαζεύονταν στο ναό των Ιεροσολύμων για να ακούσουν το κήρυγμα των Αποστόλων και για να προσευχηθούν. Κάθε βράδυ συγκεντρώνονταν σε σπίτια, έτρωγαν με απλότητα το δείπνο τους («Αγάπες») και τελούσαν τη Θεία Ευχαριστία. Η χάρη του Θεού και η έμπρακτη μεταξύ τους αγάπη γινόταν η αφορμή, ώστε όλο και περισσότεροι να γίνονται μέλη αυτής της νέας κοινωνίας και έτσι να αυξάνεται καθημερινά ο αριθμός των χριστιανών.

-Τι χαρακτηριστικά είχε η πρώτη Εκκλησία τότε;
-Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές με τη σύγχρονη Εκκλησία;

Με βάση τα όσα μάθαμε για την έννοια και το περιεχόμενο της Εκκλησίας τι θα απαντούσατε σε κάποιον χριστιανό που υποστηρίζει "Δεν χρειάζομαι την εκκλησία: μπορώ να ζήσω πνευματικά μόνος/η μου και στο σπίτι μου"; (Για τους χριστιανούς η Εκκλησία δεν αφορά απλώς την ατομική σωτηρία της ψυχής, αλλά σχετίζεται πρωτίστως με την από κοινού συμμετοχή στην Θεία Ευχαριστία, δηλ ένωση με τον Χριστό, ένωση με τον συνάνθρωπο, μεταμόρφωση του κόσμου )

# data[].attributes.headline
Θεματική Ενότητα 2: ΘρησκευτικότηταΔιδακτική Ενότητα 2: Λατρεία

# data[].attributes.subject
Θεματική Ενότητα 2: ΘρησκευτικότηταΔιδακτική Ενότητα 2: Λατρεία

# data[].attributes.body
(ΣΚΟΠΌΣ/ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΊ ΣΤΌΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΉΜΑΤΟΣ:

Οι μαθητές/μαθήτριες να:

-διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας,

-αναγνωρίζουν βασικά χαρακτηριστικά της λατρείας των 3 μονοθεϊστικών θρησκειών,

-συνδέουν την λατρεία της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.)

Η λατρεία αποτελεί την έκφραση της πίστης (ως σχέσης εμπιστοσύνης) κι αποτελεί κοινό στοιχείο σε όλες τις θρησκείες.

Στις τρεις μεγάλες Μονοθεϊστικές θρησκείες υπάρχει ο ιερός χώρος όπου συγκεντρώνονται οι πιστοί. Η σύναξη αυτή των πιστών γίνεται καθημερινά αλλά υπάρχει και μια μέρα αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην προσευχή. Έτσι στον Ιουδαϊσμό, όπου λατρεύεται ο Γιαχβέ, στην λατρεία προΐσταται ο ραββίνος,ο χώρος σύναξης ονομάζεται Συναγωγή και η μέρα προσευχής είναι το Σάββατο. Στο Ισλάμ λατρεύεται ο Αλλάχ, στην λατρεία προΐσταται ο ιμάμης, χώρος σύναξης είναι το Τζαμί και ιερή μέρα η Παρασκευή. Τέλος στον Χριστιανισμό λατρεύεται ο Τριαδικός Θεός (Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα), στην λατρεία προΐσταται ο ιερέας, ο χώρος της λατρείας είναι οι ναοί ή οι εκκλησίες και η μέρα η αφιερωμένη στον Θεό είναι η Κυριακή.

Και οι τρεις θρησκείες έχουν κανόνες προσευχής σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι προσευχές ξεκινούν το πρωί και ολοκληρώνονται το βράδυ.(π.χ. οι μουσουλμάνοι προσεύχονται 5 φορές την ημέρα). Ειδικά στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση τελούνται καθημερινά οι παρακάτω ακολουθίες (=οι πιστοί  συγκεντρώνονται στο ναό για να προσευχηθούν όλοι μαζί ή και μόνοι τους στον προσωπικό τους χώρο αλλά πάντα συγκεκριμένες ώρες την ημέρα): Το πρωί τελείται ο Όρθρος (πρωινή προσευχή). Το απόγευμα τελείται ο Εσπερινός (απογευματινή προσευχή). Και το βράδυ τελείται το Απόδειπνο (προσευχή μετά το δείπνο και πριν τον ύπνο).

Στην Ορθόδοξη Χριστιανική θεολογική παράδοση και το καθημερινό της βίωμα η λατρεία δεν περιορίζεται στις ατομικές προσευχές και δεν περιορίζεται στους 4 τοίχους του ναού. Οι προσευχές έχουν μια δυναμική που υπερβαίνουν τα σύνορα του χρόνου ενώνοντας στην εκκλησιαστική κοινότητα ζωντανούς και κεκοιμημένους, εχθρούς και φίλους και όλον τον κόσμο. Συγχρόνως αυτή η δυναμική αναφέρεται στον κοινωνικό χώρο και εμπνέει τον χριστιανό για κοινωνικές δράσεις στην καθημερινή του ζωή. (Λειτουργία μετά την λειτουργία) Η λατρεία προς τον Θεό αποτελεί έμπρακτη και αυτοθυσιαστική αγάπη προς τον συνάνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον. Εκφράζει στάση ζωής που υπερβαίνει δυναμικά το χωροχρόνο και ζητάει αλλαγές στην κοινωνία.

# data[].attributes.headline
Θεματική Ενότητα 1: Άνθρωπος/πρόσωπο

# data[].attributes.subject
Θεματική Ενότητα 1: Άνθρωπος/πρόσωπο

# data[].attributes.body
Διδακτική ενότητα 2: Αυτογνωσία
(ΣΚΟΠΟΣ - ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Οι μαθητές/ μαθήτριες να:

-   συνδέουν την αυτογνωσία με τη γνώση του άλλου, του κόσμου, και του Θεού,

-   εξετάζουν τη σημασία της αυτογνωσίας στη σχέση με τον άλλο και τον Θεό.)

Τι είναι η αυτογνωσία ή αλλιώς το "γνώθι σαυτόν" των αρχαίων Ελλήνων;

Το "ποιός είμαι εγώ" μπορούμε να το πούμε εύκολα;

Η αυτογνωσία έχει σχέση με τον συνάνθρωπο και τον Θεό και γιατί;

Αποτελεί μια εύκολη ή μια επίμονη διαδικασία;

Είμαστε αυτοί που νομίζουμε ότι είμαστε ή κάποιος άλλος που δύσκολα αποδεχόμαστε;

Τελικά η αυτογνωσία είναι μια στατική κατάσταση ή ένα ταξίδι;

Μέσα από την συζήτηση και τις εργασίες μας σε ομάδες, με αφορμή δικές μας εμπειρίες, ποιήματα, τραγούδια, πίνακες, βιβλικά και πατερικά κείμενα, καταλήξαμε στα εξής συμπεράσματα:

-Η αυτογνωσία είναι μια διαρκής πορεία αναζήτησης του εαυτού μας. Για την επίτευξή της απαιτούνται η λογική και όλες οι αισθήσεις του ανθρώπου.

-Στην ελληνική γλώσσα η λέξη "πρόσωπο" (προς + όψιν) σημαίνει "είμαι ο απέναντί μου".

-Επομένως, η γνώση του εαυτού μας είναι πάντα σε σχέση με τους άλλους, τους συνανθρώπους μας. Συνδέεται με τα κοινά βιώματα και τις σχέσεις που συνάπτουμε. Στη συνάντηση με τον άλλον ανακαλύπτουμε ποιος είναι πραγματικά ο εαυτός μας. Μόνο έτσι ο άνθρωπος μπορεί να περπατήσει και να ανακαλύψει πέρα από τις ψευδαισθήσεις το αληθινό νόημα της ζωής του.

-Η γνώση της ταυτότητά μας αναφέρεται οπωσδήποτε και στην αναζήτηση του Θεού και την εύρεση Του. Η επικοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό τον βοηθά να δει με πιο καθαρά μάτια το ποιος πραγματικά είναι και ποιος είναι ο στόχος της ζωής του. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι πολλοί χριστιανοί πατέρες και θεολόγοι στα κείμενα τους αναφέρονται στο πόσο σημαντική είναι η γνώση του εαυτού μας για την επικοινωνία και τη συνάντηση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

-Τελικά γνωρίζω τον εαυτό μου σημαίνει συναντώ τον άλλο πραγματικά. Ή αλλιώς "υπάρχω μόνο όταν συνυπάρχω".
Με βάση τα όσα μάθαμε να σχολιάσετε τις παρακάτω φράσεις:

«Μα όταν κανείς γνωρίζει καλά έναν άλλον, είναι σα να γνωρίζει τον εαυτό του» (Σαίξπηρ, Άμλετ, V. II. 138-140)

«Είδες τον αδελφό σου, είδες τον Θεό σου» (αββάς Απολλώς, Γεροντικόν).

# data[].attributes.headline
Θεματική Ενότητα 1: Άνθρωπος/πρόσωπο

# data[].attributes.subject
Θεματική Ενότητα 1: Άνθρωπος/πρόσωπο

# data[].attributes.body
Διδακτική ενότητα 3: Επικοινωνία
(ΣΚΟΠΟΣ-ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Οι μαθητές/μαθήτριες να:

-          εντοπίζουν τρόπους επικοινωνίας με τον Θεό στις χριστιανικές παραδόσεις,

-          αξιολογούν τις θέσεις της Ορθόδοξης χριστιανικής  παράδοσης για την επικοινωνία με τον «άλλο».)

Στην προηγούμενη ενότητα καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η στέρεη και βαθειά γνώση του εαυτού μας μας βοηθάει στην έξοδο από τον εγωκεντρισμό και στη συνάντηση με τον άλλον, τον Θεό, τον συνάνθρωπο, τη φύση.
Με ποιο τρόπο όμως μπορεί να γίνει η συνάντηση με τον άλλον;

Με την επικοινωνία.
Τι σημαίνει αυτή η λέξη;

Ποια είναι τα συνθετικά της;

Ποια είναι η αντίθετή της λέξη;

Προβληματισμός για έλλειψη προσωπικής επαφής και ουσιαστικής κοινωνίας της εποχής της ψηφιακής επικοινωνίας.

Πέρασμα από τη φιλία και τη λαχτάρα συναναστροφής στη θρησκεία ως επικοινωνία με το ιερό.

Μέσα από την συζήτηση και τις εργασίες μας σε ομάδες, με αφορμή δικές μας εμπειρίες, ποιήματα, τραγούδια, πίνακες, βιβλικά και πατερικά κείμενα, καταλήξαμε στα εξής συμπεράσματα:

Η επικοινωνία είναι η μετάδοση ενός μηνύματος και συντελείται με διάφορους τρόπους. Με την επικοινωνία ο άνθρωπος επιτυγχάνει να δημιουργεί και να προάγει τον πολιτισμό. Η σύναψη σχέσεων και η συγκρότηση κοινωνιών σχετίζεται με τη μετάδοση, διάδοση και ανταλλαγή μηνυμάτων που κομίζουν γνώσεις, πληροφορίες, εντυπώσεις, συναισθήματα, εμπειρίες, ήθη, έθιμα κλπ.

Στον θρησκευτικό κόσμο η επικοινωνία με τον Θεό γίνεται μέσω της προσευχής και των διάφορων τελετών, π.χ εξιλασμού ή καθαρμού, διαβατήριων κλπ.

Σε πολλές θρησκείες, π.χ. αφρικανικά θρησκεύματα υπάρχουν οι σαμάνοι (ιεροδιάμεσοι ή πνευματολήπτες) οι οποίοι επικοινωνούν με τα πνεύματα ή τους θεούς.

Στη Χριστιανική Εκκλησία η επικοινωνία πραγματώνεται με την προσευχή και τη μετοχή των πιστών στα Μυστήρια, δηλαδή στους δρόμους που οδηγούν στη χάρη του Θεού.
Τα μέρη της προσευχής στον Χριστιανισμό είναι τρία: α) δοξολογία του Θεού, β) αιτήματα και γ) ευχαριστία.
Η επικοινωνία των χριστιανών τον Θεό αποσκοπεί στο φωτισμό και τη σωτηρία όλων των ανθρώπων και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να έχει ατομικά κίνητρα.

Ο Θεός επικοινωνεί - "μιλά" στην καρδιά των ανθρώπων. Επίσης, πολλές φορές στην ιστορία της Εκκλησίας ο Θεός αποστέλλει τα μηνύματά του με ανθρώπους, οι οποίοι είχαν "γεγυμνασμένα τα αισθητήρια" (Εβρ. 5, 14), π.χ. προφήτες, άγιοι.
Τα μηνύματα αυτά έχουν ως αποδέκτες όλη την κοινότητα και αποσκοπούν να την οδηγήσουν πέρα από το κακό και το θάνατο. Έτσι η επικοινωνία των χριστιανών με τον Θεό και τους συνανθρώπους τους, ανεξαρτήτως φυλής, έθνους, φύλου, κοινωνικής τάξης, θρησκείας, διαμορφώνει το ήθος της Εκκλησίας που πορεύεται στους αιώνες.